देवर्षि-प्रश्नः तथा असुर-वध-हेतुनिवेदनम् | The Devas’ Petition and the Cause for Slaying Asuras

Verse 1

ब्रह्मोवाच । इति स्तुतिं च हर्यादिकृतामाकर्ण्य शंकरः । बभूवातिप्रसन्नो हि विजहास च सूतिकृत्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു: ഹരി (വിഷ്ണു) മുതലായവർ ചെയ്ത സ്തുതിയെ കേട്ട് ശങ്കരൻ അത്യന്തം പ്രസന്നനായി; സർവ്വജീവഹിതകാരിയായ ശുഭപ്രഭു മന്ദഹാസം ചെയ്തു.

Verse 2

ब्रह्मविष्णू तु दृष्ट्वा तौ सस्त्रीकौ संगतौ हरः । यथोचितं समाभाष्य पप्रच्छागमनं तयोः

ബ്രഹ്മാവിനെയും വിഷ്ണുവിനെയും അവരുടെ സഹധർമ്മിണികളോടുകൂടെ ഒരുമിച്ച് വന്നതായി കണ്ട ഹരൻ (ശിവൻ) യഥോചിതമായി അഭിവാദ്യം ചെയ്ത്, അവരുടെ വരവിന്റെ കാരണമെന്തെന്ന് ചോദിച്ചു।

Verse 3

रुद्र उवाच । हहर हावध देवा मुनयश्चाद्य निर्भयाः । निजागमनहेतुं हि कथयस्व सुतत्त्वतः

രുദ്രൻ പറഞ്ഞു—“ഹാ ഹാ! മതി—ഭയപ്പെടേണ്ട, ദേവന്മാരേയും ആദിമുനിമാരേയും. നിങ്ങളുടെ വരവിന്റെ യഥാർത്ഥ കാര്യം സത്തത്ത്വപ്രകാരം എനിക്ക് പറയുക।”

Verse 4

किमर्थमागता यूयं किं कार्यं चेह विद्यते । तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि भवत्स्तुत्या प्रसन्नधीः

നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഏത് ഉദ്ദേശത്തോടെ വന്നിരിക്കുന്നു, ഇവിടെ എന്ത് കാര്യമുണ്ട്? അതെല്ലാം കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; നിങ്ങളുടെ സ്തുതിയാൽ എന്റെ മനസ് പ്രസന്നവും ശാന്തവുമായി।

Verse 5

ब्रह्मोवाच । इति पृष्टे हरेणाहं सर्वलोकपितामहः । मुनेऽवोचं महादेवं विष्णुना परिचोदितः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ മുനേ, ഹരി (വിഷ്ണു) എന്നോട്, സർവ്വലോകങ്ങളുടെ പിതാമഹനായ എന്നോട്, ചോദിച്ചപ്പോൾ വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രേരണയാൽ ഞാൻ മഹാദേവനോട് പറഞ്ഞു।

Verse 6

देवदेव महादेव करुणासागर प्रभो । यदर्थमागतावावां तच्छृणु त्वं सुरर्षिभिः

ദേവദേവ മഹാദേവാ, കരുണാസാഗരനായ പ്രഭോ! ഞങ്ങൾ ഏതു ലക്ഷ്യത്തോടെ ഇവിടെ വന്നുവോ, അത് ദേവന്മാരുടെയും ഋഷിമാരുടെയും സന്നിധിയിൽ നിങ്ങൾ ശ്രവിക്കണമേ.

Verse 7

विशेषतस्तवैवार्थमागता वृपभध्वज । सहार्थिनस्सदायोग्यमन्यथा न जगद्भवेत्

ഹേ വൃഷഭധ്വജാ! ഞാൻ പ്രത്യേകമായി നിങ്ങളുടെ കാര്യമാത്രത്തിനായി വന്നിരിക്കുന്നു. ഒരേ പവിത്ര ലക്ഷ്യമുള്ളവർ എപ്പോഴും ഐക്യത്തിന് യോഗ്യരാണ്; അല്ലെങ്കിൽ ലോകക്രമം തന്നെ നിലനിൽക്കുകയില്ല.

Verse 8

केचिद्भविष्यंत्यसुरा मम वध्या महेश्वर । हरेर्वध्यास्तथा केचिद्भवंतश्चापि केचन

ഹേ മഹേശ്വരാ! ഭാവിയിൽ ചില അസുരർ ഉദ്ഭവിക്കും; അവർ എന്റെ കൈകൊണ്ട് വധിക്കപ്പെടേണ്ടവരായിരിക്കും. അതുപോലെ ചിലർ ഹരി (വിഷ്ണു) യാൽ വധിക്കപ്പെടും; ചിലർ തീർച്ചയായും നിങ്ങളുടെ കൈകൊണ്ടും വധിക്കപ്പെടും.

Verse 9

केचित्त्वद्वीर्यजातस्य तनयस्य महाप्रभो । मायावध्याः प्रभो केचिद्भविष्यंत्यसुरास्सदा

ഹേ മഹാപ്രഭോ! അങ്ങയുടെ ദിവ്യശക്തിയിൽ നിന്നു ജനിച്ച പുത്രന്മാരിൽ ചിലർ സദാ മായയും ഉപായവും കൊണ്ടുമാത്രം വധിക്കാവുന്ന അസുരന്മാരായിരിക്കും; പ്രഭോ, മറ്റുചിലരും അങ്ങനെ തന്നെ എപ്പോഴും ഉദ്ഭവിക്കും।

Verse 10

तवैव कृपया शंभोस्सुराणां सुखमुत्तमम् । नाशयित्वाऽसुरान् घोराञ्जगत्स्वास्थ्यं सदाभयम्

ഹേ ശംഭോ! അങ്ങയുടെ കൃപയാൽ മാത്രമേ ദേവന്മാർക്ക് പരമസുഖവും ശ്രേയസ്സും ലഭിക്കൂ. ഭീകര അസുരന്മാരെ നശിപ്പിച്ച് ലോകത്തിൽ ആരോഗ്യവും ഐക്യവും സദാ നിർഭയതയും അങ്ങ് സ്ഥാപിക്കുന്നു।

Verse 11

योगयुक्ते त्वयि सदा राग द्वेषविवर्जिते । दयापात्रैकनिरते न वध्या ह्यथवा तव

നിങ്ങൾ സദാ യോഗത്തിൽ സ്ഥാപിതനായി, രാഗദ്വേഷരഹിതനായി, കരുണയുടെ പാത്രമാകുന്നതിൽ മാത്രം ഏകനിഷ്ഠനാണ്; അതിനാൽ നിങ്ങളുടെ വധം സത്യത്തിൽ പ്രസക്തമല്ല—നിങ്ങളുടെ കാര്യത്തിൽ ‘വധം’ എന്ന ചോദ്യം തന്നെ ഇല്ല।

Verse 12

अराधितेषु तेष्वीश कथं सृष्टिस्तथा स्थितिः । अतश्च भविता युक्तं नित्यंनित्यं वृषध्वज

ഹേ ഈശ്വരാ, അവരെയേ മാത്രം ആരാധിച്ചാൽ സൃഷ്ടിയും സ്ഥിതിയും എങ്ങനെ യഥാർത്ഥമായി നടക്കും? അതിനാൽ ഹേ വൃഷധ്വജാ, നിന്നെ നിത്യനിത്യമായി, എല്ലായ്പ്പോഴും പൂജിക്കലാണ് യുക്തം।

Verse 13

सृष्टिस्थित्यंतकर्माणि न कार्याणि यदा तदा । शरीरभेदश्चास्माकं मायायाश्च न युज्यते

ആ സമയത്ത് സൃഷ്ടി, സ്ഥിതി, സംഹാരം എന്നീ കര്‍മ്മങ്ങള്‍ ചെയ്യേണ്ടതല്ല. ഞങ്ങള്‍ക്കു ശരീരഭേദം യുക്തമല്ല; മായയ്ക്കും അങ്ങനെ തന്നേ; കാരണം സത്യത്തിൽ അത്തരം ഭേദം ബാധകമല്ല।

Verse 14

एकस्वरूपा हि वयं भिन्नाः कार्यस्य भेदतः । कार्यभेदो न सिद्धश्चेद्रूपभेदाऽप्रयोजनः

നാം യഥാർത്ഥത്തിൽ ഏകസ്വരൂപരാണ്; പ്രവർത്തനഭേദം കൊണ്ടുമാത്രം ഭിന്നരെന്നു തോന്നുന്നു. പ്രവർത്തനഭേദം തന്നെ സിദ്ധമാകുന്നില്ലെങ്കിൽ, രൂപഭേദകൽപ്പന നിർഥകമാണ്.

Verse 15

एक एव त्रिधा भिन्नः परमात्मा महेश्वरः । मायास्वाकारणादेव स्वतंत्रो लीलया प्रभुः

പരമാത്മാവായ മഹേശ്വരൻ ഒരുവനേ; എങ്കിലും അവൻ ത്രിധാ രൂപമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. തന്റെ തന്നെ മായയാൽ, ബാഹ്യകാരണമില്ലാതെ, ആ പ്രഭു പൂർണ്ണ സ്വതന്ത്രനായി ലീലാരൂപത്തിൽ ജഗത്തിനെ പ്രകടമാക്കുന്നു.

Verse 16

इति श्रीशिवमहापुणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे विष्णुब्रह्मकृतशिव प्रार्थनावर्णनं नाम षोडशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ പരമപുണ്യമായ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ ദ്വിതീയ റുദ്രസംഹിതയുടെ ദ്വിതീയ സതീഖണ്ഡത്തിൽ ‘വിഷ്ണുവും ബ്രഹ്മാവും അർപ്പിച്ച ശിവപ്രാർത്ഥനയുടെ വർണ്ണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള പതിനാറാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 17

इत्थं वयं त्रिधा भूताः प्रभाभिन्नस्वरूपिणः । शिवाशिवसुतास्तत्त्वं हृदा विद्धि सनातन

ഇങ്ങനെ നാം ത്രിധാ ആയി; നമ്മുടെ സ്വരൂപഭേദം പ്രഭയാൽ (തേജസ്സാൽ) മാത്രമാണ്. ഹേ സനാതന, ഹൃദയത്തിൽ ഈ നിത്യസത്യം അറിക—നാം ശിവന്റെയും അശിവയുടെയും പുത്രന്മാർ.

Verse 18

अहं विष्णुश्च सस्त्रीकौ संजातौ कार्यहेतुतः । लोककार्यकरौ प्रीत्या तव शासनतः प्रभो

ഹേ പ്രഭോ! ഞാനും വിഷ്ണുവും ഞങ്ങളുടെ സഹധർമ്മിണികളോടുകൂടെ നിങ്ങളുടെ ദിവ്യകാര്യസിദ്ധിക്കായി പ്രത്യക്ഷരായിരിക്കുന്നു. നിങ്ങളുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം സന്തോഷത്തോടെ ലോകകാര്യങ്ങൾ നിർവഹിക്കുന്നു.

Verse 19

तस्माद्विश्वहितार्थाय सुराणां सुखहेतवे । परिगृह्णीष्व भार्यार्थे रामामेकां सुशोभनाम्

അതുകൊണ്ട് വിശ്വഹിതത്തിനും ദേവന്മാരുടെ സുഖത്തിനുമായി, ഭാര്യയായി ഈ ഒരേയൊരു സുന്ദരിയായ രമയെ സ്വീകരിക്കണമേ.

Verse 20

अन्यच्छृणु महेशान पूर्ववृत्तं स्मृतं मया । यन्नौ पुरःपुरा प्रोक्तं त्वयैव शिवरूपिणा

ഹേ മഹേശാനേ! മറ്റൊന്നും കേൾക്കണമേ—എനിക്ക് ഓർമ്മയായിരിക്കുന്ന പൂർവ്വവൃത്താന്തം; വളരെ മുമ്പ് നിങ്ങൾ തന്നേ ശിവരൂപത്തിൽ ഞങ്ങളോട് പറഞ്ഞത്.

Verse 21

मद्रूपं परमं ब्रह्मन्नीदृशं भवदंगतः । प्रकटी भविता लोके नाम्ना रुद्रः प्रकीर्तितः

ഹേ ബ്രഹ്മൻ (ബ്രഹ്മാ)! എന്റെ സ്വരൂപം തന്നെയാണ് പരബ്രഹ്മം. നിന്റെ ദേഹത്തിൽ നിന്ന് ഇതേ സ്വഭാവമുള്ള ഒരാൾ ലോകത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു ‘രുദ്ര’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധനാകും.

Verse 22

सृष्टिकर्ताऽभवद्ब्रह्मा हरिः पालनकारकः । लयकारी भविष्यामि रुद्ररूपो गुणाकृतिः

ബ്രഹ്മാ സൃഷ്ടികർത്താവായി; ഹരി (വിഷ്ണു) പാലകനായി. ഞാൻ ഗുണാകൃതിയെ ധരിച്ചു രുദ്രരൂപത്തിൽ ലയകർത്താവായി ഭവിക്കും.

Verse 23

स्त्रियं विवाह्य लोकस्य करिष्ये कार्यमुत्तमम् । इति संस्मृत्य स्वप्रोक्तं पूर्णं कुरु निजं पणम्

“ഒരു സ്ത്രീയെ വിവാഹം ചെയ്ത് ലോകഹിതത്തിനായി പരമോത്തമ കര്‍മ്മം നിര്‍വഹിക്കും.” എന്നു സ്വന്തം വാക്ക് സ്മരിച്ചു, തന്റെ സ്വകാര്യ പ്രതിജ്ഞ പൂര്‍ണമായി നിറവേറ്റാന്‍ അവന്‍ നിശ്ചയിച്ചു।

Verse 24

निदेशस्तव च स्वामिन्नहं सृष्टिकरो हरिः । पालको लयहेतुस्त्वमाविर्भूतस्स्वयं शिवः

ഹേ സ്വാമീ! ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം തന്നെയാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ഹരി (വിഷ്ണു) സൃഷ്ടികർത്താവും പാലകനും; നിങ്ങൾ ലയത്തിന്റെ കാരണമാണ്—സ്വയം ശിവനായി ഇവിടെ ആവിർഭവിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 25

त्वां विना न समर्थौ हि आवां च स्वस्वकर्मणि । लोककार्यरतो तस्मादेकां गृह्णीष्व कामिनीम्

നിങ്ങളില്ലാതെ ഞങ്ങൾ ഞങ്ങളുടെ-ഞങ്ങളുടെ കര്‍ത്തവ്യങ്ങളിൽ സമർത്ഥരല്ല. അതുകൊണ്ട് ലോകഹിതത്തിൽ നിരതനായി, ഒരു പ്രിയ കന്യയെ പത്നിയായി സ്വീകരിക്കണമേ।

Verse 26

यथा पद्मालया विष्णोस्सावित्री च यथा मम । तथा सहचरीं शंभो कांतां गृह्णीष्व संप्रति

വിഷ്ണുവിന് പദ്മാലയാ (ലക്ഷ്മി) എങ്ങനെയോ, എനിക്ക് സാവിത്രി എങ്ങനെയോ, അതുപോലെ ഹേ ശംഭോ! ഇപ്പോൾ നിങ്ങൾക്കും ഒരു പ്രിയ സഹചാരിണിയായ കാന്തയെ സ്വീകരിക്കണമേ।

Verse 27

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वचो मे हि ब्रह्मणः पुरतो हरेः । स मां जगाद लोकेशः स्मेराननमुखो हरः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹരിയുടെ സന്നിധിയിൽ എന്റെ വാക്കുകൾ ഇങ്ങനെ കേട്ട ശേഷം, ലോകേശ്വരനായ ഹരൻ മൃദുഹാസ്യമുഖത്തോടെ എന്നോടു പറഞ്ഞു।

Verse 28

ईश्वर उवाच । हे ब्रह्मन् हे हरे मे हि युवां प्रियतरौ सदा । दृष्ट्वा त्वां च ममानंदो भवत्यतितरां खलु

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു— ഹേ ബ്രഹ്മൻ, ഹേ ഹരി! നിങ്ങൾ ഇരുവരും എനിക്കു സദാ അത്യന്തം പ്രിയരാണ്. നിങ്ങളെ കണ്ടാൽ എന്റെ ആനന്ദം തീർച്ചയായും അതിവിശേഷമായി വർധിക്കുന്നു।

Verse 29

युवां सुरविशिष्टौ हि त्रिभव स्वामिनौ किल । कथनं वां गरिष्ठेति भवकार्यरतात्मनोः

നിങ്ങൾ ഇരുവരും ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരും സത്യത്തിൽ ത്രിഭുവനത്തിന്റെ അധിപതികളും ആകുന്നു. അതിനാൽ ലോകക്രമത്തിന്റെ പ്രവർത്തിയിൽ നിരതമായ നിങ്ങളുടെ ഉപദേശം അത്യന്തം ഭാരവത്തും പ്രാമാണികവും ആണ്।

Verse 30

उचितं न सुरश्रेष्ठौ विवाहकरणं मम । तपोरतविरक्तस्य सदा विदितयोगिनः

ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! എന്റെ വിവാഹം നടത്തിക്കൊടുക്കുന്നത് നിങ്ങൾക്കു യുക്തമല്ല; കാരണം ഞാൻ സദാ തപസ്സിൽ നിരതനും വിഷയവൈരാഗ്യനുമായ, എപ്പോഴും അറിയപ്പെടുന്ന യോഗമാർഗ്ഗത്തിലുള്ള യോഗിയുമാണ്।

Verse 31

यो निवृत्तिसुमार्गस्थः स्वात्मारामो निरंजनः । अवधूततनुर्ज्ञानी स्वद्रष्टा कामवर्जितः

നിവൃത്തിയുടെ ശ്രേഷ്ഠമാർഗ്ഗത്തിൽ നിലകൊണ്ട് സ്വാത്മാനന്ദത്തിൽ രമിക്കുന്ന, നിർമലനായവൻ; അവധൂതനെപ്പോലെ ദേഹം ധരിച്ചിട്ടും ജ്ഞാനിയായവൻ; സ്വന്തം ആത്മാവിന്റെ സാക്ഷിയും കാമനാരഹിതനും ആയവൻ।

Verse 32

अविकारी ह्यभोगी च सदाशुचिरमंगलः । तस्य प्रयोजनं लोके कामिन्या किं वदाधुना

അവൻ അവികാരി, ഭോഗസ്പർശരഹിതൻ, നിത്യശുചിയും മംഗളസ്വരൂപനും. അത്തരമൊരു പ്രഭുവിന് ലോകത്തിൽ എന്തു പ്രയോജനം? കാമവശയായ സ്ത്രീ ഇപ്പോൾ അതെന്തിന് പറയണം?

Verse 33

केवलं योगलग्नस्य ममानंदस्सदास्ति वै । ज्ञानहीनस्तु पुरुषो मनुते बहु कामकम्

യോഗത്തിൽ മാത്രം ലീനനായവന് എന്റെ ആനന്ദം എപ്പോഴും നിലനിൽക്കും. എന്നാൽ ജ്ഞാനഹീനനായ മനുഷ്യൻ പല ആഗ്രഹജന്യ ലക്ഷ്യങ്ങൾ കരുതി അവയുടെ പിന്നാലെ ഓടുന്നു.

Verse 34

विवाहकरणं लोके विज्ञेयं परबंधनम् । तस्मात्तस्य रुचिर्नो मे सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

ലോകത്തിൽ വിവാഹം ചെയ്യുന്നത് പരമബന്ധനമാണെന്ന് അറിയണം. അതിനാൽ അതിൽ എനിക്ക് രുചിയില്ല—ഞാൻ സത്യം, സത്യമേ പറയുന്നു.

Verse 35

न स्वार्थं मे प्रवृत्तिर्हि सम्यक्स्वार्थविचिंतनात् । तथापि तत्करिष्यामि भवदुक्तं जगद्धितम्

എന്റെ പ്രവൃത്തി സ്വാർത്ഥലാഭത്തിനല്ല; യഥാർത്ഥ സ്വാർത്ഥം എന്തെന്നു ഞാൻ സമ്യക്‌മായി വിചാരിച്ചിട്ടുണ്ട്. എങ്കിലും, ലോകഹിതത്തിനായുള്ള നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതു ഞാൻ നിർബന്ധമായി ചെയ്യും.

Verse 36

मत्त्वा वचो गरिष्ठं वा नियोक्तिपरिपूर्त्तये । करिष्यामि विवाहं वै भक्तवश्यस्सदा ह्यहम्

ഈ വാക്കിനെ അത്യന്തം ഭാരമുള്ളതെന്നു കരുതി, ദൈവനിയോഗം പരിപൂരണമാക്കുന്നതിനായി ഞാൻ നിർബന്ധമായി വിവാഹം നടത്തും; കാരണം ഞാൻ എപ്പോഴും ഭക്തന്റെ ഭക്തിക്ക് വശനാണ്.

Verse 37

परंतु यादृशीं कांतां ग्रहीष्यामि तथापणम् । तच्छृणुष्व हरे ब्रह्मन् युक्तमेव वचो मम

എന്നാൽ ഞാൻ മനസ്സിൽ കണ്ടതുപോലെ അത്തരം പ്രിയയെ മാത്രമേ സ്വീകരിക്കൂ. അതിനാൽ, ഹേ ഹരി, ഹേ ബ്രഹ്മൻ—കേൾക്കുക; എന്റെ വാക്ക് നിശ്ചയമായും യുക്തമാണ്.

Verse 38

या मे तेजस्समर्था हि ग्रहीतुं स्याद्विभागशः । तां निदेशय भार्यार्थे योगिनीं कामरूपिणीम्

ഹേ (പിതാവേ)! എന്റെ ദിവ്യ തേജസ്സിനെ യഥോചിതമായി ഭാഗംഭാഗമായി ഗ്രഹിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള, രൂപം മാറുന്ന ആ യോഗിനിയെ ഭാര്യാർത്ഥമായി എനിക്ക് നിർദ്ദേശിക്കണമേ.

Verse 39

योगयुक्ते मयि तथा योगिन्येव भविष्यति । कामासक्ते मयि तथा कामिन्येव भविष्यति

അവൾ യോഗത്താൽ എന്നോടു യുക്തയായാൽ അവൾ തീർച്ചയായും യോഗിനിയാകും; അവൾ കാമാസക്തിയാൽ എന്നിൽ ആസക്തയായാൽ അവൾ തീർച്ചയായും കാമിനിയാകും.

Verse 40

यमक्षरं वेदविदो निगदंति मनीषिणः । ज्योतीरूपं शिवं ते च चिंतयिष्ये सनातनम्

വേദവിദരും മുനിമാരും പ്രസ്താവിക്കുന്ന ആ അവിനാശി പരമാക്ഷരത്തെ—ജ്യോതിരൂപനായ സനാതന ശിവനെ ഞാൻ ധ്യാനിക്കും।

Verse 41

तच्चिंतायां यदा सक्तो ब्रह्मन् गच्छामि भाविनीम् । तत्र या विघ्नजननी न भवित्री हतास्तु मे

ഹേ ബ്രഹ്മാ! ഞാൻ ആ ധ്യാനത്തിൽ ലീനനായി എന്റെ പ്രിയ (സതി)യിലേക്കു പോകുമ്പോൾ, അവിടെ വിഘ്നങ്ങളുടെ കാരണമായി ജനിക്കേണ്ടവൾ ജനിക്കാതിരിക്കട്ടെ; എന്റെ നിമിത്തം അവൾ നശിക്കട്ടെ।

Verse 42

त्वं वा विष्णुरहं वापि शिवस्य ब्रह्मरूपिणः । अंशभूता महाभागा योग्यं तदनुचिंतनम्

നീ വിഷ്ണുവായാലും, ഞാനും വിഷ്ണുവായാലും—ഹേ മഹാഭാഗ! നാം ഇരുവരും ബ്രഹ്മസ്വരൂപനായ ശിവന്റെ അംശമാത്രം; അതിനാൽ ആ തത്ത്വത്തെ പുനഃപുനഃ അനുചിന്തനം ചെയ്യുന്നത് യുക്തമാണ്।

Verse 43

तच्चिंतया विनोद्वाहं स्थास्यामि कमलासन । तस्माज्जायां प्रादिश त्वं मत्कर्मानुगतां सदा

ഹേ കമലാസനാ! അതിനെ ധ്യാനിച്ചാൽ ഞാൻ ദുഃഖരഹിതനായി നിലകൊള്ളും. അതിനാൽ എന്റെ നിയത കർമ്മങ്ങളെ സദാ അനുഗമിച്ച് സഹായിക്കുന്ന ഭാര്യയെ എനിക്കു പ്രസാദിക്കണമേ.

Verse 44

तत्राप्येकं पणं मे त्वं वृणु ब्रह्मंश्च मां प्रति । अविश्वासो मदुक्ते चेन्मया त्यक्ता भविष्यति

ഹേ ബ്രഹ്മനേ! അവിടെയും എനിക്കെതിരായി നീ ഒരു പ്രതിജ്ഞ തിരഞ്ഞെടുക്കുക. എന്റെ വാക്കിൽ അവിശ്വാസമുണ്ടെങ്കിൽ, അറിഞ്ഞുകൊൾ—ഞാൻ നിന്നെ ഉപേക്ഷിക്കും.

Verse 45

ब्रह्मोवाच । इति तस्य वचश्श्रुत्वाहं स विष्णुर्हरस्य च । सस्मितं मोदितमनोऽवोचं चेति विनम्रकः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ഞാൻ വിഷ്ണുവിനോടുകൂടെ, ഹരൻ (ശിവൻ) സന്നിധിയിൽ, മൃദുഹാസവും ആനന്ദിതഹൃദയവും കൊണ്ട്, വിനീതമായി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.

Verse 46

शृणु नाथ महेशान मार्गिता यादृशी त्वया । निवेदयामि सुप्रीत्या तां स्त्रियं तादृशीं प्रभो

ഹേ നാഥാ, ഹേ മഹേശാനാ! കേൾക്കുക—നീ അന്വേഷിച്ചതുപോലെയുള്ള ആ സ്ത്രീയെക്കുറിച്ച് ഞാൻ അത്യന്തം പ്രീതിയോടെ നിനക്കു നിവേദിക്കുന്നു, പ്രഭോ.

Verse 47

उमा सा भिन्नरूपेण संजाता कार्यसाधिनी । सरस्वती तथा लक्ष्मीर्द्विधा रूपा पुरा प्रभो

ഹേ പ്രഭോ! ആ ഉമാ ഭിന്നഭിന്ന രൂപങ്ങളായി അവതരിച്ച് ദൈവകാര്യസാധിനിയായി; പൂർവകാലത്ത് സരസ്വതിയും ലക്ഷ്മിയും ദ്വിരൂപങ്ങളായതുപോലെ.

Verse 48

पाद्मा कांताऽभवद्विष्णोस्तथा मम सरस्वती । तृतीयरूपा सा नाभूल्लोककार्यहितैषिणी

പദ്മാ വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രിയകാന്തയായി, അതുപോലെ സരസ്വതി എന്റേതായി. ആ മൂന്നാം രൂപിണി നിർജ്ജീവമായി നിന്നില്ല—ലോകകാര്യഹിതം തേടിയവളായിരുന്നു।

Verse 49

दक्षस्य तनया याभूत्सती नाम्ना तु सा विभो । सैवेदृशी भवेद्भार्या भवेद्धि हितकारिणी

ഹേ പ്രഭോ! ദക്ഷന്റെ പുത്രിയായി ‘സതി’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയായ അവളേ അത്തരം ഭാര്യയായിരിക്കുവാൻ യോഗ്യയാണ്; കാരണം അവൾ നിശ്ചയമായും ഭർത്താവിന്റെ ഹിതകാരിണിയാണ്।

Verse 50

सा तपस्यति देवेश त्वदर्थं हि दृढव्रता । त्वां पतिं प्राप्तुकामा वै महातेजोवती सती

ഹേ ദേവേശ്വരാ! അവൾ നിനക്കായി മാത്രം ദൃഢവ്രതയായി തപസ്സു ചെയ്യുന്നു. മഹാതേജസ്വിനിയായ സതി നിന്നെ ഭർത്താവായി പ്രാപിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

Verse 51

दातुं गच्छ वरं तस्यै कृपां कुरु महेश्वर । तां विवाहय सुप्रीत्या वरं दत्त्वा च तादृशम्

ഹേ മഹേശ്വരാ! ചെന്നു അവൾക്ക് വരം നല്കി കരുണ കാണിക്കണമേ. സന്തോഷത്തോടെ അവളെ വിവാഹം ചെയ്ത് അവളുടെ ആഗ്രഹത്തിന് യോജിച്ച വരം ദയചെയ്യണമേ.

Verse 52

हरेर्मम च देवानामियं वाञ्छास्ति शंकर । परिपूरय सद्दृष्ट्या पश्यामोत्सवमादरात्

ഹേ ശങ്കരാ! ഹരിയുടെയും എന്റെയും ദേവന്മാരുടെയും ഹൃദയാഭിലാഷം ഇതുതന്നെ. നിന്റെ മംഗളകരമായ കൃപാദൃഷ്ടിയാൽ ഇതു പൂർത്തിയാക്കി, ഞങ്ങൾ ആദരത്തോടെ ഉത്സവം ദർശിക്കട്ടെ.

Verse 53

मङ्गलं परमं भूयात्त्रिलोकेषु सुखावहम् । सर्वज्वरो विनश्येद्वै सर्वेषां नात्र संशयः

ത്രിലോകങ്ങൾക്കും സുഖം നൽകുന്ന പരമ മംഗളം നിലനില്ക്കട്ടെ; എല്ലാവരുടെയും എല്ലാ ജ്വരരൂപ ദുഃഖങ്ങളും നിശ്ചയമായി നശിക്കട്ടെ—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 54

अथवास्मद्वचश्शेषे वदंत मधुसूदनः । लीलाजाकृतिमीशानं भक्तवत्सलमच्युतः

അല്ലെങ്കിൽ ഞങ്ങളുടെ വാക്കുകൾ അവസാനിച്ചപ്പോൾ, അച്യുതനായ മധുസൂദനൻ സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഭക്തവത്സലനായ വിഷ്ണു ലീലാമൂർത്തിയായ ഈശാനൻ (ശിവൻ)നെ സ്തുതിച്ചു.

Verse 55

विष्णुरुवाच । देवदेव महादेव करुणाकर शंकर । यदुक्तं ब्रह्मणा सर्वं मदुक्तं तन्न संशयः

വിഷ്ണു പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവദേവാ, ഹേ മഹാദേവാ, ഹേ കരുണാകര ശങ്കരാ! ബ്രഹ്മാവ് മുഴുവനായി പറഞ്ഞതെല്ലാം ഞാൻ പറഞ്ഞതുതന്നെ; ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 56

तत्कुरुष्व महेशान कृपां कृत्वा ममोपरि । सनाथं कुरु सद्दृष्ट्या त्रिलोकं सुविवाह्यताम्

ഹേ മഹേശാനേ! എന്നോടു കരുണ കാട്ടി അതു ചെയ്യണമേ. നിന്റെ മംഗളദൃഷ്ടിയാൽ ത്രിലോകത്തെ സനാഥമാക്കി സുമാർഗത്തിൽ നയിക്കയും, എന്റെ വിവാഹം വിധിപൂർവ്വം മംഗളമായി സിദ്ധിക്കയും ചെയ്യട്ടെ.

Verse 57

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा भगवान् विष्णुस्तूष्णीमास मुने सुधीः । तथा स्तुतिं विहस्याह स प्रभुर्भक्तवत्सलः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ മുനേ! ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് ജ്ഞാനിയായ ഭഗവാൻ വിഷ്ണു മൗനമായി. തുടർന്ന് ഭക്തവത്സലനായ പ്രഭു പുഞ്ചിരിച്ച് വീണ്ടും പറഞ്ഞു, സ്തുതിയെ തുടർന്നു.

Verse 58

ततस्त्वावां च संप्राप्य चाज्ञां स मुनिभिस्सुरैः । अगच्छावस्वेष्टदेशं सस्त्रीकौ परहर्षितौ

അനന്തരം അവർ ഇരുവരും നിങ്ങളിരുവരെയും സമീപിച്ച്, മുനിമാരുടെയും ദേവന്മാരുടെയും അനുവാദം ലഭിച്ചതിനുശേഷം, ഭാര്യമാരോടുകൂടി പരമാനന്ദത്തോടെ തങ്ങളുടെ ഇഷ്ടദേശത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു।