Adhyaya 23

Verse 2

। सूत उवाच । तस्यैव पश्चिमे भागे मृगतीर्थमनुत्तमम् । अस्ति पुण्यतमं ख्यातं समस्ते धरणीतले । तत्र ये मानवास्तीर्थे सम्यक्छ्रद्धासमन्विताः । चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां स्नानं कुर्वंतिभास्करे

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അതേ പ്രദേശത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് ‘മൃഗതീർത്ഥം’ എന്ന അനുത്തമ തീർത്ഥം ഉണ്ട്; അത് സമസ്ത ഭൂമിയിലും പരമ പുണ്യദായകമായി പ്രസിദ്ധമാണ്. സ്ഥിരമായ ശ്രദ്ധയോടെ ചൈത്ര ശുക്ല ചതുര്ദശി ദിവസം സൂര്യോദയ സമയത്ത് അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർ മഹാപുണ്യം നേടുന്നു.

Verse 3

मध्ये स्थिते न ते यांति तिर्यग्योनौ कथंचन । अपि पापसमोपेता दोषैः सर्वैः समन्विताः

ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ മദ്ധ്യപരിധിയിൽ നിലകൊള്ളുന്നവർ എങ്ങനെയും തിര്യക്-യോണിയിൽ (മൃഗജന്മത്തിൽ) പോകുകയില്ല; അവർ പാപഭാരമുള്ളവരും എല്ലാ ദോഷങ്ങളോടും കൂടിയവരുമായാലും പോലും।

Verse 4

कृतघ्ना नास्तिकाश्चौरा मर्यादाभेदकास्तथा । स्नाता ये तत्र सत्तीर्थे ते यांति परमां गतिम् । विमानवरमारूढाः स्तूयमानाश्च किंनरैः

കൃതഘ്നർ, നാസ്തികർ, കള്ളർ, മര്യാദ ലംഘിക്കുന്നവർ പോലും—ആ സത്തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ—പരമഗതി പ്രാപിക്കുന്നു; ശ്രേഷ്ഠ വിമാനം കയറി കിന്നരന്മാർ പുകഴ്ത്തുന്നു.

Verse 5

ऋषय ऊचुः । मृगतीर्थं कथं तत्र संजातं सूतनंदन । किं प्रभावं समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि नः

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതനന്ദന! അവിടെ മൃഗതീർത്ഥം എങ്ങനെ ഉത്ഭവിച്ചു? അതിന്റെ മഹിമ ഞങ്ങൾക്ക് വിശദീകരിക്കൂ; ഞങ്ങളുടെ കൗതുകം അത്യന്തമാണ്.

Verse 6

सूत उवाच । पूर्वं तत्र महारण्ये नानामृगगणावृते । नानाविहंगसंघुष्टे नानावृक्षसमाकुले

സൂതൻ പറഞ്ഞു—മുമ്പ് അവിടെ ഒരു മഹാവനം ഉണ്ടായിരുന്നു; നാനാവിധ മൃഗക്കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും, വിവിധ പക്ഷികളുടെ കൂജനത്തോടെ മുഴങ്ങുന്നതും, പലവിധ വൃക്ഷങ്ങളാൽ സാന്ദ്രമായതുമായിരുന്നു.

Verse 7

समायाता महारौद्रा लुब्ध काश्चापपाणयः । कृष्णांगा भ्रममाणास्ते यमदूता इवाऽपरे

അപ്പോൾ അത്യന്തം ഭീകരരായ ചില വേട്ടക്കാർ വില്ല് കൈയിൽ പിടിച്ച് അവിടെ എത്തി. കറുത്ത അവയവങ്ങളോടെ അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞ അവർ യമദൂതന്മാരെപ്പോലെ തോന്നി.

Verse 8

एतस्मिन्नंतरे दृष्टं मृगयूथं तरोरधः । उपविष्टं सुविश्रब्धं तैस्तदा द्विज सत्तमाः

ഇതിനിടയിൽ, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! അവർ ഒരു വൃക്ഷത്തിന്റെ കീഴിൽ മൃഗങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തെ കണ്ടു; അത് നിർഭയമായി ശാന്തമായി അവിടെ ഇരുന്നിരുന്നു.

Verse 9

अथ तांल्लुब्धकान्दृष्ट्वा दूरतोऽपि भयातुराः । पलायनपराः सर्वे मृगा जग्मुर्द्रुतं ततः

പിന്നീട് ആ വേട്ടക്കാരെ ദൂരത്തുനിന്നുതന്നെ കണ്ടു ഭയാകുലരായ എല്ലാ മൃഗങ്ങളും ഓടിപ്പോകാൻ ഒരുങ്ങി, ആ സ്ഥലത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞുപോയി.

