Adhyaya 29

Verse 1

।अगस्त्य उवाच । विना स्नानेन गंगाया नृणां जन्मनिरथर्कम् । उपायांतरमस्त्यन्यद्येन स्नानफलं लभेत्

അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ഗംഗാസ്നാനം ഇല്ലാതെ മനുഷ്യജന്മം വ്യർത്ഥമായതുപോലെ തോന്നുന്നു. ആ സ്നാനഫലം ലഭിക്കുവാൻ മറ്റൊരു ഉപായാന്തരം ഉണ്ടോ?

Verse 2

अशक्तानां च पंगूनामालस्योपहतात्मनाम् । दूरदेशांतरस्थानां गंगास्नानं कथं भवेत्

അശക്തരും മുടന്തരും, ആലസ്യം മൂലം ദൃഢനിശ്ചയം ക്ഷീണിച്ചവരും, ദൂരദേശാന്തരങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നവരും—അവർക്ക് ഗംഗാസ്നാനം എങ്ങനെ സാധ്യമാകും?

Verse 3

दानं वाऽथ व्रतंवाऽथ मंत्रःस्तोत्रजपोऽथवा । तीर्थांतराभिषेको वा देवतोपासनं तु वा

ദാനം, അല്ലെങ്കിൽ വ്രതം, അല്ലെങ്കിൽ മന്ത്ര-സ്തോത്ര ജപം; അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരു തീർത്ഥത്തിൽ അഭിഷേകസ്നാനം; അല്ലെങ്കിൽ ദേവതോപാസന—ഇവയിൽ ഏതെങ്കിലും മാർഗമുണ്ടോ?

Verse 4

यद्यस्तिकिंचित्षड्वक्त्र गंगास्नानफलप्रदम् । विधानांतरमात्रेण तद्वद प्रणताय मे

ഹേ ഷഡ്വക്ത്രാ! വെറും മറ്റൊരു വിധാനമാത്രം കൊണ്ടു ഗംഗാസ്നാനഫലം നൽകുന്ന ഏതെങ്കിലും മാർഗം ഉണ്ടെങ്കിൽ, പ്രണതനായ എനിക്കത് അരുളിച്ചെയ്യൂ.

Verse 5

त्वत्तो न वेदस्कंदान्यो गंगागर्भ समुद्भव । परं स्वर्गतरंगिण्या महिमानं महामते

ഹേ സ്കന്ദാ, ഗംഗാഗർഭസമുദ്ഭവാ! സ്വർഗ്ഗതരംഗിണിയായ ഗംഗയുടെ പരമ മഹിമ, ഹേ മഹാമതേ, നിന്നൊഴികെ മറ്റാരും അറിയുന്നില്ല.

Verse 6

स्कंद उवाच । संति पुण्यजलानीह सरांसि सरितो मुने । स्थाने स्थाने च तीर्थानि जितात्माध्युषितानि च

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മുനേ! ഇവിടെ അനേകം പുണ്യജലങ്ങൾ ഉണ്ട്—സരോവരങ്ങളും നദികളും; കൂടാതെ സ്ഥലസ്ഥലങ്ങളിൽ തീർത്ഥങ്ങളും ഉണ്ട്, ജിതാത്മാക്കളായ മഹാത്മാക്കൾ അധിവസിക്കുന്നതിനാൽ അവ പവിത്രമാണ്.

Verse 7

दृष्टप्रत्ययकारीणि महामहिम भांज्यपि । परं स्वर्गतरंगिण्याः कोट्यंशोपि न तत्र वै

പ്രത്യക്ഷഫലം തരുന്നതും മഹാമഹിമയുള്ളതുമായ തീർത്ഥജലങ്ങൾ മറ്റിടങ്ങളിൽ ഉണ്ടായാലും, സ്വർഗ്ഗതരംഗിണിയായ ഗംഗയുടെ പരമമഹിമയുടെ കോടിയിലൊരുഭാഗം പോലും അവിടെ ഇല്ല.

Verse 8

अनेनैवानुमानेन बुद्ध्यस्व कलशोद्भव । दध्रे गंगोत्तमांगेन देवदेवेन शंभुना

ഈ അനുമാനത്താലേ, ഹേ കലശോദ്ഭവ (അഗസ്ത്യ), ഗ്രഹിക്ക—ദേവദേവനായ ശംഭു (ശിവൻ) ഗംഗയെ തന്റെ ഉത്തമാംഗമായ ശിരസ്സിൽ ധരിച്ചു.

Verse 9

स्नानकालेऽन्य तीर्थेषु जप्यते जाह्नवी जनैः । विना विष्णुपदीं क्वान्यत्समर्थमघमोचने

മറ്റു തീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനസമയത്ത് ജനങ്ങൾ ‘ജാഹ്നവീ’ എന്ന നാമം ജപിക്കുന്നു; വിഷ്ണുപദിയായ ഗംഗയെ വിട്ടാൽ പാപമോചനത്തിന് സമർത്ഥമായത് മറ്റെന്ത്?

Verse 10

गंगास्नानफलं ब्रह्मन्गंगायामेव लभ्यते । यथा द्राक्षाफलस्वादो द्राक्षायामेव नान्यतः

ഹേ ബ്രഹ്മൻ, ഗംഗാസ്നാനഫലം ഗംഗയിൽ തന്നെയേ ലഭിക്കൂ; മുന്തിരിയുടെ രുചി മുന്തിരിയിലേ ഉള്ളതുപോലെ, മറ്റെവിടെയും അല്ല.

Verse 11

अस्त्युपाय इह त्वेकः स्याद्येनाविकलं फलम् । स्नानस्य देवसरितो महागुह्यतमो मुने

ഹേ മുനേ, ഇവിടെ ഒരു ഉപായമുണ്ട്; അതിനാൽ സ്നാനഫലം അവികലമായി പൂർണ്ണമാകും—ദേവസരിതയായ (ഗംഗ) സ്നാനപുണ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള മഹാഗുഹ്യതമ രഹസ്യമിത്.

Verse 12

शिवभक्ताय शांताय विष्णुभक्तिपराय च । श्रद्धालवे त्वास्तिकाय गर्भवासमुपुक्षवे

ഇത് ശാന്തസ്വഭാവമുള്ള ശിവഭക്തനും വിഷ്ണുഭക്തിയിൽ പരായണനുമായ ഭക്തനുവേണ്ടി; ശ്രദ്ധയുള്ള ആസ്തികനും ഗർഭവാസബന്ധനം (പുനർജന്മം) വിട്ടുമോചനം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനുവേണ്ടിയും ആകുന്നു.

Verse 13

कथनीयं न चान्यस्य कस्यचित्केनचित्क्वचित् । इदं रहस्यं परमं महापातकनाशनम्

ഇത് മറ്റാരോടും—ആരാലും, എവിടെയും—പറയരുത്. ഇത് പരമ രഹസ്യം; മഹാപാതകങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നതു.

Verse 14

महाश्रेयस्करं पुण्यं मनोरथकरं परम् । द्युनदीप्रीतिजनकं शिवसंतोषसंतति

ഇത് പരമ പുണ്യം, മഹാശ്രേയസ്സുണ്ടാക്കുന്നതും ഉത്തമ മനോരഥങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നതുമാണ്. ഇത് ദിവ്യ നദിയായ (ഗംഗ)യെ പ്രസന്നമാക്കി, ശിവസന്തോഷത്തിന്റെ നിരന്തരധാര നൽകുന്നു.

Verse 15

नाम्नां सहस्रगंगायाः स्तवराजेषुशो भनम् । जप्यानां परमं जप्यं वेदोपनिषदासमम्

‘ഗംഗാ സഹസ്രനാമം’ സ്തവരാജങ്ങളിൽ ശോഭിക്കുന്നതു; ജപ്യങ്ങളിൽ ഇത് പരമ ജപ്യം—വേദോപനിഷത്തുകൾക്ക് തുല്യം.

Verse 16

जपनीयं प्रयन्नेन मौनिना वाचकं विना । शुचिस्थानेषु शुचिना सुस्पष्टाक्षरमेव च

ഇത് പരിശ്രമത്തോടെ ജപിക്കണം—മൗനമായി, വാചകൻ (വൃത്തി പാരായണക്കാരൻ) ഇല്ലാതെ; ശുചിയായവൻ ശുചിസ്ഥലത്ത്, അക്ഷരങ്ങൾ അത്യന്തം വ്യക്തമായി ഉച്ചരിച്ച്.

