Adhyaya 255

Verse 1

गालव उवाच । एवं ते लब्धशापाश्च पार्वतीशाप पीडिताः । अनपत्या बभूवुश्च तथा च प्रतिमानवाः

ഗാലവൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ അവർ ശാപഗ്രസ്തരായി; പാർവതീശാപം മൂലം പീഡിതരായി സന്താനഹീനരായി; കൂടാതെ മനുഷ്യരൂപം ഉണ്ടായിട്ടും പ്രതിമകളെപ്പോലെ പ്രാണരഹിതരായി തോന്നി.

Verse 2

शालग्रामस्तु गंडक्यां नर्मदायां महेश्वरः । उत्पद्यते स्वयंभूश्च तावेतौ नैव कृत्रिमौ

ഗണ്ഡകീ നദിയിൽ ശാലഗ്രാമം പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു; നർമദയിൽ മഹേശ്വരൻ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. ഇവ രണ്ടും സ്വയംഭൂ; മനുഷ്യകൃതമല്ല.

Verse 3

चतुर्विंशतिभेदेन शालग्रामगतो हरिः । परीक्ष्यः पुरुषैर्नित्यमेकरूपः सदाशिवः

ശാലഗ്രാമത്തിൽ അധിഷ്ഠിതനായ ഹരി ഇരുപത്തിനാലു ഭേദങ്ങളായി പറയപ്പെടുന്നു; എങ്കിലും ഭക്തർ നിത്യം അവനെ ഏകസ്വരൂപനായ സദാശിവസ്വരൂപമായി തിരിച്ചറിയണം.

Verse 4

शालग्रामशिला यत्र गंडकीविमले जले । तत्र स्नात्वा च पीत्वा च ब्रह्मणः पदमाप्नुयात्

ഗണ്ഡകിയുടെ നിർമല ജലത്തിൽ ശാലഗ്രാമശില ലഭിക്കുന്നിടത്ത്, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ആ ജലം പാനം ചെയ്താൽ ബ്രഹ്മപദം പ്രാപിക്കും.

Verse 5

तां पूजयित्वा विधिवद्गंडकीसंभवां शिलाम् । योगीश्वरो विशुद्धात्मा जायते नात्र संशयः

ഗണ്ഡകീജന്യമായ ആ ശിലയെ (ശാലഗ്രാമത്തെ) വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചാൽ, മനുഷ്യൻ വിശുദ്ധാത്മാവായി യോഗീശ്വരനാകുന്നു—സംശയമില്ല.

Verse 6

एतत्ते कथितं सर्वं यत्पृष्टोऽहमिह त्वया । यथा हरो विप्रशापं प्राप्तवांस्तन्निशामय

നീ ഇവിടെ ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ പറഞ്ഞു. ഇനി കേൾക്കുക—ഹരൻ (ശിവൻ) എങ്ങനെ ഒരു ബ്രാഹ്മണന്റെ ശാപം പ്രാപിച്ചു.

Verse 7

यः शृणोति नरो भक्त्या वाच्यमानामिमां कथाम् । गिरीशनृत्यसंबन्धामुमादेहार्द्धवर्णिताम्

ഭക്തിയോടെ പാരായണം ചെയ്യപ്പെടുന്ന ഈ കഥ ശ്രവിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ—ഗിരീശൻ (ശിവൻ) നൃത്തവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതും, ഉമ ദേഹാർദ്ധമായി വർണിക്കുന്നതുമായ—പുണ്യഭാഗ്യൻ ആകുന്നു।

Verse 8

ब्रह्मणः स्तुतिसंयुक्तां स गच्छेत्परमां गतिम् । श्लोकार्द्धं श्लोकपादं वा समस्तं श्लोकमेव वा

ബ്രഹ്മാവിന്റെ സ്തുതിയോടു ചേർന്ന അതു ശ്രവിച്ചാൽ അവൻ പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കും—അർദ്ധശ്ലോകമോ, ശ്ലോകപാദമോ, അല്ലെങ്കിൽ സമ്പൂർണ്ണ ശ്ലോകമോ കേട്ടാലും/പാരായണം ചെയ്താലും।

