Adhyaya 179

Verse 1

सूत उवाच । तथान्यदपि तत्रास्ति पुष्करत्रितयं शुभम् । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे सर्वपातकनाशनम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവിടെ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രത്തിൽ മറ്റൊരു ശുഭമായ പുഷ്കരത്രയം ഉണ്ട്; അത് സർവപാപങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 2

यस्मिन्दृष्टेऽथवा स्पृष्टे कीर्तिते वा द्विजोत्तमाः । पातकं नाशमायाति भास्करेण तमो यथा

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! ഇതിനെ ദർശിച്ചാലും, സ്പർശിച്ചാലും, കീർത്തിച്ചാലും പാപം നശിക്കുന്നു—സൂര്യനാൽ അന്ധകാരം നശിക്കുന്നതുപോലെ।

Verse 3

पुनंति सर्वतीर्थानि स्नानाद्दानादसंशयम् । पुष्करालोकनादेव सर्वपापैः प्रमुच्यते

സകല തീർത്ഥങ്ങളും സ്നാനവും ദാനവുംകൊണ്ട് നിസ്സംശയം ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു; എന്നാൽ പുഷ്കരത്തെ വെറും ദർശനം തന്നെ സർവപാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 4

ऋषय ऊचुः । श्रूयते पुष्करंनाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् । ब्रह्मणा निर्मितं तत्र यच्च योजनमात्रकम्

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു—‘പുഷ്കരം’ എന്ന തീർത്ഥം ത്രിലോകപ്രസിദ്ധമാണെന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; അത് ബ്രഹ്മാവാൽ നിർമ്മിതം, അവിടെ അതിന്റെ വ്യാപ്തി ഒരു യോജനമാത്രമെന്ന് പറയുന്നു।

Verse 5

उत्तरे चन्द्रभागाया नद्या यावत्सरस्वती । दक्षिणे करतोयायाः सीमेयं पुष्करत्रये

പുഷ്കരത്രയത്തിന്റെ അതിരുകൾ—വടക്കിൽ ചന്ദ്രഭാഗാ നദിയിൽ നിന്ന് സരസ്വതിവരെ; തെക്കിൽ കരതോയാ നദിവരെ—ഇതാണ് ആ പുണ്യപരിധി എന്നു പറയുന്നു।

Verse 6

अस्माकं तु पुरा सूत त्वयोक्तं वियति स्थितम् । एतन्नः कौतुकं सूत तत्कथं हाटकेश्वरे । तत्र क्षेत्रे समायातं तस्मात्त्वं वक्तुमर्हसि

ഹേ സൂതാ! മുമ്പ് നിങ്ങൾ അത് ആകാശത്തിൽ സ്ഥിതമാണെന്ന് പറഞ്ഞിരുന്നു. ഹേ സൂതാ! ഞങ്ങളുടെ കൗതുകം ഇതാണ്—അത് ഹാടകേശ്വരന്റെ ആ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ എങ്ങനെ എത്തിച്ചേർന്നു? അതിനാൽ നിങ്ങൾ ഞങ്ങൾക്ക് അത് വിശദീകരിക്കണം.

Verse 7

सूत उवाच । सत्यमेतन्महाभागा यद्भवद्भिरुदाहृतम् । तस्मिन्क्षेत्रे द्विजश्रेष्ठास्तच्छृणुध्वं समाहिताः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാഭാഗന്മാരേ! നിങ്ങൾ പറഞ്ഞത് സത്യമാകുന്നു. അതിനാൽ ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! ആ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിന്റെ കഥ ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ ശ്രവിക്കുവിൻ.

Verse 8

सर्वतो विस्तराद्वच्मि नमस्कृत्य स्वयं भुवम्

സ്വയംഭൂ (ബ്രഹ്മാവ്)നെ നമസ്കരിച്ച്, ഞാൻ അതിനെ എല്ലാ വശങ്ങളിലും വിശദമായി വിവരിക്കും.

Verse 9

ब्रह्मलोके निवसतो ब्रह्मणोऽव्यक्तजन्मनः । देवर्षिर्नारदः प्राप्तो भ्रांत्वा लोकत्रयं मुनिः

അവ്യക്തജന്മനായ ബ്രഹ്മാവ് ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ വസിക്കുമ്പോൾ, ലോകത്രയം സഞ്ചരിച്ച ദേവർഷി നാരദമുനി അവിടെ എത്തിച്ചേർന്നു.

Verse 10

स नत्वा शिरसा पादावुपविष्टस्त दग्रतः

അവൻ (ബ്രഹ്മാവിന്റെ) പാദങ്ങളിൽ ശിരസ്സു നമിച്ച് പ്രണാമം ചെയ്തു, പിന്നെ അവന്റെ മുമ്പിൽ ഉപവിഷ്ടനായി.

Verse 11

ब्रह्मोवाच । कस्माद्वत्स चिराद्दृष्टः कुतः प्राप्तोऽधुना भवान् । क्व भ्रांतस्त्वं समाचक्ष्व ब्रूहि वत्सात्र कारणम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—വത്സാ, ഇത്ര നാളുകൾക്കുശേഷം ഇന്ന് നീ എന്തുകൊണ്ട് കാണപ്പെട്ടു? ഇപ്പോൾ നീ എവിടെ നിന്നാണ് വന്നത്? എവിടെയെല്ലാം അലഞ്ഞു നടന്നിരുന്നു? പ്രിയ വത്സാ, ഇവിടെ കാരണം വ്യക്തമായി പറയുക।

Verse 12

नारद उवाच । मर्त्यलोकाद्विभो प्राप्तः सांप्रतं च त्वरान्वितः । तव पादप्रपूजार्थं सत्येनात्मानमालभे

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിഭോ, ഞാൻ ഇപ്പോഴേ മർത്ത്യലോകത്തിൽ നിന്ന് വന്നതാണ്; അതിവേഗം ഇവിടെ എത്തി. നിങ്ങളുടെ പാദപൂജയ്ക്കായി ഞാൻ സത്യത്തോടെ അപേക്ഷിക്കുന്നു; എന്നെത്തന്നെ നിങ്ങള്ക്ക് സമർപ്പിക്കുന്നു।

Verse 13

ब्रह्मोवाच । किंवदन्तीं ममाचक्ष्व मर्त्यलोकसमुद्भवाम् । कीदृशाः पार्थिवास्तत्र कीदृशा द्विजसत्तमाः । कीदृशा व्यवहाराश्च वर्तन्ते तत्र सांप्रतम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—മർത്ത്യലോകത്തിൽ നിന്നുയരുന്ന വാർത്ത എനിക്ക് പറയുക. അവിടെ രാജാക്കന്മാർ എങ്ങനെയാണ്? അവിടെ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാർ എങ്ങനെയാണ്? ഇപ്പോൾ അവിടെ സാമൂഹ്യവ്യവഹാരങ്ങളും ആചാരങ്ങളും എങ്ങനെ നടക്കുന്നു?

Verse 14

नारद उवाच । मर्त्यलोके कलिर्जातः सांप्रतं सुरसत्तम

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ സുരശ്രേഷ്ഠാ, ഇപ്പോൾ മർത്ത്യലോകത്തിൽ കലി ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 15

राजानः सत्पथं त्यक्त्वा तथा लोभपरायणाः । पीडयंति च लोकांश्च अर्थहेतोः सुनिर्घृणाः

രാജാക്കന്മാർ സത്പഥം ഉപേക്ഷിച്ച് ലോഭത്തിൽ ആസക്തരായി; ധനത്തിനായി അവർ കരുണയില്ലാതെ ജനങ്ങളെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 16

शौर्यभावपरित्यक्ताः परदारविमर्दकाः । पूजयन्ति न ते विप्रान्न देवान्न गुरूनपि

ശൗര്യഭാവം ഉപേക്ഷിച്ച് പരസ്ത്രീകളെ ലംഘിക്കുന്നവർ ബ്രാഹ്മണരെ പൂജിക്കുകയില്ല; ദേവന്മാരെയും ഗുരുക്കന്മാരെയും പോലും അല്ല।

Verse 17

वेदविक्रय कर्तारो ब्राह्मणाः शौचवर्जिताः । पापप्रतिग्रहासक्ताः सन्ध्याहीनाः सुनिर्घृणाः

ബ്രാഹ്മണർ വേദം വിൽക്കുന്നവരായി, ശൗചം വിട്ടവരായി; പാപദാനങ്ങൾ സ്വീകരിക്കാൻ ആസക്തരായി, സന്ധ്യാവന്ദനം ഇല്ലാത്തവരായി, നിർദയരായി മാറുന്നു।

Verse 18

कृषिकर्मरता नित्यं वैश्यवत्पशुपालकाः । वैश्याः सर्वे समुच्छेदं प्रयाता धरणीतले

എപ്പോഴും കൃഷികർമ്മത്തിലും പശുപാലനത്തിലും ലീനരായവർ വൈശ്യന്മാരെപ്പോലെ മാത്രം ജീവിക്കുന്നു; ഭൂമിയിൽ വൈശ്യവർഗം മുഴുവനായി ക്ഷീണിച്ചുപോയതുപോലെ ആണ്।