Verse 17

स्कंद उवाच । ओंनमो गंगादेव्यै । ओंकाररूपिण्यजराऽतुलाऽनमताऽमृतस्रवा । अत्युदाराऽभयाऽशोकाऽलकनंदाऽमृताऽमला

സ്കന്ദൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഓം ഗംഗാദേവ്യൈ നമഃ। നീ ഓംകാരരൂപിണി, അജരാ, അതുലാ; നമിക്കുന്നവർക്കു അമൃതധാരയായി ഒഴുകുന്നവൾ. അത്യുദാരിണി, അഭയദായിനി, ശോകഹാരിണി—അലകനന്ദാ, അമൃതാ, അമലാ।

Verse 18

अनाथवत्सलाऽमोघाऽपांयोनिरमृतप्रदा । अव्यक्तलक्षणाऽक्षोभ्या ऽनवच्छिन्नाऽपराजिता

നീ അനാഥവത്സല, കൃപയിൽ അമോഘ; ജലങ്ങളുടെ ആദിയോണി, അമൃതപ്രദായിനി. നിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ അവ്യക്തം; നീ അക്ഷോഭ്യ, അവിഛിന്ന, അപരാജിത.

Verse 19

अनाथनाथाऽभीष्टार्थसिद्धिदाऽनंगवर्धिनी । अणिमादिगुणाऽधाराग्रगण्याऽलीकहारिणी

നീ അനാഥരുടെ നാഥ, അഭീഷ്ടാർത്ഥസിദ്ധി നൽകുന്നവൾ, പവിത്രപ്രേമം (അനംഗം) വർധിപ്പിക്കുന്നവൾ. അണിമാദി യോഗഗുണങ്ങളുടെ ആധാരം, പൂജ്യരിൽ അഗ്രഗണ്യ, അസത്യഹാരിണി.

Verse 20

अचिंत्यशक्तिरनघाऽद्भुतरूपाऽघहारिणी । अद्रिराजसुताऽष्टांगयोगसिद्धिप्रदाऽच्युता

നിന്റെ ശക്തി അചിന്ത്യം; നീ അനഘാ, അത്ഭുതരൂപിണി, പാപഹാരിണി. നീ അദ്രിരാജസുത, അഷ്ടാംഗയോഗസിദ്ധി നൽകുന്നവൾ, അച്യുതാ—സ്വഭാവത്തിൽ നിന്നു ഒരിക്കലും ച്യുതയാകാത്തവൾ.

Verse 21

अक्षुण्णशक्तिरसुदाऽनंततीर्थाऽमृतोदका । अनंतमहिमाऽपाराऽनंतसौख्यप्रदाऽन्नदा

നിന്റെ ശക്തി അക്ഷുണ്ണം; നീ ജീവപ്രദായിനി, അനന്ത തീർത്ഥങ്ങളാൽ സമ്പന്ന, അമൃതോദകസ്വരൂപിണി. നിന്റെ മഹിമ അനന്തവും അപാരവും; നീ അനന്തസൗഖ്യപ്രദായിനി, അന്നദായിനി.

Verse 22

अशेषदेवतामूर्तिरघोराऽमृतरूपिणी । अविद्याजालशमनी ह्यप्रतर्क्यगतिप्रदा

അവൾ സർവ്വദേവതാമൂർത്തി; അഘോരാ, അമൃതസ്വരൂപിണി. അവൾ അവിദ്യാജാലം ശമിപ്പിച്ച്, തർക്കാതീത ഗതി നൽകുന്നു.

Verse 23

अशेषविघ्नसंहर्त्री त्वशेषगुणगुंफिता । अज्ञानतिमिरज्योतिरनुग्रहपरायणा

നീ സർവ്വവിഘ്നസംഹാരിണി, സർവ്വസദ്ഗുണങ്ങളാൽ ഗൂംഫിത. നീ അജ്ഞാനതിമിരത്തിനുള്ള ജ്യോതി; അനുഗ്രഹത്തിൽ പരായണ.

Verse 24

अभिरामाऽनवद्यांग्यनंतसाराऽकलंकिनी । आरोग्यदाऽनंदवल्ली त्वापन्नार्तिविनाशिनी

അവൾ മനോഹരാ, നിർദോഷാംഗി, അനന്തസാരമയി, കലങ്കരഹിത. അവൾ ആരോഗ്യദായിനി, ആനന്ദവല്ലി, ശരണാഗതരുടെ ആർതി നശിപ്പിക്കുന്നവൾ.

Verse 25

आश्चर्यमूर्तिरायुष्या ह्याढ्याऽद्याऽप्राऽर्यसेविता । आप्यायिन्याप्तविद्याऽख्यात्वानंदाऽश्वासदायिनी

അവൾ അത്ഭുതമൂർത്തി, ആയുസ്സ് നൽകുന്നവൾ; സമൃദ്ധ, ആദ്യാ, ആര്യന്മാർ സേവിക്കുന്നവൾ. അവൾ പോഷിണി, സമ്യക് വിദ്യാപ്രാപ്തി എന്ന പേരിൽ ഖ്യാത, ആനന്ദവും ആശ്വാസവും നൽകുന്നവൾ.

Verse 26

आलस्यघ्न्यापदां हंत्री ह्यानंदामृतवर्षिणी । इरावतीष्टदात्रीष्टा त्विष्टापूर्तफलप्रदा

അവൾ ആലസ്യം നശിപ്പിക്കുന്നവൾ, ആപത്തുകളെ സംഹരിക്കുന്നവൾ; ആനന്ദാമൃതം വർഷിക്കുന്നവൾ. ഇരാവതി, ഇഷ്ടവരദായിനി, പ്രിയയും ദീപ്തിയുമുള്ളവൾ—ഇഷ്ട-പൂർത്ത കർമ്മഫലം നൽകുന്നു.

Verse 27

इतिहासश्रुतीड्यार्था त्विहामुत्रशुभप्रदा । इज्याशीलसमिज्येष्ठा त्विंद्रादिपरिवंदिता

നീ ഇതിഹാസങ്ങളിലും ശ്രുതിയിലും സ്തുതിക്കപ്പെടുന്ന അർത്ഥസ്വരൂപിണി; ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും ശുഭം നൽകുന്നവൾ. യജ്ഞ-പൂജാനിഷ്ഠരിൽ നീ ശ്രേഷ്ഠ; ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാർ നിന്നെ പരിവന്ദിക്കുന്നു।

Verse 28

इलालंकारमालेद्धा त्विंदिरारम्यमंदिरा । इदिंदिरादिसंसेव्या त्वीश्वरीश्वरवल्लभा

നീ ഭൂമിയെ അലങ്കരിക്കുന്ന മാലകളാൽ വിഭൂഷിത; ലക്ഷ്മീദേവിയുടെ രമ്യമായ മന്ദിരം. ലക്ഷ്മീ മുതലായ ദിവ്യശക്തികൾ നിന്നെ സേവിക്കുന്നു; നീ ഈശ്വരാധീശ്വരന്റെ വല്ലഭ.

