Adhyaya 50

Verse 1

। एवं तस्य नरेन्द्रस्य व्याघ्ररूपस्य कानने । जगाम सुमहान्कालो निघ्नतो विविधान्द्विज

ഇങ്ങനെ ആ നരേന്ദ്രൻ വ്യാഘ്രരൂപത്തോടെ വനത്തിൽ പാർത്തു, വിവിധ ജീവികളെ വധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, ഹേ ദ്വിജ, അത്യന്തം ദീർഘകാലം കടന്നുപോയി।

Verse 2

कस्यचित्त्वथ कालस्य तस्मिन्देशे द्विजोत्तमाः । आ यातं गोकुलं रम्यं गोपगोपीसमाकुलम्

പിന്നീട് കുറെകാലത്തിന് ശേഷം, ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, ആ ദേശത്തേക്ക് ഗോപഗോപികളാൽ നിറഞ്ഞ മനോഹരമായ ഗോകുലം എത്തി।

Verse 3

तत्रास्ति नन्दिनीनाम धेनुः पीनपयोधरा । विस्तीर्णजघनाभोगा हंसवर्णा घटस्रवा

അവിടെ ‘നന്ദിനി’ എന്നൊരു ധേനു ഉണ്ടായിരുന്നു—പാലാൽ നിറഞ്ഞ തനങ്ങളോടെ; വിശാലമായ പൃഷ്ഠഭാഗം കൊണ്ടു സുനിർമ്മിതയായി, ഹംസവർണ്ണമായ ശുഭ്രകാന്തിയോടെ, ഘടത്തിൽ നിന്ന് ഒഴുകുന്നതുപോലെ നിരന്തരം പാൽ ചൊരിയുന്നവൾ।

Verse 4

अथ सा निजयूथस्य सदाग्रे तृणवांछया । भ्रममाणा निकुञ्जांते लिंगं देवस्य शूलिनः

അപ്പോൾ അവൾ തന്റെ കൂട്ടത്തിന്റെ മുൻഭാഗത്ത് പുല്ല് തേടി അലഞ്ഞ് കുഞ്ചത്തിന്റെ അറ്റത്ത് എത്തി; അവിടെ ത്രിശൂലധാരിയായ പരമേശ്വരന്റെ ലിംഗം ദർശിച്ചു।

Verse 5

अपश्यत्तेजसा युक्तं स्वयमेव व्यवस्थितम् । द्वादशार्कप्रतीकाशं चित्ताह्लादकरं परम्

അവൾ അതിനെ ദീപ്തിയാൽ യുക്തമായതും സ്വയം സ്ഥാപിതമായതും പന്ത്രണ്ടു സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നതും ചിത്തത്തെ പരമാനന്ദിപ്പിക്കുന്നതുമായതായി കണ്ടു।

Verse 6

ततस्तस्योपरि स्थित्वा सुस्राव सुमहत्पयः । श्रद्धया परया युक्ता तस्य स्नानकृते द्विजाः

പിന്നീട് അവൾ അതിന്റെ മീതെ നിന്നുകൊണ്ട് അത്യന്തം മഹത്തായ പാലധാര ഒഴുക്കി; ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, പരമശ്രദ്ധയോടെ അതിന് സ്നാനം ചെയ്യുവാൻ।

Verse 7

एवं तां स्नपनं तस्य सदा लिंगस्य कुर्वतीम् । न जानाति जनः कश्चिद्वने वृक्षसमाकुले

ഇങ്ങനെ അവൾ ആ ലിംഗത്തിന് നിരന്തരം സ്നാനം ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്നുവെങ്കിലും, വൃക്ഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ആ വനത്തിൽ ആരും അതറിഞ്ഞില്ല।

Verse 8

अन्यस्मिन्दिवसे तत्र स्थाने व्याघ्रः समागतः । तीक्ष्णदंष्ट्रो महाकायः सर्वजन्तुभयावहः

മറ്റൊരു ദിവസം അതേ സ്ഥലത്ത് ഒരു വ്യാഘ്രം എത്തി—മൂർച്ചയുള്ള പല്ലുകളോടെ, മഹാകായനായി, സർവ്വജീവികൾക്കും ഭയാവഹമായി।

Verse 9

अथ सा तत्र आयाता पतिता दृष्टिगोचरे । नन्दिनी द्वीपिनस्तस्य दैवयोगाद्द्विजोत्तमाः

അപ്പോൾ നന്ദിനി അവിടെ എത്തി; ദൈവയോഗത്താൽ ആ വ്യാഘ്രത്തിന്റെ ദൃഷ്ടിഗോചരത്തിൽ പതിച്ചു, ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ।

Verse 10

ततः सा गोकुले बद्धं स्मृत्वा स्वं लघुवत्सकम् । अतृणादं पयोवृत्तिं करुणं पर्यदेवयत्

പിന്നീട് അവൾ ഗോശാലയിൽ കെട്ടിയിട്ട തന്റെ ചെറുകിടാവിനെ ഓർത്ത് കരുണയായി വിലപിച്ചു—അത് ഇനിയും പുല്ല് തിന്നില്ല, പാലിൽ മാത്രമേ ജീവിക്കൂ।