Verse 19

शूद्रा नित्यं धर्मकामाः शूद्राश्चैव तपस्विनः । लोकयात्राक्रियाः सर्वे प्रहसंति व्यपत्रपाः

ശൂദ്രർ നിത്യം ധർമ്മം ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ശൂദ്രർ തന്നെ തപസ്വികളായും മാറുന്നു; സമൂഹയാത്രയെ നിലനിർത്തുന്ന ആചാരങ്ങളെ എല്ലാവരും ലജ്ജയില്ലാതെ പരിഹസിക്കുന്നു।

Verse 20

यस्य चास्ति गृहे वित्तं तरुण्यश्च तथा स्त्रियः । तेनतेन समं सख्यं प्रकुर्वन्ति नरा भुवि

ആരുടെ വീട്ടിൽ ധനം, യൗവനം, സ്ത്രീകൾ (ഭോഗ്യമായി) ഉണ്ടോ, ഭൂമിയിൽ മനുഷ്യർ അവനോടു സമത്വത്തോടെ സൗഹൃദം സ്ഥാപിക്കുന്നു।

Verse 21

विधवानां व्रतस्थानां सर्वेषां लिंगिनां तथा । हृदि स्थितो महान्कामो व्रतचर्याबहिःस्थिताः

വ്രതനിഷ്ഠയായ വിധവകളിലും എല്ലാ ലിംഗധാരികളിലും ഹൃദയത്തിൽ മഹത്തായ ആഗ്രഹം ഇരിക്കുന്നു; അവരുടെ വ്രതാചരണം ഉള്ളിൽ അല്ല, പുറമേ മാത്രമാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്।

Verse 22

तीर्थानि विप्लवं यांतिपापलोकश्रितानि च । कलेभींतानि सर्वाणि प्रद्रवन्ति दिशो दश

കലിയുഗത്തിൽ തീർത്ഥങ്ങൾ അശാന്തിയിലേക്കു വീഴുന്നു; പാപജനക്കൂട്ടങ്ങൾ ആശ്രയിക്കുന്നവയായി അവ പീഡിതമാകുന്നു. കലിയുടെ ഭയത്തിൽ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും പത്തു ദിക്കുകളിലേക്കു ഓടിപ്പോകുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു।

Verse 23

अहं तत्र स्थितो यस्मात्कलिकाले पितामह

ഹേ പിതാമഹാ (ബ്രഹ്മാ)! കലിയുഗത്തിൽ ഞാൻ അവിടെയേ നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 24

कलिकाले विशेषेण स्वैरिण्यो ललितस्पृहाः । भर्त्रा विवदमानाश्च स्त्रियः कार्मणतत्पराः । वृथा व्रतानि कुर्वंति त्यक्त्वा ताः स्वपतेः कथाम्

പ്രത്യേകിച്ച് കലിയുഗത്തിൽ സ്ത്രീകൾ സ്വൈരിണികളായി സുഖഭോഗലാലസയോടെ മാറുന്നു; ഭർത്താവുമായി വഴക്കിട്ട് വശീകരണാദി കർമങ്ങളിൽ തൽപരരാകുന്നു. സ്വന്തം ഭർത്താവിനോടുള്ള പതിവ്രതധർമ്മത്തിന്റെ മാർഗം ഉപേക്ഷിച്ച് അവർ വ്യർത്ഥമായി വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുന്നു।

Verse 26

स्वर्गे वा मस्तके चैव पाताले चाथ पादयोः । सांप्रतं मर्त्यलोके च मया दृष्टमनेकशः

സ്വർഗ്ഗത്തിലായാലും, ശിരസ്സിലായാലും, പാതാളത്തിലായാലും, പാദങ്ങളിലായാലും—ഇപ്പോൾ മർത്ത്യലോകത്തിലും—ഇത് ഞാൻ പലവട്ടം പലവിധമായി കണ്ടിട്ടുണ്ട്।

Verse 27

श्वश्रूणां च वधूनां च तथा जनकपुत्रयोः । बांधवानां विशेषेण तथा च स्वामिभृत्ययोः

ശ്വശ്രൂവിനും വധുവിനും ഇടയിൽ, പിതാവിനും പുത്രനും ഇടയിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ബന്ധുക്കളിൽ, അതുപോലെ സ്വാമിയും ഭൃത്യനും ഇടയിലും പരസ്പര കലഹവും വൈരവും കാണപ്പെടുന്നു।

