Adhyaya 42

Verse 1

। सूत उवाच । विश्वामित्रसमुद्भूतं कुण्डं तत्रापरं शुभम् । संतिष्ठते द्विजश्रेष्ठाः सर्वकामप्रदायकम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! അവിടെ വിശ്വാമിത്രനിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച മറ്റൊരു ശുഭകുണ്ഡം നിലകൊള്ളുന്നു; അത് സർവ്വകാമങ്ങളും നൽകുന്നു.

Verse 2

तत्र चैत्रतृतीयायां कृते स्नाने भवेन्नरः । दिव्यरूपधरः साक्षात्कामोऽन्यो द्विजसत्तमाः

ഹേ ദ്വിജസത്തമന്മാരേ! അവിടെ ചൈത്ര തൃതീയയിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ ദിവ്യരൂപധാരിയാകും—സാക്ഷാൽ മറ്റൊരു കാമദേവനെപ്പോലെ.

Verse 3

नारी वा श्रद्धयोपेता तत्र स्नात्वा प्रजावती । भवेत्सौभाग्यसंयुक्ता स्पृहणीयतमा क्षितौ

അല്ലെങ്കിൽ ശ്രദ്ധയോടെ ഉള്ള സ്ത്രീ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ അവൾ സന്താനവതിയാകും; സൗഭാഗ്യസമ്പന്നയായി ഭൂമിയിൽ ഏറ്റവും ആഗ്രഹനീയയായി തിളങ്ങും.

Verse 4

ऋषय ऊचुः । तीर्थं तस्य मुनेस्तत्र कस्मिन्काले व्यवस्थितम् । निर्मलं केन निःशेषं वद त्वं सूतनंदन

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു—ആ മുനിയുടെ തീർത്ഥം അവിടെ ഏതു കാലത്ത് സ്ഥാപിതമായി? ഏതു കാരണത്താൽ അത് പൂർണ്ണമായി നിർമ്മലമായി? ഹേ സൂതനന്ദന, ഞങ്ങളോട് പറയുക।

Verse 5

सूत उवाच । तत्रास्ति निर्झरः पूर्वं सामान्यो द्विजसत्तमाः । अवधूतो धरापृष्ठे माहात्म्येन व्यवस्थितः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അവിടെ മുമ്പ് ഒരു സാധാരണ ഉറവുണ്ടായിരുന്നു; എന്നാൽ അതിന്റെ മഹാത്മ്യത്താൽ ഭൂമിയിൽ അത് മഹിമയോടെ സ്ഥാപിതമായി।

Verse 6

यत्र देवनदी गंगा स्वयमेव व्यवस्थिता । यस्यां स्नातः पुमान्सद्यः सर्वपापैः प्रमुच्यते

കാരണം അവിടെ ദേവനദിയായ ഗംഗ സ്വയം സ്ഥാപിതയായിരിക്കുന്നു; അവളിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ ഉടൻ തന്നെ സർവപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകുന്നു।

Verse 7

यस्तत्र कुरुते श्राद्धं पितॄनुद्दिश्य भावितः । तदक्षयं भवेच्छ्राद्धं पितॄणां तृप्तिकारकम्

ആർ അവിടെ ഭക്തിഭാവത്തോടെ പിതൃകളെ ഉദ്ദേശിച്ച് ശ്രാദ്ധം നടത്തുമോ, അവന്റെ ശ്രാദ്ധം അക്ഷയമായി പിതൃകൾക്ക് തൃപ്തി നൽകുന്നതാകും।

Verse 8

यत्किंचिद्दीयत दानं तस्मिंस्तीर्थवरे द्विजाः । हुतजप्यादिकं चैव तदनंतफलं भवेत्

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ആ ശ്രേഷ്ഠ തീർത്ഥത്തിൽ എന്ത് ദാനം നൽകിയാലും, അതുപോലെ ഹോമം, ജപം മുതലായ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്താലും—അവയെല്ലാം അനന്തഫലം നൽകുന്നതാകും।

Verse 9

कस्यचित्त्वथ कालस्य मृगी व्याधशराहता । प्रविष्टा सलिले तस्मिंस्तत्र पञ्चत्वमागता

ഒരു സമയത്ത് വേട്ടക്കാരന്റെ അമ്പേറ്റ് പരിക്കേറ്റ മൃഗി ആ ജലത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; അവിടെത്തന്നെ പ്രാണം വിട്ടു.

Verse 10

चैत्रशुक्लतृतीयायां मध्याह्ने द्विजसत्तमाः । नक्षत्रे यमदैवत्ये मार्तंडस्य च वासरे

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! ചൈത്ര ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ തൃതീയ തിഥിയിൽ മധ്യാഹ്നത്തിൽ—യമദൈവത്യ നക്ഷത്രത്തിൽ—മാർത്താണ്ഡൻ (സൂര്യൻ) ദിനത്തിൽ അത് സംഭവിച്ചു.

Verse 11

अथ तत्तोयमाहात्म्यान्मेनकानाम साऽभवत् । अप्सरास्त्रिदशेंद्रस्य समंताच्चारुहासिनी

അപ്പോൾ ആ പുണ്യജലത്തിന്റെ മഹിമയാൽ അവൾ ‘മേനകാ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയായി—ത്രിദശേന്ദ്രൻ ഇന്ദ്രന്റെ അപ്സരസ്—മനോഹര ഹാസ്യത്തോടെ ദീപ്തയായി.

Verse 12

स्मरमाणाऽथ सा तस्य प्रभावं वरवर्णिनी । तीर्थमागत्य सद्भक्त्या स्नानं तत्र समाचरत् । चैत्रशुक्लतृतीयायां यामर्क्षे सूर्यवासरे

അതിന്റെയെല്ലാം പ്രഭാവം സ്മരിച്ചുകൊണ്ട് ആ സുന്ദരി തീർത്ഥത്തിലെത്തി സത്യഭക്തിയോടെ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്തു—ചൈത്ര ശുക്ല തൃതീയയിൽ, യമ നക്ഷത്രത്തിൽ, ഞായറാഴ്ച.

Verse 13

एकदा दिवसे तस्मिन्भ्रममाणो मुनीश्वरः । विश्वामित्र इति ख्यातस्तत्रायातस्तपोऽन्वितः

ഒരു ദിവസം ആ അവസരത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന തപോബലസമ്പന്നനായ ‘വിശ്വാമിത്രൻ’ എന്ന പ്രസിദ്ധ മുനീശ്വരൻ അവിടെ എത്തി.

Verse 14

साऽपि स्वर्गात्समायाता देवतादर्शनार्थतः । पूजयित्वाथ तं देवं प्रस्थिता त्रिदिवं प्रति

ദേവദർശനാർത്ഥമായി അവളും സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി വന്നു. ആ ദേവനെ പൂജിച്ച് പിന്നെയും ത്രിദിവം (സ്വർഗലോകം) ലക്ഷ്യമാക്കി പുറപ്പെട്ടു.

Verse 15

सा दृष्ट्वा तं मुनिं तत्र भ्रममाणमितस्ततः । यौवनस्थं सुरूपाढ्यं पंचबाणमिवापरम्

അവിടെ ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന ആ മുനിയെ കണ്ടപ്പോൾ—യൗവനസ്ഥനും അതിസുന്ദരനും, മറ്റൊരു പഞ്ചബാണൻ (കാമദേവൻ) പോലെയുമാണെന്ന് അവൾക്കു തോന്നി.

Verse 16

व्रतप्रभावजैर्व्याप्तं तेजोभिर्भास्करं यथा । बाल्यात्प्रभृति चीर्णेन तपसा दग्धकिल्बिषम्

വ്രതപ്രഭാവജന്യമായ തേജസ്സാൽ അദ്ദേഹം സൂര്യനെപ്പോലെ ദീപ്തനായിരുന്നു; ബാല്യകാലം മുതൽ അനുഷ്ഠിച്ച തപസ്സാൽ പാപങ്ങൾ ദഗ്ധമായി നീങ്ങി.

Verse 17

सा तस्य दर्शनादेव कामबाणप्रपीडिता । सानंदाः सुरतार्थाय समीपं समुपाद्रवत्

അവനെ കണ്ട മാത്രത്തിൽ തന്നെ അവൾ കാമബാണങ്ങളാൽ പീഡിതയായി; ആനന്ദത്തോടെ സംഗമാഭിലാഷത്തോടെ അവന്റെ സമീപത്തേക്ക് ഓടിച്ചെന്നു.

Verse 18

स दृष्ट्वाऽदृष्टपूर्वां तां मार्गपृच्छाकृते ततः । सम्मुखः प्रययौ तूर्णं प्रहृष्टेनांतरात्मना

മുമ്പൊരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത അവളെ കണ്ടപ്പോൾ, വഴി ചോദിക്കാനുള്ള നിമിത്തം പോലെ, അദ്ദേഹം വേഗത്തിൽ അവളുടെ നേരെ ചെന്നു; ഉള്ളിൽ ആനന്ദം നിറഞ്ഞിരുന്നു.

Verse 19

उवाच देशं तां पृच्छन्स्त्रीधर्मांश्च विशेषतः । शुभलाभोऽस्तु ते भद्रे मनसा कर्मणा गिरा

ആ ദേശത്തെക്കുറിച്ചും പ്രത്യേകിച്ച് സ്ത്രീധർമ്മങ്ങളെക്കുറിച്ചും ചോദിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു— “ഹേ ഭദ്രേ! മനസ്സാൽ, കർമത്താൽ, വാക്കാൽ നിനക്കു ശുഭലാഭം ഉണ്ടാകട്ടെ.”

Verse 20

सदैव वासुदेवस्य भक्तिश्चाव्यभिचारिणी । कच्चित्त्वं वर्तसे पुत्रि पतिपादपरायणा । चारित्रविनयोपेता सर्वदा प्रियवादिनी

“നീ സദാ വാസുദേവനോടു അവ്യഭിചാരിണിയായ ഭക്തിയോടെ നിലകൊള്ളുന്നുവോ? ഹേ പുത്രി, ഭർത്താവിന്റെ പാദസേവയിൽ പരായണയായി—ശീലവും വിനയവും ഉള്ളവളായി, എപ്പോഴും പ്രിയവാക്കുകൾ പറയുന്നുവോ?”

Verse 21

कच्चित्त्वं सर्वदाभीष्टा पत्युर्दानैस्तथार्च्चनैः । बंधून्स्वमित्रवर्गं च तत्पुरः पृष्ठतोपि वा

“ദാനവും ആരാധനയുംകൊണ്ട് നീ എപ്പോഴും ഭർത്താവിന് പ്രിയയായിരിക്കുമോ? അവന്റെ ബന്ധുക്കളെയും സുഹൃദ്‌വൃത്തത്തെയും അവന്റെ സന്നിധിയിലും അവൻ ഇല്ലാത്തപ്പോഴും ആദരിക്കുന്നുവോ?”

Verse 22

कच्चिद्भर्तरि संसुप्ते त्वं निशवशमेष्यसि । उत्थानमप्रबुद्धे च करोषि वरवर्णिनि

“ഭർത്താവ് ഉറങ്ങിയ ശേഷം നീ രാത്രിവിശ്രമത്തിന് പോകുന്നുവോ? അവൻ ഉണരുന്നതിന് മുമ്പേ, ഹേ സുന്ദരവർണിനീ, നീ എഴുന്നേറ്റ് കടമകൾ ആരംഭിക്കുന്നുവോ?”

Verse 23

कच्चित्प्रातः समुत्थाय करोषि गृहमार्जनम् । स्वयमेव वरारोहे मण्डनं चोपमण्डनम्

“നീ പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് ഗൃഹമാർജനം ചെയ്യുന്നുവോ? ഹേ വരാരോഹേ, നീ തന്നേ യോജ്യമായ അലങ്കാരവും ക്രമമായ വേഷഭൂഷയും ശ്രദ്ധിക്കുന്നുവോ?”

Verse 24

कच्चिदेवान्नमस्कृत्य गुरुं च तदनंतरम् । करोषि त्वं प्राणयात्रां दत्त्वान्नं शक्तितो जलम्

നീ ദേവന്മാരെ നമസ്കരിച്ച്, അതിനുശേഷം ഗുരുവിനെ പ്രണമിച്ച്, ആദ്യം അന്നദാനം നൽകി, ശേഷിയനുസരിച്ച് ജലദാനവും നൽകി ജീവയാത്ര നടത്തുമോ?

Verse 25

कच्चिदस्तंगते सूर्ये नान्नमश्नासि भाभिनि । अदत्त्वा वा स्वभृत्येभ्यः साधुभ्यश्च विशेषतः

ഹേ ദീപ്തിമതീ! സൂര്യൻ അസ്തമിച്ച ശേഷം നീ ആഹാരം ഒഴിവാക്കുമോ—പ്രത്യേകിച്ച് സ്വന്തം ആശ്രിതർക്കും സാദുക്കൾക്കും ആദ്യം കൊടുക്കാതെ?

Verse 26

कच्चित्पिबसि पानीयं सप्तवारविशोधितम् । निबिडेन स्ववस्त्रेण पालयंती जलोद्भवान्

നീ ഏഴുതവണ അരിച്ച് ശുദ്ധീകരിച്ച വെള്ളം കുടിക്കുമോ—കട്ടിയുള്ള വസ്ത്രംകൊണ്ട് സൂക്ഷ്മമായി അരിച്ച്, ജലത്തിൽ ജനിക്കുന്ന സൂക്ഷ്മജീവികളെ സംരക്ഷിച്ച്?

Verse 27

कच्चिद्दयासमोपेता गात्रक्लेशकरानपि । यूकामत्कुणदंशादीन्पुत्रवत्परिरक्षसि

കരുണയോടെ, ശരീരത്തിന് ക്ലേശം വരുത്തുന്ന പേൻ, ബെഡ്‌ബഗ്, കൊതുക് മുതലായവയെയും മക്കളെപ്പോലെ സംരക്ഷിക്കുമോ?

Verse 28

कच्चित्साधुमुखान्नित्यं शिवधर्मं सुभक्तितः । शृणोषि भक्तितो भद्रे प्रकरोषि च सादरम्

ഹേ ഭദ്രേ! നീ നിത്യമായി സാദുക്കളുടെ മുഖത്തിൽ നിന്ന് ശിവധർമ്മം ശുദ്ധഭക്തിയോടെ ശ്രവിക്കുമോ, ഭക്തിയോടെ അതിനെ ആദരപൂർവ്വം ആചരിക്കുമോ?

Verse 29

क्वचिच्छ्रुत्वाऽगमं पुण्यं प्रकरोषि च पूजनम् । शास्त्रस्य वाचकस्यापि व्याख्यातुश्च विशेषतः

നീ ഒരിക്കൽപോലും പുണ്യപ്രദമായ ആഗമോപദേശം ശ്രവിച്ച് പൂജ ചെയ്യുമോ—ശാസ്ത്രം പാരായണം ചെയ്യുന്ന വാചകനെയും, പ്രത്യേകിച്ച് വ്യാഖ്യാനം ചെയ്യുന്ന ആചാര്യനെയും ആദരിക്കുമോ?

Verse 30

कच्चित्पुराणशास्त्राणि प्रणीतानि जनेश्वरैः । संलेख्याक्षररम्याणि साधुभ्यः संप्रयच्छसि

ഹേ സദ്ഭാഗ്യവതീ, ജനേശ്വരന്മാർ രചിച്ച പുരാണശാസ്ത്രങ്ങൾ മനോഹരമായ അക്ഷരങ്ങളിൽ എഴുതി ഒരുക്കി ഭക്തിയോടെ സാദുക്കൾക്ക് ദാനമായി നൽകുമോ?

Verse 31

यः श्रुत्वा सर्व शास्त्राणि निष्क्रयं न प्रयच्छति । शास्त्रचौरः स विज्ञेयो न चैवाप्नोति तत्फलम्

എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളും ശ്രവിച്ചിട്ടും യോജ്യമായ ദക്ഷിണ/നിഷ്ക്രയം നൽകാത്തവൻ ശാസ്ത്രചോരനെന്ന് അറിയണം; അവൻ ആ പഠനഫലം പ്രാപിക്കുകയില്ല.

Verse 32

कच्चिच्छिवालये नृत्यगीतवाद्यादिकाः क्रियाः । बलिपूजोपहारांश्च त्वं करोषि च शक्तितः

നീ നിന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ശിവാലയത്തിൽ നൃത്തം, ഗാനം, വാദ്യസേവകൾ തുടങ്ങിയവയും, കൂടാതെ ബലി, പൂജ, മറ്റ് ഉപഹാരങ്ങളും സമർപ്പിക്കുമോ?

