Adhyaya 52

Verse 1

श्रीसूत उवाच । भूयोऽप्यहं प्रवक्ष्यामि सेतुमुद्दिश्य वैभवम् । युष्माकमादरेणाहं शृणुध्वं मुनिपुंगवाः

ശ്രീസൂതൻ അരുളിച്ചെയ്തു—വീണ്ടും ഞാൻ സേതുവിനെ ഉദ്ദേശിച്ച് അതിന്റെ വൈഭവം പ്രസ്താവിക്കും. ഹേ മുനിപുംഗവന്മാരേ! ആദരത്തോടും ഭക്തിയോടും കൂടി ശ്രവിക്കുവിൻ.

Verse 2

स्थानानामपि सर्वेषामेतत्स्थानं महत्तरम् । अत्र जप्तं हुतं तप्तं दत्तं चाक्षय मुच्यते

എല്ലാ തീർത്ഥസ്ഥാനങ്ങളിലുമിത് ഏറ്റവും മഹത്തായ സ്ഥലം. ഇവിടെ ചെയ്ത ജപം, ഹോമം, തപസ്സ്, ദാനം—എല്ലാം അക്ഷയഫലം നൽകുന്നതായി പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 3

अस्मिन्नेव महास्थाने धनुष्कोटौ निमज्जनात् । वाराणस्यां दशसमावासपुण्यफलं भवेत्

ഈ മഹാതീർത്ഥസ്ഥാനത്തിൽ ധനുഷ്കോടിയിൽ മുങ്ങി സ്നാനം ചെയ്താൽ, വാരാണസിയിൽ പത്ത് വർഷം വസിച്ചതിന് തുല്യമായ പുണ്യഫലം ലഭിക്കും.

Verse 4

तस्मिंस्थले धनुष्कोटौ स्नात्वा रामेश्वरं शिवम् । दृष्ट्वा नरो भक्तियुक्तस्त्रिदिनानि वसेद्द्विजाः

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! ആ സ്ഥലത്ത് ധനുഷ്കോടിയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, രാമേശ്വരനായ ശിവന്റെ ദർശനം നേടി, ഭക്തിയുള്ള മനുഷ്യൻ മൂന്നു ദിവസം അവിടെ വസിക്കണം.

Verse 5

पुण्डरीकपुरे तेन दशवत्सरवासजम् । पुण्यं भवति विप्रेंद्रा महापातकनाश नम्

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ! പുണ്ഡരീകപുരത്തിൽ ആ വ്രതാചരണത്താൽ പത്തു വർഷം വസിച്ചതിനുതുല്യമായ പുണ്യം ലഭിക്കുന്നു; അത് മഹാപാതകനാശകമാകുന്നു.

Verse 6

अष्टोत्तरसहस्रं तु मंत्रमाद्यं षडक्षरम् । अत्र जप्त्वा नरो भक्त्या शिवसायुज्यमाप्नुयात्

ഇവിടെ ഭക്തിയോടെ ആദിയായ ഷഡക്ഷര മന്ത്രം ആയിരത്തി എട്ട് പ്രാവശ്യം ജപിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ ശിവസായുജ്യം (ശിവൈക്യം) പ്രാപിക്കും.

Verse 7

मध्यार्जुने कुंभकोणे मायूरे श्वेतकानने । हालास्ये च गजारण्ये वेदारण्ये च नैमिषे

മധ്യാർജുനം, കുംഭകോണം, മായൂരം, ശ്വേതകാനനം; അതുപോലെ ഹാലാസ്യം, ഗജാരണ്യം, വേദാരണ്യം, നൈമിഷം—ഈ എല്ലാ പുണ്യക്ഷേത്രങ്ങളിലും ക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യം പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 8

श्रीपर्वते च श्रीरंगे श्रीमद्वृद्धगिरौ तथा । चिदंबरे च वल्मीके शेषाद्रावरुणाचले

ശ്രീപർവതം, ശ്രീരംഗം, ശ്രീമദ് വൃദ്ധഗിരി; അതുപോലെ ചിദംബരം, വാൽമീകം, ശേഷാദ്രി, അരുണാചലം—ഇവയും പ്രസിദ്ധ പുണ്യപീഠങ്ങളാണ്.

Verse 9

श्रीमद्दक्षिणकैलासे वेंकटाद्रौ हरिस्थले । कांचीपुरे ब्रह्मपुरे वैद्येश्वरपुरे तथा

ശ്രീമദ് ദക്ഷിണ-കൈലാസം, വേങ്കടാദ്രി, ഹരിസ്ഥലം; കാഞ്ചീപുരം, ബ്രഹ്മപുരം, വൈദ്യേശ്വരപുരം—ഈ പുണ്യക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പാവനതയും അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 10

अन्यत्रापि शिवस्थाने विष्णुस्थाने च सत्तमाः । वर्षवासभवं पुण्यं धनुष्कोटौ नरो मुदा

ഹേ സത്തമന്മാരേ, മറ്റു ശിവസ്ഥാനങ്ങളിലും വിഷ്ണുസ്ഥാനങ്ങളിലും ഒരു വർഷവാസത്തിൽ ജനിക്കുന്ന പുണ്യം പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ ധനുഷ്കോടിയിൽ ഈ ക്ഷേത്രപ്രഭാവംകൊണ്ട് മനുഷ്യൻ ആനന്ദത്തോടെ അതേ പുണ്യം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 11

माघमासे यदि स्नायादाप्नोत्येव न संशयः । इमं सेतुं समुद्दिश्य द्वौ समुद्राविति श्रुतिः

മാഘമാസത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ, സംശയമില്ലാതെ അവൻ (വാഗ്ദത്ത) ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു. ഈ സേതുവിനെ ഉദ്ദേശിച്ച് ശ്രുതിയിൽ ‘രണ്ട് സമുദ്രങ്ങൾ’ എന്നും പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 12

विद्यते ब्राह्मणश्रेष्ठा मातृभूता सनातनी । अदो यद्दारुरित्यन्या यत्रास्ति मुनिपुंगवाः

ഹേ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, മാതൃസമാനമായ പ്രാമാണ്യമുള്ള ഒരു സനാതന ശ്രുതി നിലവിലുണ്ട്. കൂടാതെ ‘അദോ യദ് ദാരുഃ…’ എന്ന് ആരംഭിക്കുന്ന മറ്റൊരു ശ്രുതിയും അവിടെ (സാക്ഷ്യരൂപത്തിൽ) നിലകൊള്ളുന്നു, ഹേ മുനിപുങ്ഗവന്മാരേ.

Verse 13

विष्णोः कर्माणि पश्यंती सेतुवैभवशंसिनी । श्रुतिरस्ति तथान्यापि तद्विष्णोरिति चापरा

വിഷ്ണുവിന്റെ കർമ്മങ്ങളെ ‘കാണുന്ന’തും സേതുവൈഭവം പുകഴ്ത്തുന്നതുമായ ഒരു ശ്രുതി ഉണ്ട്. അതുപോലെ മറ്റൊരു ശ്രുതിയും ഉണ്ട്; മറ്റൊന്ന് ‘തദ് വിഷ്ണോഃ…’ എന്നു പറയുന്നു.

Verse 14

इतिहासपुराणानि स्मृतयश्च तपोधनाः । एकवाक्यतया सेतुमाहात्म्यं प्रबुवंति हि

ഹേ തപോധനന്മാരേ, ഇതിഹാസങ്ങളും പുരാണങ്ങളും സ്മൃതികളും ഒരേ സ്വരത്തിൽ സേതുവിന്റെ മഹാത്മ്യം നിശ്ചയമായി പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.

