Adhyaya 24

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । अथान्यानि तु तीर्थानि वसिष्ठोक्तानि मे वद । श्रुत्वा यानि च पापानि विलयं यांति नारद

യുധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ നാരദാ! ഇനി വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞ മറ്റു തീർത്ഥങ്ങൾ എനിക്കു പറയുക; അവ കേട്ടാൽ പാപങ്ങൾ ലയിക്കുന്നു।

Verse 2

नारद उवाच । शृणुष्वात्र हि तीर्थानि वसिष्ठोक्तानि पार्थिव । दक्षिणं सिंधुमासाद्य ब्रह्मचारी जितेंद्रियः

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ പാർത്ഥിവാ! ഇവിടെ വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞ തീർത്ഥങ്ങൾ കേൾക്കുക. ദക്ഷിണ സിന്ധുവിലെത്തി ബ്രഹ്മചാരി, ജിതേന്ദ്രിയനായ साधകൻ (ഇങ്ങനെ തുടരുക).

Verse 3

अग्निष्टोममवाप्नोति विमानं चाधिरोहति । चर्मण्वतीं समासाद्य नियतो नियताशनः

അവൻ അഗ്നിഷ്ടോമയാഗഫലം പ്രാപിച്ച് ദിവ്യവിമാനത്തിൽ ആരോഹണം ചെയ്യുന്നു. ചർമണ്വതീ നദിയെ സമീപിച്ച്, നിയന്ത്രിതനും നിയതാഹാരിയുമായ്, ഈ ഫലങ്ങൾ കൈവരിക്കുന്നു.

Verse 4

रंतिदेवाभ्यनुज्ञातो अग्निष्टोमफलं लभेत् । ततो गच्छेत धर्मज्ञ हिमवत्सुतमर्बुदम्

രന്തിദേവന്റെ അനുമതിയാൽ അഗ്നിഷ്ടോമയാഗഫലം ലഭിക്കുന്നു. തുടർന്ന്, ഹേ ധർമ്മജ്ഞാ, ഹിമവാന്റെ പുത്രനായ അർബുദനിലേക്കു പോകണം.

Verse 5

पृथिव्या यत्र वै छिद्रं पूर्वमासीद्युधिष्ठिर । तत्राश्रमो वसिष्ठस्य त्रिषु लोकेषु विश्रुतं

ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ, ഭൂമിയിൽ മുമ്പ് ഒരു പിളർപ്പ് ഉണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലത്താണ് വസിഷ്ഠ മഹർഷിയുടെ ആശ്രമം; അത് ത്രിലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 6

तत्रोष्य रजनीमेकां गोसहस्रफलं लभेत् । पिंगातीर्थमुपस्पृश्य ब्रह्मचारी नराधिप

ഹേ നരാധിപാ, അവിടെ ഒരു രാത്രി താമസിച്ചാൽ സഹസ്ര ഗോദാനഫലത്തുല്യമായ പുണ്യം ലഭിക്കും. പിംഗാ തീർത്ഥത്തിൽ ഉപസ്പർശനം/സ്നാനം ചെയ്ത് ബ്രഹ്മചാരിയും അതേ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 7

कपिलानां नरव्याघ्र शतस्य फलमाप्नुयात् । ततो गच्छेत धर्मज्ञ प्रभासं लोकविश्रुतम्

ഹേ നരവ്യാഘ്രാ, അവിടെ കപില ഗോകളുടെ ശതദാനഫലത്തുല്യമായ പുണ്യം ലഭിക്കുന്നു. തുടർന്ന്, ഹേ ധർമ്മജ്ഞാ, ലോകപ്രസിദ്ധമായ പ്രഭാസ തീർത്ഥത്തിലേക്കു പോകണം.

Verse 8

यत्र सन्निहितो नित्यं स्वयमेव हुताशनः । देवतानां मुखं वीर अनलोऽनिलसारथिः

എവിടെ സ്വയം ഹുതാശനനായ അഗ്നി നിത്യവും സന്നിഹിതനായി വസിക്കുന്നുവോ; ഹേ വീരാ, ആ അനലൻ ദേവന്മാരുടെ മുഖവും, വായുവാണ് അവന്റെ സാരഥിയും.

