Adhyaya 258

Verse 1

गालव उवाच । प्रवृत्तायां शैलपुत्र्यां महत्तपसि दारुणे । कन्दर्पेण पराभूतो विचचार महीं हरः

ഗാലവൻ പറഞ്ഞു—ശൈലപുത്രി (പാർവതി) മഹത്തും കഠിനവുമായ തപസ്സിൽ പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, കന്ദർപ്പനാൽ പരാജിതനായ ഹരൻ (ശിവൻ) ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കുവാൻ തുടങ്ങി।

Verse 2

वृक्षच्छायासु तीर्थेषु नदीषु च नदेषु च । जलेन सिंचत्स्ववपुः सर्वत्रापि महेश्वरः

വൃക്ഷങ്ങളുടെ നിഴലിലും, തീർത്ഥങ്ങളിലും, നദികളിലും ചെറുനദികളിലും—മഹേശ്വരൻ എല്ലായിടത്തും ജലത്തോടെ തന്റെ ദേഹം തളിച്ചു ശമിപ്പിച്ചു।

Verse 3

तथापि कामाकुलितो न लेभे शर्म कर्हिचित् । एकदा यमुनां दृष्ट्वा जलकल्लोलमालिनीम्

എങ്കിലും കാമാകുലനായതിനാൽ അവന് ഒരിക്കലും ശാന്തി ലഭിച്ചില്ല। ഒരിക്കൽ ജലതരംഗമാലകളാൽ അലങ്കൃതയായ യമുനയെ അവൻ കണ്ടു।

Verse 4

विगाहितुं मनश्चक्रे तापार्तिं शमयन्निव । कृष्णं बभूव तन्नीरं हरकायाग्निवह्निना

താപവേദന ശമിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ അവൻ അതിൽ മുങ്ങുവാൻ മനസ്സുറപ്പിച്ചു। ഹരന്റെ ദേഹാഗ്നിയുടെ പ്രഭാവത്തിൽ ആ ജലം കൃഷ്ണവർണ്ണമായി മാറി।

Verse 5

साऽपि दिव्यवपुः पूर्वं श्यामा भूत्वा हराद्यतः

അവളും ദിവ്യദേഹധാരിണി; ആദ്യം ശ്യാമവർണ്ണയായി മാറി, പിന്നെ ഹരൻ (മഹാദേവൻ)യുടെ പ്രസാദത്താൽ അവളുടെ രൂപം ക്രമേണ പരിവർത്തിതമായി।

Verse 6

स्तुत्वा नत्वा महेशानमुवाच पुनरेव सा । प्रसादं कुरु देवेश वशगास्मि सदा तव

മഹേശാനനെ സ്തുതിച്ച് നമസ്കരിച്ച് അവൾ വീണ്ടും പറഞ്ഞു—“ഹേ ദേവേശാ! പ്രസാദം ചെയ്യണമേ; ഞാൻ സദാ നിന്റെ അധീനയാണ്।”

Verse 7

ईश्वर उवाच । अस्मिंस्तीर्थवरेपुण्ये यः स्नास्यति नरो भुवि । तस्य पापसहस्राणि यास्यंति विलयं ध्रुवम् १

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—“ഈ പരമ പുണ്യ തീർത്ഥത്തിൽ ഭൂമിയിൽ ആരെങ്കിലും സ്നാനം ചെയ്താൽ, അവന്റെ ആയിരക്കണക്കിന് പാപങ്ങൾ നിശ്ചയമായി ലയിക്കും।”

Verse 8

हरतीर्थमिति ख्यातं पुण्यं लोके भविष्यति । इत्युक्त्वा तां प्रणम्याथ तत्रैवांतरधीयत

“ഇത് ലോകത്തിൽ ‘ഹരതീർത്ഥം’ എന്ന പുണ്യസ്ഥാനമായി പ്രസിദ്ധമാകും.” എന്നു പറഞ്ഞ് അവളെ നമസ്കരിച്ചു അവിടെത്തന്നെ അന്തർധാനം ചെയ്തു।

Verse 9

तस्यास्तीरे महेशोऽपि कृत्वा रूपं मनोहरम् । कामालयं वाद्यहस्तं कृतपुंड्रं जटाधरम्

അവളുടെ തീരത്ത് മഹേശനും മനോഹരമായ രൂപം ധരിച്ചു—കാമാലയത്തിൽ വസിക്കുന്നവൻ, കൈയിൽ വാദ്യം ധരിച്ചവൻ, പുണ്ഡ്രതിലകചിഹ്നിതൻ, ജടാധാരൻ।

