
Sukta 6.21
Bharadvāja (Bārhaspatya) (traditional ascription for RV 6.21 within Mandala 6)
Triṣṭubh (probable for RV 6.21; Mandala 6 Indra hymns predominantly Triṣṭubh)
ഈ സൂക്തം ശക്തിയുള്ള ഹവിസ്സുകളാലും രഥാരൂഢ പ്രചോദനങ്ങളായ ധീഃകളാലും ഇന്ദ്രനെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു; അവനെ എപ്പോഴും യുവാവും ക്ഷയമില്ലാത്ത ശക്തിയുമായതായി സ്തുതിച്ച്, വിശാല സമ്പത്തും വിജയവും നൽകുന്നവനെന്നു പുകഴ്ത്തുന്നു. ഇത് വൈരശക്തികളായ രക്ഷസ്സുകളെ നേരിട്ട്, വജ്രധാരിയും പുരാതന സഖാവുമായ ഇന്ദ്രൻ അവരെ അകറ്റിക്കളയണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുന്നു. അവസാനം പ്രായോഗിക പ്രാർത്ഥന: എളുപ്പവും കഠിനവുമായ വഴികളിലൂടെയും പാതയൊരുക്കുന്നവനും നേതാവുമായ ഇന്ദ്രൻ ഉണർന്ന്, ആരാധകരെ ശക്തിയിലേക്കും സമൃദ്ധിയിലേക്കും (വാജ) കൊണ്ടുപോകട്ടെ.
Mantra 1
इमा उ त्वा पुरुतमस्य कारोर्हव्यं वीर हव्या हवन्ते । धियो रथेष्ठामजरं नवीयो रयिर्विभूतिरीयते वचस्या ॥
ഹേ വീരാ, പുരുതമൻ (അത്യധികസമൃദ്ധനായ) ഗായകനിൽ നിന്നുള്ള ഈ ഹവ്യ-അർപ്പണങ്ങൾ നിന്നെ വിളിക്കുന്നു; ഈ ആഹുതികൾ നിന്നെ ആഹ്വാനിക്കുന്നു. രഥപഥത്തിൽ ദൃഢമായി സ്ഥാപിതമായ പ്രചോദിത ധികൾ—എപ്പോഴും നവം, അജരം—വാക്കിന്റെ ശക്തിയാൽ റയിയായി, സർവ്വവ്യാപിയായ സമൃദ്ധിയായി മുന്നേറുന്നു.
Mantra 2
तमु स्तुष इन्द्रं यो विदानो गिर्वाहसं गीर्भिर्यज्ञवृद्धम् । यस्य दिवमति मह्ना पृथिव्याः पुरुमायस्य रिरिचे महित्वम् ॥
ഞാൻ ആ ഇന്ദ്രനെ സ്തുതിക്കുന്നു—ദർശനത്തിൽ അറിയപ്പെട്ടവനെ, ഗീരുകളുടെ വാഹകനെയെ, യജ്ഞംകൊണ്ട് വർദ്ധിതനായവനെ. അവന്റെ മഹിമ, ബഹുവിധശക്തിയുള്ളത്, തന്റെ ബലത്താൽ ദ്യാവിനെയും അതിക്രമിച്ച് പൃഥിവിയെയും അതിക്രമിച്ച് ഒഴുകിപ്പൊങ്ങി നിലകൊള്ളുന്നു.
Mantra 3
स इत्तमोऽवयुनं ततन्वत्सूर्येण वयुनवच्चकार । कदा ते मर्ता अमृतस्य धामेयक्षन्तो न मिनन्ति स्वधावः ॥
അവൻ തന്നേ അവയുനം—ശരിയായ വിവേകം ഇല്ലാത്ത അന്ധകാരം—വ്യാപിപ്പിച്ചു; സൂര്യനാൽ അതിനെ തേജസ്സുള്ള ഋത-ക്രമത്തോടെ നിറച്ചു. ഹേ സ്വധാവാൻ (സ്വശക്തിമാൻ), അമൃതത്തിന്റെ ധാമത്തിൽ യജ്ഞാർപ്പണം ചെയ്യുന്ന നിന്റെ മർത്ത്യർ എപ്പോൾ ഇനി കുറയാതെ ഇരിക്കും?
Mantra 4
यस्ता चकार स कुह स्विदिन्द्रः कमा जनं चरति कासु विक्षु । कस्ते यज्ञो मनसे शं वराय को अर्क इन्द्र कतमः स होता ॥
ഈ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തവൻ—ആ ഇന്ദ്രൻ സത്യത്തിൽ എവിടെയാണ്? ഏതു ജനത്തിലേക്കാണ് അവൻ സഞ്ചരിക്കുന്നത്, ഏതു വിക്ഷു (കുലങ്ങളിൽ)? തിരഞ്ഞെടുപ്പിനായി നിന്റെ മനസ്സിന് ശാന്തി നൽകുന്ന ഏത് യജ്ഞാർപ്പണമാണത്? ഹേ ഇന്ദ്ര, ഏത് അർക്ക് (സ്തുതി-ഗാനം) അതാണ്—അതിനെ വഹിക്കുന്ന ഏത് ഹോതാ (യാജകൻ) ആണു?