Verse 9

यः पठेदविरोधेन मायामानविवर्जितः । स याति परमं स्थानं यत्र गत्वा न शोचति

വിരോധമില്ലാതെ, മായയും മാനവും വിട്ട് ഇത് പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ പരമസ്ഥാനത്തെ പ്രാപിക്കും; അവിടെ ചെന്നാൽ പിന്നെ ശോകിക്കുകയില്ല।

Verse 11

यथा ब्रह्मादयो देवा गीतवाद्याभियोगतः । परां सिद्धि मवापुस्ते दुर्गाशिवसमीपतः

ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാർ ഗീത-വാദ്യസേവയിൽ ലീനരായി ദുർഗയും ശിവനും സന്നിധിയിൽ പരമസിദ്ധി പ്രാപിച്ചതുപോലെ, ഭക്തനും സിദ്ധി നേടുന്നു।

Verse 12

वर्षाकाले च संप्राप्ते भक्तियोगे जनार्दने । महेश्वरेऽथ दुर्गायां न भूयः स्तनपो भवेत्

മഴക്കാലം വന്നപ്പോൾ ജനാർദനനിൽ ഭക്തിയോഗത്തിൽ നിലകൊള്ളുകയും, അതുപോലെ മഹേശ്വരനിലും ദുർഗയിലും ഭക്തിയോടെ ഇരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ വീണ്ടും സ്തനപൻ (പുനർജന്മം) ആകുകയില്ല।

Verse 13

गणेशस्य सदा कुर्याच्चातुर्मास्ये विशेषतः । पूजां मनुष्यो लाभार्थं यत्नो लाभप्रदो हि सः

മനുഷ്യൻ എപ്പോഴും ഗണേശനെ പൂജിക്കണം, പ്രത്യേകിച്ച് ചാതുർമാസ്യത്തിൽ. സമൃദ്ധിലാഭത്തിനായി പരിശ്രമത്തോടെ പൂജിക്കുന്നവന് ആ പരിശ്രമം തന്നെയാണ് നിശ്ചയമായി ലാഭദായകം.

Verse 14

सूर्यो नीरोगतां दद्याद्भक्त्या यैः पूज्यते हि सः । चातुर्मास्ये समायाते विशेषफलदो नृणाम्

ഭക്തിയോടെ സൂര്യദേവനെ പൂജിക്കുന്നവർക്ക് അദ്ദേഹം നിരോഗത നൽകുന്നു. പുണ്യമായ ചാതുർമാസ്യം വന്നാൽ ഈ ആരാധന മനുഷ്യർക്കു പ്രത്യേക ഫലം നൽകുന്നു.

Verse 15

इदं हि पंचायतनं सेव्यते गृहमेधिभिः । चातुर्मास्ये विशेषेण सेवितं चिंतितप्रदम्

ഈ പഞ്ചായതനാരാധന ഗൃഹസ്ഥർ നിത്യമായി അനുഷ്ഠിക്കുന്നു. ചാതുർമാസ്യത്തിൽ പ്രത്യേകമായി ചെയ്താൽ ഹൃദയത്തിൽ ആഗ്രഹിച്ച ഫലം നൽകുന്നു.

Verse 16

शालग्रामगतं विष्णुं यः पूजयति नित्यदा । द्वारवतीचक्रशिलासहितं मोक्षदायकम्

ശാലഗ്രാമത്തിൽ വസിക്കുന്ന വിഷ്ണുവിനെ ദ്വാരവതിയുടെ ചക്രശിലയോടുകൂടെ ആരെങ്കിലും നിത്യമായി പൂജിച്ചാൽ, അവൻ മോക്ഷദായകമായ പരതത്ത്വത്തെയേ ആരാധിക്കുന്നു.

