Adhyaya 251

Verse 1

गालव उवाच । इत्युक्त्वाऽकाशजावाणी विरराम शुभप्रदा । तेऽपि देवास्तदाश्चर्यं महद्दृष्ट्वा महाव्रताः

ഗാലവൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ആകാശജന്യമായ ശുഭപ്രദ വാണി നിശ്ശബ്ദമായി. മഹാവ്രതധാരികളായ ആ ദേവന്മാരും ആ മഹത്തായ അത്ഭുതം കണ്ടു വിസ്മയിച്ചു.

Verse 2

चतुष्टयं च वृक्षाणां चातुर्मास्ये समागते । अपूजयंश्च विधिवदैक्यभावेन शूद्रज

ചാതുര്മാസ്യം വന്നപ്പോൾ അവർ ആ നാലു വൃക്ഷങ്ങളെയും വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു, ഏകാത്മഭാവത്തോടെ—ഹേ ശൂദ്രപുത്രാ.

Verse 3

चातुर्मास्येऽथ संपूर्णे देवो हरिहरात्मकः । प्रसन्नस्तानुवाचाथ भक्त्या प्रत्यक्षरूपधृक्

ചാതുര്മാസ്യം പൂർത്തിയായപ്പോൾ ഹരി-ഹരാത്മകനായ ദേവൻ പ്രസന്നനായി; ഭക്തിയാൽ പ്രത്യക്ഷരൂപം ധരിച്ചു അവരോടു അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 4

यूयं गच्छत देवेश महा व्रतपरायणाः । भुंक्त स्वान्स्वांश्चाधिकारान्मया ते दानवा हताः

ഹേ ദേവേശന്മാരേ, മഹാവ്രതപരായണരായ നിങ്ങൾ ഇപ്പോൾ പോകുവിൻ. നിങ്ങളുടെ നിങ്ങളുടെ അധികാരങ്ങളും സ്ഥാനങ്ങളും വീണ്ടും അനുഭവിക്കുവിൻ; നിങ്ങളുടെ ദാനവശത്രുക്കൾ എന്റെ കൈയ്യാൽ വധിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 5

इत्युक्त्वा देवदेवेशावैक्यरूपधरौ यदा । गणानां देवतानां च बुद्धिं निर्भेदतां तदा

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ദേവാധിദേവന്മാരായ ആ ഇരുവരും ഏകത്വരൂപം ധരിച്ചപ്പോൾ, ഗണങ്ങളുടെയും ദേവന്മാരുടെയും ബുദ്ധി ഭേദരഹിതമായി അവിഭക്തമായി.

Verse 6

नयन्तौ तौ तदा चेशा बभूवतुररिन्दमौ । तेऽपि देवा निराबाधा हृष्टचित्ता ह्यभेदतः

അപ്പോൾ ആ രണ്ടു ഈശ്വരന്മാർ മാർഗ്ഗദർശകരായി, ശത്രുദമകരായി മാറി. ആ ദേവന്മാരും തടസ്സമില്ലാതെ, ആ അഭേദഭാവം മൂലം ഹർഷചിത്തരായി.

Verse 7

प्रययुः स्वांश्चाधिकारान्विमानगण कोटिभिः । गालव उवाच । तथा तत्रापि ते देवाः पार्वत्याः शापमोहिताः

വിമാനഗണങ്ങളുടെ കോടിക്കണക്കിന് കൂട്ടങ്ങളോടുകൂടെ അവർ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ അധികാരസ്ഥാനങ്ങളിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു. ഗാലവൻ പറഞ്ഞു—‘അവിടെയും ആ ദേവന്മാർ പാർവതിയുടെ ശാപം മൂലം മോഹിതരായി.’

Verse 8

स्तुत्वा तां बिल्वपत्रैश्च पूजयित्वा महेश्वरीम् । प्रसन्नवदनां स्तुत्वा प्रणिपत्य पुनःपुनः

അവർ ബില്വപത്രങ്ങളാൽ മഹേശ്വരിയെ സ്തുതിച്ചു പൂജിച്ചു; പ്രസന്നമുഖിയായ ദേവിയെ പുകഴ്ത്തി, വീണ്ടും വീണ്ടും സാഷ്ടാംഗ നമസ്കാരം ചെയ്തു.

Verse 9

सा प्रोवाच ततो देवान्विश्वमाता तु संस्तुता । मम शापो वृथा नैव भविष्यति सुरोत्तमाः

അപ്പോൾ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട വിശ്വമാതാ ദേവന്മാരോട് അരുളിച്ചെയ്തു— “ഹേ സുരോത്തമന്മാരേ, എന്റെ ശാപം ഒരിക്കലും വ്യർത്ഥമാകുകയില്ല.”