Verse 11

अद्यैकाहं च संप्राप्ता कानने जनवर्जिते । पुत्रं बालं परित्यज्य गोपैर्गोष्ठे नियंत्रितम्

ഇന്ന് ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്കായി ജനവൊഴിഞ്ഞ കാനനത്തിൽ എത്തി; ഗോപന്മാർ ഗോശാലയിൽ നിയന്ത്രിച്ച് വെച്ച എന്റെ ബാലപുത്രനെ വിട്ടുവന്നു।

Verse 12

येन सत्येन भक्त्याद्य स्नपनायाहमागता । शिवस्य तेन सत्येन भूयान्मे सुतसंगमः

ശിവന്റെ സ്നാനതീർത്ഥത്തിലേക്ക് ഭക്തിയോടെ ഇന്ന് ഞാൻ വന്ന ആ സത്യത്തിന്റെ ബലത്താൽ, എനിക്ക് വീണ്ടും എന്റെ പുത്രസംഗമം ലഭിക്കട്ടെ।

Verse 13

एवं सा करुणं यावन्नन्दिनी विलपत्यलम् । तावद्व्याघ्रः स्मितं कृत्वा प्रोवाच परुषाक्षरम्

ഇങ്ങനെ നന്ദിനി കരുണയായി ഏറെ വിലപിക്കുമ്പോൾ, വ്യാഘ്രൻ പുഞ്ചിരിച്ച് കടുത്ത വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।

Verse 14

व्याघ्र उवाच । प्रलापान्किं मुधा धेनो करोषि वशगा मम । तस्मादिष्टतमं देवं स्मर स्वर्गकृते शुभे

വ്യാഘ്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ധേനു, നീ എന്റെ അധീനയായിരിക്കെ എന്തിന് വ്യർത്ഥമായി പ്രലാപിക്കുന്നു? അതുകൊണ്ട്, ഹേ ശുഭേ, സ്വർഗ്ഗാർത്ഥം നിന്റെ ഇഷ്ടദേവനെ സ്മരിക്കു।

Verse 15

धेनुरुवाच । नाहमात्मकृते व्याघ्र विलपामि सुदुः खिता । शिवार्चनकृते मृत्युर्मम जातः शुभावहः

ധേനു പറഞ്ഞു—ഹേ വ്യാഘ്രാ, ഞാൻ എന്റെ കാര്യംകൊണ്ട് വിലപിക്കുന്നില്ല, അത്യന്തം ദുഃഖിതയായിരുന്നാലും. ശിവാർചനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് എനിക്ക് മരണം വന്നാൽ അത് തീർച്ചയായും ശുഭാവഹം।

Verse 16

वत्सो मे गोकुले बद्धः स्मरमाणो ममागमम् । सन्तिष्ठते पयोवृत्तिः कथं स्यात्स मया विना

എന്റെ കിടാവ് ഗോശാലയിൽ കെട്ടിയിരിക്കുന്നു; എന്റെ വരവ് ഓർത്തു കാത്തുനിൽക്കുന്നു. അത് പാലിൽ മാത്രമേ ജീവിക്കൂ—എന്നെ കൂടാതെ അത് എങ്ങനെ നിലനിൽക്കും?

Verse 17

एतस्मात्कारणाद्व्याघ्र विलपामि सुदुःखिता । न चात्मजीवनार्थाय सत्येनात्मानमालभे

ഈ കാരണത്താൽ, ഹേ വ്യാഘ്രാ, ഞാൻ അത്യന്തം ദുഃഖിതയായി വിലപിക്കുന്നു. എന്റെ ജീവൻ രക്ഷിക്കാനായി സത്യം ലംഘിച്ച് ഞാൻ എന്നെത്തന്നെ കപടമായി സമർപ്പിക്കുകയില്ല.

Verse 18

तस्मान्मुंच महाव्याघ्र मां सद्यः सुतवत्सलाम् । सखीजनस्य तं दत्त्वा समागच्छामि तेंतिकम्

അതുകൊണ്ട്, ഹേ മഹാവ്യാഘ്രാ, എന്നെ ഉടൻ വിട്ടയക്കുക—ഞാൻ സുതവത്സലയാണ്. അവനെ എന്റെ സഖിമാർക്ക് ഏൽപ്പിച്ച്, ഞാൻ വീണ്ടും വന്ന് നിന്റെ അടുക്കലെത്താം.

Verse 19

व्याघ्र उवाच । कथं मृत्युमुखं प्राप्य निष्क्रम्य च कथञ्चन । भूयस्तत्रैव निर्यासि तस्मात्त्वां भक्षयाम्यहम्

വ്യാഘ്രൻ പറഞ്ഞു—മരണത്തിന്റെ വായിലേക്കെത്തി നീ എങ്ങനെയോ രക്ഷപ്പെട്ടു, പിന്നെയും അവിടേക്കുതന്നെ എന്തിന് മടങ്ങിപ്പോകുന്നു? അതിനാൽ ഞാൻ നിന്നെ ഭക്ഷിക്കും।

Verse 20

नन्दिन्युवाच । शपथैरागमिष्यामि यैः पुनर्व्याघ्र तेंऽतिकम् । तानाकर्णय मे वक्त्रात्ततो युक्तं समाचर

നന്ദിനി പറഞ്ഞു—ഹേ വ്യാഘ്രാ, ഗൗരവമുള്ള ശപഥങ്ങളാൽ ബന്ധിതയായി ഞാൻ വീണ്ടും നിന്റെ അടുക്കൽ വരും. എന്റെ വായിൽ നിന്നു ആ പ്രതിജ്ഞകൾ കേൾക്കുക; പിന്നെ യുക്തമായതു ചെയ്യുക।

Verse 21

यत्पापं ब्रह्महत्यायां मातापित्रोश्च वंचने । तेन पापेन लिप्येहं नागच्छामि पुनर्यदि

ബ്രഹ്മഹത്യയിലെ പാപവും, മാതാപിതാക്കളെ വഞ്ചിക്കുന്നതിലെ പാപവും—ഞാൻ വീണ്ടും വരാതിരുന്നാൽ ആ പാപം കൊണ്ടുതന്നെ ഞാൻ ഇവിടെ മലിനയാകട്ടെ।

Verse 22

विवस्त्रं स्नानसक्तानां दिवामैथुनगामिनाम् । यत्पापं तेन लिप्येऽहं नागच्छामि पुनर्यदि

വസ്ത്രമില്ലാതെ സ്നാനത്തിൽ ആസക്തരായവരുടെ പാപവും, പകൽ മൈഥുനത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നവരുടെ പാപവും—ഞാൻ വീണ്ടും വരാതിരുന്നാൽ ആ പാപം കൊണ്ടുതന്നെ ഞാൻ മലിനയാകട്ടെ।

Verse 23

रजस्वलानुसक्तानां यत्पापं नग्नशायिनाम् । तेन पापेन लिप्येऽहं नागच्छामि पुनर्यदि

രജസ്വലയോടുള്ള സംഗമത്തിൽ ആസക്തരായവരുടെ പാപവും, നഗ്നമായി ശയിക്കുന്നവരുടെ പാപവും—ഞാൻ വീണ്ടും വരാതിരുന്നാൽ ആ പാപം കൊണ്ടുതന്നെ ഞാൻ മലിനയാകട്ടെ।

Verse 24

विश्वासघातकानां च कृतघ्नानां च यद्भवेत् । तेन पापेन लिप्येऽहं नागच्छामि पुनर्यदि

വിശ്വാസഘാതകരുടെയും കൃതഘ്നരുടെയും പാപം ഏതായാലും, ഞാൻ വീണ്ടും വരാതിരുന്നാൽ ആ പാപം തന്നാൽ ഞാൻ ലിപ്തനാകട്ടെ.

Verse 25

गोकन्याब्राह्मणानां च दूषकानां च यद्भवेत् । तेन पापेन लिप्येऽहं नागच्छामि पुनर्यदि

ഗോവിനെയും കന്യയെയും ബ്രാഹ്മണനെയും അപവിത്രമാക്കുന്നവർക്കുള്ള പാപം ഏതായാലും, ഞാൻ വീണ്ടും വരാതിരുന്നാൽ ആ പാപം തന്നാൽ ഞാൻ ലിപ്തനാകട്ടെ.

Verse 26

वृथापाकप्रकर्तृणां वृथामांसाशिनां च यत् । तेन पापेन लिप्येऽहं नागच्छामि पुनर्यदि

ധർമ്മോദ്ദേശമില്ലാതെ വ്യർത്ഥമായി പാചകം ചെയ്യുന്നവർക്കും വ്യർത്ഥമായി മാംസം ഭക്ഷിക്കുന്നവർക്കും ഉള്ള പാപം ഏതായാലും, ഞാൻ വീണ്ടും വരാതിരുന്നാൽ ആ പാപം തന്നാൽ ഞാൻ ലിപ്തനാകട്ടെ.

Verse 27

व्रतभंगप्रकर्तृणामनृतौ गामिनां च यत् । तेन पापेन लिप्येऽहं नागच्छामि पुनर्यदि

വ്രതഭംഗം ചെയ്യുന്നവർക്കും അസത്യത്തെ ആശ്രയിക്കുന്നവർക്കും ഉള്ള പാപം ഏതായാലും, ഞാൻ വീണ്ടും വരാതിരുന്നാൽ ആ പാപം തന്നാൽ ഞാൻ ലിപ്തനാകട്ടെ.

Verse 28

पैशुन्यसूचकानां च यत्पापं शस्त्रकर्मणाम् । तेन पापेन लिप्येऽहं नागच्छामि पुनर्यदि

പരനിന്ദയും ചാടിയും ചെയ്യുന്നവർക്കും ആയുധഹിംസാകർമം കൊണ്ട് ജീവിക്കുന്നവർക്കും ഉള്ള പാപം ഏതായാലും, ഞാൻ വീണ്ടും വരാതിരുന്നാൽ ആ പാപം തന്നാൽ ഞാൻ ലിപ്തനാകട്ടെ.