Verse 17

चातुर्मास्ये विशेषेण दर्शनादपि मुक्तिदम् । यस्मिन्स्तुते स्तुतं सर्वं पूजिते पूजितं जगत्

ചാതുർമാസ്യത്തിൽ പ്രത്യേകമായി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദർശനമാത്രം പോലും മോക്ഷദായകം. കാരണം അദ്ദേഹത്തെ സ്തുതിച്ചാൽ എല്ലാം സ്തുതിക്കപ്പെട്ടതാകുന്നു; അദ്ദേഹത്തെ പൂജിച്ചാൽ സർവ്വജഗത്തും പൂജിക്കപ്പെട്ടതാകുന്നു.

Verse 18

पूजितः पठितो ध्यातः स्मृतो वै कलुषापहः । शालग्रामे किं पुनर्यच्छालग्रामगतो हरिः

പൂജിക്കപ്പെടുകയും പാരായണം ചെയ്യപ്പെടുകയും ധ്യാനിക്കപ്പെടുകയും സ്മരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നവൻ നിശ്ചയമായി കലുഷം അകറ്റുന്നു. എന്നാൽ ശാലഗ്രാമത്തിൽ എത്രയധികം—അവിടെ സ്വയം ഹരി ശാലഗ്രാമഗതനായി വിരാജിക്കുന്നു.

Verse 19

पुनर्हि हरिनैवेद्यं फलं चापि धृतं जलम् । चातुर्मास्ये विशेषेण शालग्रामगतं शुभम्

വീണ്ടും ഹരിക്കു സമർപ്പിക്കുന്ന നൈവേദ്യം—ഫലവും അർഘ്യാർത്ഥം കൈയിൽ ധരിച്ച ജലവും—വിശേഷിച്ച് ചാതുർമാസ്യത്തിൽ, ശാലഗ്രാമഗതനായ ഹരിക്കു അർപ്പിക്കുമ്പോൾ അത്യന്തം ശുഭമാകുന്നു.

Verse 20

तिलाः पुनंत्यर्पिताश्च शालग्रामस्य शूद्रज । चातुमास्ये विशेषेण नरं भक्त्या समन्वितम्

ഹേ ശൂദ്രജാ! ശാലഗ്രാമത്തിനു അർപ്പിച്ച എള്ളുകൾ പവിത്രമാക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ചാതുർമാസ്യത്തിൽ, ഭക്തിയോടെ യുക്തനായ മനുഷ്യനെ അവ കൂടുതൽ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.

Verse 21

स लक्ष्मीसहितो नित्यं धनधान्यसमन्वितः । महाभाग्यवतां गेहे जायते नात्र संशयः

അവൻ നിത്യവും ലക്ഷ്മീസഹിതനായി, ധനധാന്യസമ്പന്നനായി, മഹാഭാഗ്യവാന്മാരുടെ ഗൃഹത്തിൽ പ്രത്യക്ഷനാകുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 22

स लक्ष्मीसहितो विष्णुर्विज्ञेयो नात्र संशयः । तं पूजयेन्महाभक्त्या स्थिरा लक्ष्मीर्गृहे भवेत्

അവനെ ലക്ഷ്മീസഹിതനായ വിഷ്ണുവെന്നു തന്നെ അറിയുക—ഇതിൽ സംശയമില്ല. മഹാഭക്തിയോടെ അവനെ പൂജിക്കണം; അപ്പോൾ ഗൃഹത്തിൽ ലക്ഷ്മീ സ്ഥിരമായി നിലനിൽക്കും.

Verse 23

तावद्दरिद्रता लोके तावद्गर्जति पातकम् । तावत्क्लेशाः शरीरेऽस्मिन्न यावत्पूजयेद्धरिम्

ഹരിയെ ആരാധിക്കാത്തിടത്തോളം ലോകത്തിൽ ദാരിദ്ര്യം നിലനിൽക്കും; പാപം ഗർജിക്കും; ഈ ശരീരത്തിൽ തന്നെ ക്ലേശങ്ങൾ തുടരും।

Verse 24

स एव पूज्यते यत्र पंचक्रोशं पवित्रकम् । करोति सकलं क्षेत्रं न तवाऽशुभसंभवः

അവനെ എവിടെ ആരാധിക്കുന്നുവോ അവിടെ അഞ്ചുക്രോശത്തിന്റെ പവിത്രപരിധി പാവനമാകും; അവൻ സമസ്ത ക്ഷേത്രഭൂമിയും ശുദ്ധമാക്കുന്നു—അവിടെ നിനക്ക് അശുഭം ഉദിക്കുകയില്ല।

