Adhyaya 48
Kashi KhandaPurva ArdhaAdhyaya 48

Adhyaya 48

ഈ അധ്യായത്തിൽ സ്കന്ദൻ ദ്വാരകയിലെ സംഭവങ്ങളെ ധാർമ്മിക പശ്ചാത്തലമുള്ള കഥയായി വിവരിക്കുന്നു. നാരദമുനി ഭംഗിയാർന്ന നഗരത്തിൽ എത്തി ശ്രീകൃഷ്ണനാൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ സൗന്ദര്യഗർവത്തിൽ മുങ്ങിയ കൃഷ്ണപുത്രൻ സാംബൻ യഥോചിതമായ വന്ദനം അർപ്പിക്കുന്നില്ല. നാരദൻ ഏകാന്തത്തിൽ സാംബന്റെ പെരുമാറ്റത്തിന്റെ സാമൂഹ്യ-നൈതിക ദോഷഫലങ്ങൾ—പ്രത്യേകിച്ച് യൗവനസൗന്ദര്യം സ്ത്രീകളുടെ മനസ്സിനെ അസ്ഥിരമാക്കുന്നത്—കൃഷ്ണനോട് അറിയിക്കുന്നു. തുടർന്ന് കൃഷ്ണൻ ആലോചിച്ച് അന്തഃപുരത്തിലെ സ്ത്രീസഭയുടെ മദ്ധ്യേ സാംബനെ വിളിച്ചു ശുദ്ധീകരണ-ശിക്ഷാരൂപമായി കുഷ്ഠരോഗ ശാപം നൽകുന്നു. പിന്നീട് പരിഹാരമാർഗം ഉപദേശിക്കുന്നു—കാശിയിലേക്കു പോകുവാൻ കൃഷ്ണൻ സാംബനോട് കല്പിക്കുന്നു; അവിടെ വിശ്വേശ്വരന്റെ ശൈവാധികാരത്തിലുള്ള ക്ഷേത്രഭൂമിയും പുണ്യ തീർത്ഥജലങ്ങളും പ്രായശ്ചിത്ത-ശുദ്ധിക്ക് സമർത്ഥമാണെന്ന് പറയുന്നു. കാശിയിൽ സാംബൻ സൂര്യദേവനെ (അംശുമാലി/ആദിത്യൻ) ആരാധിച്ച് സാംബകുണ്ഡവുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നു/സ്ഥാപിക്കുന്നു; സ്നാന-പൂജകളാൽ സ്വാഭാവിക രൂപവും ആരോഗ്യവും വീണ്ടെടുക്കുന്നു. ഫലശ്രുതിയിൽ ഞായറാഴ്ച പുലർച്ചെ സാംബകുണ്ഡത്തിൽ സ്നാനം, സാംബാദിത്യ പൂജ, മാഘ ശുക്ല സപ്തമി (രവി-സപ്തമി) വ്രതം എന്നിവ രോഗശമനം, ദുഃഖനിവാരണം, സമഗ്രക്ഷേമം നൽകുമെന്ന് പറഞ്ഞ്, അവസാനം ദ്രൗപദാദിത്യ വിഷയത്തിലേക്ക് മാറുന്നു.

Shlokas

Verse 1

स्कंद उवाच । शृणुष्व मैत्रावरुणे द्वारवत्यां यदूद्वहः । दानवानां वधार्थाय भुवोभारापनुत्तये

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മൈത്രാവരുണാ, കേൾക്കുക. ദ്വാരവതിയിൽ യദുക്കളുടെ ശ്രേഷ്ഠൻ (ശ്രീകൃഷ്ണൻ) ദാനവവധത്തിനും ഭൂഭാരനിവാരണത്തിനുമായി അവതരിച്ചു.

Verse 2

आविरासीत्स्वयं कृष्णः कृष्णवर्त्मप्रतापवान् । वासुदेवो जगद्धाम देवक्या वसुदेवतः

സ്വയം കൃഷ്ണൻ അവതരിച്ചു—കൃഷ്ണമാർഗത്തിന്റെ പ്രതാപത്തിൽ ദീപ്തൻ. അവൻ വാസുദേവൻ, ജഗദ്ധാമം; ദേവകിയിൽ (വസുദേവവംശത്തിൽ) ജനിച്ചു.