Verse 10

स्वेच्छया मुनिगेहेषु दर्शयत्यंगचापलम् । क्वचिद्गायति गीतानि क्वचिन्नृत्यति छन्दतः

അവൻ സ്വേച്ഛയാൽ മുനികളുടെ ആശ്രമങ്ങളിൽ ശരീരചാപല്യം പ്രകടിപ്പിച്ചു; ചിലപ്പോൾ ഗാനങ്ങൾ പാടി, ചിലപ്പോൾ ഛന്ദസ്സനുസരിച്ച് നൃത്തം ചെയ്തു।

Verse 11

स च क्रुद्ध्यति हसति स्त्रीणां मध्यगतः क्वचित् । एवं विचरतस्तस्य ऋषिपत्न्यः समंततः

അവൻ ചിലപ്പോൾ സ്ത്രീകളുടെ നടുവിൽ ചെന്നു കോപിക്കുകയും പിന്നെ ചിരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇങ്ങനെ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ ഋഷിപത്നിമാർ അവനെ ചുറ്റുമെല്ലാം വളഞ്ഞു।

Verse 12

पत्युः शुश्रूषणं गेहे त्यक्त्वा कार्याण्यपि क्षणात् । तमेव मनसा चक्रुः पतिरूपेण मोहिताः

ഒരു ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ഗൃഹകാര്യങ്ങളും ഭർത്തൃശുശ്രൂഷയും ഉപേക്ഷിച്ച്, അവനെ ഭർത്തൃരൂപമായി കരുതി മോഹിതരായി, അവർ മനസ്സിനെ അവനിലേക്കേ ഏകാഗ്രമാക്കി।

Verse 13

भ्रमंत्यश्चैव हास्यानि चक्रुस्ता अपि योषितः । ततस्तु मुनयो दृष्ट्वा तासां दुःशीलभावनाम्

അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞുകൊണ്ട് ആ സ്ത്രീകളും ചിരിയും കളിയും ചെയ്തു. പിന്നെ മുനികൾ അവരുടെ ദുഷ്ശീലഭാവവും പെരുമാറ്റവും കണ്ടു തിരിച്ചറിഞ്ഞു।

Verse 14

चुक्रुधुर्मुनयः सर्वे रूपं तस्य मनोहरम् । गृह्यतां हन्यतामेष कोऽयं दुष्ट उपागतः

അവന്റെ മനോഹരരൂപം കണ്ടിട്ടും എല്ലാ മുനികളും ക്രുദ്ധരായി: “പിടിക്കൂ! അടിക്കൂ! ഇവിടെ വന്ന ഈ ദുഷ്ടൻ ആരാണ്?” എന്നു വിളിച്ചു।

Verse 15

इति ते गृह्य काष्ठानि यदोपस्थे ययुस्तदा । पलायितः स बहुधा भयात्तेषां महात्मनाम्

ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞുകൊണ്ട് അവർ വടികളുമെടുത്ത് അടുത്തപ്പോൾ, ആ മഹാത്മാക്കളെ ഭയന്ന് അവൻ പലവഴിക്ക് ഓടിപ്പോയി.

Verse 16

यो जीवकलया विश्वं व्याप्य तिष्ठति देहिनाम् । न ज्ञायते न च ग्राह्यो न भेद्यश्चापि जायते

യാതൊരുവൻ ജീവകലയാൽ ലോകം മുഴുവൻ വ്യാപിച്ചു ജീവികളിൽ കുടികൊള്ളുന്നുവോ, അവനെ അറിയാനോ പിടിക്കാനോ ഭേദിക്കാനോ സാധ്യമല്ല.

Verse 17

न शेकुस्ते यदा सर्वे ग्रहीतुं तं महेश्वरम् । तदा शिवं प्रकुपिता शेपुरित्थं द्विजातयः

അവർക്കാർക്കും ആ മഹേശ്വരനെ പിടിക്കാൻ കഴിയാതെ വന്നപ്പോൾ, കോപിഷ്ഠരായ ആ ബ്രാഹ്മണർ ശിവനെ ഇപ്രകാരം ശപിച്ചു.

