Adhyaya 30

Verse 1

स्कंद उवाच । कुंभोद्भूत तदाश्चर्यं विलोक्य जगदंबिका । उवाच शंभुं प्रणता प्रणतार्तिहरं परम्

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ കുംഭോദ്ഭവാ! അപ്പോൾ ആ അത്ഭുതം കണ്ട ജഗദംബിക നമസ്കരിച്ചു, ശരണാഗതരുടെ ആർതി ഹരിക്കുന്ന പരമ ശംഭുവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 2

अंबिकोवाच । अस्य पीठस्य माहात्म्यं महादेव महेश्वर । तिरश्चामपि यज्जातं ज्ञानं संसारमोचनम्

അംബിക പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാദേവാ, ഹേ മഹേശ്വരാ! ഈ പുണ്യപീഠത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം എനിക്കു പറയുക; ഇതിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ തിര്യക്‌യോനികളിലും സംസാരമോചക ജ്ഞാനം ഉദിക്കുന്നു।

Verse 3

अतः प्रभावं विज्ञाय धर्मपीठस्य धूर्जटे । धर्मेश्वरसमीपेहं स्थास्याम्यद्य दिनावधि

അതുകൊണ്ട്, ഹേ ധൂർജടീ! ഈ ധർമ്മപീഠത്തിന്റെ പ്രഭാവം അറിഞ്ഞ് ഞാൻ ഇന്നുമുതൽ ജീവിതാവധി വരെ ധർമ്മേശ്വരന്റെ സന്നിധിയിൽ ഇവിടെ തന്നെ വസിക്കും।

Verse 4

अत्र लिंगे तु ये भक्ताः स्त्रियो वा पुरुषास्तु वा । तेषामभीष्टां संसिद्धिं साधयिष्याम्यहं सदा

ഈ ലിംഗത്തിൽ ഭക്തരായവർ—സ്ത്രീകളായാലും പുരുഷന്മാരായാലും—അവരുടെ അഭീഷ്ടസിദ്ധിയും വിജയവും ഞാൻ എപ്പോഴും സാധിപ്പിക്കും।

Verse 5

ईश्वर उवाच । साधुकृतं त्वया देवि कृतवत्या परिग्रहम् । अस्येह धर्मपीठस्य मनोरथकृतः सताम्

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവീ! നീ ഈ സ്ഥലത്തെ വാസസ്ഥാനമായി സ്വീകരിച്ചത് സദ്കൃത്യം. ഇവിടെ ഉള്ള ഈ ധർമ്മപീഠം സജ്ജനരുടെ മനോരഥങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നു।

Verse 6

त एव विश्वभोक्तारो विश्वमान्यास्त एव हि । ये त्वां विश्वभुजामत्र पूजयिष्यंति मानवाः

സത്യത്തിൽ അവരേ ലോകഭോക്താക്കൾ; അവരേ ലോകമാന്യർ—ഇവിടെ നിന്നെ, വിശ്വധാരിണിയെ, പൂജിക്കുന്ന മനുഷ്യർ।

Verse 7

विश्वे विश्वभुजे विश्वस्थित्युत्पत्तिलयप्रदे । नरास्त्वदर्चकाश्चात्र भविष्यंत्यमलात्मकाः

ഹേ വിശ്വേശ്വരാ, വിശ്വഭോക്താവേ, ലോകത്തിന്റെ സ്ഥിതി-സൃഷ്ടി-ലയങ്ങൾ നല്കുന്നവനേ! ഇവിടെ നിന്നെ അർച്ചിക്കുന്നവർ സ്വഭാവതഃ നിർമലാത്മാക്കളാകും।

Verse 8

मनोरथतृतीयायां यस्ते भक्तिं विधास्यति । तन्मनोरथसंसिद्धिर्भवित्री मदनुग्रहात्

മനോരഥ-തൃതീയയിൽ ആരെങ്കിലും നിനക്കു ഭക്തി വിധിപൂർവ്വം ആചരിച്ചാൽ, അവന്റെ മനോരഥസിദ്ധി എന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ നിശ്ചയമായി ഉണ്ടാകും।

Verse 9

नारी वा पुरुषो वाथ त्वद्व्रताचरणात्प्रिये । मनोरथानिह प्राप्य ज्ञानमंते च लप्स्यते

ഹേ പ്രിയേ! സ്ത്രീയായാലും പുരുഷനായാലും—നിന്റെ വ്രതം ആചരിച്ചാൽ ഇഹലോകത്തിൽ ഇഷ്ടഫലങ്ങൾ നേടി, അവസാനം ജ്ഞാനവും പ്രാപിക്കും।

Verse 10

देव्युवाच । मनोरथतृतीयायां व्रतं कीदृक्कथा कथम् । किं फलं कैः कृतं नाथ कथयैतत्कृपां कुरु

ദേവി പറഞ്ഞു—ഹേ നാഥാ! മനോരഥ-തൃതീയയിലെ വ്രതം എങ്ങനെയുള്ളത്? അതിന്റെ കഥയും വിധിയും എന്ത്? ഫലം എന്ത്, ആരൊക്കെയാണ് ഇത് ആചരിച്ചത്? ദയചെയ്ത് പറയുക।

Verse 11

ईश्वर उवाच । शृणु देवि यथा पृष्टं भवत्या भवतारिणि । मनोरथव्रतं चैतद्गुह्याद्गुह्यतरं परम्

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവി, ഭവതാരിണീ! നീ ചോദിച്ചതുപോലെ കേൾക്കുക. ഈ മനോരഥ-വ്രതം പരമമാണ്; ഗുഹ്യത്തേക്കാൾ അതിഗുഹ്യമാണ്।

Verse 12

पुलोमतनया पूर्वं तताप परमं तपः । किंचिन्मनोरथं प्राप्तुं न चाप तपसः फलम्

പൂർവ്വം പുലോമയുടെ പുത്രി ഒരു പ്രത്യേക മനോരഥം നേടുവാൻ പരമ തപസ്സു ചെയ്തു; എങ്കിലും ആ തപസ്സിന്റെ ഫലം അവൾക്കു ലഭിച്ചില്ല।

Verse 13

अपूपुजत्ततो मां सा भक्त्या परमया मुदा । गीतेन सरहस्येन कलकंठीकलेन हि

അതിനുശേഷം അവൾ പരമഭക്തിയോടും ആനന്ദത്തോടും കൂടി എന്നെ പൂജിച്ചു—ഗൂഢാർത്ഥസഹിതമായ ഗീതത്തോടെ, കുയിൽകണ്ഠസമമായ മധുരസ്വരത്തിൽ।

Verse 14

तद्गानेनातिसंतुष्टो मृदुना मधुरेण च । सुतालेन सुरंगेण धातुमात्राकलावता

അവളുടെ ആ മൃദുവും മധുരവും, സുതാളവും സുന്ദരമായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുമായ, മാത്രാ-ലയകല നിറഞ്ഞ ഗാനം കേട്ട് ഞാൻ അത്യന്തം സന്തുഷ്ടനായി।

Verse 15

प्रोवाच तां वरं ब्रूहि प्रसन्नोस्मि पुलोमजे । अनेन च सुगीतेन त्वनया लिंगपूजया

അപ്പോൾ അദ്ദേഹം അവളോടു പറഞ്ഞു—“വരം പറയുക, പുലോമയുടെ പുത്രിയേ; ഈ സുമധുരഗാനത്താലും നീ ചെയ്ത ലിംഗപൂജയാലും ഞാൻ പ്രസന്നനാണ്.”

Verse 16

पुलोमजोवाच । यदि प्रसन्नो देवेश तदा यो मे मनोरथः । तं पूरय महादेव महादेवी महाप्रिय

പുലോമയുടെ പുത്രി പറഞ്ഞു—“നിങ്ങൾ പ്രസന്നനാണെങ്കിൽ, ഹേ ദേവേശ, എന്റെ മനോരഥം നിറവേറ്റുക; ഹേ മഹാദേവ, മഹാദേവിയുടെ മഹാപ്രിയനേ।”

Verse 17

सर्वदेवेषु यो मान्यः सर्वदेवेषु सुंदरः । यायजूकेषु सर्वेषु यः श्रेष्ठः सोस्तु मे पतिः

സകല ദേവന്മാരിലും മാന്യനും, സകല ദേവന്മാരിലും സുന്ദരനും, എല്ലാ യാജകരിലും ശ്രേഷ്ഠനും ആയ ആ പരമൻ എന്റെ ഭർത്താവാകട്ടെ।

Verse 18

यथाभिलषितं रूपं यथाभिलषितं सुखम् । यथाभिलषितं चायुः प्रसन्नो देहि मे भव

ഹേ ഭവാ! പ്രസന്നനായി എനിക്ക് അഭിലഷിതമായ രൂപവും, അഭിലഷിതമായ സുഖവും, അഭിലഷിതമായ ആയുസ്സും ദാനം ചെയ്യണമേ।

Verse 19

यदायदा च पत्या मे संगः स्याद्धृत्सुखेच्छया । तदातदा च तं देहं त्यक्त्वान्यं देहमाप्नुयाम्

ഹൃദയത്തിലെ സുഖേച്ഛയാൽ എപ്പോഴെപ്പോഴാണ് എന്റെ ഭർത്താവുമായി എനിക്ക് സംഗമം സംഭവിക്കുകയോ, അപ്പോഴപ്പോഴെല്ലാം ഞാൻ ആ ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റൊരു ദേഹം പ്രാപിക്കട്ടെ—ഞങ്ങളുടെ ഐക്യം നിത്യവും നവീനമാകുവാൻ।

Verse 20

सदा च लिंगपूजायां मम भक्तिरनुत्तमा । भव भूयाद्भवहर जरामरणहारिणी

ലിംഗപൂജയിൽ എന്റെ ഭക്തി സദാ അനുത്തമമായിരിക്കട്ടെ; ഹേ ഭവാ, ഹേ ഭവഹരാ! അത് വർധിക്കട്ടെ—ജരയും മരണവും ഹരിക്കുന്ന ഭക്തിയായി।

Verse 21

भर्तुर्व्ययेपि वैधव्यं क्षणमात्रमपीह न । मम भावि महादेव पातिव्रत्यं च यातु मा

ഹേ മഹാദേവാ! എന്റെ ഭർത്താവ് നശിച്ചാലും ഇവിടെ എനിക്ക് ക്ഷണമാത്രം പോലും വൈധവ്യം സംഭവിക്കരുതേ; ഭാവിയിൽ എന്റെ പാതിവ്രത്യം എന്നിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും വിട്ടുപോകരുതേ।

Verse 23

ईश्वर उवाच । पुलोमकन्ये यश्चैष त्वयाकारि मनोरथः । लप्स्यसे व्रतचर्यातस्तत्कुरुष्व जितेंद्रिये

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ പുലോമയുടെ പുത്രിയേ! നീ ആഗ്രഹിച്ച ഈ മനോരഥം വ്രതചര്യയാൽ നിനക്കു ലഭിക്കും. അതുകൊണ്ട്, ഹേ ജിതേന്ദ്രിയേ, ആ വ്രതം ആചരിക്കു।

Verse 24

मनोरथतृतीयायाश्चरणेन भविष्यति । तत्प्राप्तये व्रतं वक्ष्ये तद्विधेहि यथोदितम्

മനോരഥ-തൃതീയയുടെ അനുഷ്ഠാനത്താൽ അത് സംഭവിക്കും. അതിന്റെ പ്രാപ്തിക്കായി ഞാൻ വ്രതം പറയുന്നു—യഥോക്തവിധത്തിൽ അതു നിർവ്വഹിക്കു।

Verse 25

तेन व्रतेन चीर्णेन महासौभाग्यदेन तु । अवश्यं भविता बाले तव चैवं मनोरथः

ആ മഹാസൗഭാഗ്യദായക വ്രതം ആചരിച്ചാൽ, ഹേ ബാലേ, നിന്റെ ഈ മനോരഥം നിർബന്ധമായും സഫലമാകും।

Verse 26

स्कंद उवाच । इमं मनोरथं तस्याः पौलोम्याः पुरसूदनः । समाकर्ण्य क्षणं स्मित्वा प्राहेशो विस्मयान्वितः

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—ആ പൗലോമിയുടെ ഈ മനോരഥം കേട്ടു പുരസൂദനനായ പ്രഭു ഒരു ക്ഷണം പുഞ്ചിരിച്ചു, വിസ്മയഭരിതനായി അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 27

कदा च तद्विधातव्यमिति कर्तव्यता च का । इत्याकर्ण्य शिवो वाक्यं तां तु प्रणिजगाद ह

‘അത് എപ്പോൾ ചെയ്യണം? ചെയ്യേണ്ട വിധി എന്ത്?’—എന്ന് അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ശിവൻ അവളോട് മറുപടി അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 28

ईश्वर उवाच । मनोरथतृतीयायां व्रतं पौलोमि तच्छुभम् । पूज्या विश्वभुजा गौरी भुजविंशतिशालिनी

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ പൗലോമീ, മനോരഥ-തൃതീയയിൽ ഈ ശുഭവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം. അന്നേ ദിവസം വിശ്വഭുജാ, ഇരുപത് ഭുജങ്ങളുള്ള ഗൗരിയെ പൂജിക്കണം.

Verse 29

वरदोऽभयहस्तश्च साक्षसूत्रः समोदकः । देव्याः पुरस्ताद्व्रतिना पूज्य आशाविनायकः

വ്രതാനുഷ്ഠാനി ദേവിയുടെ മുമ്പിൽ ആശാ-വിനായകനെ പൂജിക്കണം—വരദവും അഭയവും കാണിക്കുന്ന കൈകളോടെ, ജപസൂത്രം ധരിച്ചു, മോദകങ്ങളോടുകൂടി വിരാജിക്കുന്നവൻ.

Verse 30

चैत्रशुक्ल तृतीयायां कृत्वा वै दंतधावनम् । सायंतनीं च निर्वर्त्य नातितृप्त्या भुजिक्रियाम्

ചൈത്ര ശുക്ല തൃതീയയിൽ ദന്തധാവനം ചെയ്ത്, സായാഹ്നവിധി പൂർത്തിയാക്കി, അത്യധികം തൃപ്തിയാകാതെ ആഹാരം സ്വീകരിക്കണം.

Verse 31

नियमं चेति गृह्णीयाज्जितक्रोधो जितेंद्रियः । संत्यक्तास्पृश्य संस्पर्शः शुचिस्तद्गतमानसः

ക്രോധം ജയിച്ച് ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച് നിയമവ്രതം സ്വീകരിക്കണം; അശുദ്ധസ്പർശം ഉപേക്ഷിച്ച് ശുചിയായി നിന്ന് മനസ്സിനെ ദേവിയിലേയ്ക്ക് ഏകാഗ്രമാക്കണം.

Verse 32

प्रातर्व्रतं चरिष्यामि मातर्विश्वभुजेनघे । विधेहि तत्र सांनिध्यं मन्मनोरथसिद्धये

“പ്രഭാതത്തിൽ ഞാൻ ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കും, ഹേ മാതാ വിശ്വഭുജാ, ഹേ അനഘേ. എന്റെ മനോരഥസിദ്ധിക്കായി അവിടെ നിന്റെ സാന്നിധ്യം അരുളേണമേ.”

Verse 33

नियमं चेति संगृह्य स्वपेद्रात्रौ शुभं स्मरन् । प्रातरुत्थाय मेधावी विधायावश्यकं विधिम्

ഇങ്ങനെ നിയമം സ്വീകരിച്ച് രാത്രിയിൽ ശുഭദേവസ്മരണം ചെയ്തുകൊണ്ട് ശയിക്കണം. പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് മേധാവി വിധിപൂർവ്വം ആവശ്യമായ നിത്യകർമ്മങ്ങൾ നിർവഹിക്കണം.

Verse 34

शौचमाचमनं कृत्वा दंतकाष्ठं समाददेत् । अशोकवृक्षस्य शुभं सर्वशोकनिशातनम्

ശൗചവും ആചമനവും ചെയ്ത് ദന്തകാഷ്ഠം എടുക്കണം—അശോകവൃക്ഷത്തിൽ നിന്നുള്ളത്; അത് ശുഭകരവും സർവ്വശോകനാശകവും ആകുന്നു.

Verse 35

नित्यंतनं च निष्पाद्य विधिं विधिविदांवरः । स्नात्वा शुद्धांबरः सायं गौरीपूजां समाचरेत्

നിത്യകർമ്മവിധി യഥാവിധി പൂർത്തിയാക്കി, വിധിവിദന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ സ്നാനം ചെയ്ത് ശുദ്ധവസ്ത്രം ധരിച്ചു സായാഹ്നത്തിൽ ഗൗരീപൂജ നടത്തണം.

Verse 36

आदौ विनायकं पूज्य घृतपूरान्निवेद्य च । ततोर्चयेद्विश्वभुजामशोककुसुमैः शुभैः

ആദ്യം വിനായകനെ പൂജിച്ച് ഘൃതപൂരങ്ങൾ നൈവേദ്യമായി അർപ്പിക്കണം. തുടർന്ന് ശുഭമായ അശോകപുഷ്പങ്ങളാൽ വിശ്വഭുജാ (ഗൗരി)യെ അർച്ചിക്കണം.

Verse 37

अशोकवर्तिनैवेद्यैर्धूपैश्चागुरुसंभवैः । कुंकुमेनानुलिप्यादावेकभक्तं ततश्चरेत्

അശോകസംബന്ധമായ നൈവേദ്യങ്ങളും അഗുരുവിൽ നിന്നുള്ള ധൂപവും കൊണ്ട് (ദേവിയെ) പൂജിക്കണം; ആദ്യം കുങ്കുമം അനുലേപനം ചെയ്ത്, തുടർന്ന് ഏകഭക്തവ്രതം—ഒരിക്കൽ മാത്രം ഭക്ഷണം—ആചരിക്കണം.

Verse 38

अशोकवर्तिसहितैर्घृतपूरैर्मनोहरैः । एवं चैत्रतृतीयायां व्यतीतायां पुलोमजे

ഹേ പുലോമജേ, ചൈത്രമാസത്തിലെ തൃതീയ കഴിഞ്ഞ ശേഷം വ്രതവിധിയിൽ അശോകവർ‍ത്തികളോടുകൂടിയ മനോഹര ഘൃതപൂരങ്ങൾ (നെയ്യ് നിറച്ച പലഹാരം) ഭക്ത്യാ സമർപ്പിക്കണം।

Verse 39

राधादिफाल्गुनांतासु तृतीयासु व्रतं चरेत् । क्रमेण दंतकाष्ठानि कथयामि तवानघे

രാധാ-തൃതീയ മുതൽ ഫാൽഗുണാന്ത തൃതീയകൾ വരെ ഓരോ തൃതീയയിലും ഈ വ്രതം ആചരിക്കണം। ഹേ അനഘേ, ദന്തകാഷ്ഠങ്ങളുടെ ക്രമം ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിനക്കു പറയുന്നു।

Verse 40

अनुलेपनवस्तूनि कुसुमानि तथैव च । नैवेद्यानि गजास्यस्य देव्याश्चापि शुभव्रते

ഹേ ശുഭവ്രതേ, അനുലേപനത്തിനുള്ള ദ്രവ്യങ്ങളും പുഷ്പങ്ങളും ഒരുക്കുക; കൂടാതെ ഗജാസ്യൻ (ഗണേശൻ)ക്കും ദേവിക്കും നൈവേദ്യങ്ങളും സജ്ജമാക്കുക।

Verse 41

अन्नानि चैकभक्तस्य शृणुतानि फलाप्तये । जंब्वपामार्ग खदिर जाती चूतकदंबकम्

ഫലപ്രാപ്തിക്കായി ഏകഭക്തൻ (ദിവസത്തിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ) പാലിക്കേണ്ട അന്നവിധാനം കേൾക്കുക। ദന്തകാഷ്ഠ വൃക്ഷങ്ങൾ—ജംബു, അപാമാർഗ, ഖദിര, ജാതി, ചൂത, കദംബ।

Verse 42

प्लक्षोदुंबरखर्जूरी बीजपूरी सदाडिमी । दंतकाष्ठ द्रुमा एते व्रतिनः समुदाहृताः

പ്ലക്ഷ, ഉദുംബര, ഖർജൂരി, ബീജപൂരി, ദാഡിമി—ഇവ വ്രതികൾക്കായി ദന്തകാഷ്ഠ വൃക്ഷങ്ങളായി പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 43

सिंदूरागुरु कस्तूरी चंदनं रक्तचंदनम् । गोरोचना देवदारु पद्माक्षं च निशाद्वयम्

സിന്ദൂരം, അകിൽ, കസ്തൂരി, ചന്ദനം, രക്തചന്ദനം, ഗോരോചനം, ദേവതാരം, പദ്മാക്ഷം, രണ്ടുതരം മഞ്ഞൾ എന്നിവയാണ് ലേപനത്തിനുള്ള ഉത്തമ ദ്രവ്യങ്ങൾ.

Verse 44

प्रीत्यानुलेपनं बाले यक्षकर्दमसंभवम् । सर्वेषामप्यलाभे च प्रशस्तो यक्षकर्दमः

ഹേ ബാലേ! യക്ഷകർദ്ദമം കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ ലേപനം സ്നേഹപൂർവ്വം അണിയണം. മറ്റൊന്നും ലഭ്യമല്ലെങ്കിൽ യക്ഷകർദ്ദമം തന്നെയാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം.

Verse 45

कस्तूरिकाया द्वौ भागौ द्वौ भागौ कुंकुमस्य च । चंदनस्य त्रयो भागाः शशिनस्त्वेक एव हि

കസ്തൂരി രണ്ടു ഭാഗം, കുങ്കുമപ്പൂവ് രണ്ടു ഭാഗം, ചന്ദനം മൂന്നു ഭാഗം, കർപ്പൂരം ഒരു ഭാഗം - ഇതാണ് യക്ഷകർദ്ദമം ഉണ്ടാക്കുന്നതിനുള്ള അളവ്.

Verse 46

यक्षकर्दम इत्येष समस्तसुरवल्लभः । अनुलिप्याथ कुसुमैरर्चयेद्वच्मि तान्यपि

ഈ 'യക്ഷകർദ്ദമം' എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും വളരെ പ്രിയപ്പെട്ടതാണ്. ഇത് ലേപനം ചെയ്തശേഷം പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ട് അർച്ചിക്കണം; ആ പുഷ്പങ്ങളെക്കുറിച്ചും ഞാൻ പറയാം.

Verse 47

पाटला मल्लिका पद्म केतकी करवीरकः । उत्पलै राजचंपैश्च नंद्यावर्तैश्च जातिभिः

പാതിരി, മുല്ല, താമര, കൈതപ്പൂവ്, അരളി, കരിങ്കൂവളം, ചെമ്പകം, നന്ത്യാർവട്ടം, പിച്ചകപ്പൂവ് എന്നിവയാൽ (അർച്ചിക്കണം).

Verse 48

कुमारीभिः कर्णिकारैरलाभेतच्छदैः सह । सुगंधिभिः प्रसूनोघैः सर्वालाभेपि पूजयेत्

കുമാരി-അർപ്പണങ്ങളോടുകൂടി കർണികാര പുഷ്പങ്ങളും അലാഭേത ഇലകളും സുഗന്ധപുഷ്പസമൂഹങ്ങളും കൊണ്ടു—മറ്റൊന്നും ലഭ്യമല്ലെങ്കിലും—ഇങ്ങനെ തന്നെ പൂജ ചെയ്യണം।

Verse 49

करंभो दधिभक्तं च सचूतरसमंडकाः । फेणिका वटकाश्चैव पायसं च सशर्करम्

കരംഭം, ദധിഭക്തം (തൈര്‍ചോറ്), മാങ്ങാരസത്തോടെ ചെയ്ത മണ്ഡകങ്ങൾ; ഫേണിക മിഠായിയും വടകങ്ങളും; പഞ്ചസാരയോടുകൂടിയ പായസം—ഇവയെല്ലാം നൈവേദ്യമായി അർപ്പിക്കണം।

Verse 50

समुद्गं सघृतं भक्तं कार्त्तिके विनिवेदयेत् । इंडेरिकाश्च लड्डूका माघे लंपसिका शुभा

കാർത്തികയിൽ സമുദ്ഗവും നെയ്യോടുകൂടിയ ഭക്തവും (അന്നം) നിവേദിക്കണം. മാഘത്തിൽ ഇണ്ഡേരിക മിഠായികളും ലഡ്ഡൂകളും, കൂടാതെ ശുഭമായ ലംപസികയും അർപ്പിക്കണം।

Verse 51

मुष्टिकाः शर्करागर्भाः सर्पिषा परिसाधिताः । निवेद्याः फाल्गुने देव्यै सार्धं विघ्नजिता मुदा

ഫാൽഗുണത്തിൽ പഞ്ചസാര നിറച്ചും നെയ്യാൽ നന്നായി തയ്യാറാക്കിയുമുള്ള മുഷ്ടികകൾ ദേവിക്ക്—വിഘ്നജിതയോടുകൂടെ—ആനന്ദത്തോടെ നിവേദിക്കണം।

Verse 52

निवेदयेद्यदन्नं हि एकभक्तपि तत्स्मृतम् । अन्यन्निवेद्य संमूढो भुंजानोऽन्यत्पतेदधः

ഏത് ആഹാരമാണ് നിവേദിക്കുന്നത്, അതുതന്നെയാണ് ‘ഏകഭക്ത’മായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ മോഹത്തോടെ ഒന്നർപ്പിച്ച് മറ്റൊന്ന് ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ അധോഗതിയിൽ പതിക്കുന്നു।

Verse 53

प्रतिमासं तृतीयायामेवमाराध्य वत्सरम् । व्रतसंपूर्तये कुर्यात्स्थंडिलेऽग्निसमर्चनम्

പ്രതി മാസവും തൃതീയാ തിഥിയിൽ ഒരു വർഷം യഥാവിധി ആരാധിച്ച്, വ്രതസമ്പൂർത്തിക്കായി സ്ഥണ്ഡിലത്തിൽ അഗ്നിയെ സമ്യക്‌മായി പൂജിക്കണം।

Verse 54

जातवेदसमंत्रेण तिलाज्यद्रविणेन च । शतमष्टाधिकं होमं कारयेद्विधिना व्रती

ജാതവേദസ് മന്ത്രം ചൊല്ലി, എള്ള്, നെയ്യ് എന്നിവയും ദ്രവ്യാഹുതികളും ചേർത്ത്, വ്രതധാരി വിധിപൂർവ്വം നൂറ്റെട്ട് ആഹുതികളോടെ ഹോമം നടത്തിക്കണം।

Verse 55

सदैव नक्ते पूजोक्ता सदा नक्ते तु भोजनम् । नक्त एव हि होमोऽयं नक्त एव क्षमापनम्

പൂജ എപ്പോഴും രാത്രിയിലേ നടത്തണമെന്ന് വിധിച്ചിരിക്കുന്നു; ഭോജനവും എന്നും രാത്രിയിലേ. ഈ ഹോമവും രാത്രിയിലേ, ക്ഷമാപണവും രാത്രിയിലേ।

Verse 56

गृहाण पूजां मे भक्त्या मातर्विघ्नजिता सह । नमोस्तु ते विश्वभुजे पूरयाशु मनोरथम्

ഹേ മാതാവേ! വിഘ്നജിതയോടുകൂടെ ഭക്തിയോടെ ഞാൻ അർപ്പിച്ച പൂജ സ്വീകരിക്കണമേ. ഹേ വിശ്വഭുജാ! നമസ്കാരം; എന്റെ മനോരഥം शीഘ്രം നിറവേറ്റണമേ।

Verse 57

नमो विघ्नकृते तुभ्यं नम आशाविनायक । त्वं विश्वभुजया सार्धं मम देहि मनोरथम्

വിഘ്നം സൃഷ്ടിക്കുവാൻ ശേഷിയുള്ളവനേ, നമസ്കാരം; ഹേ ആശാവിനായകാ, നമസ്കാരം. നീ വിശ്വഭുജയോടുകൂടെ എന്റെ മനോരഥം ദയചെയ്യണമേ।

Verse 58

एतौ मंत्रौ समुच्चार्य पूज्या गौरीविनायकौ । व्रतक्षमापने देयः पर्यंकस्तूलिकान्वितः

ഈ രണ്ടു മന്ത്രങ്ങളും യഥാവിധി ഉച്ചരിച്ച് ഗൗരിയെയും വിനായകനെയും ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കണം. വ്രതക്ഷമാപനത്തിനായി മെത്തയോടുകൂടിയ കിടക്ക ദാനമായി നൽകണം.

Verse 59

उपधान्या समायुक्तो दीपीदपर्णसंयुतः । आचार्यं च सपत्नीकं पर्यंक उपवेश्य च

ആ കിടക്ക തലയണകളോടെ ഒരുക്കി, ദീപവും പവിത്ര ഇലകളും ചേർത്തിരിക്കണം; ആചാര്യനെ ഭാര്യയോടുകൂടി ആ കിടക്കയിൽ ഇരുത്തണം.

Verse 60

व्रती समर्चयेद्वस्त्रैः करकर्णविभूषणैः । सुगंधचंदनैर्माल्यैर्दक्षिणाभिर्मुदान्वितः

വ്രതധാരി വസ്ത്രങ്ങൾ, കൈ-ചെവി ആഭരണങ്ങൾ, സുഗന്ധചന്ദനം, മാലകൾ, ദക്ഷിണ എന്നിവകൊണ്ട് ആനന്ദഹൃദയത്തോടെ അവരെ സമർചിക്കണം.

Verse 61

दद्यात्पयस्विनीं गां च व्रतस्यपरिपूर्तये । तथोपभोगवस्तूनिच्छत्रोपानत्कमंडलुम्

വ്രതത്തിന്റെ പരിപൂർത്തിക്കായി പാൽ തരുന്ന പശുവിനെ ദാനമായി നൽകണം; കൂടാതെ നിത്യോപയോഗ വസ്തുക്കൾ—കുട, പാദുക/ചെരിപ്പ്, കമണ്ഡലു—ഇവയും നൽകണം.

Verse 62

मनोरथतृतीयाया व्रतमेतन्मया कृतम् । न्यूनातिरिक्तं संपूर्णमेतदस्तु भवद्गिरा

‘മനോരഥ-തൃതീയാ വ്രതം ഞാൻ അനുഷ്ഠിച്ചു. നിങ്ങളുടെ വാക്കിനാൽ ഇത് കുറവോ അധികമോ ഇല്ലാതെ സമ്പൂർണ്ണമാകട്ടെ.’

Verse 63

इत्याचार्यं समापृच्छ्य तथेत्युक्तश्च तेन वै । आसीमांतमनुव्रज्य दत्त्वान्येभ्योपि शक्तितः

ഇങ്ങനെ ആചാര്യനോട് വിട ചോദിച്ച്, അദ്ദേഹം ‘തഥാസ്തു’ എന്നു അനുഗ്രഹിച്ച ശേഷം, ആ സ്ഥലത്തിന്റെ അതിരുവരെയായി അദ്ദേഹത്തെ അനുഗമിച്ച് യാത്രയയക്കണം; കൂടാതെ ശേഷിയനുസരിച്ച് മറ്റുള്ളവർക്കും ദാനം നൽകണം.

Verse 64

नक्तं समाचरेत्पोष्यैः सार्धं सुप्रीतमानसः । प्रातश्चतुर्थ्यां संभोज्य चतुरश्च कुमारकान्

രാത്രിയിൽ സന്തോഷമനസ്സോടെ തന്റെ ആശ്രിതരോടൊപ്പം ഈ വ്രതം ആചരിക്കണം. തുടർന്ന് ചതുർത്ഥി തിഥിയുടെ പ്രഭാതത്തിൽ നാല് കുമാര ബാലന്മാർക്ക് ഭോജനം നൽകണം.

Verse 65

अभ्यर्च्य गंधमाल्याद्यैर्द्वादशापि कुमारिकाः । एवं संपूर्णतां याति व्रतमेतत्सुनिर्मलम्

സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, മാലകൾ മുതലായവ കൊണ്ട് പന്ത്രണ്ട് കുമാരിമാരെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച് ആദരിച്ചാൽ, ഈ അത്യന്തം നിർമ്മലമായ വ്രതം ഇങ്ങനെ പൂർണ്ണത പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 66

कार्यं मनोरथावाप्त्यै सर्वैरेतद्व्रतं शुभम् । पत्नीं मनोरमां कुल्यां मनोवृत्त्यनुसारिणीम्

മനോരഥസിദ്ധിക്കായി ഈ ശുഭവ്രതം എല്ലാവരും ആചരിക്കണം. ഇതിന്റെ ഫലമായി മനോഹരിയും സുകുലജന്മയുമായ, മനോവൃത്തിയനുസരിച്ച് നടക്കുന്ന ഭാര്യ ലഭിക്കുന്നു.

Verse 67

तारिणीं दुःखसंसारसागरस्य पतिव्रताम् । कुर्वन्नेतद्व्रतं वर्षं कुमारः प्राप्नुयात्स्फुटम्

ദുഃഖമയമായ സംസാരസാഗരം കടത്തുന്ന തോണിപോലെ ഉള്ള പതിവ്രതയായ ഭാര്യയെ—ഈ വ്രതം ഒരു വർഷം ആചരിക്കുന്ന കുമാരൻ തീർച്ചയായും പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 68

कुमारी पतिमाप्नोति स्वाढ्यं सर्वगुणाधिकम् । सुवासिनी लभेत्पुत्रान्पत्युः सौख्यमखंडितम्

അവിവാഹിതയായ കന്യയ്ക്ക് സമൃദ്ധനും സർവ്വഗുണസമ്പന്നനുമായ ഭർത്താവ് ലഭിക്കുന്നു. സുവാസിനിക്ക് പുത്രന്മാർ ലഭിക്കുകയും ഭർത്താവിന്റെ സുഖം അഖണ്ഡമായി നിലനിൽക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 69

दुर्भगा सुभगास्याच्च धनाढ्या स्याद्दरिद्रिणी । विधवापि न वैधव्यं पुनराप्नोति कुत्रचित्

ദുർഭാഗിനി സൗഭാഗിനിയാകുന്നു; ദരിദ്രിണി ധനവതിയാകുന്നു. വിധവയും പിന്നെ എവിടെയും വീണ്ടും വൈധവ്യം പ്രാപിക്കുകയില്ല.

Verse 70

गुर्विणी च शुभं पुत्रं लभते सुचिरायुषम् । ब्राह्मणो लभते विद्यां सर्वसौभाग्यदायिनीम्

ഗർഭിണിയായ സ്ത്രീ ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ള ദീർഘായുസ്സുള്ള പുത്രനെ ലഭിക്കുന്നു. ബ്രാഹ്മണൻ സർവ്വസൗഭാഗ്യം നൽകുന്ന വിദ്യയെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 72

धर्मार्थी धर्ममाप्नोति धनार्थी धनमाप्नुयात् । कामी कामानवाप्नोति मोक्षार्थी मोक्षमाप्नुयात्

ധർമ്മം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ധർമ്മം പ്രാപിക്കുന്നു; ധനം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ധനം പ്രാപിക്കുന്നു. കാമി ഇഷ്ടഭോഗങ്ങൾ പ്രാപിക്കുന്നു; മോക്ഷാർത്ഥി മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 73

यो यो मनोरथो यस्य स तं तं विंदते ध्रुवम् । मनोरथतृतीयाया व्रतस्य चरणाद्व्रती

ആർക്കു ഏത് ഏത് മനോരഥമുണ്ടോ, അത് അത് അവൻ നിശ്ചയമായി പ്രാപിക്കുന്നു. മനോരഥ-തൃതീയാ വ്രതം ആചരിക്കുന്ന വ്രതിക്ക് ഫലം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 74

स्कंद उवाच । इत्थं निशम्य शिवतः शिवा संतुष्टमानसा । पुनः पप्रच्छ विश्वेशं प्रबद्धकरसंपुटा

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—ശിവന്റെ വചനം ഇങ്ങനെ ശ്രവിച്ച ശേഷം ശിവാ (പാർവതി) മനസ്സിൽ സന്തുഷ്ടയായി. പിന്നെ കൈകൾ അഞ്ജലിയായി ചേർത്ത്, കരസമ്പുടം ബദ്ധമാക്കി, വിശ്വേശ്വരനോടു വീണ്ടും ചോദിച്ചു.

Verse 75

अन्यत्र ये व्रतं चैतत्करिष्यंति सदाशिव । ते कथं पूजयिष्यंति मां च आशाविनायकम्

ഹേ സദാശിവാ! ഈ വ്രതം മറ്റിടങ്ങളിൽ അനുഷ്ഠിക്കുന്നവർ എനെയും ആശാവിനായകനെയും എങ്ങനെ പൂജിക്കും?

Verse 76

शिव उवाच । साधु पृष्टं त्वया देवि सर्वसंदेहभेदिनि । वाराणस्यां समर्च्या त्वं विश्वे प्रत्यक्षरूपिणी

ശിവൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവി, സർവ്വസന്ദേഹഭേദിനി! നീ നല്ല ചോദ്യം ചോദിച്ചു. വാരാണസിയിൽ നിന്നെ വിധിപൂർവ്വം സമർച്ചിക്കണം; ഹേ ലോകത്തിന് പ്രത്യക്ഷരൂപിണീ!

Verse 77

आशा विघ्नजिता सार्धं सर्वाशापूर्तिकारिणा । हारिणानंतविघ्नानां मम क्षेत्र शुभार्थिना

എന്റെ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ മംഗളം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനുവേണ്ടി ആശാ—വിഘ്നജിതനോടുകൂടെ, സർവ്വാശാപൂർത്തികാരിയായ അവനുമായി—അനന്ത വിഘ്നങ്ങളെ ഹരിക്കുന്നു.

Verse 78

क्षिप्रमागमयित्वा च नत्वा दूरंगतानपि । कृतकृत्यान्विधायाथ चिंतितैः समनोरथैः

അവൻ (ഭക്തരെ) വേഗത്തിൽ സമീപത്തേക്ക് വരുത്തുന്നു; ദൂരെയുള്ളവരെയും നമസ്കരിക്കുന്നു. തുടർന്ന് അവരെ കൃതകൃത്യരാക്കി, അവർ ചിന്തിച്ച അഭീഷ്ട മനോരഥങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നു.

Verse 79

अन्यत्र व्रतिभिर्विश्वे कांचनीप्रतिमा तव । पंचकृष्णलकादूर्ध्वं कार्या विघ्नहृतोपि च

ഹേ വിശ്വേശ്വരാ! മറ്റു സ്ഥലങ്ങളിൽ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവർക്ക് നിന്റെ സ്വർണ്ണപ്രതിമ നിർമ്മിക്കണം; അതിന്റെ മൂല്യം അഞ്ചു കൃഷ്ണലകത്തേക്കാൾ കൂടുതലായിരിക്കണം. വിഘ്നങ്ങൾ ഉണ്ടായാലും അവ നീക്കി വിധിപൂർവ്വം വ്രതം സമാപിപ്പിക്കണം।

Verse 80

आचार्याय व्रती दद्याद् व्रतांते प्रतिमा द्वयम् । सकृत्कृते व्रती चास्मिन्कृतकृत्यो व्रती भवेत्

വ്രതാന്തത്തിൽ വ്രതാചാരി ആചാര്യന് രണ്ട് പ്രതിമകൾ ദാനം ചെയ്യണം. ഈ വിധി ഒരിക്കൽ ചെയ്താൽ പോലും വ്രതാചാരി കൃതകൃത്യനായി വ്രതസിദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 81

ततः पुलोमजा देवि श्रुत्वैतद्व्रतमुत्तमम् । कृत्वा मनोरथं प्राप यथाभिवांछितं हृदि

അതിനുശേഷം, ഹേ ദേവി, പുലോമജ ഈ ഉത്തമ വ്രതം ശ്രവിച്ച് അതനുഷ്ഠിച്ചു; ഹൃദയത്തിൽ ആഗ്രഹിച്ചതുപോലെ തന്നെ മനോരഥം പ്രാപിച്ചു।

Verse 82

अरुंधत्या वसिष्ठोपि लब्धोऽत्रिऽनसूयया । सुनीत्योत्तानपादाच्च ध्रुवः प्राप्तोंऽगजोत्तमः

അരുന്ധതിയാൽ വസിഷ്ഠനും ലഭിച്ചു; അനസൂയയാൽ അത്രിയും ലഭിച്ചു. സുനീതിയാലും ഉത്താനപാദനാലും ധ്രുവൻ എന്ന ഉത്തമപുത്രൻ പ്രാപ്തനായി।

Verse 83

सुनीतेदुर्भर्गत्वं च पुनरस्माद्व्रताद्गतम् । चतुर्भुजः पतिः प्राप्तः क्षीरनीरधिजन्मना

ഈ വ്രതം മൂലം സുനീതിയുടെ ദുർഭാഗ്യവും വീണ്ടും നീങ്ങി. ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ ജനിച്ച ചതുര്ഭുജനായ ഭർത്താവും ലഭിച്ചു।

Verse 84

किं बहूक्तेन सुश्रोणि कृतंयेन व्रतं त्विदम् । व्रतानि तेन सर्वाणि कृतानि व्रतिना ध्रुवम्

ഹേ സുശ്രോണി, അധികം പറയേണ്ടതെന്ത്? ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചവൻ നിശ്ചയമായും എല്ലാ വ്രതങ്ങളും അനുഷ്ഠിച്ചതായി തന്നെ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 85

श्रुत्वा धीमान्कथां पुण्यां पुनस्तद्गतमानसः । शुभबुद्धिमवाप्नोति पापैरपि विमुच्यते

ഈ പുണ്യകഥ ശ്രവിച്ച ജ്ഞാനിയുടെ മനസ് വീണ്ടും അതിലേയ്ക്ക് ലീനമാകുന്നു; അവൻ ശുഭബുദ്ധി പ്രാപിക്കുകയും പാപങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും വിമുക്തനാകുകയും ചെയ്യുന്നു।