Verse 15

चंद्रसूर्योपरागेषु कुर्व न्सेत्ववगाहनम् । अविमुक्ते दशाब्दं तु गंगास्नानफलं लभेत्

ചന്ദ്രഗ്രഹണമോ സൂര്യഗ്രഹണമോ നടക്കുന്ന വേളയിൽ സേതുവിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ, അവിമുക്ത (കാശി)യിൽ പത്തു വർഷം ഗംഗാസ്നാനം ചെയ്ത ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 16

कोटिजन्मकृतं पापं तत्क्षणेनैव नश्यति । अश्वमेधसहस्रस्य फलमाप्नोत्य नुत्तमम्

കോടി ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പാപം ആ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ നശിക്കുന്നു; സഹസ്ര അശ്വമേധയാഗങ്ങളുടെ തുല്യമായ അനുത്തമ ഫലം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 17

विषुवायनसंक्रांतौ शशिवारे च पर्वणि । सेतुदर्शनमात्रेण सप्तजन्मार्जिताशुभम्

വിഷുവം, അയനമാറ്റം, സൂര്യസംക്രാന്തി, കൂടാതെ തിങ്കളാഴ്ച വരുന്ന പർവ്വദിനങ്ങളിൽ—സേതുവിനെ ദർശിക്കുന്നതുമാത്രം കൊണ്ടു ഏഴ് ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച അശുഭം നീങ്ങുന്നു.

Verse 18

नश्यते स्वर्गतिं चैव प्रयांति द्विजपुंगवाः । मकरस्थे रवौ माघे किंचिदभ्युदिते रवौ

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! അശുഭം നശിച്ച് അവർ സ്വർഗ്ഗഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു—വിശേഷിച്ച് മാഘമാസത്തിൽ, സൂര്യൻ മകരത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോഴും സൂര്യൻ അല്പം ഉദിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും.

Verse 19

स्नात्वा दिनत्रयं मर्त्यो धनुष्कोटौ विपातकः । गंगादिसर्वतीर्थेषु स्नानपुण्यमवाप्नुयात्

ധനുഷ്കോട്ടിയിൽ മൂന്നു ദിവസം സ്നാനം ചെയ്താൽ, മഹാപാതകിയായ മനുഷ്യനും ഗംഗാദി സർവ്വ തീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്ത പുണ്യം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 20

धनुष्कौटौ नरः कुर्यात्स्नानं पंचदिनेषु यः । अश्वमेधादिपुण्यं च प्राप्नुयाद्ब्राह्मणोत्तमाः

ഹേ ബ്രാഹ്മണോത്തമന്മാരേ, ധനുഷ്കോട്ടിയിൽ അഞ്ചുദിവസം സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ അശ്വമേധാദി മഹായാഗങ്ങളുടെ പുണ്യഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 21

चांद्रायणादिकृच्छ्राणामनुष्ठानफलं लभेत् । चतुर्णामपि वेदानां पारायणफलं तथा

അവൻ ചാന്ദ്രായണാദി കൃച്ഛ്രവ്രതങ്ങളുടെ അനുഷ്ഠാനഫലം ലഭിക്കുന്നു; അതുപോലെ നാലു വേദങ്ങളുടെ പാരായണഫലവും പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 22

माघमासे दशाहःसु धनुष्कोटौ निमज्जनात् । ब्रह्महत्यायुतं नश्येन्नात्र कार्या विचारणा

മാഘമാസത്തിൽ പത്ത് ദിവസം ധനുഷ്കോട്ടിയിൽ മുങ്ങിസ്നാനം ചെയ്താൽ ബ്രഹ്മഹത്യയുടെ പതിനായിരം പാപങ്ങളും നശിക്കും; ഇതിൽ സംശയം വേണ്ട।

Verse 23

माघमासे धनुष्कोटौ दशपंचदिनानि यः । स्नानं करोति मनुजः स वैकुंठमवाप्नुयात्

മാഘമാസത്തിൽ ധനുഷ്കോട്ടിയിൽ പതിനഞ്ച് ദിവസം സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ വൈകുണ്ഠം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 24

माघमासे रामसैतौ स्नानं विंशद्दि नं चरन् । शिवसामीप्यमाप्नोति शिवेन सह मोदते

മാഘമാസത്തിൽ രാമസേതുവിൽ ഇരുപത് ദിവസം തുടർച്ചയായി സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ ശിവസാന്നിധ്യം പ്രാപിച്ച് ശിവനോടൊപ്പം ആനന്ദിക്കുന്നു.

Verse 25

पंचविंशद्दिनं स्नानं कुर्वन्सारूप्यमाप्नुयात् । स्नानं त्रिंशद्दिनं कुर्वन्सायुज्यं लभते ध्रुवम्

ഇരുപത്തഞ്ച് ദിവസം പുണ്യസ്നാനം ആചരിക്കുന്നവന് ദൈവരൂപസാദൃശ്യമെന്ന സാരൂപ്യം ലഭിക്കുന്നു. മുപ്പത് ദിവസം സ്നാനം ചെയ്താൽ അവൻ നിശ്ചയമായി ഭഗവാനോടു സായുജ്യം—പൂർണ്ണ ഐക്യം—പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 26

अतोऽवश्यं रामसेतौ माघमासे द्विजोत्तमाः । स्नानं समाचरेद्विद्वान्किंचिदभ्युदिते रवौ

അതുകൊണ്ട്, ഹേ ദ്വിജോത്തമരേ! മാഘമാസത്തിൽ രാമസേതുവിൽ നിർബന്ധമായി പുണ്യസ്നാനം ആചരിക്കണം. സൂര്യൻ അല്പം ഉദിച്ചപ്പോൾ ജ്ഞാനികൾ അത് നിർവഹിക്കട്ടെ.

Verse 27

चंद्रसूर्योपरागे च तथैवार्द्धोदये द्विजाः । महोदये रामसेतौ स्नानं कुर्वन्द्विजोत्तमाः

ചന്ദ്രഗ്രഹണത്തിലും സൂര്യഗ്രഹണത്തിലും, അതുപോലെ അർദ്ധോദയ സമയത്തിലും, ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! പ്രത്യേകിച്ച് മഹോദയ വേളയിൽ, രാമസേതുവിൽ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജർ പുണ്യസ്നാനം ചെയ്യുന്നു.

Verse 28

अनेकक्लेशसंयुक्तं गर्भवासं न पश्यति । ब्रह्महत्यादिपापानां नाशकं च प्रकीर्तितम्

അനേകം ക്ലേശങ്ങളോടുകൂടിയ ഗർഭവാസം അവൻ വീണ്ടും കാണുകയില്ല. ഇത് ബ്രഹ്മഹത്യാദി പാപങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നതെന്നു പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 29

सर्वेषां नरकाणां च बाधकं परिकीर्तितम् । संपदामपि सर्वासां निदानं परिकीर्तितम्

ഇത് എല്ലാ നരകങ്ങളെയും തടഞ്ഞ് അകറ്റുന്നതെന്നു പരികീർത്തിതമാണ്. അതുപോലെ എല്ലാ സമ്പത്തുകളുടെയും മൂലകാരണമെന്നുമാണ് പരികീർത്തിതം.

Verse 30

इन्द्रादिसर्वलोकानां सालोक्यादिप्रदं तथा । चंद्रसूर्योपरागे च तथैवार्द्धोदये द्विजाः

ഇത് ഇന്ദ്രാദി എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും സാലോക്യാദി ദിവ്യസ്ഥാനങ്ങൾ നൽകുന്നതാകുന്നു. ചന്ദ്ര‑സൂര്യഗ്രഹണകാലത്തും അതുപോലെ അർദ്ധോദയസമയത്തും, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ—

Verse 31

महोदये धनुष्कोटौ मज्जनं त्वतिनिश्चितम् । रावणस्य विनाशार्थं पुरा रामेण निर्मि तम्

മഹോദയസമയത്ത് ധനുഷ്കോട്ടിയിൽ സ്നാനം നിശ്ചയമായും അത്യന്തം ഫലപ്രദമെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. രാവണവിനാശാർത്ഥം പണ്ടുകാലത്ത് രാമൻ ഇതു നിർമ്മിച്ചു।

Verse 32

सिद्धचारणगंधर्वकिन्नरोरगसेवितम् । ब्रह्मदेवर्षिराजर्षिपितृसंघनिषेवितम्

ഇത് സിദ്ധന്മാർ, ചാരണന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, കിന്നരന്മാർ, നാഗന്മാർ എന്നിവരാൽ സേവിതമാണ്; കൂടാതെ ബ്രഹ്മാവും ദേവർഷികളും രാജർഷികളും പിതൃസമൂഹവും ഇതിനെ നിരന്തരം നിഷേവിക്കുന്നു।

Verse 33

ब्रह्मादिदेवतावृंदैस्सेवितं भक्तिपूर्वकम् । पुण्यं यो रामसेतुं वै संस्मरन्पुरुषो द्विजाः

ബ്രഹ്മാദി ദേവതാസമൂഹം ഭക്തിപൂർവം ഇതിനെ സേവിക്കുന്നു. ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, രാമസേതുവിനെ സ്മരിക്കുന്ന പുരുഷൻ നിശ്ചയമായും പുണ്യവാനാണ്।

Verse 34

स्नायाच्च यत्र कुत्रापि तटाकादौ जलाशये । न तस्य दुष्कृतं किंचिद्भविष्यति कदाचन

അവൻ എവിടെയായാലും—കുളം മുതലായ ഏതൊരു ജലാശയത്തിലും—സ്നാനം ചെയ്താലും, അവനിൽ ഒരു ദുഷ്കൃതവും ഒരിക്കലും ശേഷിക്കുകയില്ല।

Verse 35

सेतुमध्यस्थतीर्थेषु मुष्टिमात्रप्रदानतः । नश्यंति सकला रोगा भ्रूणहत्यादयस्तथा

സേതുവിന്റെ മദ്ധ്യസ്ഥ തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഒരു മുഷ്ടിമാത്രം ദാനം ചെയ്താലും സകല രോഗങ്ങളും നശിക്കുന്നു; അതുപോലെ ഭ്രൂണഹത്യാദി മഹാപാപങ്ങളും ക്ഷയിക്കുന്നു.

Verse 36

रामेण धनुषः पुण्यां यो रेखां पश्यते कृताम् । न तस्य पुनरावृत्तिर्वैकुंठात्स्यात्कदाचन

രാമൻ തന്റെ ധനുസ്സാൽ വരച്ച ആ പുണ്യരേഖയെ ആരെങ്കിലും ദർശിച്ചാൽ, അവന് വൈകുണ്ഠത്തിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും പുനരാവർത്തനം ഉണ്ടാകില്ല—അഥവാ പുനർജന്മത്തിലേക്ക് മടങ്ങുകയില്ല.

Verse 37

धनुष्कोटिरिति ख्याता या लोके पापनाशिनी । विभीषणप्रार्थनया कृता रामेण धीमता

ലോകത്തിൽ ‘ധനുഷ്കോടി’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ പാപനാശിനിയായ ആ സ്ഥലം, വിഭീഷണന്റെ പ്രാർത്ഥനപ്രകാരം ധീമാനായ രാമൻ സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 38

धनुष्कोटिर्महापुण्या तस्यां स्नात्वा सभक्तिकम् । दद्याद्दानानि वित्तानां क्षेत्राणां च गवां तथा

ധനുഷ്കോടി മഹാപുണ്യപ്രദമാണ്. അവിടെ ഭക്തിയോടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ധനം, ഭൂമി, കൂടാതെ പശുക്കൾ എന്നിവ ദാനമായി നൽകണം.

Verse 39

तिलानां तंडुलानां च धान्यानां पयसां तथा । वस्त्राणां भूषणानां च माषाणामोदनस्य च

എള്ള്, അരി, മറ്റു ധാന്യങ്ങൾ, പാൽ; വസ്ത്രങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും; കൂടാതെ മാഷം (ഉഴുന്ന്)യും പാകം ചെയ്ത അന്നവും—ഇവയും ദാനമായി നൽകാം.

Verse 40

दध्नां घृतानां वारीणां शाकानामप्युदश्विताम् । शुद्धानां शर्कराणां च सस्यानां मधुनां तथा

തൈര്‍, നെയ്യ്‍, ജലം, പച്ചക്കറികളും ഇലക്കറികളും; ശുദ്ധ പഞ്ചസാര; വയലിലെ വിളവും തേനും—ഇവയും ദാനമായി സമർപ്പിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 41

मोदकानामपूपानामन्येषां दानमेवच । रामसेतौ द्विजाः प्रोक्तं सर्वाभीष्टप्रदायकम्

മോദകം, അപൂപം (പൂവ/പായസംവക) എന്നിവയും മറ്റു ദ്രവ്യങ്ങളുടെയും ദാനവും—ഹേ ദ്വിജന്മാരേ—രാമസേതുവിൽ സർവാഭീഷ്ടഫലദായകമെന്ന് പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 42

अतो दद्याद्रामसेतौ वित्तलोभ विवर्जितः । दत्तं हुतं च तप्तं च जपश्च नियमादिकम्

അതുകൊണ്ട് രാമസേതുവിൽ ധനലോഭം വിട്ട് ദാനം ചെയ്യണം. ദാനം, ഹോമം, തപസ്സ്, ജപം, നിയമാദി അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം അവിടെ ചെയ്യേണ്ടതാണ്।

Verse 43

श्रीरामधनुषः कोटावनंतफलदं भवेत् । तेन वेदाश्च तुष्यंति तुष्यंति पितरस्तथा

ശ്രീരാമന്റെ ധനുസ്സിന്റെ അഗ്രത്തിൽ (ധനുഷ്കോടിയിൽ) ആ അനുഷ്ഠാനം അനന്തഫലദായകമാകുന്നു. അതിനാൽ വേദങ്ങൾ തൃപ്തരാകുന്നു; പിതൃകളും അതുപോലെ തൃപ്തരാകുന്നു।

Verse 44

तुष्यंति मुनयः सर्वे ब्रह्माविष्णुः शिवस्तथा । नागाः किंपुरुषा यक्षाः सर्वे तुष्यंति निश्चितम्

എല്ലാ മുനിമാരും പ്രസന്നരാകുന്നു—ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ശിവനും കൂടെ. നാഗങ്ങൾ, കിംപുരുഷർ, യക്ഷർ—എല്ലാവരും നിശ്ചയമായി പ്രസന്നരാകുന്നു।

Verse 45

स्वयं च पूतो भवति धनुष्कोट्यवलो कनात् । स्ववंशजान्नरान्सर्वान्पावयेच्च पितामहान्

ധനുസ്സിന്റെ കോടിയുടെ (മുനയുടെ) ദർശനം മാത്രം ചെയ്താൽ മനുഷ്യൻ സ്വയം ശുദ്ധനാകുന്നു; തന്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ച എല്ലാവരെയും പിതാമഹന്മാരെയും പോലും പാവനമാക്കുന്നു।

Verse 46

तारयेच्च कुलं सर्वं धनुष्कोट्यवलोकनात् । रामस्य धनुषः कोट्या कृतरेवावगाहनात्

ധനുസ്സിന്റെ കോടിയുടെ ദർശനത്താൽ മുഴുവൻ കുലവും തരിക്കപ്പെടുന്നു; ശ്രീരാമന്റെ ധനുസ്സിന്റെ കോടിയാൽ വരച്ച രേഖയുള്ള സ്ഥലത്ത് സ്നാനം ചെയ്താൽ ആ രക്ഷാപുണ്യം തീർച്ചയായും ലഭിക്കുന്നു।

Verse 47

पंचपातककोटीनां नाशः स्यात्तत्क्षणे ध्रुवम् । श्रीरामधनुषः कोट्या रेखां यः पश्यते कृताम्

ശ്രീരാമന്റെ ധനുസ്സിന്റെ കോടിയാൽ വരച്ച രേഖയെ ആരെങ്കിലും ദർശിച്ചാൽ, അവനിൽ ആ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ പഞ്ചമഹാപാതകങ്ങളുടെ കോടിക്കണക്കിന് പാപങ്ങൾ തീർച്ചയായും നശിക്കുന്നു।

Verse 48

अनेकक्लेशसंपूर्णं गर्भवासं न पश्यति । यत्र सीताऽनलं प्राप्ता तस्मिन्कुंडे निमज्जनात्

സീത അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിച്ച ആ കുണ്ടിൽ മുങ്ങിയാൽ, അനവധി ക്ലേശങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ഗർഭവാസം വീണ്ടും കാണേണ്ടിവരില്ല (അഥവാ പുനർജന്മമില്ല)।

Verse 49

भ्रूणहत्याशतं विप्रा नश्यति क्षणमात्रतः । यथा रामस्तथा सेतुर्यथा गंगा तथा हरिः

ഹേ വിപ്രന്മാരേ! ഭ്രൂണഹത്യയുടെ നൂറു പാപങ്ങൾ ക്ഷണനേരത്തിൽ തന്നെ നശിക്കുന്നു। രാമൻ എങ്ങനെയോ അങ്ങനെ തന്നെ സേതു; ഗംഗ എങ്ങനെയോ അങ്ങനെ തന്നെ ഹരി (വിഷ്ണു)।

Verse 50

गंगे हरे रामसेतो त्विति संकीर्तयन्नरः । यत्र क्वापि बहिः स्नायात्तेन याति परां गतिम्

‘ഗംഗേ, ഹരേ, രാമസേതു’ എന്നു സംകീർത്തനം ചെയ്തു പുറത്തെവിടെയെങ്കിലും ജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താലും, അതിനാൽ അവൻ പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 51

सेतावर्धोदये स्नात्वा गन्धमादनपर्वते । पितॄनुद्दिश्य यः पिंडान्दद्यात्सर्षपमात्रकान्

സേതു-വർധോദയത്തിന്റെ ശുഭസമയത്ത് സേതുവിലും ഗന്ധമാദന പർവതത്തിലും സ്നാനം ചെയ്ത്, പിതൃങ്ങളെ ഉദ്ദേശിച്ച് കടുകണിയോളം പിണ്ഡങ്ങൾ അർപ്പിക്കുന്നവൻ—

Verse 52

पितरस्तृप्तिमायांति यावच्चंद्रदिवाकरौ । शमीपत्रप्रमाणं तु पितॄनुद्दिश्य भक्तितः

പിതൃങ്ങളെ ഉദ്ദേശിച്ച് ഭക്തിയോടെ ശമീഇലയുടെ അളവോളം പോലും അർപ്പിച്ചാൽ, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നിലനിൽക്കുന്നത്ര കാലം പിതൃകൾ തൃപ്തി പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 53

द्विजेन पिण्डं दत्तं चेत्सर्वपापविमोचितः । स्वर्गस्थो मुक्तिमायाति नरकस्थो दिवं व्रजेत्

ദ്വിജൻ (ബ്രാഹ്മണൻ) പിണ്ഡം ദാനം ചെയ്താൽ, അവൻ (പിതൃ) സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനാകും; സ്വർഗസ്ഥനെങ്കിൽ മോക്ഷം പ്രാപിക്കും, നരകസ്ഥനെങ്കിൽ ദിവ്യലോകത്തിലേക്ക് പോകും.

Verse 54

सेतौ च पद्मनाभे च गोकर्णे पुरुषोत्तमे । उदन्वदंभसि स्नानं सार्वकालिकमीप्सितम्

സേതു, പദ്മനാഭ, ഗോകർണ, പുരുഷോത്തമം എന്നീ തീർത്ഥങ്ങളിൽ സമുദ്രജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നത് സർവ്വകാലവും ഇഷ്ടകരവും പുണ്യപ്രദവും ആകുന്നു.

Verse 55

शुक्रांगारकसौरीणां वारेषु लवणांभसि । संतानकामी न स्नाया त्सेतोरन्यत्र कर्हिचित्

സന്താനകാമിയായവൻ ശുക്ര (വെള്ളി), അങ്കാരക (ചൊവ്വ), ശനി (ശനി) ദിവസങ്ങളിൽ ലവണസമുദ്രത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യരുത്; സേതുവൊഴികെ മറ്റെവിടെയും ഒരിക്കലും സ്നാനിക്കരുത്।

Verse 56

अकृतप्रेतकार्यो वा गर्भिणीपतिरेव वा । न स्नायादुदधौ विद्वान्सेतोरन्यत्र कर्हिचित्

ഇനിയും പ്രേതകാര്യങ്ങൾ (ശ്രാദ്ധാദി) ചെയ്തിട്ടില്ലാത്തവൻ, അല്ലെങ്കിൽ ഗർഭിണിയുടെ ഭർത്താവ്—അത്തരം ജ്ഞാനി സേതുവൊഴികെ മറ്റെവിടെയും സമുദ്രത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യരുത്।

Verse 57

न कालापेक्षणं सेतोर्नित्यस्नानं प्रशस्यते । वारतिथ्यृक्षनियमाः सेतोरन्यत्र हि द्विजाः

സേതുവിൽ കാലപരിഗണന വേണ്ട; അവിടെ നിത്യസ്നാനം പ്രശംസിതം. എന്നാൽ സേതുവിന് പുറത്തു, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, വാർ–തിഥി–നക്ഷത്രനിയമങ്ങൾ നിർബന്ധമായി പാലിക്കണം।

Verse 58

उद्दिश्य जीवतः स्नायान्न तु स्नायान्मृतान्प्रति । कुशैः प्रतिकृतिं कृत्वा स्नापयेत्तीर्थवारिभिः

ഇവിടെ സ്നാനം ജീവിച്ചിരിക്കുന്നവരുടെ ഹിതം ഉദ്ദേശിച്ചാകണം; മരിച്ചവരെ ലക്ഷ്യമാക്കി സ്നാനം ചെയ്യരുത്. മരിച്ചവർക്കായി കുശകൊണ്ട് പ്രതീകമുണ്ടാക്കി, തീർത്ഥജലത്തോടെ ആ പ്രതീകത്തെ സ്നാപിപ്പിക്കണം।

Verse 59

इमं मंत्रं समुच्चार्य प्रसन्नेंद्रियमानसः । कुशोऽसि त्वं पवित्रोऽसि विष्णुना विधृतः पुरा

ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മനസ്സും പ്രസന്നമാക്കി ഈ മന്ത്രം ഉച്ചരിക്കണം— ‘നീ കുശയാണ്, നീ പവിത്രമാണ്; പുരാതനകാലത്ത് വിഷ്ണു നിന്നെ ധരിച്ചു നിലനിർത്തി।’

Verse 60

त्वयि स्नाते स च स्नातो यस्यैतद्ग्रंधिवन्धनम् । सर्वत्र सागरः पुण्यः सदा पर्वणि पर्वणि

ഹേ കുശ-പ്രതിമേ! നീ സ്നാനം ചെയ്താൽ, ഈ ഗ്രന്ഥി-ബന്ധനം ആരുടേതോ അവനും സ്നാതനായതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. സമുദ്രം എല്ലായിടത്തും പുണ്യം; പ്രത്യേകിച്ച് ഓരോ പർവ്വദിനത്തിലും.

Verse 61

सेतौ सिन्ध्वब्धिसंयोगे गंगासागर संगमे । नित्यस्नानं हि निर्दिष्टं गोकर्णे पुरुषोत्तमे

സേതുവിൽ, നദി-സമുദ്ര സംയോഗത്തിലും, ഗംഗാ-സാഗര സംഗമത്തിലും നിത്യസ്നാനം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു; അതുപോലെ ഗോകർണത്തിലും പുരുഷോത്തമത്തിലും കൂടി.

Verse 62

नापर्वणि सरिन्नाथं स्पृशेदन्यत्र कर्हिचित् । पितॄणां सर्वदेवानां मुनीनामपि शृण्वताम्

പർവ്വകാലമല്ലാത്തപ്പോൾ മറ്റെവിടെയും ഒരിക്കലും സരിത്-നാഥനായ പുണ്യധാരയെ സ്പർശിക്കരുത്—എന്ന് പിതൃകൾ, സർവ്വദേവന്മാർ, ശ്രവണമഗ്നരായ മുനികളും പറയുന്നു.

Verse 63

प्रतिज्ञामकरोद्रामः सीतालक्ष्मणसंयुतः । मया ह्यत्र कृते सेतौ स्नानं कुर्वंति ये नराः

സീതയും ലക്ഷ്മണനും കൂടെയുണ്ടായിരുന്ന ശ്രീരാമൻ പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു—‘ഞാൻ ഇവിടെ നിർമ്മിച്ച സേതുവിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യർ…’

Verse 64

मत्प्रसादेन ते सर्वे यास्यंति पुनर्भवम् । नश्यंति सर्वपापानि मत्सेतोरवलोकनात्

‘എന്റെ പ്രസാദത്താൽ അവർ എല്ലാവരും ശുഭ പുനർഭവം പ്രാപിക്കും; എന്റെ സേതുവിനെ ദർശിക്കുന്നതുമാത്രത്തിൽ സർവ്വപാപങ്ങളും നശിക്കും.’

Verse 65

रामनाथस्य माहात्म्यं मत्सेतोरपि वैभवम् । नाहं वर्णयितुं शक्तो वर्षकोटिशतैरपि

രാമനാഥന്റെ മഹിമയും എന്റെ രാമസേതുവിന്റെ വൈഭവവും—കോടിക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായാലും ഞാൻ അതിനെ വർണ്ണിക്കാൻ ശേഷിയില്ല.

Verse 66

इति रामस्य वचनं श्रुत्वा देवमहर्षयः । साधुसाध्विति संतुष्टाः प्रशशंसुश्च तद्वचः

രാമന്റെ ഈ വചനം കേട്ട് ദേവമഹർഷിമാർ സന്തുഷ്ടരായി “സാധു, സാധു” എന്നു പറഞ്ഞു ആ വാക്കിനെ പ്രശംസിച്ചു.

Verse 67

सेतुमध्ये चतुर्वक्त्रः सर्वदेवसमन्वितः । अध्यास्ते तस्य रक्षार्थमीश्वरस्याज्ञया सदा

സേതുവിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ ചതുര്വക്ത്രനായ ബ്രഹ്മാവ് സർവ്വദേവന്മാരോടുകൂടെ, ഈശ്വരാജ്ഞപ്രകാരം സദാ അതിന്റെ രക്ഷയ്ക്കായി അധിവസിക്കുന്നു.

Verse 68

रक्षार्थं रामसेतौ हि सेतुमाधवसंज्ञया । महाविष्णुः समध्यास्ते निबद्धो निगडेन वै

രാമസേതുവിന്റെ രക്ഷയ്ക്കായി മഹാവിഷ്ണു ‘സേതു-മാധവ’ എന്ന നാമത്തിൽ അവിടെ മദ്ധ്യത്തിൽ അധിവസിക്കുന്നു; ദൈവവിധിയുടെ ബന്ധനത്തിൽ പെട്ടതുപോലെ.

Verse 69

महर्षयश्च पितरो धर्मशास्त्रप्रवर्तकाः । देवाश्च सहगन्धर्वाः सकिन्नरमहोरगाः

മഹർഷിമാർ, പിതൃകൾ, ധർമ്മശാസ്ത്രപ്രവർത്തകർ, കൂടാതെ ദേവന്മാർ—ഗന്ധർവ്വർ, കിന്നരർ, മഹോരഗർ (മഹാനാഗങ്ങൾ) സഹിതം—അവിടെ വസിക്കുന്നു.

Verse 70

विद्याधराश्चारणाश्च यक्षाः किंपुरुषास्तथा । अन्यानि सर्वभूताति वसंत्यस्मिन्नहर्निशम्

വിദ്യാധരന്മാർ, ചാരണന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, കിംപുരുഷന്മാർ എന്നിവരും മറ്റു സർവ്വവിധ ജീവജാലങ്ങളും—ഇവിടെ പകലും രാത്രിയും വസിക്കുന്നു.

Verse 71

सोऽहं दृष्टः श्रुतो वापि स्मृतः स्पृष्टोऽवगाहितः । सर्वस्माद्दुरिता त्पाति रामसेतुर्द्विजोत्तमाः

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! രാമസേതു—അത് കണ്ടാലും, കേട്ടാലും, സ്മരിച്ചാലും, സ്പർശിച്ചാലും, അല്ലെങ്കിൽ അതിൽ അവഗാഹനം (സ്നാനപ്രവേശം) ചെയ്താലും—സകല പാപങ്ങളിൽ നിന്നു രക്ഷിക്കുന്നു.

Verse 72

सेतावर्धोदये स्नानमानंदप्राप्तिकारणम् । मुक्तिप्रदं महापुण्यं महानरकनाशनम्

സേതുവിൽ പുണ്യമായ അർധോദയത്തിൽ സ്നാനം ആനന്ദപ്രാപ്തിക്കു കാരണമാകുന്നു; അത് മോക്ഷപ്രദം, മഹാപുണ്യദായകം, മഹാനരകനാശകം.

Verse 73

पौषे मासे विष्णुभस्थे दिनेशे भानोर्वारे किंचिदुद्यद्दिनेशे । युक्ताऽमा चेन्नागहीना तु पाते विष्णोरृक्षे पुण्यमर्धोदयं स्यात्

പൗഷ മാസത്തിൽ, സൂര്യൻ മകര (വിഷ്ണുഭ) രാശിയിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ, ഞായറാഴ്ച, സൂര്യൻ അല്പം ഉദിക്കുന്ന സമയത്ത്—അമാവാസ്യായോഗം ഉണ്ടായി, നാഗയോഗം നഷ്ടപ്പെടാതെയും, ചന്ദ്രൻ വിഷ്ണുവിന്റെ നക്ഷത്രത്തിൽ ഇരിക്കയും ചെയ്താൽ—ആ പുണ്യകാലം ‘അർധോദയം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 74

तस्मिन्नर्धोदये सेतौ स्नानं सायुज्यकारणम् । व्यतीपातसहस्रेण दर्शमेकं समं स्मृतम्

ആ അർധോദയത്തിൽ സേതുവിൽ സ്നാനം സായുജ്യം (ഭഗവത്സംയോഗം) ലഭിക്കാനുള്ള കാരണമാകുന്നു. ഒരു ദർശം (അമാവാസി) ആയിരം വ്യതീപാതങ്ങൾക്ക് തുല്യമെന്നു സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു.

Verse 75

दर्शायुतसमं पुण्यं भानुवारो भवेद्यदि । श्रवणर्क्ष यदि भवे द्भानुवारेण संयुतम्

ഞായറാഴ്ച വന്നാൽ അത് പത്തായിരം അമാവാസ്യാവ്രതങ്ങൾക്കു തുല്യമായ പുണ്യം നൽകുന്നു. അതേ ഞായറാഴ്ച ശ്രവണ നക്ഷത്രവും ചേർന്നാൽ ആ ശുഭഫലം പ്രത്യേകമായി വർധിക്കുന്നു.

Verse 76

पुण्यमेव तु विज्ञेयमन्योन्यस्यैव योगतः । एकैकमप्यमृतदं स्नानदानजपार्चनात्

ഇത് പുണ്യമെന്നുതന്നെ അറിയണം; ശുഭഘടകങ്ങളുടെ പരസ്പരയോഗം കൊണ്ടാണ് അത് ഉണ്ടാകുന്നത്. സ്നാനം, ദാനം, ജപം, അർച്ചനം—ഓരോന്നും തനിച്ചായാലും അമൃതസമമായ ഫലം നൽകുന്നു.

Verse 77

पंचस्वपि च युक्तेषु किमु वक्तव्यमत्र हि । श्रवणं ज्योतिषां श्रेष्ठममा श्रेष्ठा तिथिष्वपि

അഞ്ചു ശുഭഘടകങ്ങളും ചേർന്നാൽ ഇവിടെ പിന്നെ എന്ത് പറയണം? നക്ഷത്രങ്ങളിൽ ശ്രവണമാണ് ശ്രേഷ്ഠം; തിഥികളിൽ അമാവാസ്യയും ഏറ്റവും ഉത്തമമെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു.

Verse 78

व्यतीपात तु योगानां वारं वारेषु वै रवेः । चतुर्णामपि यो योगो मकरस्थे रवौ भवेत्

യോഗങ്ങളിൽ വ്യതീപാതം ശ്രേഷ്ഠം; വാരങ്ങളിൽ രവിവാരം (സൂര്യദിനം) പരമം. സൂര്യൻ മകരത്തിൽ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ നാല് ശുഭഘടകങ്ങളുടെ യോഗം സംഭവിച്ചാൽ അതിന് പ്രത്യേക മഹത്ത്വം ഉണ്ടാകും.

Verse 79

तस्मिन्काले रामसेतौ यदि स्नायात्तु मानवः । गर्भं न मातुराप्नोति किन्तु सायुज्यमाप्नुयात्

ആ സമയത്ത് മനുഷ്യൻ രാമസേതുവിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ, അവൻ വീണ്ടും മാതൃഗർഭം പ്രാപിക്കുകയില്ല; പകരം സായുജ്യം—ദൈവത്തോടുള്ള പൂർണ്ണ ഐക്യം—ലഭിക്കുന്നു.

Verse 80

अर्धोदयसमः कालो न भूतो न भविष्यति । एवं महोदयः कालो धर्मकालः प्रकीर्तितः

അർധോദയത്തോടു തുല്യമായ കാലം മുമ്പൊരിക്കലും ഉണ്ടായിട്ടില്ല; ഇനി ഉണ്ടാകുകയും ഇല്ല. അതിനാൽ ഈ മഹോദയകാലം ‘ധർമ്മകാലം’ എന്നു പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 81

एतेषु पुण्यकालेषु सेतौ दानं प्रकीर्तितम् । आचारश्च तपो वेदो वेदांतश्रवणं तथा

ഈ പുണ്യകാലങ്ങളിൽ സേതുവിൽ ദാനം പ്രത്യേകമായി പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്നു. അതുപോലെ സദാചാരം, തപസ്സ്, വേദാധ്യയനം, വേദാന്തശ്രവണം എന്നിവയും പ്രശസ്തമാണ്.

Verse 82

शिवविष्ण्वादिपूजापि पुराणार्थप्रवक्तृता । यस्मिन्विप्रे तु विद्यंते दानपात्रं तदुच्यते

ശിവൻ, വിഷ്ണു മുതലായ ദേവന്മാരുടെ പൂജയും പ്രശസ്തമാണ്; പുരാണാർത്ഥപ്രവചനവും അതുപോലെ. ഈ ഗുണങ്ങൾ ഉള്ള ബ്രാഹ്മണനെയാണ് ദാനപാത്രൻ എന്നു വിളിക്കുന്നത്.

Verse 83

पात्राय तस्मै दानानि सेतौ दद्याद्द्विजातये । यदि पात्रं न लभ्येत सेतावाचारसंयुतम्

അത്തരം യോഗ്യനായ ദ്വിജനു സേതുവിൽ ദാനങ്ങൾ നൽകണം. യോഗ്യപാത്രനെ ലഭിക്കാത്തപക്ഷം, സേതുവിൽ എങ്കിലും ആചാരസംയമം പാലിക്കണം.

Verse 84

संकल्प्योद्दिश्य सत्पात्रं प्रदद्याद्ग्राममागतः । अतो नाधमपात्राय दातव्यं फलकांक्षिभिः । उत्तमं सेतुमाहात्म्यं वक्तुर्देयं न चान्यतः

ഗ്രാമത്തിലേക്ക് മടങ്ങിയ ശേഷവും സംकल्पം ചെയ്ത് സത്പാത്രനെ ഉദ്ദേശിച്ച് ദാനം അർപ്പിക്കണം. അതിനാൽ ഫലകാംക്ഷികൾ അധമപാത്രനു ദാനം നൽകരുത്. ഉത്തമമായ ‘സേതുമാഹാത്മ്യം’ അത് ഉപദേശിക്കുന്ന വക്താവിനേ നൽകണം; മറ്റിടത്തല്ല.

Verse 85

अत्रेतिहासं वक्ष्यामि वसिष्ठोक्तमनुत्तमम् । दिलीपाय महाराज्ञे दानपात्रवि वित्सवे

ഇപ്പോൾ വസിഷ്ഠൻ ഉച്ചരിച്ച അത്യുത്തമമായ ഈ ഇതിഹാസം ഞാൻ പറയുന്നു—ദാനത്തിന് യോഗ്യനായ പാത്രത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ലക്ഷണം അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ച മഹാരാജ ദിലീപനോട്।

Verse 86

दिलीप उवाच । दानानि कस्मै देयानि ब्रह्मपुत्र पुरोहित । एतन्मे तत्त्वतो ब्रूहि त्वच्छिष्यस्य महामुने

ദിലീപൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ബ്രഹ്മപുത്ര പുരോഹിതാ! ദാനങ്ങൾ ആര്ക്ക് നൽകണം? മഹാമുനേ, ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ശിഷ്യൻ; ഇത് തത്ത്വമായി പറഞ്ഞുതരുക।

Verse 87

वसिष्ठ उवाच । पात्राणामुत्तमं पात्रं वेदाचारपरायणम् । तस्मादप्यधिकं पात्रं शूद्रान्नं यस्य नोदरे

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—പാത്രങ്ങളിൽ ഉത്തമപാത്രം വേദാചാരത്തിൽ പരായണനായവൻ. അതിലും ശ്രേഷ്ഠൻ, ആരുടെ ഉദരത്തിൽ ശൂദ്രാന്നം പ്രവേശിക്കാത്തവൻ (അർത്ഥം: ഉപജീവനം ശുദ്ധം).

Verse 88

वेदाः पुराणमंत्राश्च शिवविष्ण्वादिपूजनम् । वर्णाश्रमाद्यनुष्ठानं वर्तते यस्य संततम्

വേദങ്ങൾ, പുരാണമന്ത്രങ്ങൾ, ശിവ-വിഷ്ണു മുതലായവരുടെ പൂജ, കൂടാതെ വർണാശ്രമധർമ്മാനുഷ്ഠാനങ്ങൾ ആരിൽ നിരന്തരം നടക്കുമോ—അവൻ ധർമ്മത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിതൻ।

Verse 89

दरिद्रश्च कुटुंबी च तत्पात्रं श्रेष्ठमुच्यते । तस्मिन्पात्रे प्रदत्तं वै धर्म कामार्थमोक्षदम्

അവൻ ദരിദ്രനായാലും കുടുംബഭാരം വഹിക്കുന്നവനായാലും, അവനെയാണ് ശ്രേഷ്ഠപാത്രം എന്നു പറയുന്നത്. അത്തരം പാത്രത്തിന് നൽകിയ ദാനം ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം, മോക്ഷം എന്നിവ നൽകുന്നു।

Verse 90

पुण्यस्थले विशेषेण दानं सत्पात्रगर्हितम् । अन्यथा दशजन्मानि कृकलासो भविष्यति

പുണ്യസ്ഥാനത്തിൽ പ്രത്യേകിച്ച് അയോഗ്യപാത്രത്തിന് നൽകിയ ദാനം സത്പാത്രത്തിന്റെ മാനദണ്ഡപ്രകാരം നിന്ദ്യമാണ്. അല്ലെങ്കിൽ ദാതാവ് പത്ത് ജന്മം കൃകലാസം (പല്ലി) ആയി ജനിക്കും.

Verse 91

जन्मत्रयं रासभः स्यान्मंडूकश्च द्विजन्मनि । एकजन्मनि चाण्डालस्ततः शूद्रो भविष्यति

മൂന്ന് ജന്മം കഴുതയായി; രണ്ട് ജന്മം തവളയായി; ഒരു ജന്മം ചാണ്ഡാലനായി; പിന്നെ ശൂദ്രനായി മാറുന്നു.

Verse 92

ततश्च क्षत्रियो वैश्यः क्रमाद्विप्रश्च जायते । दरिद्रश्च भवेत्तत्र बहुरोगसमन्वितः

പിന്നീട് ക്രമമായി ക്ഷത്രിയൻ, വൈശ്യൻ, പിന്നെ ബ്രാഹ്മണൻ ആയി ജനിക്കുന്നു; എങ്കിലും അപ്പോൾ പോലും ദരിദ്രനായി പല രോഗങ്ങളാൽ പീഡിതനാകും.

Verse 93

एवं बहुविधा दोषा दुष्टपात्रप्रदानतः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सत्पात्रेषु प्रदापयेत्

ഇങ്ങനെ അയോഗ്യപാത്രത്തിന് ദാനം നൽകുന്നതാൽ പലവിധ ദോഷങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു. അതിനാൽ സർവ്വശ്രമത്തോടെയും സത്പാത്രങ്ങൾക്കേ ദാനം നൽകണം.

Verse 94

न लभ्यते चेत्तत्पात्रं तदा संकल्पपूर्वकम् । एकं सत्पात्रमुद्दिश्य प्रक्षिपेदुदकं भुवि

അത്തരം സത്പാത്രം ലഭിക്കാത്തപക്ഷം, സംकल्पപൂർവം മനസ്സിൽ ഒരു സത്പാത്രനെ ഉദ്ദേശിച്ച് ഭൂമിയിൽ ജലം അർപ്പിക്കണം.

Verse 95

उद्दिष्टपात्रस्य मृतौ तत्पुत्राय समर्पयेत् । तस्यापि मरणे प्राप्ते महादेवे समर्प येत् । अतोनाधमपात्राय दद्यात्तीर्थे विशेषतः

ദാനം ഉദ്ദേശിച്ച പാത്രൻ മരിച്ചാൽ അത് അവന്റെ പുത്രനു സമർപ്പിക്കണം. പുത്രനും മരിച്ചാൽ മഹാദേവനു അർപ്പിക്കണം. അതിനാൽ—വിശേഷിച്ച് തീർത്ഥസ്ഥാനത്ത്—അധമനും അപാത്രനും ദാനം നൽകരുത്.

Verse 96

श्रीसूत उवाच । एवमुक्तो वसिष्ठेन दिलीपः स द्विजोत्तमाः

ശ്രീസൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! വസിഷ്ഠൻ ഇങ്ങനെ ഉപദേശിച്ചതിനാൽ ആ ദിലീപൻ (അതനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിച്ചു).

Verse 97

तदा प्रभृति सत्पात्रे प्रायच्छद्दानमुत्तमम् । अतः पुण्यस्थले सेतावत्रापि मुनिपुंगवाः

അന്നുമുതൽ അദ്ദേഹം സത്പാത്രനു ഉത്തമദാനം നിരന്തരം നൽകി. അതിനാൽ, ഹേ മുനിപുംഗവന്മാരേ! പരമപുണ്യസ്ഥാനമായ ഈ സേതുവിലും ഇവിടെ കൂടി (ഇതേ വിധിയാണ്).

Verse 98

यदि लभ्येत सत्पात्रं तदा दद्याद्धनादिकम् । नो चेत्संकल्पपूर्वं तु विशिष्टं पात्रमुत्तमम्

സത്പാത്രൻ ലഭിച്ചാൽ ധനം മുതലായവ ദാനം ചെയ്യണം. ലഭിക്കാതിരുന്നാൽ, ആദ്യം സംകല്പം ചെയ്ത് ഒരു വിശിഷ്ടമായ ഉത്തമ പാത്രനെ (നിശ്ചയിക്കണം).

Verse 99

समुद्दिश्य जलं भूमौ प्रक्षिपेद्भक्तिसंयुतः । स्वग्राममागतः पश्चात्तस्मिन्पात्रे समर्पयेत्

ഭക്തിയോടെ മനസ്സിൽ ആ പാത്രനെ ഉദ്ദേശിച്ച് ഭൂമിയിൽ ജലം ഒഴിക്കണം. പിന്നെ സ്വന്തം ഗ്രാമത്തിൽ തിരിച്ചെത്തിയ ശേഷം ആ നിശ്ചിത പാത്രനു തന്നെ ദാനം സമർപ്പിക്കണം.

Verse 100

पूर्वंसंकल्पितं वित्तं धर्मलोपोऽन्यथा भवेत् । न दुःखं पुनराप्नोति किं तु सायुज्यमाप्नुयात्

മുമ്പേ ദാനത്തിനായി സംकल्पിച്ച ധനം മറ്റുവഴിക്ക് തിരിക്കരുത്; അങ്ങനെ ചെയ്താൽ ധർമ്മലോപം സംഭവിക്കും. ആ സംकल्पം പാലിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ വീണ്ടും ദുഃഖത്തിൽ പതിക്കാതെ, ഭഗവാനോടുള്ള സായുജ്യം (ഏകത്വം) പ്രാപിക്കും.

Verse 110

उपरागसहस्रेण सममर्धोददयं स्मृतम् । अर्धोदयसमः कालो नास्ति संसारमोचकः

അർദ്ധോദയം സഹസ്ര ഗ്രഹണങ്ങളോടു തുല്യമായ പുണ്യകാലമെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ലോകബന്ധനത്തിൽ നിന്നു മോചിപ്പിക്കുന്ന അർദ്ധോദയത്തോട് തുല്യമായ മറ്റൊരു കാലമില്ല.

Verse 120

संसारेषु निमज्जंति ते यथांधाः पतंत्यधः । सेतावर्धोदये स्नात्वा भित्त्वा भास्करमण्डलम्

അവർ സംസാരത്തിൽ മുങ്ങി അന്ധരെപ്പോലെ അധഃപാതത്തിലേക്ക് വീഴുന്നു. എന്നാൽ സേതുവിൽ അർദ്ധോദയ സമയത്ത് സ്നാനം ചെയ്താൽ, ഭാസ്കരമണ്ഡലം ഭേദിച്ചതുപോലെ (സാധാരണ ലോകചക്രം അതിക്രമിച്ച്) ഉന്നതഗതി പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 130

यथाशक्त्यन्नपानाद्यैः पृथङ्मंत्रैः समर्चयेत् । कांस्यपात्रं समादाय नूतनं दारवं तु वा

തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് അന്നം, പാനം മുതലായവ അർപ്പിച്ച് വ്യത്യസ്ത മന്ത്രങ്ങളാൽ സമ്യക് ആരാധന നടത്തണം. കാംസ്യപാത്രം എടുക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ പുതിയത് ആയ മരപ്പാത്രവും എടുക്കാം.

Verse 140

प्रतिमामर्पयेत्तस्मै गां च छत्रमुपानहम् । एवमर्द्धोदये सेतौ व्रतं कुर्याद्द्वि जोत्तमाः

അവനു പ്രതിമ, പശു, ഛത്രം, പാദുക (ഉപാനഹ) എന്നിവ അർപ്പിക്കണം. ഇങ്ങനെ, ഹേ ദ്വിജോത്തമരേ, സേതുവിൽ അർദ്ധോദയ സമയത്ത് ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം.

Verse 150

ऐन्द्रे श्वेताचले पुण्ये पद्मनाभे महास्थले । फुल्लाख्ये घटिकाद्रौ च सारक्षेत्रे हरि स्थले

ഐന്ദ്ര പ്രദേശത്തിലെ പുണ്യമായ ശ്വേതാചലത്തിൽ, പദ്മനാഭന്റെ മഹാസ്ഥലത്തിൽ, ‘ഫുള്ളാ’ എന്ന പേരിലുള്ള തീർത്ഥത്തിൽ, ഘടികാദ്രി പർവതത്തിൽ, കൂടാതെ സാരക്ഷേത്രം—ഹരിയുടെ ധാമത്തിൽ—ഇവയൊക്കെയും പരമ പുണ്യദായക തീർത്ഥങ്ങളായി പ്രസിദ്ധമാണ്।

Verse 160

शिवं वा केशवं वापि तथान्यानपि वै सुरान् । न पूजयंति वेदोक्त मार्गेण द्विजपुंगवाः

വേദോക്ത പൂജാമാർഗം അനുസരിക്കാത്ത ‘ദ്വിജപുംഗവർ’ ശിവനെയായാലും കേശവനെയായാലും, മറ്റു ദേവന്മാരെയായാലും യഥാർത്ഥമായി പൂജിക്കുന്നില്ല।

Verse 170

दोर्द्वंद्वे च गले सम्यक्सर्वपापौघशांतये । रुद्राक्षं तुलसीकाष्ठं यो न धारयते नरः

സകല പാപപ്രവാഹവും ശമിപ്പാൻ ഭുജദ്വയത്തിലും കണ്ഠത്തിലും രുദ്രാക്ഷവും തുളസിക്കട്ടമാലയും ധരിക്കാത്ത മനുഷ്യൻ.

Verse 180

अन्यन्नैमित्तिकं श्राद्धं ये न कुर्वंति लोभतः । ये चैत्रे तु पौर्णमास्यां चित्रगुप्तस्य तुष्टये

ലോഭം മൂലം മറ്റു നൈമിത്തിക ശ്രാദ്ധം ചെയ്യാത്തവർ; കൂടാതെ ചൈത്ര പൗർണ്ണമിയിൽ ചിത്രഗുപ്തന്റെ തൃപ്തിക്കായി വിധികർമ്മം ചെയ്യാത്തവർ.

Verse 190

महादुःखप्रशमनं महारोगनिबर्हणम् । दुःस्वप्ननाशनं पुण्यमपमृ त्युनिवारणम्

ഈ പുണ്യകർമ്മം മഹാദുഃഖം ശമിപ്പിക്കുന്നു, മഹാരോഗങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നു, ദുഃസ്വപ്നങ്ങളെ അകറ്റുന്നു, അപമൃത്യുവിനെ തടയുന്നു।

Verse 200

यः पंचाशत्तमाध्यायान्पठते शृणुतेऽपि वा । स सांबं हरमाप्नोति शिवं चन्द्रार्धशेखरम्

ഈ അമ്പത് അധ്യായങ്ങൾ പാരായണം ചെയ്യുന്നവനും, കേൾക്കുന്നവനും, ഉമാസഹിത ഹരനായ ചന്ദ്രാർദ്ധശേഖര ശിവനെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 210

तथान्येष्वपि तीर्थेषु सेतुमध्यगतेषु वै । तत्फलं समवाप्नोति पाठेन श्रवणेन वा

അതുപോലെ സേതു-പ്രദേശത്തിലെ മറ്റ് തീർത്ഥങ്ങളിലും, പാരായണമോ ശ്രവണമോ ചെയ്താൽ അതേ ഫലം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 220

पठनीयमिदं पुण्यं मठे देवालयेऽपि वा । नदीतटाकतीरेषु पुण्ये वारण्यभूतले । श्रोत्रियाणां गृहे वापि नैवान्यत्र तु कर्हिचित्

ഈ പുണ്യഗ്രന്ഥം മഠത്തിലോ ദേവാലയത്തിലോ, നദീതീരങ്ങളിലും തടാകതീരങ്ങളിലും, പുണ്യമായ വനഭൂമിയിലും, അല്ലെങ്കിൽ വേദജ്ഞ ശ്രോത്രിയരുടെ ഗൃഹത്തിലുമാത്രം പാരായണം ചെയ്യണം; മറ്റെവിടെയും ഒരിക്കലുമല്ല।

Verse 230

पूजिते श्रावके तस्मिन्पूजिताः स्युस्त्रिमूर्तयः । जगत्त्रयं पूजितं स्यात्पूजितासु त्रिमूर्तिषु

ആ ഭക്ത ശ്രോതാവിനെ ആദരിച്ചാൽ ത്രിമൂർത്തികളും ആദരിക്കപ്പെടുന്നു; ത്രിമൂർത്തികൾ പൂജിക്കപ്പെടുമ്പോൾ ത്രിലോകവും പൂജിക്കപ്പെട്ടതാകുന്നു.

Verse 240

व्यासस्य चरणांभोजे दंडवत्प्रणिपत्य तु । जलमानंदजं तत्र नेत्राभ्यांपर्यवर्तयत्

വ്യാസന്റെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ ദണ്ഡവത് പ്രണാമം ചെയ്ത്, അവിടെ ആനന്ദജന്യ ജലം—നേത്രങ്ങളിൽ നിന്നൊഴുകിയ ആനന്ദാശ്രുക്കൾ—ചൊരിഞ്ഞു.

Verse 250

ऋषयो नैमिषारण्यनिलयास्तुष्टिमागताः । प्रत्यहं सेतुमाहात्म्यं शृण्वंति च पठंति च

നൈമിഷാരണ്യത്തിൽ വസിക്കുന്ന ഋഷിമാർ പരമ തൃപ്തി പ്രാപിച്ചു. അവർ പ്രതിദിനം സേതു (രാമേശ്വരം) മഹാത്മ്യം ശ്രവിക്കുകയും പാരായണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.