Mantra 5
इदा हि ते वेविषतः पुराजाः प्रत्नास आसुः पुरुकृत्सखायः । ये मध्यमास उत नूतनास उतावमस्य पुरुहूत बोधि ॥
കാരണം ഇന്നും നിന്റെ ഉത്സുക സഹചാരികൾ ഇവിടെ തന്നെയുണ്ട്—പ്രാചീനജന്മമുള്ള മിത്രങ്ങൾ, അനേകം കൃത്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന സഖാക്കൾ. മദ്ധ്യകാലത്തുള്ളവരും, പുതുതായുള്ളവരും, അവസാനത്തുള്ളവരും പോലും—ഹേ പുരുഹൂത (അനേകം പ്രാവശ്യം ആഹ്വാനിക്കപ്പെട്ടവനേ), അവരെ അറിയുക, അവരെ ബോധിക്കുക.
Mantra 6
तं पृच्छन्तोऽवरासः पराणि प्रत्ना त इन्द्र श्रुत्यानु येमुः । अर्चामसि वीर ब्रह्मवाहो यादेव विद्म तात्त्वा महान्तम् ॥
താഴ്ന്നവർ ഉയർന്ന കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചപ്പോൾ, ഹേ ഇന്ദ്രാ, നിന്റെ പ്രാചീന സത്യങ്ങളെ അവർ ശ്രുതിയെ അനുഗമിച്ച് പിന്തുടർന്നു. ഹേ വീരാ, ബ്രഹ്മവാഹോ, ഞങ്ങൾ അറിയുന്നതോളം നിനക്കു അർച്ചന ചെയ്യുന്നു; അതുകൊണ്ട് നിന്നെ മഹത്തായ, വിശാലനായതായി ഞങ്ങൾ അംഗീകരിക്കുന്നു.
Mantra 7
अभि त्वा पाजो रक्षसो वि तस्थे महि जज्ञानमभि तत्सु तिष्ठ । तव प्रत्नेन युज्येन सख्या वज्रेण धृष्णो अप ता नुदस्व ॥
നിനക്കെതിരേ രാക്ഷസീയ ശത്രുശക്തികൾ തങ്ങളുടെ ബലം നിരത്തി നിൽക്കുന്നു; ഹേ മഹാജന്യനേ, അതിന്മേൽ ദൃഢമായി നിലകൊൾ. ഹേ ധൃഷ്ണുവേ, നിന്റെ പ്രാചീനമായ, യുക്തമായ സഖ്യതകൊണ്ട്, വജ്രംകൊണ്ട് അവരെ തുരത്തുക—അവരെ അകറ്റിത്തള്ളുക.
Mantra 8
स तु श्रुधीन्द्र नूतनस्य ब्रह्मण्यतो वीर कारुधायः । त्वं ह्यापिः प्रदिवि पितॄणां शश्वद्बभूथ सुहव एष्टौ ॥
അതുകൊണ്ട് കേൾക്കുക, ഹേ ഇന്ദ്രാ, ബ്രഹ്മത്തെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവന്റെ പുതുമയുള്ള സ്തുതിവചനം, ഹേ വീരാ, കവിയുടെ പ്രവർത്തിയെ ധരിക്കുന്നവനേ. കാരണം പിതൃകളുടെ പ്രദിവിയിൽ നീ തന്നെയാണ് സന്നിഹിത ബന്ധു; അന്വേഷണമധ്യേ നീ എപ്പോഴും സുഹവ—എളുപ്പത്തിൽ വിളിക്കാവുന്നവൻ—ആയിരിക്കുന്നു.
Mantra 9
प्रोतये वरुणं मित्रमिन्द्रं मरुतः कृष्वावसे नो अद्य । प्र पूषणं विष्णुमग्निं पुरंधिं सवितारमोषधीः पर्वताँश्च ॥
ഇന്ന് ഞങ്ങളുടെ സഹായത്തിനായി വരുണനെയും മിത്രനെയും, ഇന്ദ്രനെയും മരുതുകളെയും ഞങ്ങളുടെ രക്ഷയ്ക്കായി മുന്നോട്ടു നിയോഗിക്കേണമേ. അതുപോലെ പൂഷൻ, വിഷ്ണു, അഗ്നി, പുരന്ധി (സമൃദ്ധി നല്കുന്ന ശക്തി), സവിതൃ, ഔഷധികൾ (ചികിത്സക സസ്യങ്ങൾ), പർവ്വതങ്ങളെയും കൂടി മുന്നോട്ടു നിയോഗിക്കേണമേ.
Mantra 10
इम उ त्वा पुरुशाक प्रयज्यो जरितारो अभ्यर्चन्त्यर्कैः । श्रुधी हवमा हुवतो हुवानो न त्वावाँ अन्यो अमृत त्वदस्ति ॥
ഹേ പുരുഷാക (വിശാല-ശക്തിയുള്ളവനേ), ഹേ പ്രയജ്യ (പൂർവ്വാർപ്പണത്തിന് യോഗ്യനേ), ഈ സ്തുതികാർ പ്രകാശമയമായ അർക്കങ്ങളാൽ നിന്നെ അഭ്യർചിക്കുന്നു. വിളിക്കുന്നവൻ വിളിക്കുന്ന ഹവനം കേൾക്കേണമേ; ഹേ അമൃത, നിന്നെപ്പോലെ മറ്റാരുമില്ല—നിന്നെക്കാൾ അപ്പുറം മറ്റൊരാൾ ഇല്ല.
Mantra 11
नू म आ वाचमुप याहि विद्वान्विश्वेभिः सूनो सहसो यजत्रैः । ये अग्निजिह्वा ऋतसाप आसुर्ये मनुं चक्रुरुपरं दसाय ॥
ഇപ്പോൾ, ഹേ വിദ്വാൻ, ഹേ സഹസോ സൂനു (ബലത്തിന്റെ പുത്രനേ), എല്ലാ യജത്ര (ആരാധ്യ) ശക്തികളോടും കൂടി എന്റെ വാക്കിനരികെ വരിക. അഗ്നിജിഹ്വ (അഗ്നി-ജിഹ്വയുള്ളവർ)യും ഋതസാപ (ഋതം പാനം ചെയ്യുന്നവർ)യും ആയവർ—ദാസഭാവത്തിനായി മനുവിനെ ഉയർന്ന നിലയിലാക്കി സ്ഥാപിച്ചവർ—അവർ ഈ ഉച്ചാരത്തിനരികെ വന്ന് ഇതിനെ ധരിച്ചു സ്ഥിരപ്പെടുത്തട്ടെ.
Mantra 12
स नो बोधि पुरएता सुगेषूत दुर्गेषु पथिकृद्विदानः । ये अश्रमास उरवो वहिष्ठास्तेभिर्न इन्द्राभि वक्षि वाजम् ॥
ഹേ വിദാൻ (ജ്ഞാനി), ഞങ്ങൾക്കായി പുരഏതാ—മുന്നിൽ നയിക്കുന്നവനായി ഉണരുക; സുഗ മാർഗങ്ങളിലും ദുര്ഗ മാർഗങ്ങളിലും പഥികൃത്—പാത നിർമ്മിക്കുന്നവനായി നിലകൊള്ളുക. അശ്രമാസ—അശ്രാന്തമായ, ഉരവഃ—വിശാലമായ, വഹിഷ്ഠാഃ—ഏറ്റവും വഹിക്കുന്ന ശക്തികളോടുകൂടെ, ഹേ ഇന്ദ്ര, ഞങ്ങളെ വാജ—ബലത്തിന്റെ സമ്പൂർണതയിലേക്കു മുന്നോട്ട് വഹിച്ചുകൊണ്ടുപോകുക.
The hymn opens with a strong summons: offerings and oblations call Indra, while inspired thoughts set upon the chariot-path move forward as expansive plenitude through the power of the word.
Praise turns into petition: Indra is recalled as the ancient companion of the worshipper, the one who responds to well-yoked invocation and grants rayi and strength.
A direct confrontation with hostility: rakṣas and opposing forces are named, and Indra is urged to stand firm and drive them away with the vajra.
A practical closing prayer asks Indra to awaken as the leader and path-maker in both easy and difficult routes, carrying the people onward to vāja (victorious force).
इमा उ त्वा पुरुतमस्य कारोर्हव्यं वीर हव्या हवन्ते । धियो रथेष्ठामजरं नवीयो रयिर्विभूतिरीयते वचस्या ॥अभि त्वा पाजो रक्षसो वि तस्थे महि जज्ञानमभि तत्सु तिष्ठ । तव प्रत्नेन युज्येन सख्या वज्रेण धृष्णो अप ता नुदस्व ॥puraetā… pathikṛt (leader in front… maker of the path)
It asks Indra to accept the offerings, grant wealth and strength, protect the worshippers by driving away hostile forces, and lead them safely through both easy and difficult paths.
Rakṣas represent forces that obstruct and harm—outer dangers and inner confusion. The hymn calls on Indra’s vajra-power to repel these obstacles and restore a clear way forward.
Puraetā means “the one who goes in front” (leader), and pathikṛt means “maker of the path.” Together they describe Indra as guidance and enabling power in all circumstances.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.