Verse 18

यस्माल्लिंगार्थमागत्य ह्याश्रमांश्चोरवत्कृतम् । परदारापहरणं तल्लिङ्गं पततां भुवि

ലിംഗാർത്ഥമായി ഇവിടെ വന്ന് ആശ്രമങ്ങളിൽ കള്ളനെപ്പോലെ പെരുമാറുകയും പരസ്ത്രീകളെ അപഹരിക്കുകയും ചെയ്തതുകൊണ്ട്, ആ ലിംഗം ഭൂമിയിൽ പതിക്കട്ടെ!

Verse 19

सद्य एव हि शापं त्वं दुष्टं प्राप्नुहि तापस । एवमुक्ते स शापाग्निर्वज्ररूपधरो महान्

ഹേ ദുഷ്ട താപസാ! നീ ഉടനെതന്നെ ഈ ശാപം ഏറ്റുവാങ്ങുക. ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ വലിയ ശാപാഗ്നി വജ്രരൂപം പൂണ്ട് ഉയർന്നു വന്നു.

Verse 20

तल्लिगं धूर्जटेश्छित्त्वा पातयामास भूतले । रुधिरौघपरिव्याप्तो मुमोह भगवान्विभुः

ധൂർജടി (ശിവൻ)യുടെ ആ ലിംഗം ഛേദിച്ച് അവൻ ഭൂമിയിൽ വീഴ്ത്തി. രക്തപ്രവാഹം മുഴുവനും വ്യാപിച്ച് സർവ്വശക്തനായ ഭഗവാൻ വിഭു മോഹാവസ്ഥയിൽ ആകപ്പെട്ടു.

Verse 21

वेदनार्त्तोज्ज्वलवपुर्महाशापाभिभूतधीः । तं तथा पतितं दृष्ट्वा त आजग्मुर्महर्षयः

വേദനയുടെ പീഡയിൽ അവന്റെ ദേഹം ജ്വലിച്ചു; മഹാശാപം അവന്റെ ബുദ്ധിയെ കീഴടക്കി. അവനെ അങ്ങനെ വീണുകിടക്കുന്നത് കണ്ട മഹർഷിമാർ അവിടേക്ക് വേഗം എത്തി.

Verse 22

आकाशे सर्वभूतानि त्रेसुर्विश्वं चचाल ह । देवाश्च व्याकुला जाता महाभयमुपागताः

ആകാശത്തിലെ സർവ്വഭൂതങ്ങളും വിറച്ചു; മുഴുവൻ വിശ്വവും കുലുങ്ങി. ദേവന്മാരും വ്യാകുലരായി മഹാഭയത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു.

Verse 23

ज्ञात्वा विप्रा महेशानं पीडिता हृदयेऽभवन् । शुशुचुर्भृशदुःखार्ता दैवं हि बलवत्तरम्

അവനെ മഹേശാനനെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞപ്പോൾ വിപ്രന്മാരുടെ ഹൃദയം പീഡിതമായി. അത്യന്തം ദുഃഖത്തിൽ അവർ കരഞ്ഞു—ദൈവം തന്നെയാണ് കൂടുതൽ ബലവാൻ.

Verse 24

किं कृतं भगवानेष देवैरपि स सेव्यते । साक्षी सर्वस्य जगतोऽस्माभिर्नैवोपलक्षितः

ഞങ്ങൾ എന്താണ് ചെയ്തതു? ഈ ഭഗവാൻ ദേവന്മാരാലും സേവിക്കപ്പെടുന്നവൻ; സർവ്വജഗത്തിന്റെ സാക്ഷി—അവനെ ഞങ്ങൾ ഒട്ടും തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല.

Verse 25

वयं मूढधियः पापाः परमज्ञानदुर्बलाः । कथमस्माभिर्यस्यात्मा श्रुतश्च न निवेदितः

ഞങ്ങൾ പാപികൾ, മോഹബുദ്ധിയുള്ളവർ, പരമജ്ഞാനത്തിൽ ദുർബലർ. എങ്കിലും കേട്ടിട്ടും അവന്റെ തത്ത്വം ഞങ്ങൾ എന്തുകൊണ്ട് വെളിപ്പെടുത്തിയില്ല?

