Adhyaya 52

Verse 1

। सूत उवाच । उमामहेश्वरौ तत्र स्थापितौ तेन भूभुजा । प्रासादं परमं कृत्वा साधुदृष्टिसुखप्रदम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവിടെ ആ രാജാവ് ഉമാ-മഹേശ്വരന്മാരെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു; സദ്ജനങ്ങളുടെ ദർശനത്തിന്നുതന്നെ ആനന്ദം നൽകുന്ന പരമോന്നത പ്രാസാദം പണിതു ആ പുണ്യധാമം സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 2

तस्याग्रतः शुभं कुंडं तत्र चैव विनिर्मितम् । स्वच्छोदकेन सम्पूर्णं पद्मिनीखंडमंडितम्

ആ ധാമത്തിന്റെ മുൻപിൽ അവിടെയേ ഒരു ശുഭകുണ്ഡവും നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു—സ്വച്ഛജലത്തോടെ സമ്പൂർണ്ണവും, പദ്മക്കൂട്ടങ്ങളാൽ അലങ്കൃതവും।

Verse 3

स्नात्वा तत्र नरो भक्त्या तौ पश्येद्यः समाहितः । माघशुक्लचतुर्दश्यां न स भूयोऽत्र जायते

അവിടെ ഭക്തിയോടെ സ്നാനം ചെയ്ത്, ഏകാഗ്രചിത്തനായി, മാഘ ശുക്ല ചതുര്ദശിയിൽ ആ ദിവ്യ ദമ്പതികളെ ദർശിക്കുന്നവൻ—ഇവിടെ വീണ്ടും ജനിക്കുകയില്ല।

Verse 4

तस्यैव पूर्वदिग्भागेऽगस्त्यकुण्डसमीपतः । अस्ति वापी महापुण्या सर्वपातकनाशिनी

അതിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത്, അഗസ്ത്യകുണ്ഡത്തിനടുത്തായി, മഹാപുണ്യദായിനിയായ ഒരു വാപി ഉണ്ട്—അത് സകല പാതകങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 5

तस्यां यः कुरुते स्नानं मासि वै फाल्गुने नरः । सोपवासः सिताष्टम्यां वांछितं लभते च सः

ഫാൽഗുണ മാസത്തിൽ ആ കിണറ്റിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ശുക്ല അഷ്ടമിയിൽ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ ഇഷ്ടവരം പ്രാപിക്കും।

Verse 6

तस्या दक्षिणदिग्भागे तत्रास्ति कपिला नदी । कपिलो यत्र संप्राप्तः सिद्धिं सांख्यसमुद्भवाम्

അതിന്റേ ദക്ഷിണഭാഗത്ത് കപിലാ നദി ഒഴുകുന്നു; അവിടെയാണ് കപിലൻ സാംഖ്യജന്യമായ ആത്മസിദ്ധി പ്രാപിച്ചത്।

Verse 7

कपिलायाश्च पूर्वेण सिद्धक्षेत्रं प्रकीर्तितम् । यत्र सिद्धिं गताः सिद्धाः पुरा शत सहस्रशः

കപിലാ നദിയുടെ കിഴക്കുവശത്ത് പ്രസിദ്ധമായ സിദ്ധക്ഷേത്രം ഉണ്ട്; അവിടെ പുരാതനകാലത്ത് ലക്ഷക്കണക്കിന് സിദ്ധർ സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു।

Verse 8

यो यं काममभिध्याय तपस्तत्र समाचरेत् । षण्मासाभ्यंतरे नूनं स तमाप्नोति मानवः

ഏത് ആഗ്രഹം മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ച് അവിടെ തപസ്സനുഷ്ഠിക്കുന്നുവോ, ആ മനുഷ്യൻ ആറുമാസത്തിനകം തീർച്ചയായും അതേ ഫലം പ്രാപിക്കും।

Verse 9

तस्याधस्ताच्छिला विप्रा विद्यते वैष्णवी शुभा । भ्रमन्ती चतुरस्रा च सर्वपातकनाशिनी

ആ സ്ഥലത്തിന്റെ താഴെ, ഹേ ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, മംഗളമായ വൈഷ്ണവീ ശിലാഫലകം ഉണ്ട്; പരിക്രമയിൽ വൃത്താകാരമായി തോന്നിയും ചതുരാകൃതിയുമായും നിന്ന് സർവ്വപാപനാശിനിയാകുന്നു।

Verse 10

सदा महानदीतोयक्षालिता मुक्तिदा नृणाम् । गंगायमुनयोर्मध्ये संनिविष्टा सरस्वती

മഹാനദിയുടെ ജലത്താൽ നിത്യം കഴുകപ്പെടുന്ന ആ സരസ്വതി മനുഷ്യർക്കു മോക്ഷദായിനി; അവൾ ഗംഗയും യമുനയും തമ്മിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.

Verse 11

त्रिवेणी वहते तस्याः पुरतो भुक्तिमुक्तिदा । तस्यामुपरि दग्धानां ब्राह्मणानां विशेषतः

അവളുടെ മുമ്പിൽ ത്രിവേണി ഒഴുകുന്നു; അത് ഭോഗവും മോക്ഷവും രണ്ടും നൽകുന്നു; പ്രത്യേകിച്ച് അവളുടെ തീരത്ത് ദഹിപ്പിക്കപ്പെട്ട ബ്രാഹ്മണർക്കായി (ഈ ഫലം പ്രസ്താവിക്കുന്നു).

Verse 12

नूनं मुक्तिर्भवेत्तेषां चिता भस्मनि गोष्पदम् । दृश्यते तत्र तज्ज्ञात्वा संस्कार्या ब्राह्मणा मृताः

നിശ്ചയമായും അവർക്കു മോക്ഷം ലഭിക്കും; അവിടെ ചിതാഭസ്മത്തിൽ ‘പശുവിന്റെ കുളമ്പടയാളം’ പോലൊരു ചിഹ്നം കാണപ്പെടുന്നു. ആ ലക്ഷണം അറിഞ്ഞ്, മരിച്ച ബ്രാഹ്മണർക്കു അവിടെ വിധിപൂർവ്വം അന്ത്യകർമ്മങ്ങൾ നടത്തണം.

Verse 13

तस्यैवोत्तरदिग्भागे रुद्रकोटिर्द्विजोत्तमाः । अस्ति संपूजिता विप्रै र्दाक्षिणात्यैर्महात्मभिः

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! അതിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് ‘രുദ്രകോടി’ എന്ന തീർത്ഥം ഉണ്ട്; ദക്ഷിണദേശത്തിലെ മഹാത്മ ബ്രാഹ്മണന്മാർ അതിനെ ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിക്കുന്നു.

Verse 14

महायोगिस्वरूपेण दाक्षिणात्या द्विजोत्तमाः । चमत्कारपुरे क्षेत्रे श्रुत्वा स्वयमुमापतिम्

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! ദക്ഷിണദേശത്തിലെ ബ്രാഹ്മണർ, ചമത്കാരപുര ക്ഷേത്രപ്രദേശത്ത് മഹായോഗി സ്വരൂപത്തിൽ സ്വയം ഉമാപതി (ശിവൻ) സന്നിഹിതനാണെന്ന് കേട്ട്, (അവിടെ പോകാൻ ഉത്സുകരായി).

Verse 15

ततः कौतूहलाविष्टाः श्रद्धया परया युताः । कोटिसंख्या द्रुतं जग्मुस्तस्य दर्शनवांछया

അപ്പോൾ പുണ്യകൗതുകത്തിൽ ആവിഷ്ടരായി, പരമശ്രദ്ധയോടെ യുക്തരായി, കോടിസംഖ്യയിൽ അവർ അവന്റെ ദർശനാഭിലാഷത്തോടെ വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 16

अहंपूर्वमहंपूर्वं वीक्षयिष्यामि तं हरम् । इति श्रद्धासमो पेताश्चक्रुस्ते शपथं गताः

“ഞാൻ ആദ്യം, ഞാൻ ആദ്യം ആ ഹരനെ ദർശിക്കും” എന്നു പറഞ്ഞു, ശ്രദ്ധയിൽ ആവിഷ്ടരായി, അവർ തമ്മിൽ സത്യം ചെയ്തു.

Verse 17

एतेषां मध्यतो यस्तं महायोगिनमीश्वरम् । चरमं देवमीक्षेत भविष्यति स पापकृत्

ഇവരുടെ ഇടയിൽ ആരെങ്കിലും ആ മഹായോഗിയായ ഈശ്വരദേവനെ അവസാനം ദർശിച്ചാൽ, അവൻ പാപകർത്താവാകും.

Verse 18

ततस्तेषामभिप्रायं ज्ञात्वा देवो महेश्वरः । भक्तिप्रीतो हितार्थाय कोटिरूपैर्व्यवस्थितः

അപ്പോൾ അവരുടെ അഭിപ്രായം അറിഞ്ഞ്, ഭക്തിയിൽ പ്രസന്നനായ ഭഗവാൻ മഹേശ്വരൻ അവരുടെ ഹിതാർത്ഥം കോടിരൂപങ്ങളായി തன்னை ക്രമപ്പെടുത്തി.

Verse 19

हेलया दर्शनं प्राप्तः सर्वेषां द्विजसत्तमाः । ततः प्रभृति तत्स्थानं रुद्रकोटीतिविश्रुतम्

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! അനായാസം എല്ലാവർക്കും അവന്റെ ദർശനം ലഭിച്ചു; അന്നുമുതൽ ആ സ്ഥലം ‘രുദ്രകോടി’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായി.

Verse 20

तदर्थं पठितः श्लोको नारदेन पुरा द्विजाः । रुद्रावर्तं समालोक्य प्रहृष्टेन द्विजोत्तमाः

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! ഇതേ ഉദ്ദേശത്തിന്നായി നാരദൻ പുരാതനകാലത്ത് ഈ ശ്ലോകം പാരായണം ചെയ്തു. രുദ്രാവർത്തം ദർശിച്ച് ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണർ ആനന്ദിതരായി.

Verse 21

आषाढीं कार्तिकीं माघीं तथा चैत्रसमुद्भवाम् । धन्याः पृथिव्यां लप्स्यंते रुद्रावर्ते चतुर्दशीम्

ആഷാഢം, കാർത്തികം, മാഘം അല്ലെങ്കിൽ ചൈത്രം—ഏത് മാസത്തിലായാലും, രുദ്രാവർത്തത്തിൽ ചതുര്ദശി തിഥി ലഭിക്കുന്നവർ ഭൂമിയിൽ ധന്യരാണ്.

Verse 22

आजन्मशतसाहस्रं कृत्वा पापं नरः क्षितौ । रुद्रावर्तं समालोक्य विपाप्मत्वं प्रपद्यते

ഭൂമിയിൽ മനുഷ്യൻ ലക്ഷജന്മങ്ങൾ വരെ പാപം ചെയ്തിട്ടുണ്ടായാലും, രുദ്രാവർത്തം മാത്രം ദർശിച്ചാൽ അവൻ പാപമുക്തനാകുന്നു.

Verse 23

रुद्रावर्त्ते नरो गत्वा दृष्ट्वा योगेश्वरं हरम् । शुक्लपक्षे चतुर्दश्यां विपाप्मा जायते ध्रुवम्

രുദ്രാവർത്തത്തിൽ ചെന്നു ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ചതുര്ദശിക്ക് യോഗേശ്വരനായ ഹരനെ ദർശിക്കുന്നവൻ നിശ്ചയമായും പാപമുക്തനാകുന്നു.

Verse 24

यस्तत्र कुरुते श्राद्धं महायोगिपुरे द्विजाः । रुद्रावर्ते स चाप्नोति फलं शतमखोद्भवम्

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! രുദ്രാവർത്തത്തിലെ മഹായോഗിപുരത്തിൽ ആരെങ്കിലും ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ, അവൻ ഇന്ദ്രന്റെ ശതയജ്ഞഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 25

उपवासपरो भूत्वा यः कुर्याद्रात्रिजागरम् । कामगेन विमानेन स स्वर्गे याति मानवः

ഉപവാസപരനായി രാത്രിജാഗരണം ചെയ്യുന്നവൻ, ആ മനുഷ്യൻ കാമഗാമിയായ ദിവ്യവിമാനത്തിൽ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.

Verse 26

तत्र यः कपिलां दद्याद्ब्राह्मणायाहिताग्नये । स गणः स्यान्न संदेहो हरस्य दयितस्तथा

അവിടെ ആഹിതാഗ്നിയായ ബ്രാഹ്മണന് കപിലാ പശുവിനെ ദാനം ചെയ്യുന്നവൻ, സംശയമില്ലാതെ ഹരന്റെ (ശിവന്റെ) ഗണമായി, ഹരപ്രിയനുമാകും.

Verse 27

षडक्षरं जपेद्यस्तु महायोगिपुरः स्थितः । मंत्रं तस्य भवेच्छ्रेयः षङ्गुणं राजसूयतः

മഹായോഗിപുരത്തിൽ വസിച്ച് ആരെങ്കിലും ഷഡക്ഷരമന്ത്രം ജപിച്ചാൽ, ആ മന്ത്രജപഫലം രാജസൂയയാഗഫലത്തേക്കാൾ ആറുമടങ്ങ് ശ്രേഷ്ഠമാകും.

Verse 28

यस्तस्य पुरतो भक्त्या जपेद्वा शतरुद्रियम् । चतुर्णामपि वेदानां सोऽधीतानां भजेत्फलम्

ആ കർത്താവിന്റെ സന്നിധിയിൽ ഭക്തിയോടെ ശതരുദ്രീയം ജപിക്കുന്നവൻ, നാലു വേദങ്ങൾ പഠിച്ചതിന്റെ ഫലം പ്രാപിക്കും.

Verse 29

गीतं वा यदि वा नृत्यं तत्पुरः कुरुते नरः । स सर्वेषां भजेच्छ्रेयो मखानां नात्र संशयः

ഗാനമായാലും നൃത്തമായാലും—ആ കർത്താവിന്റെ സന്നിധിയിൽ ചെയ്യുന്നവൻ, എല്ലാ യാഗഫലങ്ങൾക്കും തുല്യമായ പരമ ശ്രേയസ്സു പ്രാപിക്കും; സംശയമില്ല.

Verse 30

एवमुक्त्वा द्विजश्रेष्ठाः स मुनिर्ब्रह्मसंभवः । विरराम ततो हृष्टस्तीर्थयात्रां गतो द्रुतम्

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ബ്രഹ്മസംഭവനായ ആ മുനി വിരമിച്ചു; പിന്നെ ഹർഷത്തോടെ വേഗത്തിൽ തീർത്ഥയാത്രയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടു।