Adhyaya 156

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । नास्ति लोकेषु तत्तीर्थं पृथिव्यां यन्नरेश्वर । शुक्लतीर्थेन सदृशमुपमानेन गीयते

ശ്രീ മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നരേശ്വരാ, ലോകങ്ങളിലോ ഭൂമിയിലോ, ഏതൊരു ഉപമയാലും ശുക്ലതീർത്ഥത്തോട് സമമെന്ന് പാടപ്പെടുന്ന തീർത്ഥം ഇല്ല।

Verse 2

शुक्लतीर्थं महातीर्थं नर्मदायां व्यवस्थितम् । प्रागुदक्प्रवणे देशे मुनिसङ्घनिषेवितम्

ശുക്ലതീർത്ഥം നർമദാനദിയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന മഹാതീർത്ഥമാണ്; കിഴക്കും വടക്കും ചരിഞ്ഞ ദേശത്തിൽ മുനിസംഘങ്ങൾ സേവിക്കുന്നതു।

Verse 3

वैशाखे च तथा मासि कृष्णपक्षे चतुर्दशी । कैलासादुमया सार्द्धं स्वयमायाति शङ्करः

വൈശാഖമാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ ചതുര്ദശിയിൽ കൈലാസത്തിൽ നിന്ന് ഉമയോടുകൂടെ സ്വയം ശങ്കരൻ വരുന്നു।

Verse 4

मध्याह्नसमये स्नात्वा पश्यत्यात्मानमात्मना । ब्रह्मविष्ण्विन्द्रसहितः शुक्लतीर्थे समाहितः

മധ്യാഹ്നസമയത്ത് സ്നാനം ചെയ്ത് ആത്മാവാൽ ആത്മാവിനെ ദർശിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മാ-വിഷ്ണു-ഇന്ദ്രന്മാരോടുകൂടെ ശുക്ലതീർത്ഥത്തിൽ ധ്യാനസമാധിയിൽ ലീനനാകുന്നു।

Verse 5

कार्त्तिक्यां तु विशेषेण वैशाख्यां च नरोत्तम । ब्रह्मविष्णुमहादेवान् स्नात्वा पश्यति तद्दिने

ഹേ നരോത്തമാ! പ്രത്യേകിച്ച് കാർത്തികമാസത്തിലും വൈശാഖത്തിലും, ആ ദിനം സ്നാനം ചെയ്താൽ ബ്രഹ്മാ-വിഷ്ണു-മഹാദേവന്മാരെ ദർശിക്കുന്നു।

Verse 6

देवराजः सुरैः सार्द्धं वायुमार्गव्यवस्थितः । कृष्णपक्षे चतुर्दश्यां स्नात्वा पश्यति शङ्करम्

ദേവരാജൻ ഇന്ദ്രൻ ദേവന്മാരോടുകൂടെ വായുമാർഗത്തിൽ നിലകൊണ്ട്, കൃഷ്ണപക്ഷ ചതുര്ദശിയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ശങ്കരനെ ദർശിക്കുന്നു।

Verse 7

गन्धर्वाप्सरसो यक्षाः सिद्धविद्याधरोरगाः । तद्दिने तेऽपि देवेशं दृष्ट्वा मुञ्चन्ति किल्बिषम्

ഗന്ധർവന്മാർ, അപ്സരസ്സുകൾ, യക്ഷർ, സിദ്ധർ, വിദ്യാധരർ, നാഗന്മാരും—ആ ദിനം ദേവേശനെ ദർശിച്ച് പാപകല്മഷം ഉപേക്ഷിക്കുന്നു।

Verse 8

अर्धयोजनविस्तारं तदर्द्धेनैव चायतम् । शुक्लतीर्थं महापुण्यं महापातकनाशनम्

ശുക്ലതീർത്ഥത്തിന്റെ വിസ്താരം അർദ്ധയോജനമാണ്; അതിന്റെ നീളം അതിന്റെ പകുതിമാത്രം. ഇത് മഹാപുണ്യപ്രദവും മഹാപാതകനാശകവും ആകുന്നു.