Verse 10

तथापि कृतपापानां करवाणि कृपां च वः । स्वर्गे दृषन्मया नैव भविष्यथ सुरोत्तमाः

“എങ്കിലും പാപം ചെയ്ത നിങ്ങളോടും ഞാൻ കരുണ കാണിക്കും; എന്നാൽ ഹേ സുരോത്തമന്മാരേ, സ്വർഗത്തിൽ നിങ്ങൾ എനിക്ക് ദൃശ്യമാകുകയില്ല.”

Verse 11

मर्त्यलोकं च संप्राप्य प्रतिमासु च सर्वशः । सर्वे देवाश्च वरदा लोकानां प्रभविष्यथ

“മർത്ത്യലോകത്തിൽ എത്തി, സർവ്വത്ര പ്രതിമകളിൽ അധിഷ്ഠിതരായി, നിങ്ങൾ എല്ലാ ദേവന്മാരും ജനങ്ങൾക്ക് വരദാതാക്കളാകും.”

Verse 12

पाणिग्रहेण विहिता ये कुमाराः कुमारिकाः । तेषांतेषां प्रजाश्चैव भविष्यथ न संशयः

“പാണിഗ്രഹണവിധിയാൽ ബന്ധിതരായ യുവാക്കളും യുവതികളും— അവരവർക്കും സന്തതി നിശ്ചയമായും ഉണ്ടാകും; സംശയമില്ല.”

Verse 13

इत्युक्त्वा सा भगवती देवतानां वरप्रदा । विष्णुं महेश्वरं चैव प्रोवाच कुपिता भृशम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ദേവതകൾക്ക് വരം നൽകുന്ന ഭഗവതി അത്യന്തം കോപത്തോടെ വിഷ്ണുവിനോടും മഹേശ്വരനോടും അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 14

देवास्तस्या भयान्नष्टा मर्त्येषु प्रतिमां गताः । भक्तानां मानसं भावं पूरयन्तः सुसंस्थिताः

അവളുടെ ഭയത്താൽ ദേവന്മാർ അപ്രത്യക്ഷരായി മർത്ത്യലോകത്തിലെ പ്രതിമകളിൽ പ്രവേശിച്ചു. അവിടെ സുസ്ഥിരമായി നിലകൊണ്ട് ഭക്തരുടെ ഹൃദയാഭിലാഷങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നു।

Verse 15

यस्माद्विष्णो महेशानस्त्वयाऽपि न निषेधितः । तस्मात्त्वमपि पाषाणो भविष्यसि न संशयः

നീ വിഷ്ണുവിനെ—മഹേശാനനെയും—തടഞ്ഞില്ല; അതിനാൽ നീയും പാഷാണമാകും; ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 16

हरोऽप्यश्ममयं रूपं प्राप्य लोकविगर्हितम् । लिंगाकारं विप्रशापान्महद्दुःखमवाप्स्यति

ബ്രാഹ്മണശാപത്താൽ ഹരൻ (ശിവൻ) ലോകം നിന്ദിക്കുന്ന പാഷാണസദൃശ രൂപം പ്രാപിച്ച്, ലിംഗാകാരം ധരിച്ചു മഹാദുഃഖം അനുഭവിക്കും।

Verse 17

तच्छ्रुत्वा भगवान्विष्णुः पार्वतीमनुकूलयन् । उवाच प्रणतो भूत्वा हरभार्यां महेश्वरीम्

ആ വാക്കുകൾ കേട്ട ഭഗവാൻ വിഷ്ണു പാർവതിയെ അനുകൂലിപ്പാൻ പ്രണാമം ചെയ്ത് ഹരഭാര്യയായ മഹേശ്വരിയോട് പറഞ്ഞു।

Verse 18

श्रीविष्णुरुवाच । महाव्रते महादेवि महादेवप्रिया सदा । त्वं हि सत्त्वरजःस्था च तामसी शक्तिरुत्तमा

ശ്രീവിഷ്ണു അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാവ്രതധാരിണിയായ മഹാദേവീ, സദാ മഹാദേവപ്രിയേ! നീ സത്ത്വ-രജസ്സുകളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; തമസ്സിന്റെ പരമോത്തമ ശക്തിയും നീ തന്നേ।

Verse 19

मात्रात्रयसमोपेता गुणत्रयविभाविनी । मायादीनां जनित्री त्वं विश्वव्यापकरूपिणी

ത്രിമാത്രകളാൽ സമന്വിതയായും ത്രിഗുണങ്ങളെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നവളുമായ നീ മായാദികളുടെ ജനനി; നിന്റെ രൂപം സർവ്വവിശ്വത്തിലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 20

वेदत्रयस्तुता त्वं च साध्यारूपेण रागिणी । अरूपा सर्वरूपा त्वं जनसन्तानदायिनी

മൂന്നു വേദങ്ങൾ നിന്നെ സ്തുതിക്കുന്നു; സാധ്യരൂപം ധരിച്ചു സ്നേഹരാഗത്തോടെ നീ പ്രകാശിക്കുന്നു. നിരാകാരിണിയായിട്ടും സർവ്വരൂപിണിയായ നീ ജനസന്താനപരമ്പര ദാനം ചെയ്യുന്നു.

Verse 21

फलवेला महाकाली महालक्ष्मीः सरस्वती । ओंकारश्च वषट्कारस्त्वमेव हि सुरेश्वरि

നീയേ ഫലവേളാ; നീയേ മഹാകാളി, മഹാലക്ഷ്മി, സരസ്വതി. ഹേ സുരേശ്വരീ, ഓംകാരവും വഷട്കാരവും നീയേ തന്നേ.

Verse 22

भूतधात्रि नमस्तेऽस्तु शिवायै च नमोऽस्तु ते । रागिण्यै च विरागिण्यै विकराले नमः शुभे

ഹേ ഭൂതധാത്രീ, നിനക്കു നമസ്കാരം; ശിവാരൂപിണീ, നിനക്കുമെൻ നമോ നമഃ. രാഗിണിയേയും വിരാഗിണിയേയും നിനക്കു നമസ്കാരം; ഹേ വികരാളീ, ഹേ ശുഭേ, നിനക്കു പ്രണാമം.

Verse 23

एवं स्तुता प्रसन्नाक्षी प्रसन्नेनांतरात्मना । उवाच परमोदारं मिथ्यारोषयुतं वचः

ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട അവൾ, പ്രസന്നനേത്രയായി, അന്തരാത്മയിൽ ശാന്തി ലഭിച്ചവളായി, പരമോദാരമായ വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു—അതിൽ കൃത്രിമ കോപത്തിന്റെ ലേശം കലർന്നിരുന്നു.

Verse 24

मच्छापो नाऽन्यथा भावी जनार्दन तवाप्ययम् । तत्राऽपि संस्थितस्त्वं हि योगीश्वरविमुक्तिदः

ഹേ ജനാർദനാ! എന്റെ ശാപം മറ്റെങ്ങനെ ആകുകയില്ല; ഇത് നിനക്കും ബാധകമാണ്. എങ്കിലും അവിടെ അതേ നിലയിൽ നിലകൊണ്ട് നീ യോഗീശ്വരന്മാർക്ക് വിമുക്തി നൽകും.

Verse 25

कामप्रदश्च भक्तानां चातुर्मास्ये विशेषतः । निम्नगा गंडकीनाम ब्रह्मणो दयिता सुता

പ്രത്യേകിച്ച് ചാതുർമാസ്യകാലത്ത് അവൾ ഭക്തർക്കു അഭീഷ്ടവരങ്ങൾ നൽകുന്നു. ഗണ്ഡകീ എന്ന ആ നദി ബ്രഹ്മാവിന്റെ പ്രിയപുത്രിയാണ്.

Verse 26

पाषाणसारसंभूता पुण्यदात्री महाजला । तस्याः सुविमले नीरे तव वासो भविष्यति

അവൾ പാഷാണസാരത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച പുണ്യദാത്രിയായ മഹാനദിയാണ്. അവളുടെ അത്യന്തം നിർമല ജലത്തിൽ നിന്റെ വാസം ഉണ്ടാകും.

Verse 27

चतुर्विंशतिभेदेन पुराणज्ञैर्निरीक्षितः । मुखे जांबूनदं चैव शालग्रामः प्रकीर्तितः

പുരാണജ്ഞർ അവനെ ഇരുപത്തിനാലു ഭേദങ്ങളായി നിരീക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്. ശാലഗ്രാമത്തിന്റെ മുഖത്തിൽ ‘ജാംബൂനദ’ (സ്വർണലക്ഷണം) ഉണ്ടെന്ന് പ്രസിദ്ധം.

Verse 28

वर्त्तुलस्तेजसः पिंडः श्रिया युक्तो भविष्यसि । सर्वसामर्थ्यसंयुक्तो योगिनामपि मोक्षदः

നീ തേജോമയമായ വൃത്താകാര പിണ്ഡരൂപമായി, ശ്രീയോടെ യുക്തനാകും. സർവസാമർത്ഥ്യസമ്പന്നനായി നീ യോഗികൾക്കും മോക്ഷം നൽകും.

Verse 29

ये त्वां शिलागतं विष्णुं पूजयिष्यंति मानवाः । तेषां सुचिन्तितां सिद्धिं भक्तानां संप्रयच्छसि

ശിലയിൽ അധിഷ്ഠിതനായ വിഷ്ണുരൂപമായ നിന്നെ ആരെല്ലാം പൂജിക്കുമോ, അവരുടെ ശുഭസങ്കൽപ്പങ്ങളുടെ സിദ്ധി നീ തന്നേ നൽകുന്നു; ഭക്തർക്കു വിജയം നീ അനുഗ്രഹിക്കുന്നു.

Verse 30

शिलागतं च देवेशं तुलस्या भक्ति तत्पराः । पूजयिष्यंति मनुजास्तेषां मुक्तिर्न दूरतः

ഭക്തിയിൽ തത്പരരായി തുളസിയോടുകൂടെ ശിലയിൽ പ്രത്യക്ഷനായ ദേവേശനെ ആരെല്ലാം പൂജിക്കുമോ, അവർക്കു മോക്ഷം ദൂരമല്ല.

Verse 31

शिलास्थितं च यः पश्येत्त्वां विष्णुं प्रतिमागतम् । सुचक्रांकितसर्वांगं न स गच्छेद्यमालयम्

ശിലയിൽ സ്ഥാപിതനായി പ്രതിമാരൂപത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്ന, സർവ്വാംഗങ്ങളിലും ശുഭചക്രചിഹ്നങ്ങളാൽ അങ്കിതനായ നിന്നെ—വിഷ്ണുവിനെ—ആർ ദർശിക്കുമോ, അവൻ യമാലയത്തിലേക്കു പോകുകയില്ല.

Verse 32

गालव उवाच । इति ते कथितं सर्वं शालग्रामस्य कारणम् । यथा स भगवान्विष्णुः पाषाणत्वमुपा गतः

ഗാലവൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ ശാലഗ്രാമത്തിന്റെ സമസ്ത കാരണവും നിന്നോട് പറഞ്ഞു; ആ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു എങ്ങനെ പാഷാണത്വം പ്രാപിച്ചുവെന്നും വിവരിച്ചു.

Verse 33

गोविन्दोऽपि महाशापं लब्ध्वा स्वभवनं गतः । पार्वती च महेशानं कुपिता प्रणमय्य च

ഗോവിന്ദനും മഹാശാപം ലഭിച്ച ശേഷം തന്റെ സ്വഭവനത്തിലേക്കു പോയി. പാർവതിയും കോപത്തോടെ മഹേശാനനെ നമസ്കരിച്ചു (അവിടെ നിന്ന്) മാറി പോയി.

Verse 34

एवं स एव भगवान्भवभूत भव्यभूतादिकृत्सकलसंस्थितिनाशनांकः । सोऽपि श्रिया सह भवोऽपि गिरीशपुत्र्या सार्द्धं चतुर्षु च द्रुमेषु निवासमाप

ഇങ്ങനെ ആ ഭഗവാൻ—ഭൂത‑ഭവ്യ‑ഭവിഷ്യത്തുകളുടെ കര്‍ത്താവ്, സമസ്ത സംസ്ഥിതിനാശത്തിന്റെ ചിഹ്നധാരി—അവിടെ വാസമെടുത്തു; ഭവൻ (ശിവൻ)യും ശ്രീയോടും ഗിരീശപുത്രി (പാർവതി)യോടും കൂടി നാലു വൃക്ഷങ്ങൾക്കിടയിൽ വസിച്ചു.

Verse 251

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीति साहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये पैज वनोपाख्याने विष्णुशापोनामैकपञ्चाशदुत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതി‑സാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിനകത്തെ ശേഷശായീ ഉപാഖ്യാനം, ബ്രഹ്മ‑നാരദ സംവാദം, ചാതുർമാസ്യമാഹാത്മ്യം, പൈജ വനോപാഖ്യാനം എന്നിവയിൽ ‘വിഷ്ണുശാപം’ എന്ന പേരിലുള്ള ഇരുനൂറ്റി അമ്പത്തൊന്നാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।