Verse 3

साशीतिलक्षं तस्यासन्कुमारा अर्कवर्चसः । स्वर्गे पितादृशा बालाः सुशीला न हि कुंभज

അവന് എൺപത് ലക്ഷം പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു—സൂര്യസമമായ തേജസ്സോടെ ദീപ്തർ. ഹേ കുംഭജ, സ്വർഗത്തിൽ അവർ പിതാവിനെപ്പോലെ സുഷീലരും സദാചാരികളും ആയിരുന്നു.

Verse 4

अतीवरूपसंपन्ना अतीव सुमहाबलाः । अतीव शस्त्रशास्त्रज्ञा अतीव शुभलक्षणाः

അവർ അത്യന്തം രൂപസമ്പന്നർ, അത്യന്തം മഹാബലവാന്മാർ; ശസ്ത്ര-ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ അത്യന്തം നിപുണർ, അത്യന്തം ശുഭലക്ഷണങ്ങളാൽ യുക്തർ.

Verse 6

तांद्रष्टुं मानसः पुत्रो ब्रह्मणस्तपसांनिधिः । कृतवल्कलकौपीनो धृत कृष्णाजिनांबरः । गृहीतब्रह्मदंडश्च त्रिवृन्मौंजी सुमेखलः । उरस्थलस्थ तुलसी मालया समलंकृतः

അവളെ കാണാനായി ബ്രഹ്മാവിന്റെ മാനസപുത്രനും തപസ്സിന്റെ നിധിയുമായ നാരദൻ, മരവുരിയും കോവണവും ധരിച്ച്, കൃഷ്ണമൃഗത്തോൽ പുതച്ച്, ബ്രഹ്മദണ്ഡമേന്തി, മൂന്നു പിരിയുള്ള മുഞ്ഞപ്പുല്ലുകൊണ്ടുള്ള അരഞ്ഞാൺ ധരിച്ച്, മാറിൽ തുളസിമാലയണിഞ്ഞ് അവിടേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 7

गोपीचंदननिर्यास लसदंगविलेपनः । तपसा कृशसर्वांगो मूर्तो ज्वलनवज्ज्वलन्

അദ്ദേഹത്തിന്റെ അവയവങ്ങൾ ഗോപീചന്ദനം പൂശി ശോഭിച്ചിരുന്നു; തപസ്സുകൊണ്ട് മെലിഞ്ഞ ശരീരമാണെങ്കിലും, മൂർത്തീഭവിച്ച അഗ്നിയെപ്പോലെ അദ്ദേഹം ജ്വലിച്ചുനിന്നു.

Verse 8

आजगामांबरचरो नारदो द्वारकापुरीम् । विश्वकर्मविनिर्माणां जितस्वर्गपुरीश्रियम्

ആകാശത്തിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന നാരദൻ, വിശ്വകർമ്മാവിനാൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടതും സ്വർഗ്ഗലോകത്തിന്റെ ഭംഗിയെപ്പോലും വെല്ലുന്നതുമായ ദ്വാരകാപുരിയിൽ വന്നെത്തി.

Verse 9

तंदृष्ट्वा नारदं सर्वे विनम्रतरकंधराः । प्रबद्ध मूर्धांजलयः प्रणेमुर्वृष्णिनंदनाः

ആ നാരദമുനിയെ കണ്ടപ്പോൾ വൃഷ്ണി വംശജരായ രാജകുമാരന്മാരെല്ലാം അതീവ വിനയത്തോടെ തലകുനിച്ച്, ശിരസ്സിൽ കൈകൂപ്പി അദ്ദേഹത്തെ വണങ്ങി.

Verse 10

सांबः स्वरूपसौंदर्य गर्वसर्वस्वमोहितः । न ननाम मुनिं तत्र हसंस्तद्रूपसंपदम्

എന്നാൽ സാംബൻ, സ്വന്തം രൂപസൗന്ദര്യത്തിലുള്ള അഹങ്കാരത്താൽ മതിമറന്ന്, മുനിയെ വണങ്ങിയില്ല; എന്നുമാത്രമല്ല, മുനിയുടെ രൂപം കണ്ട് പരിഹസിച്ചു ചിരിക്കുകയും ചെയ്തു.