Verse 29

ईतिभीतिहरेड्या च त्वीडनीय चरित्रभृत् । उत्कृष्टशक्तिरुत्कृष्टोडुपमंडलचारिणी

നീ സ്തുത്യയും ആപത്തും ഭയവും ഹരിക്കുന്നവളും; സ്തുതിക്കപ്പെടേണ്ട ചരിതം ധരിച്ചവൾ. നിന്റെ ശക്തി പരമോന്നതം; നക്ഷത്രമണ്ഡലത്തിന്റെ ഉന്നത വലയത്തിൽ നീ വിഹരിക്കുന്നു।

Verse 30

उदितांबरमार्गोस्रोरगलोकविहारिणी । उक्षोर्वरोत्पलोत्कुंभा उपेंद्रचरणद्रवा

നീ പ്രകാശമുള്ള ആകാശമാർഗത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച് ലോകലോകങ്ങളിൽ വിഹരിക്കുന്നവൾ. ഉർവർക്ഷേത്രം, താമരപൂർണ്ണ ജലം, നിറഞ്ഞൊഴുകുന്ന കുംഭംപോലെ നീ സമൃദ്ധ; ഉപേന്ദ്രൻ (വിഷ്ണു)ന്റെ പാദങ്ങളിൽ നീ ഭക്തിയാൽ ദ്രവിക്കുന്നു।

Verse 31

उदन्वत्पूर्तिहेतुश्चोदारोत्साहप्रवर्धिनी । उद्वेगघ्न्युष्णशमनी उष्णरश्मिसुता प्रिया

നീ സമുദ്രംപോലെ പൂർണ്ണതയ്ക്ക് കാരണവും ഉദാരോത്സാഹം വർധിപ്പിക്കുന്നവളും. നീ ഉദ്വേഗം നശിപ്പിക്കുന്നവൾ, ദാഹം ശമിപ്പിക്കുന്നവൾ; സൂര്യരശ്മികളുടെ പുത്രിക്ക് പ്രിയയായവൾ।

Verse 32

उत्पत्ति स्थिति संहारकारिण्युपरिचारिणी । ऊर्जं वहंत्यूर्जधरोर्जावती चोर्मिमालिनी

നീ തന്നെയാണ് സൃഷ്ടി-സ്ഥിതി-സംഹാരകാരിണി; പോഷകശക്തിരൂപമായി പരിചരിക്കുന്ന ദേവിയും നീ. നീ പ്രാണഊർജം വഹിക്കുന്നു; നീ ഊർജധാരിണി, തേജസ്വിനി, ഊർമിമാലിനി.

Verse 33

ऊर्ध्वरेतःप्रियोर्ध्वाध्वा ह्यूर्मिलोर्ध्वगतिप्रदा । ऋषिवृंदस्तुतर्द्धिश्च ऋणत्रयविनाशिनी

നീ ഊർധ്വരേതസ് തപസ്വികൾക്ക് പ്രിയ; നീ തന്നെയാണ് ഊർധ്വമാർഗം. പവിത്രശക്തിയുടെ തരംഗമായി നീ ഉയർന്ന ഗതി നൽകുന്നു; ഋഷിവൃന്ദം സ്തുതിക്കുന്ന സമൃദ്ധിയും നീ, ത്രിവിധ ഋണനാശിനിയും നീ.

Verse 34

ऋतंभरर्द्धिदात्री च ऋक्स्वरूपा ऋजुप्रिया । ऋक्षमार्गवहर्क्षार्चिरृजुमार्गप्रदर्शिनी

നീ ഋതംഭരാ—സത്യധാരിണിയും ആത്മീയ സമൃദ്ധിദാത്രിയും; നീ ഋക്-സ്വരൂപിണി, ഋജുമാർഗപ്രിയ. നീ നക്ഷത്രപഥം വഹിക്കുന്നു, അവയുടെ ദ്യുതി നീ, നേര്മാർഗം കാണിച്ചുതരുന്നു.

Verse 35

एधिताऽखिलधर्मार्थात्वेकैकामृतदायिनी । एधनीयस्वभावैज्या त्वेजिता शेषपातका

നീ സമസ്ത ധർമ്മ-അർത്ഥങ്ങളാൽ വർദ്ധിതയായവൾ; ഓരോ ഭക്തനുമേയും അമൃതം നൽകുന്നവൾ. പൂജയാൽ നിന്റെ സ്വഭാവം പ്രദീപ്തമാകുന്നു; നീ പ്രകാശിച്ച് ശേഷപാപങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 36

ऐश्वर्यदैश्वर्यरूपा ह्यैतिह्यं ह्यैंदवी द्युतिः । ओजस्विन्योषधीक्षेत्रमोजोदौदनदायिनी

നീ ഐശ്വര്യദാത്രിയും ഐശ്വര്യസ്വരൂപിണിയും; പവിത്ര ഐതിഹ്യപരമ്പരയിൽ പൂജിത, ചന്ദ്രസമ ദ്യുതിയുള്ളവൾ. നീ ഓജസ്വിനി, ഔഷധിക്ഷേത്രസ്വരൂപിണി; പോഷണവും ബലവർധക ദാനവും നീ നൽകുന്നു.

Verse 37

ओष्ठामृतौन्नत्यदात्री त्वौषधं भवरोगिणाम् । औदार्यचंचुरौपेंद्री त्वौग्रीह्यौमेयरूपिणी

ഹേ ദേവീ! നീ അധരങ്ങളിൽ അമൃതസമമായ മധുരവാക്കും സ്തുതിയുടെ ഉന്നതിയും നൽകുന്നു; ഭവരോഗബാധിതർക്കു നീയേ ഔഷധം. നീ ദാനത്തിൽ ക്ഷിപ്ര, ഔപേന്ദ്രി-ശക്തിസ്വരൂപിണി, ഉഗ്രവും അമേയവും ആയ രൂപം പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 38

अंबराध्ववहांऽवष्ठां वरमालांबुजेक्षणा । अंबिकांबुमहायोनिरंधोदांधकहारिणी

ഹേ ദേവീ! നീ ആകാശപഥം വഹിക്കുന്നവൾ, ദൃഢമായി സ്ഥാപിത; പദ്മനേത്രി, ശ്രേഷ്ഠമാലയാൽ അലങ്കൃത. ഹേ അംബികേ! നീ ജലസമമായ മഹായോനി, അന്ധകാരത്തെ നീക്കി അന്ധകനെ സംഹരിക്കുന്നു.

Verse 39

अंशुमालाह्यंशुमती त्वंगीकृतषडानना । अंधतामिस्रहंत्र्यंधुरं जनाह्यंजनावती

ഹേ തേജസ്വിനീ ദേവീ! നീ കിരണമാലയാൽ വിരാജിത, സ്വയം പ്രകാശസ്വരൂപിണി; ഷഡാനനൻ (സ്കന്ദൻ) നിന്നാൽ സ്വീകൃതൻ. നീ അന്ധതമസ്സിനെ നശിപ്പിക്കുന്നു; ജനങ്ങൾക്ക് നീ ദിവ്യ അഞ്ജനം—സത്യദൃഷ്ടിയും വിവേകവും നൽകുന്നു.

Verse 40

कल्याणकारिणी काम्या कमलोत्पलगंधिनी । कुमुद्वती कमलिनी कांतिः कल्पितदायिनी

ഹേ കല്യാണകാരിണീ ദേവീ! നീ কাম്യ; താമരയും നീലത്താമരയും പോലുള്ള സുഗന്ധം നിറഞ്ഞവൾ. നീ കുമുദവും താമരയും ധരിച്ചവൾ; നീയേ കാന്തി, ഭക്തൻ മനസ്സിൽ കൽപ്പിച്ച വരം നൽകുന്നു.

Verse 41

कांचनाक्षी कामधेनुः कीर्तिकृत्क्लेशनाशिनी । क्रतुश्रेष्ठा क्रतुफला कर्मबंधविभेदिनी

ഹേ കാഞ്ചനാക്ഷീ ദേവീ! നീ കാമധേനു; സത്യകീർത്തി നൽകുകയും ക്ലേശങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. നീ ക്രതുക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠ, ക്രതുഫലസ്വരൂപിണി; കർമബന്ധനം ഛേദിക്കുന്നവൾ.

Verse 42

कमलाक्षी क्लमहरा कृशानुतपनद्युतिः । करुणार्द्रा च कल्याणी कलिकल्मषनाशिनी

ഹേ കമലാക്ഷീ ദേവീ! നീ ക്ഷീണം-ക്ലമം അകറ്റുന്നവൾ, അഗ്നിയുടെയും സൂര്യന്റെ താപത്തിന്റെയും പോലെ ദീപ്തിമതി. കരുണയിൽ ആർദ്ര, സദാ കല്യാണമയി, കലിയുഗപാപ-കല്മഷനാശിനി.

Verse 43

कामरूपाक्रियाशक्तिः कमलोत्पलमालिनी । कूटस्था करुणाकांता कर्मयाना कलावती

ഹേ ദേവീ! നീ ഇഷ്ടാനുസാരം രൂപം ധരിക്കുന്നവൾ, പുണ്യക്രിയയുടെ ശക്തിസ്വരൂപിണി; താമരയും നീലത്താമരയും ചേർന്ന മാലയാൽ അലങ്കൃത. നീ കൂഠസ്ഥ—അചല, കരുണാകാന്ത; ജീവികളെ അവരുടെ കര്‍മാനുസാര പഥത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നവൾ, ദിവ്യകലാസമൃദ്ധി ഉള്ളവൾ.