Verse 25

एतदेव महाभाग्यमेतदेवमहातपः । एष एव परो मोक्षो यत्र लक्ष्मीशपूजनम्

ഇതുതന്നെ പരമ സൗഭാഗ്യം; ഇതുതന്നെ മഹാതപസ്; ഇതുതന്നെ പരമ മോക്ഷം—ലക്ഷ്മീശന്റെ പൂജ നടക്കുന്നിടത്ത്।

Verse 26

शंखश्च दक्षिणावर्त्तो लक्ष्मीनारायणात्मकः । तुलसी कृष्णसारोऽत्र यत्र द्वारवती शिला । तत्र श्रीर्विजयो विष्णुर्मुक्तिरेवं चतुष्टयम्

എവിടെ ദക്ഷിണാവർത്ത ശംഖം ലക്ഷ്മീനാരായണാത്മകമാകുന്നുവോ, എവിടെ തുളസിയും കൃഷ്ണസാരമൃഗചർമ്മവും ഉണ്ടോ, എവിടെ ദ്വാരവതീശിലയും ഉണ്ടോ—അവിടെ നാലു അനുഗ്രഹങ്ങൾ വസിക്കുന്നു: ശ്രീ, വിജയം, വിഷ്ണുസാന്നിധ്യം, മുക്തി।

Verse 27

लक्ष्मीनारायणे पूजां विधातुर्मनुजस्य तु । ददाति पुण्यमतुलं मुक्तो भवति तत्क्षणात्

ലക്ഷ്മീനാരായണരുടെ പൂജ ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യന് അതുല്യ പുണ്യം ലഭിക്കുന്നു; അവൻ അതേ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ മുക്തനാകുന്നു।

Verse 28

चातुर्मास्ये विशेषेण पूज्यो लक्ष्मीयुतो हरिः

ചാതുര്മാസ്യകാലത്ത് പ്രത്യേകമായി ലക്ഷ്മീസഹിതനായ ഹരിയെ പൂജിക്കണം।

Verse 29

कुर्वतस्तस्य देवस्य ध्यानं कल्मषनाशनम् । तुलसीमञ्जरीभिश्च पूजितो जन्मनाशनः

ആ ദേവനെ ധ്യാനിക്കുന്നവന്റെ മലിനത നശിക്കുന്നു; തുളസിമഞ്ജരികളാൽ പൂജിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അവൻ ജന്മബന്ധം നശിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 30

पूजितो बिल्वपत्रेण चातुर्मास्येऽघहृत्तमः

ചാതുര്മാസ്യത്തിൽ ബില്വപത്രങ്ങളാൽ പൂജിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അവൻ പരമ പാപഹരനാകുന്നു।

Verse 31

सर्वप्रयत्नेन स एव सेव्यो यो व्याप्य विश्वं जगतामधीशः । काले सृजत्यत्ति च हेलया वा तं प्राप्य भक्तो न हि सीदतीति

സകല ശ്രമത്തോടെയും വിശ്വമാകെ വ്യാപിച്ച ജഗദീശ്വരനായ അവനെയേ സേവിക്കണം. അവൻ കാലക്രമത്തിൽ സൃഷ്ടിക്കുകയും ലയിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, അതു അനായാസമായാലും; അവനെ പ്രാപിച്ച ഭക്തൻ ഒരിക്കലും നശിക്കുകയില്ല।

Verse 255

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये लक्ष्मीनारायणमहिमवर्णनंनाम पञ्चपञ्चाशदुत्तरद्विशततमोअध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ആറാം നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിലെ ശേഷശായീ ഉപാഖ്യാനത്തിൽ, ബ്രഹ്മാ-നാരദ സംവാദത്തിലെ ചാതുര്മാസ്യമാഹാത്മ്യത്തിനകത്ത് ‘ലക്ഷ്മീനാരായണ മഹിമാവർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള 255-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।