Verse 26

मयेदृशो गृहस्थाय ह्यात्माऽयं न निवेदितः । निर्विकारो निर्विषयो निरीहो निरुपद्रवः

എന്നെപ്പോലെയുള്ള ഗൃഹസ്ഥനോട് ഈ ആത്മാവ് വെളിപ്പെട്ടില്ല—അത് നിർവികാരം, വിഷയാതീതം, നിരീഹം, നിരുപദ്രവം.

Verse 27

निर्ममो निरहंकारो यः शंभुर्नोपलक्षितः । यस्य लोका इमे सर्वे देहे तिष्ठंति मध्यगाः

നിർമ്മമനും നിരഹങ്കാരനും ആയ ശംഭുവിനെ ഞങ്ങൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല; അവന്റെ ദേഹത്തിൽ ഈ സർവ്വ ലോകങ്ങളും മദ്ധ്യസ്ഥമായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 28

स एष जगतां स्वामी हरोऽस्माभिर्न वीक्षितः । इत्युक्त्वा ते ह्युपविष्टा यावत्तत्र समागताः

അവൻ തന്നെയാണ് ലോകങ്ങളുടെ സ്വാമിയായ ഹരൻ; എങ്കിലും ഞങ്ങൾ അവനെ ദർശിച്ചില്ല. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവർ അവിടെ ഇരുന്നു, മറ്റുള്ളവർ വരുവോളം കാത്തിരുന്നു.

Verse 29

तान्दृष्ट्वा सहसा त्रस्तः पुनरेव महेश्वरः । विप्रशापभयान्नष्टस्त्रिपुरारिर्दिवं ययौ

അവരെ കണ്ടപ്പോൾ മഹേശ്വരൻ വീണ്ടും പെട്ടെന്ന് ഭയപ്പെട്ടു. ബ്രാഹ്മണരുടെ ശാപഭയത്തിൽ അപ്രത്യക്ഷനായി ത്രിപുരാരി സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 30

सृष्टिस्थिति विनाशानां कर्त्र्यै मात्रे नमोनमः

സൃഷ്ടി, സ്ഥിതി, ലയം എന്നിവയുടെ കർത്ത്രിയായ മാതൃദേവിയ്ക്ക് പുനഃപുനഃ നമസ്കാരം।

Verse 32

सर्वै र्ज्ञाता रसाभिज्ञैर्मधुरास्वाददायिनी । त्वया विश्वमिदं सर्वं बलस्नेहसमन्वितम्

രസാഭിജ്ഞരായ എല്ലാവർക്കും നീ മധുരാസ്വാദദായിനിയായി അറിയപ്പെടുന്നു; നിനക്കാലാണ് ഈ സമസ്ത വിശ്വം ബലവും സ്നേഹവും ചേർന്ന് വ്യാപിച്ചു നിലനിൽക്കുന്നത്।

Verse 33

त्वं माता सर्वरुद्राणां वसूनां दुहिता तथा । आदित्यानां स्वसा चैव तुष्टा वांच्छितसिद्धिदा

നീ സർവ്വ രുദ്രന്മാരുടെയും മാതാവും വസുക്കളുടെ പുത്രിയുമാണ്; ആദിത്യന്മാരുടെ സഹോദരിയും നീ തന്നെ. പ്രസന്നയായാൽ വാഞ്ഛിതസിദ്ധി നൽകുന്നു।

Verse 34

त्वं धृतिस्त्वं तथा पुष्टिस्त्वं स्वाहा त्वं स्वधा तथा । ऋद्धिः सिद्धिस्तथा लक्ष्मीर्धृतिः कीर्ति स्तथा मतिः

നീ ധൃതി, നീ പുഷ്ടി; നീ സ്വാഹാ, നീ സ്വധാ. നീ ഋദ്ധി, സിദ്ധി, ലക്ഷ്മി; കൂടാതെ ധൈര്യം, കീർത്തി, സന്മതിയും നീ തന്നെ।

Verse 35

कांतिर्लज्जा महामाया श्रद्धा सर्वार्थसाधिनी । त्वया विरहितं किंचिन्नास्ति त्रिभुवनेष्वपि

നീ കാന്തി, നീ ലജ്ജ, നീ മഹാമായ, സർവ്വാർത്ഥസാധിനിയായ ശ്രദ്ധയും നീ തന്നെ. ത്രിഭുവനങ്ങളിലും നിന്നില്ലാതെ ഒന്നുമില്ല।

Verse 36

वह्नेस्तृप्तिप्रदात्री च देवादीनाम् च तृप्तिदा । त्वया सर्वमिदं व्याप्तं जगत्स्थावरजंगमम्