Verse 44

कमलाकल्पलतिका कालीकलुषवैरिणी । कमनीयजलाकम्रा कपर्दिसुकपर्दगा

ഹേ ദേവീ! നീ ലക്ഷ്മീസമ, അനുഗ്രഹങ്ങളുടെ കൽപലത; നീ കാളീരൂപിണിയായി സകല മലിനതയുടെ വൈരിണി. നീ മനോഹര ജലത്തെപ്പോലെ രമണീയ; സുന്ദര ജടകളും ശുഭ കേശഗുച്ചങ്ങളും ധരിച്ചു വിഹരിക്കുന്നവൾ.

Verse 45

कालकृटप्रशमनी कदंबकुसुमप्रिया । कालिंदी केलिललिता कलकल्लोलमालिका

ഹേ ദേവീ! നീ കാല-മരണവിഷം ശമിപ്പിക്കുന്നവൾ, കടമ്പപുഷ്പപ്രിയ. നീ കാലിന്ദീ (യമുന) സ്വരൂപിണി, കളിയിൽ ലളിത; മധുര കലകല തരംഗങ്ങളുപോലുള്ള മാലകളാൽ അലങ്കൃത.

Verse 46

क्रांतलोकत्रयाकंडूः कंडूतनयवत्सला । खड्गिनी खड्गधाराभा खगा खंडेंदुधारिणी

ഹേ ദേവീ! നീ ത്രിലോകം അതിക്രമിച്ച് അവയെ ഉണർത്തി ചലിപ്പിക്കുന്നവൾ; കണ്ഡൂമുനിയുടെ പുത്രനോടു വാത്സല്യമുള്ളവൾ. നീ ഖഡ്ഗധാരിണി, ഖഡ്ഗധാരപോലെ ദീപ്ത; പക്ഷിയെപ്പോലെ വേഗവതി, ഖണ്ഡചന്ദ്രം ധരിക്കുന്നവൾ.

Verse 47

खेखेलगामिनी खस्था खंडेंदुतिलकप्रिया । खेचरीखेचरीवंद्या ख्यातिः ख्यातिप्रदायिनी

അവൾ ആകാശത്തിൽ ക്രീഡയോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നവൾ, സ്വർഗ്ഗസ്ഥിത, ഖണ്ഡചന്ദ്ര-തിലകപ്രിയ. ഖേചരിയായ അവൾ ഖേചരന്മാരാലും വന്ദിത—അവളേ ഖ്യാതിസ്വരൂപിണി, പുണ്യയശസ് നൽകുന്നവൾ.

Verse 48

खंडितप्रणताघौघा खलबुद्धिविनाशिनी । खातैनः कंदसंदोहा खड्गखट्वांग खेटिनी

അവൾ പ്രണതരുടെ പാപപ്രവാഹം ചിതറിക്കുന്നവൾ, ദുഷ്ടബുദ്ധി നശിപ്പിക്കുന്നവൾ. മൂലത്തിൽ സഞ്ചിത പാപം തുഴഞ്ഞ് പിഴുതെറിയുന്നവൾ—ഖഡ്ഗം, ഖട്വാംഗം, ഖേടം ധരിക്കുന്നവൾ.

Verse 49

खरसंतापशमनी खनिः पीयूषपाथसाम् । गंगा गंधवती गौरी गंधर्वनगरप्रिया

അവൾ കഠിനസന്താപം ശമിപ്പിക്കുന്നവൾ, അമൃതധാരകളുടെ ഖനി-ഉറവിടം. അവളേ ഗംഗ—സുഗന്ധവതി, ദീപ്തിമതി ഗൗരി—ഗന്ധർവനഗരപ്രിയ.

Verse 50

गंभीरांगी गुणमयी गतातंका गतिप्रिया । गणनाथांबिका गीता गद्यपद्यपरिष्टुता

അവളുടെ രൂപം ഗംഭീരം, അവൾ ഗുണമയി; അവളുടെ ഭയം അകന്നിരിക്കുന്നു, സദ്ഗതിയെ പ്രിയപ്പെടുന്നവൾ. അവൾ ഗണനാഥാംബിക; അവളേ ഗീത—ഗദ്യപദ്യങ്ങളാൽ സ്തുതിക്കപ്പെടുന്നവൾ.

Verse 51

गांधारी गर्भशमनी गतिभ्रष्टगतिप्रदा । गोमती गुह्यविद्यागौर्गोप्त्री गगनगामिनी

ഗാന്ധാരീ—ഗർഭബന്ധ ദുഃഖം ശമിപ്പിക്കുന്നവൾ; ഗതിഭ്രഷ്ടർക്കു സത്യഗതി നൽകുന്നവൾ. ഗോമതി—ഗുഹ്യവിദ്യയിലെ ദീപ്ത ഗൗരി; രക്ഷക, ആകാശഗാമിനി.

Verse 52

गोत्रप्रवर्धिनी गुण्या गुणातीता गुणाग्रणीः । गुहांबिका गिरिसुता गोविंदांघ्रिसमुद्भवा

അവൾ ഗോത്രങ്ങളെ വർധിപ്പിക്കുന്ന പുണ്യമയി; ഗുണാതീതയായിട്ടും ഗുണങ്ങളിൽ അഗ്രഗണ്യ. അവൾ ഗുഹ (കാർത്തികേയ)ന്റെ മാതാവ്, ഗിരിസുത, ഗോവിന്ദന്റെ പാദങ്ങളിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ചവൾ.

Verse 53

गुणनीयचरित्रा च गायत्री गिरिशप्रिया । गूढरूपा गुणवती गुर्वी गौरववर्धिनी

അവളുടെ ചരിതം പുകഴ്ത്തപ്പെടേണ്ടത്; അവൾ ഗായത്രി, ഗിരീശൻ (ശിവൻ) പ്രിയ. അവളുടെ രൂപം ഗൂഢവും സൂക്ഷ്മവും; അവൾ ഗുണവതി, ഗൗരവമയി, ഗൗരവവർധിനി.

Verse 54

ग्रहपीडाहरा गुंद्रा गरघ्नी गानवत्सला । घर्महंत्री घृतवती घृततुष्टिप्रदायिनी

അവൾ ഗ്രഹപീഡകൾ അകറ്റുന്ന പോഷകമാതാവ്; വിഷവും അനിഷ്ടവും നശിപ്പിക്കുന്ന ഗാനവത്സല. അവൾ ദാഹതാപം ഹരിക്കുന്നു; ഘൃതസമ ദീപ്തി-പോഷണസമ്പന്ന, ഘൃതാഹുതിജന്യ തൃപ്തി നൽകുന്നവൾ.

Verse 55

घंटारवप्रिया घोराऽघौघविध्वंसकारिणी । घ्राणतुष्टिकरी घोषा घनानंदा घनप्रिया

അവൾ ഘണ്ടാരവം പ്രിയപ്പെടുന്നവൾ; ഘോരരൂപിണി, പാപപ്രവാഹങ്ങളെ ധ്വംസിക്കുന്നവൾ. പവിത്ര സുഗന്ധംകൊണ്ട് ഘ്രാണത്തെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്ന ഘോഷാരൂപിണി; ഘനാനന്ദസ്വരൂപിണി, കൃപാമേഘസമ പ്രിയ.

Verse 56

घातुका घृर्णितजला घृष्टपातकसंततिः । घटकोटिप्रपीतापा घटिताशेषमंगला

അവൾ ദുഷ്ടതയെ ഘാതിക്കുന്നവൾ; അവളുടെ ജലം പവിത്ര സ്പന്ദനത്തോടെ ചുറ്റിമറിയുന്നു. അവൾ പാപങ്ങളുടെ നിരന്തര പരമ്പരയെ ചൂർണ്ണമാക്കുന്നു; കോടി കോടി ദുഃഖഘടങ്ങളെ കുടിച്ചൊഴിച്ച്, സർവ്വമംഗളവും സിദ്ധമാക്കുന്നവൾ.

Verse 57

घृणावती घृणनिधिर्घस्मरा घूकनादिनी । घुसृणा पिंजरतनुर्घर्घरा घर्घरस्वना

അവൾ കരുണാമയി, ദയയുടെ നിധി; എങ്കിലും അധർമ്മം ഭക്ഷിക്കുന്ന ഭീകരനാദിനി. അവൾ മല‑പാപഹാരിണി, സ്വർണ്ണവർണ്ണ ദേഹധാരിണി; മേഘഗർജനപോലെ ഘർഘരധ്വനി മുഴങ്ങുന്നു.

Verse 58

चंद्रिका चंद्रकांतांबुश्चंचदापा चलद्युतिः । चिन्मयी चितिरूपा च चंद्रायुतशनानना

അവൾ തന്നെയാണ് ചന്ദ്രിക; ചന്ദ്രകാന്തമണിയിൽ നിന്നൊഴുകുന്ന ജലമയ പ്രഭ; അവളുടെ ദ്യുതി ചഞ്ചലമായി മിന്നുന്നു. അവൾ ചിന്മയി, ചിതിരൂപിണി; അവളുടെ മുഖം കോടി ചന്ദ്രന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തം.

Verse 59

चांपेयलोचना चारुश्चार्वंगी चारुगामिनी । चार्या चारित्रनिलया चित्रकृच्चित्ररूपिणी

അവളുടെ കണ്ണുകൾ ചാംപേയ പുഷ്പംപോലെ; അവൾ മനോഹരി, സുന്ദരാംഗി, മധുരഗാമിനി. അവൾ സദാചാരയോഗ്യ, ഉത്തമചരിത്രത്തിന്റെ നിവാസം; അവൾ അത്ഭുതകർമ്മകാരിണി, സ്വയം അത്ഭുതരൂപിണി.

Verse 60

चंपश्चंदनशुच्यंबुश्चर्चनीया चिरस्थिरा । चारुचंपकमालाढ्या चमिताशेष दुष्कुता

അവൾ ചമ്പകസൗരഭംപോലെ സുഗന്ധമയി; ചന്ദനസുരഭിതമായ ശുദ്ധജലത്തെപ്പോലെ നിർമല. അവൾ ആരാധനീയയും ചിരസ്ഥിരയും. മനോഹര ചമ്പകമാല ധരിച്ച് അവൾ എല്ലാ ദുഷ്കൃത്യങ്ങളെയും ദമിപ്പിച്ച് പരിധിയിലാക്കി.

Verse 61

चिदाकाशवहाचिंत्या चंचच्चामरवीजिता । चोरिताशेषवृजिना चरिताशेषमंडला

അവൾ ചിദാകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന അചിന്ത്യ ദേവി; ചഞ്ചല ചാമരങ്ങളാൽ അവൾക്ക് വീശപ്പെടുന്നു. അവൾ എല്ലാ പാപങ്ങളെയും കവർന്ന് നീക്കുന്നു; എല്ലാ മണ്ഡലങ്ങളിലൂടെയും—ലോകക്ഷേത്രങ്ങളിലൂടെയും—സഞ്ചരിച്ചു സർവ്വത്ര വ്യാപിക്കുന്നു.

Verse 62

छेदिताखिलपापौघा छद्मघ्नी छलहारिणी । छन्नत्रिविष्टप तला छोटिताशेषबंधना

അവൾ സർവ്വപാപപ്രവാഹവും ഛേദിക്കുന്നു; കപടതയെ നശിപ്പിച്ച് വഞ്ചനയെ ഹരിക്കുന്നു. അവൾ ത്രിവിഷ്ടപ ലോകങ്ങളെ ആച്ഛാദിച്ച് സംരക്ഷിക്കുകയും, ശേഷിപ്പില്ലാതെ എല്ലാ ബന്ധനങ്ങളും തകർക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 63

छुरितामृतधारौघा छिन्नैनाश्छंदगामिनी । छत्रीकृतमरालौघा छटीकृतनिजामृता

അവൾ അമൃതധാരാപ്രവാഹത്തിൽ അഭിഷിക്ത; പാപങ്ങളെ ഛേദിച്ച് ഛന്ദസ്-ലയാനുസരിച്ച് ഗമിക്കുന്നു. അവൾ ഹംസസമൂഹത്തെ ഛത്രമാക്കി, സ്വന്തം അമൃതത്തെ ദീപ്തധാരകളായി ഒഴുക്കുന്നു.

Verse 64

जाह्नवी ज्या जगन्माता जप्या जंघालवीचिका । जया जनार्दनप्रीता जुषणीया जगद्धिता

അവൾ ജാഹ്നവീ (ഗംഗ); അവൾ ശക്തിയുടെ ധനുര്ജ്യപോലെ ദൃഢ; അവൾ ജഗന്മാതാവും ജപത്തിൽ സ്മരണീയയും. അവൾ ജയസ്വരൂപിണി, ജനാർദനപ്രിയ, സേവ്യ-ആരാധ്യ, സർവ്വജഗത്തിന്റെ ഹിതകാരിണി.

Verse 65

जीवनं जीवनप्राणा जगज्ज्येष्ठा जगन्मयी । जीवजीवातुलतिका जन्मिजन्मनिबर्हिणी

അവൾ ജീവിതം തന്നേ, ജീവികളുടെ പ്രാണശക്തി; അവൾ ജഗത്തിന്റെ ജ്യേഷ്ഠയും ജഗന്മയിയും. അവൾ സർവ്വജീവികളുടെ ജീവരസലതിക; ജന്മജന്മാന്തര ചക്രത്തെ വേരോടെ നീക്കുന്നവൾ.

Verse 66

जाड्यविध्वंसनकरी जगद्योनिर्जलाविला । जगदानंदजननी जलजा जलजेक्षणा

അവൾ ജാഡ്യം (മന്ദത) നശിപ്പിക്കുന്നവൾ; അവൾ ജഗദ്യോനി, ജലരൂപത്തിൽ പ്രവഹിക്കുന്നവൾ. അവൾ ജഗദാനന്ദജനനി; പദ്മജ, പദ്മേക്ഷണ—കാശിയുടെ മംഗളശക്തിയായി സ്തുത്യയാണ്.

Verse 67

जनलोचनपीयूषा जटातटविहारिणी । जयंती जंजपूकघ्नी जनितज्ञानविग्रहा

അവൾ സർവ്വജനങ്ങളുടെ കണ്ണുകൾക്കു അമൃതം; ശിവന്റെ ജടകളുടെ തീരത്ത് വിഹരിക്കുന്നവൾ. സദാ ജയവതി, ദുഷ്ട ഉപദ്രവങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നവൾ, ശരണാഗതരിൽ ദേഹധാരിയായ ജ്ഞാനം വെളിപ്പെടുത്തുന്നവൾ.

Verse 68

झल्लरी वाद्यकुशला झलज्झालजलावृता । झिंटीशवंद्या झांकारकारिणी झर्झरावती

അവൾ ഝല്ലരീ വാദ്യംപോലെ മധുരനാദത്തിൽ നിപുണ; മിനുങ്ങി ചലചലിക്കുന്ന ജലത്തിൽ ആവൃത. ഭൂതഗണങ്ങൾ വന്ദിക്കുന്നവൾ, ഝങ്കാരം ഉയർത്തുന്നവൾ, ഝരഝര വേഗത്തിൽ ഒഴുകുന്നവൾ.

Verse 69

टीकिताशेषपाताला टंकिकैनोद्रिपाटने । टंकारनृत्यत्कल्लोला टीकनीयमहातटा

അവൾ സമസ്ത പാതാളങ്ങളെയും മുഴങ്ങിക്കുന്നു; തന്റെ ഉഗ്രപ്രവാഹബലത്തിൽ പർവ്വതങ്ങളെയും പിളർത്തി വീഴ്ത്തുന്നു. ടങ്കാരത്തിൽ നൃത്തം ചെയ്യുന്ന തരംഗങ്ങളുള്ളവൾ; ധ്യാന-ദർശനാർഹമായ മഹാതടധാരിണി.

Verse 70

डंबरप्रवहाडीन राजहंसकुलाकुला । डमड्डमरुहस्ता च डामरोक्त महांडका

അവൾ ഡംബരമയമായ ഗർജ്ജനത്തോടെ മഹാപ്രവാഹമായി ഒഴുകുന്നു; രാജഹംസകുലങ്ങൾ നിറഞ്ഞവൾ. ഡമരു ധരിക്കുന്നവൾ, ഡാമരപരമ്പരയിൽ പ്രസിദ്ധമായ മഹാശക്തിമയി—മംഗളമയി ഗംഗ.

Verse 71

ढौकिताशेषनिर्वाणा ढक्कानादचलज्जला । ढुंढिविघ्नेशजननी ढणड्ढुणितपातका

അവൾ സർവ്വജീവികളെയും നിർവാണത്തിലേക്ക് ആകർഷിക്കുന്നു; ഢക്കാ നാദത്തിൽ അവളുടെ ജലം വിറയ്ക്കുന്നു. അവൾ ഢുംഢി-വിഘ്നേശന്റെ ജനനി; തന്റെ പ്രതിധ്വനിയാൽ പാപങ്ങളെ കുലുക്കി അകറ്റുന്നു.

Verse 72

तर्पणीतीर्थतीर्था च त्रिपथा त्रिदशेश्वरी । त्रिलोकगोप्त्री तोयेशी त्रैलोक्यपरिवंदिता

അവൾ തർപ്പണവും തൃപ്തിയും നല്കുന്ന തീർത്ഥസ്വരൂപിണി, സർവ്വ തീർത്ഥങ്ങളുടെ സാരഭൂത. അവൾ ത്രിപഥാ—മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രവഹിക്കുന്നവൾ—ത്രിദശേശ്വരി, ത്രിലോകരക്ഷിണി, ജലാധീശ്വരി, ത്രൈലോക്യവന്ദിത.

Verse 73

तापत्रितयसंहर्त्री तेजोबलविवर्धिनी । त्रिलक्ष्या तारणी तारा तारापतिकरार्चिता

അവൾ ത്രിവിധ താപങ്ങളെ സംഹരിക്കുന്നവൾ, തേജസ്സും ബലവും വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവൾ. അവൾ ത്രിലക്ഷ്യാ—സകല ശുഭലക്ഷ്യങ്ങളുടെ ലക്ഷ്യം—താരിണി, മാർഗദർശക താര; താരാപതി (ചന്ദ്രൻ) കരാർചിത.

Verse 74

त्रैलोक्यपावनी पुण्या तुष्टिदा तुष्टिरूपिणी । तृष्णाछेत्त्री तीर्थमाता त्त्रिविक्रमपदोद्भवा

അവൾ ത്രൈലോക്യത്തെ പാവനമാക്കുന്ന പുണ്യസ്വരൂപിണി; തൃപ്തി നല്കുന്നവൾ, തൃപ്തിസ്വരൂപിണി. അവൾ തൃഷ്ണയെ ഛേദിക്കുന്നവൾ, തീർത്ഥമാതാവ്, ത്രിവിക്രമൻ (വിഷ്ണു) പാദത്തിൽ നിന്നുദ്ഭവിച്ചവൾ.

Verse 75

तपोमयी तपोरूपा तपःस्तोम फलप्रदा । त्रैलोक्यव्यापिनी तृप्तिस्तृप्तिकृत्तत्त्वरूपिणी

അവൾ തപോമയി, തപസ്സിന്റെ തന്നെ സ്വരൂപം, തപഃസ്തോമത്തിന്റെ ഫലം നല്കുന്നവൾ. ത്രൈലോക്യവ്യാപിനിയായി അവൾ തൃപ്തി തന്നേ—തൃപ്തികർത്ത്രി—തത്ത്വസ്വരൂപിണി.

Verse 76

त्रैलोक्यसुंदरी तुर्या तुर्यातीतपदप्रदा । त्रैलोक्यलक्ष्मीस्त्रिपदी तथ्यातिमिरचंद्रिका

അവൾ ത്രൈലോക്യസുന്ദരി; അവൾ തുര്യയും തുര്യാതീത പദം നല്കുന്നവളും. അവൾ ത്രൈലോക്യലക്ഷ്മി, ത്രിപദി, സത്യത്താൽ അന്ധകാരം നീക്കുന്ന ചന്ദ്രിക.

Verse 77

तेजोगर्भा तपःसारा त्रिपुरारि शिरोगृहा । त्रयीस्वरूपिणी तन्वी तपनांगजभीतिनुत्

അവൾ അന്തർജ്യോതി ധരിച്ചവൾ, തപസ്സാരസ്വരൂപിണി; ത്രിപുരാരിസംഹാരകനായ ശിവന്റെ ശിരസ്സിൽ അധിവസിക്കുന്നവൾ; ത്രയീവേദമൂർത്തി, സൂക്ഷ്മതന്വി—അവളുടെ മുമ്പിൽ സൂര്യവംശജരും ഭയത്തോടെ സ്തുതിക്കുന്നു।

Verse 78

तरिस्तरणिजामित्रं तर्पिताशेषपूर्वजा । तुलाविरहिता तीव्रपापतूलतनूनपात्

അവൾ ഭവസാഗരം കടത്തുന്നവൾ, സൂര്യവംശത്തിന്റെ മിത്രിണി; എല്ലാ പിതൃകളെയും തർപ്പിച്ചു തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നവൾ—അതുല്യ, കൂടാതെ ഘോരപാപങ്ങളുടെ ഘന ‘പഞ്ഞി’പോലുള്ള കൂമ്പാരവും ക്ഷീണിപ്പിച്ച് വീഴ്ത്തുന്നു।

Verse 79

दारिद्र्यदमनी दक्षा दुष्प्रेक्षा दिव्यमंडना । दीक्षावतीदुरावाप्या द्राक्षामधुरवारिभृत्

അവൾ ദാരിദ്ര്യം ദമിപ്പിക്കുന്നവൾ, ദക്ഷയും സമർത്ഥയും; അശുദ്ധർക്കു ദർശനദുര്ലഭ, എങ്കിലും ദിവ്യരുടെ അലങ്കാരം; ദീക്ഷാസമ്പന്ന, ദുർലഭപ്രാപ്യ—ദ്രാക്ഷാമധുരമായ ജലം ധരിച്ചു ആനന്ദവും കൃപയും നൽകുന്നു।

Verse 80

दर्शितानेककुतुका दुष्टदुर्जयदुःखहृत् । दैन्यहृद्दुरितघ्नी च दानवारि पदाब्जजा

അവൾ അനേകം അത്ഭുതകൗതുകങ്ങൾ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നവൾ; ദുഷ്ടരും ദുര്ജയരും വരുത്തുന്ന ദുഃഖം ഹരിക്കുന്നവൾ; ദൈന്യം അകറ്റി പാപം നശിപ്പിക്കുന്നവൾ—ദാനവശത്രുവിന്റെ പാദപദ്മത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചവൾ।

Verse 81

दंदशूकविषघ्री च दारिताघौघसंततिः । द्रुतादेव द्रुमच्छन्ना दुर्वाराघविघातिनी

അവൾ സർപ്പവിഷം നശിപ്പിക്കുന്നവൾ; പാപപ്രവാഹത്തിന്റെ നിരന്തരധാരയെ തകർക്കുന്നവൾ; അതിവേഗം, വൃക്ഷഛായയിൽ മറഞ്ഞതുപോലെ—തടയാനാകാത്ത പാപങ്ങളെയും സംഹരിക്കുന്നു।

Verse 82

दमग्राह्या देवमाता देवलोकप्रदर्शिनी । देवदेवप्रियादेवी दिक्पालपददायिनी

അവൾ ദമം (സംയമം) കൊണ്ടുമാത്രം ഗ്രാഹ്യ; ദേവമാതാവ്, ദേവലോകങ്ങൾ ദർശിപ്പിക്കുന്നവൾ. ദേവദേവനു പ്രിയയായ ദേവി; ദിക്പാലപദങ്ങളും ദാനം ചെയ്യുന്നവൾ.

Verse 83

दीर्घायुःकारिणी दीर्घा दोग्ध्री दूषणवर्जिता । दुग्धांबुवाहिनी दोह्या दिव्या दिव्यगतिप्रदा

അവൾ ദീർഘായുസ്സ് നൽകുന്നവൾ, താനേ ദീർഘവും സ്ഥിരവും; പോഷണം നൽകുന്ന ദോഗ്ധ്രീ, ദോഷവിമുക്ത. പാലുപോലെയുള്ള ജീവദായിനി ജലം വഹിക്കുന്നവൾ; ഭക്തിയാൽ ‘ദോഹ്യ’യായവൾ; ദിവ്യയും ദിവ്യഗതി നൽകുന്നവളും.

Verse 84

द्युनदी दीनशरणं देहिदेहनिवारिणी । द्राघीयसी दाघहंत्री दितपातकसंततिः

അവൾ ദിവ്യനദി; ദീനരുടെ ശരണം. ദേഹം നൽകുന്ന പുനർജന്മചക്രം നിവാരിക്കുന്നവൾ; അതിവ്യാപ്ത—ദാഹം ഹരിക്കുന്നവൾ, പാപസന്തതി മുറിക്കുന്നവൾ.

Verse 85

दूरदेशांतरचरी दुर्गमा देववल्लभा । दुर्वृत्तघ्नी दुर्विगाह्या दयाधारा दयावती

അവൾ ദൂരദേശാന്തരങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവൾ; ദുർഗമ, എങ്കിലും ദേവന്മാർക്ക് അതിപ്രിയ. ദുർവൃത്തിഘ്നി, അഗാധ; ദയാധാര, ദയാവതി.

Verse 86

दुरासदा दानशीला द्राविणी द्रुहिणस्तुता । दैत्यदानवसंशुद्धिकर्त्री दुर्बुद्धिहारिणी

അവൾ ദുരാസദാ, ദാനശീല; ധനസമൃദ്ധി നൽകുന്നവൾ. ദ്രുഹിണൻ (ബ്രഹ്മാവ്) സ്തുതിക്കുന്നവൾ; ദൈത്യ-ദാനവർക്കും ശുദ്ധി വരുത്തുന്നവൾ—ദുർബുദ്ധി ഹരിക്കുന്നവൾ.

Verse 87

दानसारा दयासारा द्यावाभूमिविगाहिनी । दृष्टादृष्टफलप्राप्तिर्देवतावृंदवंदिता

അവൾ ദാനത്തിന്റെയും ദയയുടെയും സാരമാണ്; സ്വർഗ്ഗവും ഭൂമിയും മുഴുവൻ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നവൾ. അവളിൽ നിന്നാണ് ദൃഷ്ടഫലവും അദൃഷ്ടപുണ്യഫലവും ലഭിക്കുന്നത്; ദേവഗണസമൂഹം അവളെ വന്ദിച്ചു സ്തുതിക്കുന്നു.

Verse 88

दीर्घव्रता दीर्घदृष्टिर्दीप्ततोया दुरालभा । दंडयित्री दंडनीतिर्दुष्टदंडधरार्चिता

അവൾ ദീർഘവ്രതങ്ങളിൽ അചഞ്ചലയും ദീർഘദർശിനിയും; അവളുടെ ജലം പവിത്ര തേജസ്സാൽ ദീപ്തം, അവളെ പ്രാപിക്കുക ദുർലഭം. അവൾ ദണ്ഡയിത്രിയും ദണ്ഡനീതിസ്വരൂപിണിയും; ദുഷ്ടദണ്ഡധാരികളും അവളെ ആരാധിക്കുന്നു.

Verse 89

दुरोदरघ्नी दावार्चिर्द्रवद्रव्यैकशेवधिः । दीनसंतापशमनी दात्री दवथुवैरिणी

അവൾ ദുര്ഭാഗ്യവും നാശവും നശിപ്പിക്കുന്നവൾ; അധർമ്മത്തിനെതിരെ കാട്ടുതീ പോലെ ജ്വലിക്കുന്നവൾ. അവൾ ഒഴുകുന്ന സമ്പത്തിന്റെ ഏക നിധി; ദീനരുടെ സന്താപം ശമിപ്പിക്കുന്ന ദാത്രി, ദാഹജ്വരവും പീഡയും എന്നവയുടെ വൈരിണി.

Verse 90

दरीविदारणपरा दांता दांतजनप्रिया । दारिताद्रितटा दुर्गा दुर्गारण्यप्रचारिणी

അവൾ കുഴികളും തടസ്സങ്ങളും പിളർത്തുന്നതിൽ തത്പര; അവൾ ദാന്താ (സംയമിനി), സംയമികൾക്ക് പ്രിയ. അവൾ പർവ്വതതടങ്ങൾ ചീറി വഴി ഒരുക്കുന്നു; അവൾ ദുർഗ്ഗ, ദുർഗമ വനങ്ങളിൽ നിർഭയമായി സഞ്ചരിക്കുന്നവൾ.

Verse 91

धर्मद्रवा धर्मधुरा धेनुर्धीरा धृतिर्ध्रुवा । धेनुदानफलस्पर्शा धर्मकामार्थमोक्षदा

അവൾ ധർമ്മമായി തന്നെ ഒഴുകുന്നവൾ, ധർമ്മധുര വഹിക്കുന്നവൾ. അവൾ ധേനു—ധീരയും ധൈര്യവതിയും—ധൃതിയിൽ ധ്രുവം. അവൾ ഗോദാനഫലസ്പർശം നൽകുകയും ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം, മോക്ഷം എന്നിവ പ്രസാദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 92

धर्मोर्मिवाहिनी धुर्या धात्री धात्रीविभूषणम् । धर्मिणी धर्मशीला च धन्विकोटिकृतावना

അവൾ ധർമ്മതരംഗങ്ങളെ വഹിക്കുന്ന ധുര്യ, എല്ലാ പുണ്യഭാരങ്ങളും ചുമക്കാൻ യോഗ്യ. അവൾ ധാത്രി—ധാരണശക്തിയുടെ ഭൂഷണവും മഹിമയും; ധർമ്മിണി, ധർമ്മശീല, ദൂരസീമകളും വരണ്ട പ്രദേശങ്ങളും പോലും കാത്തുരക്ഷിക്കുന്നവൾ.

Verse 93

ध्यातृपापहरा ध्येया धावनी धूतकल्मषा । धर्मधारा धर्मसारा धनदा धनवर्धिनी

അവളെ ധ്യാനിക്കുന്നവരുടെ പാപം ഹരിക്കുന്നവൾ; അവൾ തന്നെയാണ് ധ്യാനലക്ഷ്യം. അവൾ വേഗത്തിൽ പ്രവഹിച്ച് അശുദ്ധി കഴുകി, സകല കല്മഷവും നീക്കുന്നു. അവൾ ധർമ്മധാരയും ധർമ്മസാരവും; ധനദായിനിയും ധനവർധിനിയും.

Verse 94

धर्माधर्मगुणच्छेत्त्री धत्तूरकुसुमप्रिया । धर्मेशी धर्मशास्त्रज्ञा धनधान्यसमृद्धिकृत्

അവൾ ധർമ്മ-അധർമ്മ—ഇരുവിന്റെയും ഗുണബന്ധനം ഛേദിക്കുന്നവൾ; ധത്തൂരപുഷ്പപ്രിയ. അവൾ ധർമ്മേശി, ധർമ്മശാസ്ത്രജ്ഞ, ധനധാന്യസമൃദ്ധി വരുത്തുന്നവൾ.

Verse 95

धर्मलभ्या धर्मजला धर्मप्रसवधर्मिणी । ध्यानगम्यस्वरूपा च धरणी धातृपूजिता

അവൾ ധർമ്മത്തിലൂടെ ലഭ്യമാകുന്നവൾ; അവളുടെ ജലം തന്നെയാണ് ധർമ്മം, ധർമ്മം പ്രസവിച്ചാലും അവൾ സദാ ധർമ്മിണി. അവളുടെ സ്വരൂപം ധ്യാനത്തിലൂടെ ഗമ്യം; അവൾ ധരണി, ധാത്രിയാൽ പൂജിത.

Verse 96

धूर्धूर्जटिजटासंस्था धन्या धीर्धारणावती । नंदा निर्वाणजननी नंदिनी नुन्नपातका

അവൾ ധൂർജടി (ശിവൻ)യുടെ ജടാജാലത്തിൽ വസിക്കുന്നവൾ; ധന്യ, ധീമതി, ധാരണാശക്തിയുള്ളവൾ. അവൾ നന്ദാ—നിർവാണജനനി; അവൾ നന്ദിനി, പാപങ്ങളെ അകറ്റി നശിപ്പിക്കുന്നവൾ.

Verse 97

निषिद्धविघ्ननिचया निजानंदप्रकाशिनी । नभोंगणचरी नूतिर्नम्या नारायणीनुता

അവൾ നിഷിദ്ധവും തടസ്സകരവുമായ വിഘ്നസമൂഹങ്ങളെ നീക്കുന്നവൾ, സ്വാഭാവികാനന്ദം പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നവൾ. ആകാശമണ്ഡലത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന അവൾ സ്തുത്യർഹയും നമസ്കാര്യയും—നാരായണി (ലക്ഷ്മി) പോലും സ്തുതിക്കുന്ന ദേവി.