Verse 28

चौराणां पार्थिवानां च दम्पत्योश्च विशेषतः । स्वल्पोदकास्तथा मेघाः स्वल्पसस्या च मेदिनी

കള്ളന്മാരിലും രാജാക്കളിലും, പ്രത്യേകിച്ച് ദമ്പതികൾക്കിടയിൽ, കലഹം പ്രബലമാകുന്നു. ജലം കുറയുന്നു, മേഘങ്ങൾ കുറച്ച് മഴ പെയ്യുന്നു, ഭൂമി അല്പമായ വിളവേ നൽകുന്നു।

Verse 29

कलिर्बलिष्ठः सुतरां वरदानेन ते कृतः । यदा मर्त्ये भवेद्युद्धं कंडूतिर्जायते हृदि

നിന്റെ വരദാനത്താൽ കലി അത്യന്തം ബലവാനായി. മർത്ത്യലോകത്തിൽ യുദ്ധം ഉണ്ടാകുമ്പോഴൊക്കെയും എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ കണ്ഡൂതിപോലെ അശാന്തമായ ചാഞ്ചല്യം ജനിക്കുന്നു।

Verse 30

अहं मर्त्ये परिभ्रांतश्चिरात्तेन समागतः । भूयो यास्यामि तत्रैव कण्डूतिर्महतीस्थिता

ഞാൻ മർത്ത്യലോകത്തിൽ ദീർഘകാലം അലഞ്ഞുതിരിഞ്ഞ് ഇപ്പോൾ അവനെ കണ്ടുമുട്ടി. എങ്കിലും വീണ്ടും അവിടേക്കുതന്നെ പോകും; കാരണം എനിക്കുള്ളിൽ മഹത്തായ കണ്ഡൂതി—വ്യാകുലത—സ്ഥിരമായി നിൽക്കുന്നു।

Verse 31

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य नारदस्य पितामहः । पुष्करस्य कृते जातश्चिन्ताव्याकु लतेंद्रियः

നാരദന്റെ ആ വചനങ്ങൾ കേട്ട പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവ് പുഷ്കരത്തിനുവേണ്ടി ചിന്തയിൽ വ്യാകുലനായി; ആശങ്കയാൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ വിറങ്ങലിച്ചു।

Verse 32

मर्त्ये च मामकं तीर्थं पुष्करंनाम विश्रुतम् । नाशं यास्यति तन्नूनं कलिकालपरिप्लुतम्

മർത്ത്യലോകത്തിലെ എന്റെ പ്രസിദ്ധമായ ‘പുഷ്കര’ തീർത്ഥം കലിയുഗം മൂടിയതിനാൽ നിശ്ചയമായും നാശത്തിലേക്കു പോകും.

Verse 33

तस्मादन्यत्र नेष्यामि कलिर्यत्र न विद्यते । येन तत्र विमुंचामि निजं तीर्थं च पुष्करम्

അതുകൊണ്ട് ഞാൻ അതിനെ കലിയില്ലാത്ത മറ്റൊരു സ്ഥലത്തേക്കു നയിക്കും; അവിടെ എന്റെ സ്വന്തം ‘പുഷ്കര’ തീർത്ഥം സ്ഥാപിക്കും.

Verse 34

कलिकाले च संप्राप्ते सर्वप्राणिभयंकरे । तत्र प्रयांतु तीर्थानि सर्वा ण्येव विशेषतः

സകല ജീവികൾക്കും ഭയങ്കരമായ കലിയുഗം വന്നെത്തുമ്പോൾ, പ്രത്യേകിച്ച് എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും ആ (കലിയില്ലാത്ത) സ്ഥലത്തേക്കു പോകട്ടെ.

Verse 35

गते कलौ प्रयास्यंति निजस्थानमसंशयम्

കലി കഴിഞ്ഞാൽ അവർ സംശയമില്ലാതെ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങളിലേക്കു മടങ്ങിപ്പോകും.

Verse 36

एवं निश्चित्य मनसा हस्तस्थं कमलं ततः । प्रोवाच सादरं तच्च स्वयं ध्यात्वा पितामहः

ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ നിശ്ചയിച്ച്, പിതാമഹ ബ്രഹ്മാവ് സ്വയം ധ്യാനിച്ച്, കൈയിൽ പിടിച്ചിരുന്ന താമരയെ ആദരത്തോടെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.

Verse 37

पत त्वं पद्म भूपृष्ठे कलिर्यत्र न विद्यते । येनानयामि तत्रैव पुष्करं तीर्थमात्मनः

ഹേ പദ്മമേ! കലിയുടെ സാന്നിധ്യമില്ലാത്ത ഭൂമിപൃഷ്ഠത്തിൽ നീ പതിക്ക; ആ നിമിത്തത്താൽ ഞാൻ അവിടെയേ എന്റെ പുണ്യമായ പുഷ്കരതീർത്ഥം ആഹ്വാനിച്ച് സ്ഥാപിക്കും.

Verse 38

ततस्तत्प्रेषितं तेन पद्मं भ्रांत्वा महीतले । समस्ते पतितं क्षेत्रे हाटकेश्वरसंभवे

അപ്പോൾ അവൻ അയച്ച ആ പദ്മം ഭൂമിയിൽ ചുറ്റി സഞ്ചരിച്ച് ഒടുവിൽ ഹാടകേശ്വരനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ പതിച്ചു.

Verse 39

दृष्ट्वा वेदविदो विप्रान्स्वाध्यायनिरताञ्छुचीन् । तेषां यज्ञक्रियाभिश्च यज्ञोपांतैः समंततः

അവിടെ അദ്ദേഹം വേദവിദ്വാന്മാരായ, ശുചികളായ, സ്വാധ്യായനിരതരായ വിപ്രന്മാരെ കണ്ടു; അവരുടെ ചുറ്റും യജ്ഞക്രിയകളും യജ്ഞോപാംഗാനുഷ്ഠാനങ്ങളും എല്ലാടവും വ്യാപിച്ചിരുന്നു.

Verse 40

यूपाद्यैः सर्वतो व्याप्ते सदिशे गगनांगणे । ऋग्यजुःसामघोषेण तथा चाथर्वजेन च

എല്ലാ ദിക്കുകളിലുമായി വ്യാപിച്ച ആ ഗഗനപ്രാങ്കണം യൂപാദികളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു; ഋഗ്-യജുഃ-സാമഘോഷവും അതർവജപവും അവിടെ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു.

Verse 41

दिग्मण्डले तथा व्याप्ते नान्यः संश्रूयते ध्वनिः । तथा च तार्किकाणां च विवादेषु महत्सु च

ഇങ്ങനെ ദിഗ്മണ്ഡലം മുഴുവൻ നിറഞ്ഞപ്പോൾ മറ്റൊരു ശബ്ദവും കേൾക്കപ്പെട്ടില്ല; അതുപോലെ താർക്കികന്മാരുടെ ഇടയിലും മഹത്തായ വാദവിവാദങ്ങൾ നടന്നു.

Verse 42

वेदांतानां समस्तानां व्याख्याने बहुधा कृते । दृश्यन्ते मुनयो यत्र संस्थिता नियमेषु च

സമസ്ത വേദാന്തങ്ങളുടെ വ്യാഖ്യാനങ്ങൾ പലവിധമായി നിർവഹിക്കപ്പെട്ടിടത്ത്, നിയമവ്രതങ്ങളിൽ സ്ഥിരരായ മുനിമാർ അവിടെ ദൃശ്യമാകുന്നു।

Verse 43

एकाहारा निराहारा एकांतरकृताशनाः । त्रिरात्रोपोषिताश्चान्ये कृच्छ्रचांद्रायणे रताः

ചിലർ ദിവസത്തിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം ആഹാരം കഴിച്ചു; ചിലർ നിരാഹാരരായി; ചിലർ ഒരു ദിവസം വിട്ട് ഒരു ദിവസം ഭക്ഷിച്ചു. മറ്റുചിലർ മൂന്നു രാത്രികൾ ഉപവസിച്ച് കൃച്ഛ്ര-ചാന്ദ്രായണാദി കഠിനവ്രതങ്ങളിൽ ലീനരായി।

Verse 44

महापाराकिणश्चान्ये तथा मासोपवासिनः । अश्मकुट्टाशिनश्चान्ये दन्तोलूखलिकास्तथा

മറ്റുചിലർ മഹാപാരാക തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു; ചിലർ മാസമുഴുവൻ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ചു. ചിലർ കല്ലിൽ ഇടിച്ചെടുത്തതേ ഭക്ഷിച്ചു; മറ്റുചിലർ ‘ദന്ത-ഉലൂഖല’ തപമായി പല്ലുകൊണ്ട് അരച്ചുതന്നെ ജീവിച്ചു।

Verse 45

शीर्णपर्णाशिनश्चैके फलाहारा महर्षयः । तद्दृष्ट्वा तादृशं क्षेत्रं संयुक्तं विविधैर्गुणैः

ചില മഹർഷിമാർ ഉണങ്ങിയ ഇലകൾ ആഹാരമാക്കി; ചിലർ ഫലാഹാരികളായി. നാനാവിധ ഗുണങ്ങളാൽ സമന്വിതമായ ആ പുണ്യക്ഷേത്രം കണ്ടപ്പോൾ (അതിന്റെ മഹിമ തെളിഞ്ഞു).

Verse 46

ततस्तत्पतितं तत्र पुण्यं ज्ञात्वा महीतले । यत्र स्थानेऽपतत्पूर्वं तस्मादुच्चलितं पुनः

അപ്പോൾ ഭൂമിയിൽ അത് പതിച്ച ആ സ്ഥാനത്തിന്റെ പുണ്യത്വം അറിഞ്ഞ്, അത് മുൻപ് ഇറങ്ങിയ അതേ സ്ഥാനത്തിൽ നിന്നുതന്നെ അത് വീണ്ടും ഉയർന്നു പൊങ്ങി।

Verse 47

अन्यस्मिंश्च ततः स्थाने द्वितीये द्विजसत्तमाः । तस्मादपि तृतीये तु तृतीयं पंकजं हितम्

അനന്തരം, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അത് മറ്റൊരു സ്ഥലത്തേക്ക്—രണ്ടാമത്തെ പുണ്യസ്ഥാനത്തേക്ക് നീങ്ങി; അവിടെ നിന്ന് മൂന്നാമത്തെ സ്ഥലത്തേക്ക്, അവിടെ മൂന്നാമത്തെ മംഗളപദ്മം സ്ഥാപിതമായി।

Verse 48

ततो गर्तात्रयं जातं तेषु स्थानेषु च त्रिषु । गर्तासु च जल जातं स्वच्छं स्फटिकसंनिभम्

അതിനുശേഷം ആ മൂന്ന് സ്ഥാനങ്ങളിൽ മൂന്ന് കുഴികൾ രൂപപ്പെട്ടു; ആ കുഴികളിൽ ജലം ഉദ്ഭവിച്ചു—സ്വച്ഛവും നിർമ്മലവും സ്ഫടികസദൃശവും ആയി।

Verse 49

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तः स्वयमेव पितामहः । तत्र स्थाने द्विजश्रेष्ठा यज्ञकर्मप्रसिद्धये

ഇതിനിടയിൽ സ്വയം പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്) അവിടെ എത്തി, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, യജ്ഞകർമ്മം സിദ്ധിക്കാനായി അതേ സ്ഥലത്ത്।

Verse 50

दृष्ट्वा समंततः क्षेत्रं हाटकेश्वरसंज्ञितम् । नानाविप्रैः समाकीर्णं वेदवेदांगपारगैः । तपस्विभिस्तथानेकैर्व्रतचर्यापरायणैः

ഹാടകേശ്വരമെന്നു പ്രസിദ്ധമായ ആ ക്ഷേത്രം ചുറ്റുമെല്ലാം ദർശിച്ച്—വേദവേദാംഗങ്ങളിൽ പാരംഗതരായ അനേകം വിപ്രന്മാർ നിറഞ്ഞതും, വ്രതചര്യയിൽ നിരതരായ അനേകം തപസ്വികൾ കൂടിയതും കണ്ടു—(ബ്രഹ്മാവ് വിസ്മയിച്ചു)।

Verse 51

अहो क्षेत्रमहो क्षेत्रं पुण्यं रम्यं द्विजप्रियम् । तस्मायज्ञं करिष्यामि क्षेत्रेऽस्मिंश्च द्विजाश्रये

“അഹോ! എത്ര പുണ്യക്ഷേത്രം—അഹോ! എത്ര പുണ്യക്ഷേത്രം—പവിത്രവും രമണീയവും ദ്വിജന്മാർക്ക് പ്രിയവും. അതുകൊണ്ട് ദ്വിജാശ്രയമായ ഈ ക്ഷേത്രത്തിൽ ഞാൻ യജ്ഞം നടത്തും।”

Verse 52

आनयिष्यामि तच्चापि पुष्करत्रितयं शुभम् । गर्तास्वेतासु पुण्यासु ज्येष्ठं मध्यं कनीयकम्

ഞാൻ ഈ പുണ്യമായ ശ്വേത-ഗർത്തങ്ങളിൽ ശുഭമായ പുഷ്കരത്രയം—ജ്യേഷ്ഠം, മധ്യം, കനിഷ്ഠം—ഇവയും ഇവിടെ കൊണ്ടുവരും।

Verse 53

कलिकाले च संप्राप्ते येन लोपं न गच्छति । स्वयं निश्चित्य मनसा चोपविश्य धरातले

കലികാലം വന്നപ്പോൾ ഈ പുണ്യപരമ്പര ലോപിക്കാതിരിക്കട്ടെ എന്ന് മനസ്സിൽ തന്നെ നിശ്ചയിച്ച്, അദ്ദേഹം ഭൂമിയിൽ ഇരുന്ന് ധ്യാനചിന്തയിൽ ലീനനായി।

Verse 54

ध्यात्वा च सुचिरं कालमानयामास तत्र च । पुष्करत्रितयं श्रेष्ठं ज्येष्ठमध्यकनीयकम्

അദ്ദേഹം ദീർഘകാലം ധ്യാനിച്ച ശേഷം, അവിടെ ശ്രേഷ്ഠമായ പുഷ്കരത്രയം—ജ്യേഷ്ഠം, മധ്യം, കനിഷ്ഠം—കൊണ്ടുവന്നു।

Verse 55

ततोऽब्रवीत्स हृष्टात्मा ह्येतद्धि पुष्कर त्रयम् । मया सम्यक्समानीतं कलिकालभयेन च

അപ്പോൾ ഹർഷഭരിതനായ അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു—കലികാലഭയത്തെ കണക്കിലെടുത്ത് ഈ പുഷ്കരത്രയം ഞാൻ ശരിയായ വിധത്തിൽ ഇവിടെ കൊണ്ടുവന്ന് സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 56

येऽत्र स्नानं करिष्यंति श्रद्धया परया युताः । ते यास्यंति परां सिद्धिमक्षयां मत्प्रसादतः

ഇവിടെ പരമശ്രദ്ധയോടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർ എന്റെ പ്രസാദത്താൽ പരമവും അക്ഷയവുമായ സിദ്ധി പ്രാപിക്കും।

Verse 57

ये च श्राद्धं करिष्यंति कार्तिक्यां सुसमाहिताः । करिष्यंति गयाशीर्षे तेषां पुण्यं महत्तमम्

കാർത്തിക മാസത്തിൽ ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ ശ്രാദ്ധം നടത്തി, ഗയാശീർഷത്തിൽ അതു നിർവഹിക്കുന്നവർക്ക് പരമ മഹത്തായ പുണ്യം ലഭിക്കും।

Verse 58

तत्राद्यात्पुष्करात्पुण्यं लभिष्यंति शताधिकम् । मया यज्ञः कृतस्तत्र कार्तिक्यां पूर्वपुष्करे

അവിടത്തെ ആദ്യ പുഷ്കരത്തിൽ നിന്ന് അവർ നൂറിരട്ടിയും അതിലധികവും പുണ്യം നേടും; കാരണം കാർത്തിക മാസത്തിൽ മുൻപുള്ള പുഷ്കരത്തിൽ ഞാൻ അവിടെ യജ്ഞം നിർവഹിച്ചു।

Verse 59

वैशाख्यां च करिष्यामि अत्राहं च द्वितीयके

വൈശാഖ മാസത്തിലും ഞാൻ ഇവിടെ—രണ്ടാമത്തെ (പുഷ്കരത്തിൽ)—ആ കർമ്മം നിർവഹിക്കും।

Verse 60

एवमुक्त्वा ततो ब्रह्मा ह्यादिदेश सदागतिम् । ममादेशाद्द्रुतं वायो समानय पुरंदरम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ബ്രഹ്മാവ് സദാ വേഗഗാമിയായ വായുവിനോട് ആജ്ഞാപിച്ചു—“എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഉടൻ പുരന്ദരൻ (ഇന്ദ്രൻ)നെ കൊണ്ടുവരിക।”

Verse 61

आदित्यैर्वसुभिः सार्धं रुद्रैश्चैव मरुद्गणैः । गंधर्वैर्लोकपालैश्च सिद्धैर्विद्याधरैस्तथा

ആദിത്യന്മാരും വസുക്കളും കൂടെ, രുദ്രന്മാരും മരുദ്ഗണങ്ങളും കൂടെ; ഗന്ധർവന്മാർ, ലോകപാലകർ, അതുപോലെ സിദ്ധന്മാർ, വിദ്യാധരന്മാർ എന്നിവരോടും കൂടി (എല്ലാവരെയും വരുത്തുക)।

Verse 62

येन मे स्यात्सहायत्वं समस्ते यज्ञकर्मणि । तच्छ्रुत्वा सकलं वायुर्गत्वा शक्रनिवेशनम् । कथयामास तत्सर्वं यदुक्तं परमेष्ठिना

“എനിക്ക് സമസ്ത യജ്ഞകർമ്മങ്ങളിലും സഹായം ലഭിക്കേണ്ടതിന്.” എന്നു കേട്ട വायु ശക്രന്റെ നിവാസത്തിലേക്ക് ചെന്നു, പരമേഷ്ഠി (ബ്രഹ്മാ) അരുളിച്ചെയ്തതെല്ലാം പൂർണ്ണമായി വിവരിച്ചു പറഞ്ഞു।

Verse 63

सत्वरं प्रययौ तत्र सर्वैर्देवगणैः सह । प्रणिपत्य ततस्तं स ब्रह्माणं वाक्यमब्रवीत्

അവൻ എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളോടും കൂടി വേഗത്തിൽ അവിടെ എത്തി; പിന്നെ പ്രണാമം ചെയ്ത് ബ്രഹ്മാവിനോട് ഈ വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു।

Verse 64

आदेशो दीयतां देव ह्यहमाकारितस्त्वया । यदर्थं तत्करिष्यामि तस्माच्छीघ्रं निवेदय

ഹേ ദേവാ! ആജ്ഞ നൽകണമേ; നിങ്ങൾ എന്നെ വിളിച്ചിരിക്കുന്നു. ഞാൻ നിർവഹിക്കേണ്ട ഉദ്ദേശം എന്തെന്നു വേഗത്തിൽ അറിയിക്കണമേ।

Verse 65

ब्रह्मोवाच । मया शक्रात्र चानीतं सुपुण्यं पुष्करत्रयम् । कलिकालभयाच्चैव करिष्ये तदहं स्थिरम्

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ശക്രാ! ഞാൻ ഇവിടെ അത്യന്തം പുണ്യപ്രദമായ പുഷ്കരത്രയം കൊണ്ടുവന്നിരിക്കുന്നു; കലിയുഗഭയത്താൽ അതിനെ ദൃഢമായി സ്ഥാപിക്കും।

Verse 66

अग्निष्टोमत्रयं कृत्वा वैशाख्यां च यथार्चितम् । संभारमाहरस्वाशु तदर्थं सर्वमेव हि

മൂന്ന് അഗ്നിഷ്ടോമ യാഗങ്ങൾ നടത്തി, വൈശാഖത്തിൽ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിച്ച്—ആ കാര്യത്തിനാവശ്യമായ എല്ലാ സാമഗ്രികളും വേഗത്തിൽ കൊണ്ടുവരിക।

Verse 67

ब्राह्मणांश्च तदर्हांश्च वेदवेदांगपारगान् । तच्छ्रुत्वा विनयाच्छक्रस्तथेत्युक्त्वा त्वरान्वितः । संभारानानयामास तदर्हांश्च द्विजोत्तमान्

“ആ കര്‍മ്മത്തിന് അര്‍ഹരായ, വേദ-വേദാംഗങ്ങളില്‍ പാരംഗതരായ ബ്രാഹ്മണരെ കൊണ്ടുവരിക.” എന്നു കേട്ട ശക്രന്‍ വിനയത്തോടെ “തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞു; അതിവേഗം യജ്ഞസാമഗ്രികളും യോഗ്യരായ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരെയും കൊണ്ടുവന്നു।

Verse 68

ततश्चकार विधिवद्यज्ञं स प्रपितामहः । यथोक्तविधिना सर्वं तथा संपूर्णदक्षिणम्

അതിനുശേഷം പ്രപിതാമഹന്‍ (ബ്രഹ്മാവ്) വിധിപൂര്‍വം യജ്ഞം നടത്തി; ശാസ്ത്രോക്തവിധിപ്രകാരം എല്ലാം പൂര്‍ത്തിയായി, ദക്ഷിണയും സമ്പൂര്‍ണമായി നല്കപ്പെട്ടു।

Verse 179

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्करत्रयोत्पत्तिपूर्वकं यज्ञसमारंभार्थमुपकरणानयनब्राह्मणामन्त्रणादि प्रकारकथनंनामैकोनाशीत्युत्तरशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘പുഷ്കരത്രയോത്പത്തി മുതൽ ആരംഭിച്ച് യജ്ഞാരംഭത്തിനായി ഉപകരണങ്ങൾ കൊണ്ടുവരികയും ബ്രാഹ്മണരെ ക്ഷണിക്കലും മുതലായ നടപടികളുടെ വിവരണം’ എന്ന 179-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।