Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

तस्यां यः कुरुते स्नानं मासि वै फाल्गुने नरः । सोपवासः सिताष्टम्यां वांछितं लभते च सः

Transliteration

tasyāṃ yaḥ kurute snānaṃ māsi vai phālgune naraḥ | sopavāsaḥ sitāṣṭamyāṃ vāṃchitaṃ labhate ca saḥ

Translation

ഫാൽഗുണ മാസത്തിൽ ആ കിണറ്റിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ശുക്ല അഷ്ടമിയിൽ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ ഇഷ്ടവരം പ്രാപിക്കും।

Word by Word

• तस्याम्: in that (place/river)
• तस्याम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरणे/Locative), एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम् (तद्)

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (कर्तरि/Nominative), एकवचनम्; सम्बन्धक-सर्वनाम (relative pronoun)

• कुरुते: does, performs
• कुरुते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकारः (वर्तमानकाल/Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• स्नानम्: bath, bathing
• स्नानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्नान (प्रातिपदिक; स्ना-धातोः भाव/कर्मणि नाम)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म/Accusative), एकवचनम्

• मासि: in the month
• मासि: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरणे/Locative), एकवचनम्

• वै: indeed
• वै: Sambandha/Emphasis (Nipata/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपातः (particle/emphasis)

• फाल्गुने: in (the month of) Phālguna
• फाल्गुने: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: फाल्गुन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरणे/Locative), एकवचनम्; मास-नाम

• नरः: a man
• नरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (कर्तरि/Nominative), एकवचनम्

• सोपवासः: (being) fasting
• सोपवासः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स-उपवास (प्रातिपदिक); उपवास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; 'उपवासयुक्तः' इति विशेषणम्; स- (सहित/with) उपसर्गवत्-पूर्वपदेन समासः

• सिताष्टम्याम्: on the bright eighth (tithi)
• सिताष्टम्याम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सिता + अष्टमी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरणे/Locative), एकवचनम्; 'सितायाः अष्टमी' (शुक्लपक्ष-अष्टमी)

• वाञ्छितम्: the desired (boon)
• वाञ्छितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाञ्छित (कृदन्त-प्रातिपदिक; वाञ्छ्/वञ्च् धातोः क्त-प्रत्ययः)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म/Accusative), एकवचनम्; 'इष्टम्/अभिलषितम्'

• लभते: obtains
• लभते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (वर्तमानकाल/Present), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम-रूपम्

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kūpa (sacred well) associated with Kapilā–Siddhakṣetra complex (name not specified in verse)

Type: kund

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims at a stone-lined sacred well at dawn in Phālguna; one devotee, fasting, offers arghya and prays with folded hands; subtle divine radiance over the water.

Characters & Entities

• Phālguna
• śuklāṣṭamī (bright eighth)
• vāpī
• snāna
• upavāsa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When devotion is paired with disciplined observance (snāna and upavāsa) at a tīrtha, one’s rightful aims are fulfilled through dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The sin-destroying vāpī near Agastya-kuṇḍa described in the preceding verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bathed in the vāpī during Phālguna and observe a fast on śuklāṣṭamī (bright 8th lunar day) for fulfillment of wishes.