Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 13

मानुषा ऊचुः । वयं ते हरिणाः सर्वे मानुषत्वं सुदुर्लभम् । तीर्थस्याऽस्य प्रभावेन प्राप्ताः सत्यं न संशयः

mānuṣā ūcuḥ | vayaṃ te hariṇāḥ sarve mānuṣatvaṃ sudurlabham | tīrthasyā'sya prabhāvena prāptāḥ satyaṃ na saṃśayaḥ

മനുഷ്യരായവർ പറഞ്ഞു—“ഞങ്ങളാണ് ആ എല്ലാ മാൻമാരും. ഈ തീർത്ഥത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ അത്യന്തം ദുർലഭമായ മനുഷ്യാവസ്ഥ ഞങ്ങൾ പ്രാപിച്ചു; ഇത് സത്യം, സംശയമില്ല।”

मानुषाःthe humans
मानुषाः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootमानुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (Nom. pl.)
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect); प्रथमपुरुषः बहुवचनम् (3rd pl.)
वयम्we
वयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा बहुवचनम् (Nom. pl.); उत्तमपुरुष-सर्वनाम
तेthose (formerly)
ते:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (Nom. pl.); सर्वनाम; ‘पूर्वं ये’ इत्यर्थे
हरिणाःdeer
हरिणाः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootहरिण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (Nom. pl.)
सर्वेall
सर्वे:
Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम् (Nom. pl.); विशेषणम्
मानुषत्वम्human state
मानुषत्वम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमानुषत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (Acc. sg.)
सुदुर्लभम्very hard to obtain
सुदुर्लभम्:
Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + दुर्लभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम् (Acc. sg.); उपसर्गपूर्वक-विशेषण
तीर्थस्यof the sacred ford
तीर्थस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे षष्ठी एकवचनम् (Gen. sg.)
अस्यof this
अस्य:
Sambandha (Genitive qualifier/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे षष्ठी एकवचनम् (Gen. sg.); विशेषणम्
प्रभावेनby the power
प्रभावेन:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootप्रभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया एकवचनम् (Instr. sg.)
प्राप्ताःhave obtained
प्राप्ताः:
Karta (Predicate/कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP); पुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्; ‘have attained’
सत्यम्truly
सत्यम्:
Sambandha (Assertion/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् प्रयोगः; वाक्योपपादन (truly)
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation)
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (Predicate nominal/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम् (Nom. sg.)

Mānuṣāḥ (the deer transformed into humans)

Type: kund

Scene: The transformed men speak with folded hands or steady gestures, declaring their former deer-state and the tīrtha’s power; hunters listen in shock.

T
tīrtha
H
hariṇa (deer)

FAQs

Human birth is described as rare, and tīrtha-grace can elevate a being’s condition—highlighting the salvific reputation of sacred places.

A Nāgarakhaṇḍa tīrtha whose prabhāva grants extraordinary upliftment; the passage functions as direct “witness testimony” to its greatness.

Implied: snāna/avaghāhana (bathing/immersion) in the tīrtha as the means of receiving its prabhāva.