Verse 9

यत्र स्थितैः प्रदृश्यन्ते वृक्षाग्राणि नरोत्तमैः । तत्र स्थिता महापापैर्मुच्यन्ते पूर्वसंचितैः

ഹേ നരോത്തമാ! എവിടെ നിൽക്കുന്നവർക്ക് വൃക്ഷങ്ങളുടെ അഗ്രങ്ങളും ദൃശ്യമാകുന്നുവോ, അവിടെ വസിക്കുന്നവൻ മുൻസഞ്ചിത മഹാപാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.

Verse 10

पापोपपातकैर्युक्तो नरः स्नात्वा प्रमुच्यते । उपार्जिता विनश्येत भ्रूणहत्यापि दुस्त्यजा

പാപവും ഉപപാതകവും നിറഞ്ഞ മനുഷ്യൻ ഇവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ മോചിതനാകുന്നു. സ്വന്തം കർമത്തിൽ സമ്പാദിച്ച, വിട്ടൊഴിയാൻ ദുഷ്കരമായ ഭ്രൂണഹത്യാപാപവും നശിക്കുന്നു.

Verse 11

यस्मात्तत्रैव देवेश उमया सह तिष्ठति । वैशाख्यां च विशेषेण कैलासादेति शङ्करः

കാരണം ദേവേശ്വരൻ അവിടെയേ ഉമയോടുകൂടെ വസിക്കുന്നു; പ്രത്യേകിച്ച് വൈശാഖമാസത്തിൽ ശങ്കരൻ കൈലാസത്തിൽ നിന്ന് അവിടെ വരുന്നു.

Verse 12

तेन तीर्थं महापुण्यं सर्वपातकनाशनम् । कथितं ब्रह्मणा पूर्वं मया तव तथा नृप

അതുകൊണ്ട് ഈ തീർത്ഥം മഹാപുണ്യപ്രദവും സർവപാതകനാശകവും ആകുന്നു. ഇത് മുൻപ് ബ്രഹ്മാവ് പ്രസ്താവിച്ചു; ഹേ നൃപാ, അതുപോലെ ഞാൻയും നിനക്കു അറിയിച്ചു.

Verse 13

रजकेन यथा धौतं वस्त्रं भवति निर्मलम् । तथा तत्र वपुःस्नानं पुरुषस्य भवेच्छुचि

അലക്കുകാരൻ കഴുകിയ വസ്ത്രം എങ്ങനെ നിർമ്മലമാകുന്നുവോ, അതുപോലെ അവിടെ ദേഹസ്നാനം ചെയ്താൽ പുരുഷൻ ശുചിയാകുന്നു।

Verse 14

पूर्वे वयसि पापानि कृत्वा पुष्टानि मानवः । अहोरात्रोषितो भूत्वा शुक्लतीर्थे व्यपोहति

മുന്‍വയസ്സില്‍ പാപങ്ങള്‍ ചെയ്ത് അവയെ വളര്‍ത്തിയ മനുഷ്യന്‍, ശുക്ലതീര്‍ഥത്തില്‍ ഒരു പകലും ഒരു രാത്രിയും താമസിച്ചാല്‍ അവ പാപങ്ങള്‍ അകറ്റപ്പെടുന്നു।

Verse 15

शुक्लतीर्थे महाराज राकां रेवाजलाञ्जलिम् । कल्पकोटिसहस्राणि दत्त्वा स्युः पितरः शिवाः

മഹാരാജാവേ! ശുക്ലതീര്‍ഥത്തില്‍ പൗര്‍ണമി രാത്രിയില്‍ റേവാ (നര്‍മദാ) ജലത്തിന്റെ ഒരു അഞ്ജലി അര്‍പ്പിച്ചാല്‍, സഹസ്ര കോടി കല്പങ്ങളുടെ ദാനഫലത്തുല്യമായി പിതൃകള്‍ തൃപ്തരായി ശിവതുല്യമായ മംഗളം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 16

न माता न पिता बन्धुः पतनं नरकार्णवे । उद्धरन्ति यथा पुण्यं शुक्लतीर्थे नरेश्वर

നരേശ്വരാ! നരകസമുദ്രത്തില്‍ മുങ്ങുന്നവനെ അമ്മയും അച്ഛനും ബന്ധുക്കളും രക്ഷിക്കില്ല; ശുക്ലതീര്‍ഥത്തില്‍ ലഭിക്കുന്ന പുണ്യമേ അവനെ അങ്ങനെ ഉയര്‍ത്തുകയുള്ളു।

Verse 17

तपसा ब्रह्मचर्येण न तां गच्छन्ति सद्गतिम् । शुक्लतीर्थे मृतो जन्तुर्देहत्यागेन यां लभेत्

തപസ്സും ബ്രഹ്മചര്യവും കൊണ്ടും ആളുകള്‍ക്ക് ആ സമാന സദ്ഗതി ലഭിക്കില്ല; ശുക്ലതീര്‍ഥത്തില്‍ ദേഹത്യാഗം ചെയ്ത് മരിക്കുന്ന ജീവന്‍ ലഭിക്കുന്ന ഗതി അതുല്യമാണ്।

Verse 18

कार्त्तिकस्य तु मासस्य कृष्णपक्षे चतुर्दशीम् । घृतेन स्नापयेद्देवमुपोष्य प्रयतो नरः

കാർത്തികമാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ ചതുര്ദശിയിൽ വ്രതസ്ഥൻ ഉപവസിച്ച്, ഭക്തിയോടെ നെയ്യാൽ ദേവനെ അഭിഷേകം ചെയ്യണം.

Verse 19

स्नात्वा प्रभाते रेवायां दद्यात्सघृतकम्बलम् । सहिरण्यं यथाशक्ति देवमुद्दिश्य शङ्करं

പ്രഭാതത്തിൽ രേവയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, കഴിവനുസരിച്ച് നെയ്യോടുകൂടിയ കമ്പളവും സ്വർണ്ണവും ശങ്കരദേവനെ ഉദ്ദേശിച്ച് ദാനം ചെയ്യണം.

Verse 20

देवस्य पूरणं कुर्याद्घृतेन घृतकम्बलम् । स गच्छति महातेजाः शिवलोकं मृतो नरः

ദേവനുവേണ്ടി നിർദേശിച്ച പൂരണം നിർവഹിച്ച് നെയ്യാൽ നിറഞ്ഞ ഘൃതകമ്പളം അർപ്പിക്കണം; അങ്ങനെ മഹാതേജസ്സുള്ളവൻ മരിച്ചാൽ ശിവലോകം പ്രാപിക്കും.

Verse 21

एकविंशकुलोपेतो यावदाभूतसम्प्लवम् । शुक्लतीर्थे नरः स्नात्वा ह्युमां रुद्रं च योऽर्चयेत्

ശുക്ലതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ഉമയെയും രുദ്രനെയും ആരാധിക്കുന്നവൻ ഇരുപത്തൊന്ന് തലമുറകളെ ഉയർത്തുന്ന പുണ്യം പ്രാപിച്ച്, അത് പ്രളയാന്തം വരെ നിലനിൽക്കും.

Verse 22

गन्धपुष्पादिधूपैश्च सोऽश्वमेधफलं लभेत् । मासोपवासं यः कुर्यात्तत्र तीर्थे नरेश्वर

സുഗന്ധം, പുഷ്പം, ധൂപം മുതലായവകൊണ്ട് പൂജിച്ചാൽ അവൻ അശ്വമേധയാഗഫലം പ്രാപിക്കും. ഹേ നരേശ്വരാ, ആ തീർത്ഥത്തിൽ മാസോപവാസം ചെയ്യുന്നവൻ അത്തരം പുണ്യം നേടും.

Verse 23

मुच्यते स महत्पापैः सप्तजन्मसुसंचितैः । उष्ट्रीक्षीरमविक्षीरं नवश्राद्धे च भोजनम्

അവൻ ഏഴ് ജന്മങ്ങളിൽ സഞ്ചിതമായ മഹാപാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു—ഒട്ടകപ്പാൽ, ആടിന്റെ പാൽ കുടിക്കൽ, ‘നവശ്രാദ്ധ’ത്തിൽ ഭോജനം ചെയ്യൽ മുതലായ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന്।

Verse 24

वृषलीगमनं चैव तथाभक्ष्यस्य भक्षणम् । अविक्रयेऽनृते पापं माहिषेऽयाज्ययाजके

വൃഷലീയോടുള്ള ഗമനം, അഭക്ഷ്യം ഭക്ഷിക്കൽ, അസത്യവും അപ്രാമാണിക വ്യാപാരവും ജനിപ്പിക്കുന്ന പാപം, കൂടാതെ മഹിഷ-യാഗവും അയോഗ്യർക്കായി യാജനം ചെയ്യുന്നതിലെ ദോഷം—ഇവയിൽ നിന്നെല്ലാം ശുദ്ധി ലഭിക്കുന്നു।

Verse 25

वार्द्धुष्ये पङ्क्तिगरदे देवब्राह्मणदूषके । एवमादीनि पापानि तथान्यान्यपि भारत

ഹേ ഭാരതാ! ഉപജീവനവും സമൃദ്ധിയും സംബന്ധിച്ച് ഹാനി വരുത്തുന്ന പാപം, പംക്തിഗരദം (ഭോജനപംക്തി മലിനമാക്കൽ), ദേവബ്രാഹ്മണദൂഷണം—ഇത്തരവും മറ്റും പല പാപങ്ങൾ ഇവിടെ പറയപ്പെടുന്നു।

Verse 26

चान्द्रायणेन नश्यन्ति शुक्लतीर्थे न संशयः । शुक्लतीर्थे तु यः स्नात्वा तर्पयेत्पितृदेवताः

ശുക്ലതീർത്ഥത്തിൽ ചാന്ദ്രായണ വ്രതം കൊണ്ടു അവ (പാപങ്ങൾ) നശിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല. ശുക്ലതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് പിതൃദേവതകൾക്ക് തർപ്പണം ചെയ്യുന്നവൻ—

Verse 27

तस्य ते द्वादशाब्दानि तृप्तिं यान्ति सुतर्पिताः । पादुकोपानहौ छत्रं शय्यामासनमेव च

അവന്റെ പിതൃകൾ സുതർപ്പിതരായി പന്ത്രണ്ടു വർഷം തൃപ്തിയോടെ ഇരിക്കുന്നു. (ദാനമായി) പാദുക-ഉപാനഹം, ഛത്രം, ശയ്യ, ആസനം എന്നിവയും നൽകാം।

Verse 28

सुवर्णं धनधान्यं च श्राद्धं युक्तहलं तथा । अन्नं पानीयसंहितं तस्मिंस्तीर्थे ददन्ति ये

ആ തീർത്ഥത്തിൽ സ്വർണം, ധനം-ധാന്യം ദാനം ചെയ്ത്, ശ്രാദ്ധം അനുഷ്ഠിച്ച്, ഉപകരണങ്ങളോടുകൂടിയ ഉഴവുപലകയും, കുടിവെള്ളത്തോടുകൂടിയ അന്നദാനവും നൽകുന്നവർ—

Verse 29

हृष्टाः पुष्टा मृता यान्ति शिवलोकं न संशयः । तत्र तीर्थे तु यो भक्त्या शिवमुद्दिश्य भारत

അവർ ആനന്ദിതരും പുഷ്ടരുമായി ദേഹം വിട്ട്, മരണാനന്തരം ശിവലോകം പ്രാപിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല. ഹേ ഭാരതാ, ആ തീർത്ഥത്തിൽ ഭക്തിയോടെ ശിവനെ ഉദ്ദേശിച്ച്—

Verse 30

भिक्षामात्रं तथान्नं ये तेऽपि स्वर्यान्ति वै नराः । यज्विनां व्रतिनां चैव तत्र तीर्थनिवासिनाम्

ഭിക്ഷാമാത്രവും അന്നവും ദാനം ചെയ്യുന്ന പുരുഷന്മാരും സ്വർഗ്ഗം പ്രാപിക്കുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് ആ തീർത്ഥത്തിൽ വസിക്കുന്ന യജ്ഞകർതാക്കളും വ്രതധാരികളും—

Verse 31

अपि वालाग्रमात्रं हि दत्तं भवति चाक्षयम् । अग्निप्रवेशं यः कुर्याच्छुक्लतीर्थे समाहितः

മുടിയുടെ അഗ്രഭാഗമാത്രം ദാനം ചെയ്താലും അത് അക്ഷയമാകുന്നു. സമാഹിതചിത്തനായി ശുക്ലതീർത്ഥത്തിൽ അഗ്നിപ്രവേശം ചെയ്യുന്നവൻ—

Verse 32

रागद्वेषविनिर्मुक्तो हृदि ध्यात्वा जनार्दनम् । सर्वकामसुसम्पूर्णः स गच्छेद्वारुणं पुरम्

രാഗദ്വേഷങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി, ഹൃദയത്തിൽ ജനാർദനനെ ധ്യാനിച്ച്, സർവകാമഫലങ്ങളാൽ സമ്പൂർണ്ണനായി, അവൻ വരുണപുരം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 33

न रोगो न जरा तत्र यत्र देवोऽंभसां पतिः । अनाशकं तु यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे युधिष्ठिर

ജലങ്ങളുടെ അധിപനായ ദേവൻ വരുണൻ വസിക്കുന്നിടത്ത് രോഗവും ജരയും ഇല്ല. ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ, ആ തീർത്ഥത്തിൽ ആരെങ്കിലും അനാശകവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ—

Verse 34

अनिवर्तिका गतिस्तस्य रुद्रलोकादसंशयम् । अवशः स्ववशो वापि जन्तुस्तत्क्षेत्रमण्डले

അവന്റെ ഗതി അനിവർത്തനീയമാകുന്നു—നിസ്സംശയം രുദ്രലോകത്തിൽ നിന്നുപോലും. അവശനായാലും സ്വവശനായാലും, ആ ക്ഷേത്രമണ്ഡലത്തിനുള്ളിലെ ഏതു ജീവിയും—

Verse 35

मृतः स तु न सन्देहो रुद्रस्यानुचरो भवेत् । शुक्लतीर्थे तु यः कन्यां शक्त्या दद्यादलंकृताम्

അവൻ മരിച്ച ശേഷം നിസ്സംശയം രുദ്രന്റെ അനുചരനാകുന്നു. കൂടാതെ ശുക്ലതീർത്ഥത്തിൽ ആരെങ്കിലും തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് അലങ്കരിച്ച കന്യയെ ദാനം ചെയ്‌താൽ—

Verse 36

विधिना यो नृपश्रेष्ठ कुरुते वृषमोक्षणम् । तस्य यत्फलमुद्दिष्टं पुराणे रुद्रभाषितम्

ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ, ആരെങ്കിലും വിധിപ്രകാരം വൃഷമോക്ഷണം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ, പുരാണത്തിൽ രുദ്രൻ പ്രസ്താവിച്ച ഫലം ഏതാണ്—അതുതന്നെ അവന് ലഭിക്കും.

Verse 37

तदहं सम्प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमना नृप । यावन्तो रोमकूपाः स्युः सर्वाङ्गेषु पृथक्पृथक्

അത് ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിശദീകരിക്കുന്നു; ഹേ രാജാവേ, ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ കേൾക്കുക. ശരീരത്തിലെ എല്ലാ അവയവങ്ങളിലും വേർവേറായി ഉള്ള രോമകൂപങ്ങൾ എത്രയുണ്ടോ—

Verse 38

तावद्वर्षसहस्राणि रुद्रलोके महीयते । शुक्लतीर्थे तु यद्दत्तं ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः

അത്രയേറെ സഹസ്രവർഷങ്ങൾ അവൻ രുദ്രലോകത്തിൽ മഹിമിക്കപ്പെടുന്നു. കൂടാതെ ശുക്ലതീർത്ഥത്തിൽ ചന്ദ്രഗ്രഹണമോ സൂര്യഗ്രഹണമോ സമയത്ത് നൽകുന്ന ദാനം…

Verse 39

वर्धते तद्गुणं तावद्दिनानि दश पञ्च च । शुक्लतीर्थे शुचिर्भूत्वा यः करोति प्रदक्षिणम्

അതേ അളവിൽ—പതിനഞ്ച് ദിവസങ്ങൾ വരെ—അത് പുണ്യം വർധിക്കുന്നു. ശുക്ലതീർത്ഥത്തിൽ ശുചിയായി ആരാണ് പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നതോ…

Verse 40

पृथ्वी प्रदक्षिणा तेन कृता यत्तस्य तत्फलम् । शोभनं मिथुनं यस्तु रुद्रमुद्दिश्य पूजयेत्

അവന് ലഭിക്കുന്ന ഫലം, അവൻ സമസ്ത ഭൂമിയെയും പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തതുപോലെ തന്നെയാകുന്നു. കൂടാതെ രുദ്രനെ ഉദ്ദേശിച്ച് ശോഭന മിഥുനം (യുഗളാർപ്പണം) പൂജിക്കുന്നവൻ…

Verse 41

सप्त जन्मानि तस्यैव वियोगो न च वै क्वचित् । एतत्ते कथितं राजन् संक्षेपेण फलं महत्

അവന് ഏഴ് ജന്മങ്ങൾ വരെ ഒരിക്കലും വേർപാട് സംഭവിക്കുകയില്ല. ഹേ രാജാവേ, ഈ മഹത്തായ ഫലം നിനക്കു സംക്ഷേപമായി പറഞ്ഞു.

Verse 42

शुक्लतीर्थस्य यत्पुण्यं यथा देवाच्छ्रुतं मया । य इदं शृणुयाद्भक्त्या पुराणे विहितं फलम्

ശുക്ലതീർത്ഥത്തിന്റെ പുണ്യം ഞാൻ ദേവനിൽ നിന്ന് യഥാവിധി കേട്ടതുപോലെ; പുരാണത്തിൽ വിധിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ഫലം ഭക്തിയോടെ ആരാണ് ശ്രവിക്കുന്നതോ…

Verse 43

स लभेन्नात्र सन्देहः सत्यं सत्यं पुनः पुनः । पुत्रार्थी लभते पुत्रं धनार्थी लभते धनम्

അവൻ നിശ്ചയമായും പ്രാപിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല; സത്യം, സത്യം, വീണ്ടും വീണ്ടും. പുത്രാർത്ഥി പുത്രനെ പ്രാപിക്കുന്നു; ധനാർത്ഥി ധനം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 44

मोक्षार्थी लभते मोक्षं स्नानदानफलं महत्

മോക്ഷാർത്ഥി മോക്ഷം പ്രാപിക്കുന്നു; അവിടെ സ്നാനത്തിന്റെയും ദാനത്തിന്റെയും ഫലം മഹത്താണ്.

Verse 156

। अध्याय

അധ്യായം (അധ്യായ-ശീർഷക സൂചകം).