Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6
Devanagari script
तस्या दक्षिणदिग्भागे तत्रास्ति कपिला नदी । कपिलो यत्र संप्राप्तः सिद्धिं सांख्यसमुद्भवाम्
Transliteration
tasyā dakṣiṇadigbhāge tatrāsti kapilā nadī | kapilo yatra saṃprāptaḥ siddhiṃ sāṃkhyasamudbhavām
Translation
അതിന്റേ ദക്ഷിണഭാഗത്ത് കപിലാ നദി ഒഴുകുന്നു; അവിടെയാണ് കപിലൻ സാംഖ്യജന്യമായ ആത്മസിദ്ധി പ്രാപിച്ചത്।
Word by Word
तस्याःof that (place/river)
तस्याः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध/Genitive), एकवचनम्
दक्षिणदिग्भागेin the southern part/direction
दक्षिणदिग्भागे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदक्षिण + दिक् + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरणे/Locative), एकवचनम्; 'दक्षिणायाः दिशः भागः' इति (षष्ठी-तत्पुरुष)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरणार्थ)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)
अस्तिis, exists
अस्ति:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्-लकारः (वर्तमानकाल/Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
कपिलाKapilā (river)
कपिला:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकपिला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (कर्तरि/Nominative), एकवचनम्; नदी-नाम
नदीriver
नदी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; 'कपिला' इत्यस्य विशेष्यः
कपिलःKapila (sage)
कपिलः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकपिल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (कर्तरि/Nominative), एकवचनम्
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरणार्थ)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formसम्बन्धक-अव्ययम् (relative adverb: where)
संप्राप्तःhaving attained, arrived
संप्राप्तः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम्-प्र-आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्तः भूतकर्मणि/भूतकालिक-विशेषणम् (past participle); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; 'प्राप्तः'
सिद्धिम्perfection, attainment
सिद्धिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म/Accusative), एकवचनम्
सांख्यसमुद्भवाम्arising from Sāṃkhya (doctrine)
सांख्यसमुद्भवाम्:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसांख्य + समुद्भवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; 'सांख्यात् समुद्भवा' (सांख्य-जन्या) इति (पञ्चमी/षष्ठी-तत्पुरुषभावः)
Speaker
Sūta
Characters & Entities
K
Kapilā RiverK
KapilaS
SāṅkhyaFAQs
Tīrthas are linked with realized sages; sacred rivers become living reminders that true knowledge and discipline culminate in siddhi.
Kapilā Nadī, the river on the southern side of the pilgrimage region described in Adhyāya 52.
No specific rite is stated here; the verse establishes the river’s sanctity through Kapila’s attainment.