Verse 98

निर्मला निर्मलाख्याना नाशिनीतापसंपदाम् । नियता नित्यसुखदा नानाश्चर्यमहानिधिः

അവൾ നിർമ്മലയും അവളുടെ ഖ്യാതിയും നിർമലവും; ജീവികളിൽ സഞ്ചിതമായ താപസമ്പത്തുകളെ (ദുഃഖസഞ്ചയം) നശിപ്പിക്കുന്നവൾ. നിയതയും അചഞ്ചലയും ആയി, നിത്യസുഖം നൽകുന്നവൾ; അനവധി അത്ഭുതങ്ങളുടെ മഹാനിധി അവൾ.

Verse 99

नदीनदसरोमाता नायिका नाकदीर्घिका । नष्टोद्धरणधीरा च नंदनानंददायिनी

അവൾ നദികൾ, ചെറുനദികൾ, തടാകങ്ങൾ എന്നിവയുടെ മാതാവ്; അവൾ നായികയും മാർഗ്ഗദർശിനിയും. അവൾ സ്വർഗീയ തടാകസ്വരൂപിണി, നഷ്ടപ്പെട്ടതിനെ ഉയർത്തെടുക്കുന്നതിൽ ധീരയും, നന്ദനവനാനന്ദം നൽകുന്നവളും ആണ്.

Verse 100

निर्णिक्ताशेषभुवना निःसंगा निरुपद्रवा । निरालंबा निष्प्रपंचा निर्णाशितमहामला

അവൾ സമസ്ത ഭുവനങ്ങളെയും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവൾ, അസക്തയും ഉപദ്രവരഹിതയും. അവൾ നിരാലംബാ, പ്രപഞ്ചാതീതാ; മഹാമലം (അശുദ്ധി) പൂർണ്ണമായി നശിപ്പിച്ചവൾ.

Verse 110

परमैश्वर्यजननी प्रज्ञा प्राज्ञा परापरा । प्रत्यक्षलक्ष्मीः पद्माक्षी परव्योमामृतस्रवा

അവൾ പരമൈശ്വര്യത്തിന്റെ ജനനി; അവൾ തന്നെയാണ് പ്രജ്ഞയും പ്രാജ്ഞയും—പരയും അപരയും. അവൾ പ്രത്യക്ഷ ലക്ഷ്മി, പദ്മാക്ഷി; പരവ്യോമത്തിൽ നിന്ന് അമൃതധാര ഒഴുക്കുന്നവൾ.

Verse 120

विद्याधरी विशोका च वयोवृंदनिषेविता । बहूदका बलवती व्योमस्था विबुधप्रिया

അവൾ വിദ്യാധാരിണിയും ശോകഹാരിണിയും ആകുന്നു. യുഗയുഗങ്ങളിലെ ജനസമൂഹങ്ങൾ സേവിക്കുന്നവൾ; ജീവദായകമായ ധാരാളം ജലസമ്പത്തുള്ളവൾ; ബലവതി; വ്യോമസ്ഥ; ദേവന്മാർക്ക് പ്രിയങ്കരി.

Verse 130

भवप्रिया भवद्वेष्टी भूतिदा भूतिभूषणा । भाललोचनभावज्ञा भूतभव्यभवत्प्रभुः

അവൾ ഭവൻ (ശിവൻ)ക്ക് പ്രിയങ്കരി; ഭവബന്ധത്തെ ദ്വേഷിക്കുന്നവൾ. അവൾ ഭൂതിദായിനിയും ഭൂതിഭൂഷിതയും; ഭാലലോചനൻ (ശിവൻ)ന്റെ ഭാവം അറിയുന്നവൾ; ഭൂത-ഭവ്യ-വർത്തമാനങ്ങളുടെ അധീശ്വരി.

Verse 140

मालाधरी महोपाया महोरगविभूषणा । महामोहप्रशमनी महामंगलमंगलम्

അവൾ മാലാധാരിണി; മോക്ഷത്തിനുള്ള മഹോപായം; മഹോരഗങ്ങളാൽ വിഭൂഷിത. അവൾ മഹാമോഹം ശമിപ്പിക്കുന്നവൾ; എല്ലാ മഹാമംഗളങ്ങളിലും പരമ മംഗളസ്വരൂപിണി.

Verse 150

रागिणीरंजितशिवा रूपलावण्यशेवधिः । लोकप्रसूर्लोकवंद्या लोलत्कल्लोलमालिनी

അവൾ രാഗിണി, ശിവനെ രഞ്ജിപ്പിക്കുന്നവൾ; രൂപലാവണ്യത്തിന്റെ നിധി. അവൾ ലോകപ്രസൂ, ലോകവന്ദ്യ, ലോളിതമായി ഉച്ചലിക്കുന്ന തരംഗമാലയാൽ അലങ്കൃത.

Verse 160

श्मशानशोधनी शांता शश्वच्छतधृतिष्टुता । शालिनी शालिशोभाढ्या शिखिवाहनगर्भभृत्

അവൾ ശ്മശാനശോധിനി, ശാന്തസ്വരൂപിണി. അനന്തകാലങ്ങളിലുടനീളം അചഞ്ചല ധൈര്യത്തിനായി സ്തുത്യ; അവൾ ശാലിനി, ഉത്തമ ശോഭയിൽ സമൃദ്ധ, ശിഖിവാഹനൻ (സ്കന്ദൻ)നെ ഗർഭത്തിൽ ധരിച്ചവൾ.

Verse 170

श्रद्धयाभीष्टफलदं चतुर्वर्गसमृद्धिकृत् । सकृज्जपादवाप्नोति ह्येकक्रतुफलंमुने

ഹേ മുനേ! ശ്രദ്ധയോടെ ചെയ്ത ഈ ജപം ഇഷ്ടഫലം നൽകുന്നതും ധർമ്മ-അർത്ഥ-കാമ-മോക്ഷം എന്ന ചതുര്വർഗ്ഗത്തിൽ സമൃദ്ധി വരുത്തുന്നതുമാണ്; ഒരിക്കൽ മാത്രം ജപിച്ചാലും ഒരു ക്രതു (യജ്ഞം) ചെയ്തതിനു തുല്യമായ പുണ്യഫലം ലഭിക്കും।

Verse 180

जन्मांतर सहस्रेषु यत्पापं सम्यगर्जितम् । गंगानामसहस्रस्य जपनात्तत्क्षयं व्रजेत्

ആയിരക്കണക്കിന് ജന്മാന്തരങ്ങളിൽ ശരിയായി സമ്പാദിച്ച ഏതു പാപവും ഗംഗാദേവിയുടെ സഹസ്രനാമജപം ചെയ്താൽ ക്ഷയിച്ച് നശിക്കും।

Verse 190

गुरुशुश्रूषणं कुर्वन्यावज्जीवं नरोत्तमः । यत्पुण्यमर्जयेत्तद्भाग्वर्षं त्रिषवणं जपन्

ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ഗുരുശുശ്രൂഷ ചെയ്യുന്ന നരോത്തമൻ സമ്പാദിക്കുന്ന പുണ്യം എത്രയോ, അതേ പുണ്യം ഭാഗ-വർഷം മുഴുവൻ പ്രതിദിനം ത്രിസവണം (മൂന്നു സംധ്യകളിൽ) ഈ ജപം ചെയ്താൽ ലഭിക്കും।

Verse 200

दिव्याभरणसंपन्नो दिव्यभोगसमन्वितः । नंदनादिवने स्वैरं देववत्स प्रमोदते

ദിവ്യാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും ദിവ്യഭോഗങ്ങളാൽ സമന്വിതനുമായും അവൻ നന്ദനാദി ദേവവനങ്ങളിൽ ദേവനെപ്പോലെ സ്വൈരമായി ആനന്ദിക്കുന്നു।

Verse 210

गंगास्नानप्रतिनिधिः स्तोत्रमेतन्मयेरितम् । सिस्नासुर्जाह्नवीं तस्मादेतत्स्तोत्रं जपेत्सुधीः

എന്നാൽ പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ട ഈ സ്തോത്രം ഗംഗാസ്നാനത്തിന്റെ പ്രതിനിധി (സമഫലദായകം) ആകുന്നു; അതിനാൽ ജാഹ്നവിയിൽ സ്നാനം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ബുദ്ധിമാൻ ഈ സ്തോത്രം ജപിക്കട്ടെ।