Verse 11

सांबस्य तमभिप्रायं विज्ञाय स महामुनिः । विवेश सुमहारम्यं नारदः कृष्णमंदिरम्

സാംബന്റെ അഭിപ്രായം അറിഞ്ഞ മഹാമുനി നാരദൻ അത്യന്തം മനോഹരമായ ശ്രീകൃഷ്ണ-മന്ദിരപ്രാസാദത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 12

कृष्णोथ दृष्ट्वाऽगच्छंतं प्रत्युद्गम्य च नारदम् । मधुपर्केण संपूज्य स्वासने चोपवेशयत्

അപ്പോൾ ശ്രീകൃഷ്ണൻ നാരദൻ വരുന്നതു കണ്ടു മുന്നോട്ട് ചെന്നു സ്വീകരിച്ചു; മധുപർക്കം നൽകി പൂജിച്ച് തന്റെ ആസനത്തിൽ ഇരുത്തി.

Verse 13

कृत्वा कथा विचित्रार्थास्तत एकांतवर्तिनः । कृष्णस्य कर्णेऽकथयन्नारदः सांबचेष्टितम्

വിവിധ സൂക്ഷ്മാർത്ഥങ്ങളുള്ള സംഭാഷണം നടത്തി, പിന്നെ ഏകാന്തത്തിൽ, നാരദൻ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ചെവിയിൽ സാംബന്റെ ചേഷ്ടകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 14

अवश्यं किंचिदत्राऽस्ति यशोदानंदवर्धन । प्रायशस्तन्न घटतेऽसंभाव्यं नाथ वास्त्रियाम्

നിശ്ചയമായും ഇവിടെ എന്തോ ഉണ്ട്, യശോദാനന്ദവർധനാ! കാരണം ഇത്തരമൊരു കാര്യം സാധാരണയായി സംഭവിക്കുകയില്ല, നാഥാ; സ്ത്രീയുടെ കാര്യത്തിൽ അത് അത്യന്തം അസംഭാവ്യമാണ്.

Verse 15

यूनां त्रिभुवनस्थानां सांबोऽतीव सुरूपवान् । स्वभावचंचलाक्षीणां चेतोवृत्तिः सुचंचला

ത്രിഭുവനത്തിലെ യുവാക്കളിൽ സാംബൻ അത്യന്തം സുന്ദരൻ; സ്വഭാവത്തിൽ ചഞ്ചലനേത്രങ്ങളുള്ള സ്ത്രീകളുടെ ചിത്തവൃത്തിയും അത്യന്തം ചഞ്ചലമാണ്.

Verse 16

अपेक्षंते न मुग्धाक्ष्यः कुलं शीलं श्रुतं धनम् । रूपमेव समीक्षंते विषमेषु विमोहिताः

വിഷയമോഹത്തിൽ മയങ്ങിയ മുഗ്ധനയനികൾ കുലം, ശീലം, വിദ്യ, ധനം എന്നിവ കണക്കാക്കുന്നില്ല; കുടുങ്ങിയ രാഗപാശത്തിൽ അവർ പുറംരൂപം മാത്രമേ നോക്കൂ।

Verse 18

वामभ्रुवां स्वभावाच्च नारदस्य च वाक्यतः । विज्ञाताऽखिलवृत्तांतस्तथ्यं कृष्णोप्यमन्यत

സുന്ദരഭ്രൂവതികളായ സ്ത്രീകളുടെ സ്വഭാവത്താലും നാരദന്റെ വചനങ്ങളാലും ശ്രീകൃഷ്ണൻ സമസ്ത സംഭവവിവരം അറിഞ്ഞ് അതിനെ സത്യമെന്നു അംഗീകരിച്ചു।

Verse 19

तावद्धैर्यंचलाक्षीणां तावच्चेतोविवेकिता । यावन्नार्थी विविक्तस्थो विविक्तेर्थिनि नान्यथा

ചഞ്ചലനയനികളുടെ ധൈര്യവും മനസ്സിന്റെ വിവേകശക്തിയും അത്രകാലം മാത്രമേ നിലനിൽക്കൂ—പ്രലോഭകൻ ഏകാന്തത്തിലല്ലാത്തിടത്തോളം; ഏകാന്തം തേടുന്ന സ്ത്രീയോടൊപ്പം ഏകാന്തമായാൽ പിന്നെ അങ്ങനെ അല്ല।

Verse 20

इत्थं विवेचयंश्चित्ते कृष्णः क्रोधनदीरयम् । विवेकसेतुनाऽस्तभ्य नारदं प्राहिणोत्सुधीः

ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച ശ്രീകൃഷ്ണൻ വിവേകസേതുവാൽ ക്രോധനദിയുടെ പ്രചണ്ഡ പ്രവാഹം തടഞ്ഞു; പിന്നെ ആ സുധീ നാരദനെ അയച്ചു।

Verse 21

सांबस्य वैकृतं किंचित्क्वचित्कृष्णोनवैक्षत । गते देवमुनौ तस्मिन्वीक्षमाणोप्यहर्निशम्

ആ ദേവമുനി പോയശേഷവും, പകലും രാത്രിയും നിരീക്ഷിച്ചിട്ടും, ശ്രീകൃഷ്ണൻ സാംബനിൽ എവിടെയും യാതൊരു വൈകൃതലക്ഷണവും കണ്ടില്ല।

Verse 22

कियत्यपि गते काले पुनरप्याययौ मुनिः । मध्ये लीलावतीनां च ज्ञात्वा कृष्णमवस्थितम्

കുറച്ചു കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ മുനി വീണ്ടും വന്നു. ലീലാമയികളായ സ്ത്രീകളുടെ മദ്ധ്യേ ശ്രീകൃഷ്ണൻ പാർക്കുന്നുവെന്ന് അറിഞ്ഞ് അവൻ അവിടേക്കുതന്നെ എത്തി.

Verse 23

बहिः क्रीडंतमाहूय सांबमित्याह नारदः । याहि कृष्णांतिकं तूर्णं कथयागमनं मम

പുറത്ത് കളിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന സാംബനെ വിളിച്ചു നാരദൻ പറഞ്ഞു—“വേഗം കൃഷ്ണന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു എന്റെ വരവു അറിയിക്ക.”

Verse 24

सांबोपि यामि नोयामि क्षणमित्थमचिंतयत् । कथं रहःस्थ पितरं यामि स्त्रैणसखंप्रति

സാംബനും ഒരു നിമിഷം ചിന്തിച്ചു—“ഞാൻ പോകണോ, പോകാതിരിക്കണോ? ഏകാന്തത്തിൽ രതിക്രീഡാസഖിയോടൊപ്പം ഉള്ള പിതാവിന്റെ അടുക്കൽ ഞാൻ എങ്ങനെ പോകും?”

Verse 25

न यामि च कथं वाक्यादस्याहं ब्रह्मचारिणः । ज्वलदंगारसंकाश स्फुरत्सर्वांगतेजसः

“ഞാൻ പോകാതിരുന്നാൽ ഈ ബ്രഹ്മചാരിയുടെ വാക്ക് എങ്ങനെ ലംഘിക്കും? ജ്വലിക്കുന്ന അങ്കാരങ്ങളെപ്പോലെ അവന്റെ സർവ്വാംഗങ്ങളിലും തേജസ് സ്ഫുരിക്കുന്നു.”

Verse 26

प्रणमत्सुकुमारेषु व्रीडितोयं मयैकदा । इदानीमपि नो यायामस्य वाक्यान्महामुनेः

“ഒരിക്കൽ സുകുമാരന്മാരുടെ സന്നിധിയിൽ നമസ്കരിക്കുമ്പോൾ അവൻ എന്നെ ലജ്ജിപ്പിച്ചിരുന്നു; ഇന്നും ആ മഹാമുനിയുടെ വാക്ക് കേട്ട് ഞാൻ പോകാതിരിക്കില്ല.”

Verse 27

अत्याहितं तदस्तीह तदागोद्वयदर्शनात् । पितुः कोपोपि सुश्लाघ्यो मयि नो ब्राह्मणस्य तु

ഇവിടെ മഹാ അപായമുണ്ട്—ആ ലക്ഷണം, ആ രണ്ടു പശുക്കളുടെ ദർശനം കൊണ്ടു ഞാൻ അത് അറിയുന്നു. പിതാവിന്റെ കോപം പോലും സഹ്യമാണ്; എന്നാൽ എനിക്കെതിരെയുള്ള ബ്രാഹ്മണന്റെ കോപം സഹ്യമല്ല.

Verse 28

ब्रह्मकोपाग्निनिर्दग्धाः प्ररोहंति न जातुचित् । अपराग्निविनिर्दग्धारो हंते दावदग्धवत्

ബ്രാഹ്മണന്റെ കോപാഗ്നിയിൽ ദഗ്ധമായവർ ഒരിക്കലും വീണ്ടും മുളയ്ക്കുകയില്ല; എന്നാൽ സാധാരണ അഗ്നിയിൽ കത്തിയവർ ദാവാഗ്നിയിൽ കത്തിയ വനത്തെപ്പോലെ വീണ്ടും വളരും.

Verse 29

इति ध्यात्वा क्षणं सांबोऽविशदंतःपुरंपितुः । मध्ये स्त्रैणसभंकृष्णं यावज्जांबवतीसुतः

ഇങ്ങനെ ക്ഷണനേരം ആലോചിച്ച് ജാംബവതീപുത്രൻ സാംബൻ പിതാവിന്റെ അന്തഃപുരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു; അവിടെ സ്ത്രീസഭയുടെ മദ്ധ്യേ ശ്രീകൃഷ്ണൻ ഇരുന്നിരുന്നു.

Verse 30

दूरात्प्रणम्य विज्ञप्तिं स चकार सशंकितः । तावत्तमन्वगच्छच्च नारदः कार्यसिद्धये

ദൂരത്തിൽ നിന്ന് നമസ്കരിച്ചു, ആശങ്കയോടെ അവൻ തന്റെ അപേക്ഷ അറിയിച്ചു. അതേസമയം കാര്യസിദ്ധിക്കായി നാരദനും അവനെ പിന്തുടർന്ന് എത്തി.

Verse 31

ससंभ्रमोथ कृष्णोपि दृष्ट्वा सांबं च नारदम् । समुत्तस्थौ परिदधत्पीतकौशेयमंबरम्

സാംബനെയും നാരദനെയും കണ്ടപ്പോൾ ശ്രീകൃഷ്ണനും ആദരസഹിതമായ ഉത്സാഹത്തോടെ ഉടൻ എഴുന്നേറ്റ്, തന്റെ മഞ്ഞ കൗശേയ വസ്ത്രം ശരിയാക്കി ധരിച്ചു.

Verse 32

उत्थिते देवकीसूनौ ताः सर्वा अपि गोपिकाः । विलज्जिताः समुत्तस्धुर्गृह्णंत्यः स्वंस्वमंबरम्

ദേവകീസുതൻ എഴുന്നേറ്റതോടെ ആ ഗോപികമാരെല്ലാം ലജ്ജിതരായി എഴുന്നേറ്റ് നിന്നു; ഓരോരുത്തിയും താന്താന്റെ വസ്ത്രം എടുത്തെടുത്തു।

Verse 33

महार्हशयनीये तं हस्ते धृत्वा महामुनिम् । समुपावेशयत्कृष्णः सांबश्च क्रीडितुं ययौ

കൃഷ്ണൻ മഹാമുനിയുടെ കൈ പിടിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ അതിമഹത്തായ ശയ്യയിൽ ഇരുത്തി; സാംബൻ കളിക്കാനായി പോയി।

Verse 34

तासां स्खलितमालोक्य तिष्ठंतीनां पुरो मुनिः । कृष्णलीलाद्रवीभूतवरांगानां जगौ हरिम्

മുന്നിൽ നിന്നിരുന്ന സ്ത്രീകൾ തളർന്നുതടയുന്നതു കണ്ട മুনি, കൃഷ്ണലീലയിൽ ദ്രവിച്ച അവയവങ്ങളുള്ള അവരെക്കുറിച്ച് ഹരിയെ (കൃഷ്ണനെ) അഭിസംബോധന ചെയ്ത് പറഞ്ഞു।

Verse 35

पश्यपश्य महाबुद्धे दृष्ट्वा जांबवतीसुतम् । इमाः स्खलितमापन्नास्तद्रूपक्षुब्धचेतसः

“കാണുക, കാണുക, ഹേ മഹാബുദ്ധിമാനേ! ജാംബവതിയുടെ പുത്രനെ കണ്ടതോടെ ഇവർ തളർന്ന് തടയുന്നു; അവന്റെ രൂപം ഇവരുടെ ചിത്തം ക്ഷുബ്ധമാക്കി।”

Verse 36

कृष्णोपि सांबमाहूय सहसैवाशपत्सुतम् । सर्वा जांबवतीतुल्याः पश्यंतमपि दुर्विधेः

കൃഷ്ണനും സാംബനെ വിളിച്ചു, പെട്ടെന്നു തന്നെ തന്റെ പുത്രനെ ശപിച്ചു—“ഹേ ദുര്ഭാഗ്യവാനേ! ഇവർ എല്ലാവരും നിന്നെ നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴേ ജാംബവതിയെപ്പോലെ ആകട്ടെ!”

Verse 37

यस्मात्त्वद्रूपमालोक्य गोपाल्यः स्खलिता इमाः । तस्मात्कुष्ठी भव क्षिप्रमकांडागमनेन च

നിന്റെ രൂപം കണ്ടു ഈ ഗോപികമാർ ഇടറിപ്പോയതിനാൽ, നീ ഉടൻ കുഷ്ഠരോഗിയാകുക; ആ രോഗം താമസമില്ലാതെ അപ്രതീക്ഷിതമായി നിന്നിലേക്കു വരട്ടെ।

Verse 38

वेपमानो महाव्याधिभयात्सांबोपि दारुणात् । कृष्णं प्रसादयामास बहुशः पापशांतये

ആ ഭീകര മഹാവ്യാധിയുടെ ഭയത്തിൽ വിറച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന സാംബനും പാപശാന്തിക്കായി പലവട്ടം ശ്രീകൃഷ്ണനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു।

Verse 39

कृष्णोप्यनेन संजानन्सांबं स्वसुतमौरसम् । अब्रवीत्कुष्ठमोक्षाय व्रज वैश्वेश्वरीं पुरीम्

കൃഷ്ണനും ഇതിലൂടെ സാംബൻ തന്റെ യഥാർത്ഥ ഔരസപുത്രനാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞു പറഞ്ഞു—“കുഷ്ഠമോക്ഷത്തിനായി വൈശ്വേശ്വരി പുരി, അഥവാ വാരാണസിയിലേക്കു പോകുക।”

Verse 40

तत्र ब्रध्नं समाराध्य प्रकृतिं स्वामवाप्स्यसि । महैनसां क्षयो यत्र नास्ति वाराणसीं विना

അവിടെ ബ്രധ്നനെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചാൽ നീ നിന്റെ സ്വാഭാവിക നില തിരിച്ചുപിടിക്കും; മഹാപാപക്ഷയം വാരാണസിയെ ഒഴികെ മറ്റെവിടെയും ഇല്ല।

Verse 41

यत्र विश्वेश्वरः साक्षाद्यत्र स्वर्गापगा च सा । येषां महैनसां दृष्टा मुनिभिर्नैव निष्कृतिः । तेषां विशुद्धिरस्त्येव प्राप्य वाराणसीं पुरीम्

എവിടെ സാക്ഷാൽ വിശ്വേശ്വരൻ വിരാജിക്കുന്നു, എവിടെ ആ സ്വർഗ്ഗാപഗയായ ഗംഗ ഒഴുകുന്നു—ആരുടെയൊക്കെ മഹാപാപങ്ങൾക്ക് മുനിമാർക്കും പ്രായശ്ചിത്തരൂപമായ നിഷ്കൃതി കാണാനായില്ലയോ, അവർക്കും വാരാണസി പുരി പ്രാപിച്ചാൽ നിശ്ചയമായും ശുദ്ധി ലഭിക്കുന്നു।

Verse 42

न केवलं हि पापेभ्यो वाराणस्यां विमुच्यते । प्राकृतेभ्योपि पापेभ्यो मुच्यते शंकराज्ञया

വാരാണസിയിൽ മനുഷ്യൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്നുമാത്രമല്ല; ശങ്കരന്റെ ആജ്ഞയാൽ സ്വാഭാവികമായ ജന്മജാത ദോഷങ്ങളും മലിനതകളും വിട്ടുമുക്തനാകുന്നു।

Verse 43

अथवा विदितं नो ते वल्लवीनां विचेष्टितम् । विनाष्टौनायिकाः कृष्ण कामयंतेऽबलाह्यमुम्

അല്ലെങ്കിൽ നിനക്ക് ഗോപിമാരുടെ ചേഷ്ടകൾ അറിയില്ല; പ്രിയവിയോഗത്തിൽ, ഹേ കൃഷ്ണാ, കാമാർത്തയായ നായികമാർ അയോഗ്യമായതും ആഗ്രഹിക്കുന്നു।

Verse 44

तत्रानंदवने शंभोस्तवशाप निराकृतिः । सांब तत्त्वेरितं याहि नान्यथा शापनिर्वृतिः

അവിടെ ശംഭുവിന്റെ ആനന്ദവനത്തിൽ നിന്റെ ശാപം നീങ്ങും। ഹേ സാംബാ, സത്യവചനപ്രകാരം പോകുക; ശാപശാന്തിക്ക് മറ്റൊരു മാർഗമില്ല।

Verse 45

ततः कृष्णं समापृच्छ्य कर्मनिर्मुक्तचेष्टितः । नारदः कृतकृत्यः सन्ययावाकाशवर्त्मना

അതിനുശേഷം കൃഷ്ണനോട് വിടപറഞ്ഞ്, കർമ്മബന്ധനമില്ലാത്ത ചേഷ്ടയോടെ കൃതകൃത്യനായ നാരദൻ ആകാശമാർഗ്ഗത്തിലൂടെ പുറപ്പെട്ടു।

Verse 46

सांबो वाराणसीं प्राप्य समाराध्यांशुमालिनम् । कुंडं तत्पृष्ठतः कृत्वा निजां प्रकृतिमाप्तवान्

സാംബൻ വാരാണസിയിൽ എത്തി അംശുമാലിൻ (സൂര്യദേവൻ)നെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിച്ച്, അതിന്റെ പിന്നിൽ ഒരു കുണ്ഡം സ്ഥാപിച്ചു; തന്റെ സ്വാഭാവിക അവസ്ഥ (ആരോഗ്യം) വീണ്ടെടുത്തു।

Verse 47

सांबादित्यस्तदारभ्य सर्वव्याधिहरो रविः । ददाति सर्वभक्तेभ्योऽनामयाः सर्वसंपदः

അന്നുമുതൽ സാംബാദിത്യൻ—സൂര്യദേവൻ—സകല രോഗങ്ങളും ഹരിക്കുന്നവനായി; തന്റെ എല്ലാ ഭക്തർക്കും രോഗമില്ലായ്മയും എല്ലാ സമ്പത്തുകളും ദാനം ചെയ്യുന്നു.

Verse 48

सांबकुंडे नरः स्नात्वा रविवारेऽरुणोदये । सांबादित्यं च संपूज्य व्याधिभिर्नाभिभूयते

ഞായറാഴ്ച അരുണോദയത്തിൽ സാംബകുണ്ഡത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് വിധിപൂർവ്വം സാംബാദിത്യനെ പൂജിക്കുന്നവൻ രോഗങ്ങളാൽ കീഴടക്കപ്പെടുകയില്ല.

Verse 49

न स्त्री वैधव्यमाप्नोति सांबादित्यस्य सेवनात् । वंध्या पुत्रं प्रसूयेत शुद्धरूपसमन्वितम्

സാംബാദിത്യന്റെ ഭക്തിസേവനത്താൽ സ്ത്രീയ്ക്ക് വൈധവ്യം സംഭവിക്കുകയില്ല; വന്ധ്യയും ശുദ്ധവും മംഗളകരവുമായ രൂപമുള്ള പുത്രനെ പ്രസവിക്കും.

Verse 50

शुक्लायां द्विज सप्तम्यां माघे मासि रवेर्दिने । महापर्व समाख्यातं रविपर्व समं शुभम्

ഹേ ദ്വിജാ! മാഘമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ സപ്തമി ഞായറാഴ്ച വന്നാൽ അത് ‘മഹാപർവ്വം’ എന്നു പ്രസിദ്ധം; ശുഭമായ ‘രവിപർവ്വ’മായി അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 51

महारोगात्प्रमुच्येत तत्र स्नात्वारुणोदये । सांबादित्यं प्रपूज्यापि धर्ममक्षयमाप्नुयात्

അവിടെ അരുണോദയത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ മഹാരോഗത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും; സാംബാദിത്യനെ പൂജിച്ചാൽ അക്ഷയ ധർമ്മപുണ്യം പ്രാപിക്കും.

Verse 52

सन्निहत्यां कुरुक्षेत्रे यत्पुण्यं राहुदर्शने । तत्पुण्यं रविसप्तम्यां माघे काश्यां न संशयः

കുരുക്ഷേത്രത്തിലെ സന്നിഹത്യയിൽ രാഹു ദർശനത്തിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യം, മാഘമാസത്തിലെ രവി-സപ്തമിയിൽ കാശിയിൽ അതേപോലെ ലഭിക്കുന്നു—സംശയമില്ല।

Verse 53

मधौमासि रवेर्वारे यात्रा सांवत्सरी भवेत् । अशोकैस्तत्र संपूज्य कुंडे स्नात्वा विधानतः

മധു മാസത്തിൽ, ഞായറാഴ്ച നടത്തുന്ന യാത്ര ‘സാംവത്സരീ’ അഥവാ വാർഷിക പുണ്യഫലദായിനിയാകും; അവിടെ അശോകപുഷ്പങ്ങളാൽ പൂജിച്ച്, കുണ്ഡത്തിൽ വിധിപൂർവ്വം സ്നാനം ചെയ്യണം।

Verse 54

सांबादित्यं नरो जातु न शोकैरभिभूयते । संवत्सरकृतात्पापाद्बहिर्भवति तत्क्षणात्

സാംബാദിത്യനെ ആശ്രയിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ഒരിക്കലും ശോകത്തിൽ കീഴ്പ്പെടുകയില്ല; ഒരു വർഷം സമ്പാദിച്ച പാപങ്ങൾ അതേ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ അകന്നുപോകും।

Verse 55

विश्वेशात्पश्चिमाशायां सांबेनात्र महात्मना । सम्यगाराधिता मूर्तिरादित्यस्य शुभप्रदा

വിശ്വേശ്വരന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ദിക്കിൽ, മഹാത്മാവായ സാംബൻ ഇവിടെ ആദിത്യന്റെ ശുഭപ്രദമായ ഒരു മൂർത്തിയെ യഥാവിധി ആരാധിച്ചു।

Verse 56

इयं भविष्या तन्मूर्तिरगस्ते त्वत्पुरोऽकथि । तामभ्यर्च्य नमस्कृत्य कृत्वाष्टौ च प्रदक्षिणाः । नरो भवति निष्पापः काशीवास फलं लभेत्

ഹേ അഗസ്ത്യാ! നിന്റെ സന്നിധിയിൽ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു—‘ഈ മൂർത്തി ഭാവിയിലും നിലനിൽക്കും।’ ഇതിനെ ആരാധിച്ച്, നമസ്കരിച്ച്, എട്ട് പ്രദക്ഷിണങ്ങൾ ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ പാപരഹിതനായി കാശീവാസത്തിന്റെ പൂർണ്ണഫലം പ്രാപിക്കും।

Verse 57

सांबादित्यस्य माहात्म्यं कथितं ते महामते । यच्छ्रुत्वापि नरो जातु यमलोकं न पश्यति

ഹേ മഹാമതേ! ഞാൻ നിനക്കു സാംബാദിത്യന്റെ മഹാത്മ്യം വിവരിച്ചു. ഇതു ശ്രവിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ ഒരിക്കലും യമലോകം ദർശിക്കുകയില്ല.

Verse 58

इदानीं द्रौपदादित्यं कथयिष्यामि तेनघ । तथा द्रौपदआदित्यः संसेव्यो भक्तसिद्धिदः

ഇപ്പോൾ, ഹേ നിർപാപനേ! ഞാൻ ദ്രൗപദാദിത്യനെ വിവരിക്കും. ഭക്തർക്കു സിദ്ധി നൽകുന്നതിനാൽ ദ്രൗപദാദിത്യനെ ഭക്തിയോടെ സേവിക്കണം.