ഹേ ദേവീ! നീ അഗ്നിക്ക് തൃപ്തി നൽകുന്നവളും ദേവന്മാർക്കും സർവ്വഭൂതങ്ങൾക്കും തൃപ്തി പകരുന്നവളുമാണ്. നിനക്കാൽ തന്നേ ഈ സമസ്ത ലോകം—സ്ഥാവരവും ജംഗമവും—വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 37

पादास्ते वेदाश्चत्वारः समुद्राः स्तनतां ययुः । चंद्रार्कौ लोचने यस्या रोमाग्रेषु च देवताः

നിന്റെ പാദങ്ങൾ നാലു വേദങ്ങളാണ്; സമുദ്രങ്ങൾ നിന്റെ സ്തനങ്ങളായി മാറിയിരിക്കുന്നു. അവളുടെ കണ്ണുകൾ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും; അവളുടെ രോമാഗ്രങ്ങളിൽ ദേവന്മാർ അധിവസിക്കുന്നു.

Verse 38

शृङ्गयोः पर्वताः सर्वे कर्णयोर्वायवस्तथा । नाभौ चैवामृतं देवि पातालानि खुरास्तथा

നിന്റെ ശൃംഗങ്ങളിൽ സർവ്വ പർവ്വതങ്ങളും; നിന്റെ കർണ്ണങ്ങളിൽ വായുക്കളും. ഹേ ദേവീ! നിന്റെ നാഭിയിൽ അമൃതം; നിന്റെ ഖുരങ്ങളിൽ പാതാളലോകങ്ങളും ഉണ്ട്.

Verse 39

स्कन्धे च भगवान्ब्रह्मा मस्तकस्थः सदाशिवः । हृद्देशे च स्थितो विष्णुः पुच्छाग्रे पन्नगास्तथा

നിന്റെ സ്കന്ധത്തിൽ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവും, നിന്റെ മസ്തകത്തിൽ സദാശിവനും അധിവസിക്കുന്നു. നിന്റെ ഹൃദയദേശത്ത് വിഷ്ണു വസിക്കുന്നു; നിന്റെ വാലിന്റെ അഗ്രത്തിൽ പന്നഗങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 40

शकृत्स्था वसवः सर्वे साध्या मूत्रस्थितास्तव । सर्वे यज्ञा ह्यस्थिदेशे किन्नरा गुह्यसंस्थिताः

നിന്റെ ശകൃത്ഭാഗത്തിൽ സർവ്വ വസുക്കളും അധിവസിക്കുന്നു; നിന്റെ മൂത്രത്തിൽ സാധ്യന്മാർ സ്ഥാപിതരാണ്. നിന്റെ അസ്ഥിദേശത്തിൽ സർവ്വ യജ്ഞങ്ങളും നിലകൊള്ളുന്നു; നിന്റെ ഗുഹ്യഭാഗത്തിൽ കിന്നരന്മാർ വസിക്കുന്നു.

Verse 41

पितॄणां च गणाः सर्वे पुरःस्था भांति सर्वदा । सर्वे यक्षा भालदेशे किन्नराश्च कपोलयोः

പിതൃക്കളുടെ ഗണങ്ങളെല്ലാം എപ്പോഴും അങ്ങയുടെ മുന്നിൽ ശോഭിക്കുന്നു. യക്ഷന്മാരെല്ലാം അങ്ങയുടെ നെറ്റിയിലും കിന്നരന്മാർ കവിളുകളിലും വസിക്കുന്നു.

Verse 42

सर्वदेवमयी त्वं हि सर्वभूतविवृद्धिदा । सर्वलोकहिता नित्यं मम देहहिता भव

സർവ്വദേവന്മാരും അടങ്ങിയവളും സർവ്വചരാചരങ്ങൾക്കും അഭിവൃദ്ധി നൽകുന്നവളും അങ്ങാണ്. എല്ലാ ലോകങ്ങൾക്കും എപ്പോഴും നന്മ ചെയ്യുന്ന അങ്ങ്, എന്റെ ശരീരത്തിനും നന്മ വരുത്തിയാലും.