Verse 10

अथ ते सन्निधौ दृष्ट्वा गंभीरं सलिलाशयम् । प्रविष्टा हरिणाः सर्वे भयार्ताः शरपीडिताः

അപ്പോൾ സമീപത്ത് ഒരു ഗംഭീരമായ ജലാശയം കണ്ടു, ഭയാർത്തരായി വേട്ടക്കാരുടെ അമ്പുകളാൽ പീഡിതരായ എല്ലാ മാൻകൂട്ടവും അതിൽ പ്രവേശിച്ചു।

Verse 11

ततस्तत्सलिलस्यांतस्ते मृगाः सर्व एव हि । मानुषत्वमनुप्राप्तास्तत्प्रभावा द्द्विजोत्तमाः

പിന്നീട് ആ പുണ്യജലത്തിനുള്ളിൽ, ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, ആ മാൻമാർ എല്ലാവരും ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ പ്രഭാവമഹിമകൊണ്ടു തന്നെ നിശ്ചയമായി മനുഷ്യാവസ്ഥ പ്രാപിച്ചു।

Verse 12

अथ तान्मानुषीभूतान्पप्रच्छुर्लुब्धका मृगान् । मृगयूथं समायातं मार्गेणानेन सांप्रतम् । केन मार्गेण निर्यातं तस्माद्वदत मा चिरम्

അപ്പോൾ വേട്ടക്കാർ മനുഷ്യരായ ആ മാൻമാരോട് ചോദിച്ചു—“ഇപ്പോഴേ ഈ വഴിയിലൂടെ ഒരു മാൻകൂട്ടം വന്നു; അത് ഏത് പാതയിലൂടെ പുറപ്പെട്ടു? അതുകൊണ്ട് ഉടൻ പറയൂ, വൈകിക്കരുത്।”

Verse 13

मानुषा ऊचुः । वयं ते हरिणाः सर्वे मानुषत्वं सुदुर्लभम् । तीर्थस्याऽस्य प्रभावेन प्राप्ताः सत्यं न संशयः

മനുഷ്യരായവർ പറഞ്ഞു—“ഞങ്ങളാണ് ആ എല്ലാ മാൻമാരും. ഈ തീർത്ഥത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ അത്യന്തം ദുർലഭമായ മനുഷ്യാവസ്ഥ ഞങ്ങൾ പ്രാപിച്ചു; ഇത് സത്യം, സംശയമില്ല।”

Verse 15

स्नानमात्रात्ततः सर्वे दिव्यमाल्यानुलेपनाः । दिव्यगात्रधरा सर्वे संजाताः पार्थिवोत्तमाः

അതിനുശേഷം സ്നാനം മാത്രത്താൽ തന്നെ അവർ എല്ലാവരും ദിവ്യ മാലകളും ദിവ്യ അനുലേപനങ്ങളും ധരിച്ചു അലങ്കൃതരായി; ദിവ്യ ദേഹകാന്തി വഹിച്ച് ഭൂമിയിൽ ശ്രേഷ്ഠ പുരുഷന്മാരായി സംജാതരായി।

Verse 16

ऋषय ऊचुः । अत्याश्चर्यमिदं सूत यत्त्वया परिकीर्तितम् । स्नानमात्रेण ते प्राप्ता लुब्धकास्तादृशं वपुः

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ സൂതാ! നീ വിവരിച്ചതുപോലെ ഇത് അത്യന്തം അത്ഭുതകരം; സ്നാനമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ ആ ലുബ്ധക വേട്ടക്കാർ അത്തരം ദിവ്യദേഹം പ്രാപിച്ചു.

Verse 17

तथा मानुष्यमापन्ना मृगास्तोयावगाहनात् । तत्कथं मेदिनीपृष्ठे तत्तीर्थं संबभूव ह

അതുപോലെ ജലത്തിൽ അവഗാഹനം ചെയ്തതുകൊണ്ട് മൃഗങ്ങളും മനുഷ്യാവസ്ഥ പ്രാപിച്ചു; എന്നാൽ ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ ആ തീർത്ഥം എങ്ങനെ ഉദ്ഭവിച്ചു?

Verse 18

सूत उवाच । लिंगभेदोद्भवं तोयं यत्पुरा वः प्रकीर्तितम् । आच्छन्नं पांसुभिः कृत्स्नं वायुना शक्रशासनात्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ലിംഗഭേദത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ആ ജലം, ഞാൻ മുമ്പ് നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞതുതന്നെ; ഇന്ദ്രന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം കാറ്റ് പൊടിയാൽ അതിനെ മുഴുവനായി മൂടി.

Verse 19

वल्मीकरंध्रमासाद्य तन्निष्क्रांतं पुनर्द्विजाः । कालेन महता तत्र प्रदेशे स्वल्पमेव हि

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! അത് വൽമീകത്തിലെ ഒരു രന്ധ്രത്തെ എത്തി വീണ്ടും പുറത്തുവന്നു; ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ആ പ്രദേശത്ത് അത് അല്പമാത്രമായിട്ടേ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 20

यत्र स्नातः पुरा सद्यस्त्रिशंकुः पृथिवीपतिः । दिव्यं वपुः पुनः प्राप्त श्चंडालत्वेन संस्थितः

പണ്ടുകാലത്ത് ഭൂമിപതി ത്രിശങ്കു രാജാവ് സ്നാനം ചെയ്ത സ്ഥലത്ത്, ചണ്ഡാലാവസ്ഥയിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്നിട്ടും അദ്ദേഹം ഉടൻ തന്നെ വീണ്ടും ദിവ്യദേഹം പ്രാപിച്ചു.

Verse 21

एतस्मात्कारणात्तत्र स्नाताः सारंगलुब्धकाः । सर्वे पापविनिर्मुक्ताः संप्राप्ताः परमं वपुः

ഈ കാരണത്താൽ അവിടെ മാൻ പിന്തുടർന്ന വേട്ടക്കാർ സ്നാനം ചെയ്തു; അവർ എല്ലാവരും പാപമുക്തരായി പരമോത്തമ ദിവ്യരൂപം പ്രാപിച്ചു।