Verse 33

कच्चित्प्रावरणं वस्त्रं सुभगे सर्वमेव च । संप्रयच्छसि साधुभ्यः प्रणिपातपुरःसरम्

ഹേ സദ്ഭാഗ്യവതീ, നീ പ്രണാമം ചെയ്ത് ഭക്തിയോടെ സാദുക്കൾക്ക് എല്ലാ തരത്തിലുള്ള വസ്ത്രങ്ങളും ആവരണങ്ങളും മുതലായവ നൽകുമോ?

Verse 34

वृथा पर्यटनं नित्यं कच्चिन्न परमंदिरे । त्वं करोषि विशालाक्षि विशेषेण निशागमे

ഹേ വിശാലാക്ഷി! നീ നിത്യവും വ്യർത്ഥമായി അലഞ്ഞുതിരിയുന്നതിൽ നിന്ന്—വിശേഷിച്ച് രാത്രികാലത്ത്—മഹാമന്ദിരത്തിന്റെ പവിത്രപരിധിക്ക് പുറത്തു—വിരമിക്കുന്നുവോ?

Verse 35

कच्चिन्नाश्नासि भद्रे त्वं स्वभर्तरि बुभुक्षिते । आज्ञाभंगं प्रयत्नेन कच्चित्तत्र प्ररक्षसि

ഹേ ഭദ്രേ! നിന്റെ ഭർത്താവ് വിശപ്പോടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ നീ ഭക്ഷണം കഴിക്കാതെ ഇരിക്കുമോ; കൂടാതെ അവന്റെ ആജ്ഞാഭംഗം സംഭവിക്കാതിരിക്കാൻ നീ പരിശ്രമത്തോടെ സൂക്ഷിക്കുമോ?

Verse 36

कच्चित्प्रकुपिते कांते नोत्तराणि प्रयच्छसि । तस्यकोपप्रणाशार्षं प्रियं कच्चिच्च जल्पसि

പ്രിയൻ കോപിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ നീ കടുത്ത മറുപടികൾ നൽകാതെ ഇരിക്കുമോ; അവന്റെ കോപം ശമിപ്പാൻ മധുരവും പ്രിയവും ആയ വാക്കുകളേ പറയുമോ?

Verse 37

कच्चित्त्वं प्रोषिते कांते मलिनांबरधारिणी । जायसे च तथा दीना विवर्णवदना कृशा

പ്രിയൻ ദൂരെയിരിക്കുമ്പോൾ നീ മലിനവസ്ത്രം ധരിച്ചു, ദീനയായി, വർണ്ണം മങ്ങിയ മുഖത്തോടെ, ക്ഷീണിച്ച് കൃശയായി മാറുമോ?

Verse 39

कच्चिन्मंदिरपृष्ठे त्वं न धत्से भिन्नभाजनम् । उच्छिष्टं वा जनैस्त्यक्तमपि कार्योपकारकम्

നീ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പിന്നിൽ പൊട്ടിയ പാത്രങ്ങളെയോ, ആളുകൾ ഉപേക്ഷിച്ച ഉച്ഛിഷ്ടത്തെയോ—അത് ഉപകാരപ്രദമെന്നു തോന്നിയാലും—സൂക്ഷിക്കുന്നത് ഒഴിവാക്കുമോ?

Verse 40

कच्चिन्न कुरुषे मैत्रीं बंधकीभिः समं शुभे । धात्रीभिर्मालिकस्त्रीभी रजकीभिश्च भामिनि

ഹേ ശുഭേ, വേശ്യകൾ, ധാത്രിമാർ, മാലികരുടെ സ്ത്രീകൾ, രജകസ്ത്രീകൾ എന്നിവരോടൊപ്പം നീ അടുപ്പമുള്ള സൗഹൃദം സ്ഥാപിക്കാതെയിരിക്കുന്നുവോ, ഹേ കാമിനീ?

Verse 41

कञ्चिद्दधासि नित्यं त्वं मुखं कुंकुमरंजितम् । शिरः पुष्पसमाकीर्णं नेत्रे कज्जलरंजिते

നീ എപ്പോഴും കുങ്കുമം പുരണ്ട ചുവന്ന മുഖം ധരിക്കുന്നു; നിന്റെ ശിരസ് പുഷ്പങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; നിന്റെ നേത്രങ്ങൾ കാജലാൽ രഞ്ജിതമാണ്.