Verse 43

प्रणतस्तव देवेशि पूजये त्वां सदाऽनघे । स्तौमि विश्वार्तिहन्त्रीं त्वां प्रसन्ना वरदा भव

ഹേ ദേവേശ്വരീ, പാപരഹിതേ, അങ്ങയെ വണങ്ങിക്കൊണ്ട് ഞാൻ എപ്പോഴും പൂജിക്കുന്നു. ലോകത്തിന്റെ ദുഃഖങ്ങൾ അകറ്റുന്ന അങ്ങയെ ഞാൻ സ്തുതിക്കുന്നു; പ്രസന്നയായി വരദായിനിയാകണേ.

Verse 44

विप्रशापाग्निना दग्धं शरीरं मम शोभने । स्वतेजसा पुनः कर्त्तुमर्हस्यमृतसंभवे

ഹേ ശോഭനേ, ബ്രാഹ്മണശാപമാകുന്ന അഗ്നിയാൽ എന്റെ ശരീരം വെന്തുപോയിരിക്കുന്നു. അമൃതത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവളേ, അങ്ങയുടെ തേജസ്സുകൊണ്ട് അതിനെ വീണ്ടെടുക്കാൻ അങ്ങ് യോഗ്യയാണ്.

Verse 45

इत्युक्त्वा ता परिक्रम्य तस्या देहे लयं गतः । साऽपि गर्भे दधाराथ सुरभिस्तदनन्तरम्

ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞ്, അവളെ വലംവെച്ച് അവൻ അവളുടെ ശരീരത്തിൽ ലയിച്ചുചേർന്നു. അതിനുശേഷം സുരഭി അവനെ ഗർഭത്തിൽ ധരിച്ചു.

Verse 46

कालातिक्रमयोगेन सर्वव्याकुलतां ययौ । यस्मिन्प्रनष्टे देवेशे विप्रशापभयावृते

കാലം കടന്നുപോകുന്തോറും സർവ്വജീവികളും അത്യന്തം വ്യാകുലരായി; ബ്രാഹ്മണശാപഭയത്തിൽ ആവൃതനായ ദേവേശ്വരൻ അന്തർധാനം പ്രാപിച്ചു.

Verse 47

देवा महार्तिं प्रययुश्चचाल पृथिवी तथा । चंद्रार्कौ निष्प्रभौ चैव वायुरुच्चण्ड एव च

ദേവന്മാർ മഹാ ആർ‍ത്തിയിൽ ആകപ്പെട്ടു; ഭൂമിയും കുലുങ്ങി. ചന്ദ്രസൂര്യന്മാർ നിർപ്രഭരായി; കാറ്റ് അത്യന്തം ഉഗ്രമായി.

Verse 48

समुद्राः क्षोभमग मंस्तस्मिन्काले द्विजोत्तम

ആ സമയത്ത്, ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, സമുദ്രങ്ങൾ മഹാ ക്ഷോഭത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു കലക്കമുണ്ടായി.

Verse 49

यस्मिञ्जगत्स्थावरजंगमादिकं काले लयं प्राप्य पुनः प्ररोहति । तस्मिन्प्रनष्टे द्विजशापपीडिते जयद्धतप्राय मवर्तत क्षणात्

സ്ഥാവരജംഗമാദിയായ സമസ്ത ജഗത്തും നിശ്ചിതകാലത്ത് ലയിച്ച് വീണ്ടും ഉദ്ഭവിക്കുന്നവൻ; ആ പ്രഭു ബ്രാഹ്മണശാപപീഡിതനായി അന്തർധാനം പ്രാപിച്ചതോടെ, ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ലോകം നശിച്ചുപോകുമെന്നപോലെ ആയി.

Verse 258

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये हरशापो नामाष्टपंचाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ എൺപത്തൊന്നായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സംഹിതയിൽ, ആറാം നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ, ശേഷശായ്യുപാഖ്യാനത്തിൽ, ബ്രഹ്മാ–നാരദ സംവാദത്തിൽ, ചാതുർമാസ്യമാഹാത്മ്യാന്തർഗതമായ ‘ഹരശാപ’ എന്ന 258-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 311

या त्वं रसमयैर्भावैराप्यायसि भूतलम् । देवानां च तथासंघान्पितॄणामपि वै गणान्

ഹേ ദേവീ! നീ രസമയമായ ഭാവങ്ങളാൽ ഭൂതലത്തെ പോഷിപ്പിക്കുന്നു; അതുപോലെ ദേവസംഘങ്ങളെയും പിതൃഗണങ്ങളെയും കൂടി തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു.