Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 28

ईश्वर उवाच । मनोरथतृतीयायां व्रतं पौलोमि तच्छुभम् । पूज्या विश्वभुजा गौरी भुजविंशतिशालिनी

īśvara uvāca | manorathatṛtīyāyāṃ vrataṃ paulomi tacchubham | pūjyā viśvabhujā gaurī bhujaviṃśatiśālinī

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ പൗലോമീ, മനോരഥ-തൃതീയയിൽ ഈ ശുഭവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം. അന്നേ ദിവസം വിശ്വഭുജാ, ഇരുപത് ഭുജങ്ങളുള്ള ഗൗരിയെ പൂജിക്കണം.

īśvaraḥLord (Īśvara)
īśvaraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootīśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
manoratha-tṛtīyāyāmon the Manoratha-Tṛtīyā (third lunar day)
manoratha-tṛtīyāyām:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootmanoratha (प्रातिपदिक) + tṛtīyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (मनोरथस्य तृतीया)
vratamvow, observance
vratam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootvrata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
paulomiO Paulomī
paulomi:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootpaulomī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन
tatthat
tat:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (vratam)
śubhamauspicious
śubham:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootśubha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; विशेषणम् (vratam)
pūjyāworthy of worship
pūjyā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootpūjya (कृदन्त; पूज्-धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मणि-भावे क्तव्यत्/यत्-प्रत्ययान्त (to be worshipped)
viśvabhujāhaving universal arms
viśvabhujā:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootviśva (प्रातिपदिक) + bhuj (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (विश्वं भुजाः यस्याः/विश्वभुजा = having universal arms)
gaurīGaurī (Pārvatī)
gaurī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootgaurī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
bhuja-viṃśati-śālinīpossessing twenty arms
bhuja-viṃśati-śālinī:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhuja (प्रातिपदिक) + viṃśati (संख्या-प्रातिपदिक) + śālinī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (भुजानां विंशतिः यस्याः सा)

Īśvara (Śiva)

Listener: Paulomī

Scene: Śiva (Īśvara) instructs Paulomī about Manoratha-tṛtīyā; the icon of Gaurī as Viśvabhujā appears—radiant, maternal, with twenty arms holding auspicious emblems; Kāśī’s temple setting suggested in the background.

Ī
Īśvara (Śiva)
P
Paulomī
G
Gaurī (Pārvatī)
V
Viśvabhujā

FAQs

Sacred desire (manoratha) is fulfilled when it is aligned with dharma through a prescribed vrata and devoted worship of Gaurī.

The setting is the Kāśīkhaṇḍa tradition—Kāśī (Vārāṇasī) as the field where such vratas and deity-worship yield swift merit.

Observance of Manoratha-tṛtīyā vrata and worship (pūjā) of Gaurī in her Viśvabhujā form.