Verse 9

तस्मिंस्तीर्थवरे स्नात्वा शुचिः प्रयतमानसः । अग्निष्टोमातिरात्राभ्यां फलं प्राप्नोति मानवः

ആ ശ്രേഷ്ഠ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, ശുദ്ധനായി നിയന്ത്രിതമനസ്സോടെ ഉള്ള മനുഷ്യൻ അഗ്നിഷ്ടോമവും അതിരാത്രവും യാഗങ്ങളുടെ തുല്യഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 10

ततो गत्वा सरस्वत्याः सागरस्य च संगमम् । गोसहस्रफलं प्राप्य स्वर्गलोके महीयते

പിന്നീട് സരസ്വതിയും സമുദ്രവും സംഗമിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത് ചെന്നു, ആയിരം പശുദാനഫലത്തിന് തുല്യമായ പുണ്യം നേടി സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ മഹിമപ്പെടുന്നു.

Verse 11

दीप्यमानोऽग्निवन्नित्यं प्रभया भरतर्षभ । तीर्थे सलिलराजस्य स्नात्वा प्रयतमानसः

ഹേ ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, അവൻ തന്റെ പ്രഭയാൽ നിത്യവും അഗ്നിപോലെ ദീപ്തനായിരിന്നു; ജലരാജന്റെ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് നിയന്ത്രിതമനസ്സുള്ളവനായി.

Verse 12

त्रिरात्रमुषितस्तत्र तर्पयेत्पितृदेवताः । विराजति यथा सोमो वाजिमेधं च विंदति

അവിടെ മൂന്ന് രാത്രികൾ താമസിച്ച് പിതൃദേവതകൾക്ക് തർപ്പണം ചെയ്യണം; തുടർന്ന് അവൻ സോമചന്ദ്രനെപ്പോലെ ദീപ്തനായി അശ്വമേധയാഗഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 13

वरदानं ततो गच्छेत्तीर्थं भरतसत्तम । विष्णोर्दुर्वाससा यत्र वरो दत्तो युधिष्ठिर

അതിനുശേഷം, ഹേ ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ! വരദാനം എന്ന തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം—അവിടെ മുനി ദുർവാസൻ, ഹേ യുധിഷ്ഠിര, ഭഗവാൻ വിഷ്ണുവിന് വരം നൽകിയിരുന്നു।

Verse 14

वरदाने नरः स्नात्वा गोसहस्रफलं लभेत् । ततो द्वारवतीं गच्छेन्नियतो नियताशनः

വരദാനത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യന് സഹസ്ര ഗോദാനഫലത്തോട് തുല്യമായ പുണ്യം ലഭിക്കും. തുടർന്ന് സംയമത്തോടെ, നിയന്ത്രിതാഹാരത്തോടെ ദ്വാരവതിയിലേക്ക് പോകണം।

Verse 15

पिंडारके नरः स्नात्वा लभेद्बहुसुवर्णकम्

പിണ്ഡാരകത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യന് ധാരാളം സ്വർണം ലഭിക്കും।

Verse 16

तस्मिंस्तीर्थे महाराज पद्मलक्षणलक्षिताः । अद्यापि मुद्रा दृश्यंते तदद्भुतमरिंदम

ഹേ മഹാരാജാ! ആ തീർത്ഥത്തിൽ പദ്മലക്ഷണത്താൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയ മുദ്രകൾ ഇന്നും കാണപ്പെടുന്നു—അത് എത്ര അത്ഭുതം, ഹേ അരിന്ദമ!

Verse 17

त्रिशूलांकानि पद्मानि दृश्यंते कुरुनंदन । महादेवस्य सान्निध्यं तत्रैव भरतर्षभ

ഹേ കുരുനന്ദനാ! അവിടെ ത്രിശൂലചിഹ്നം അങ്കിതമായ പദ്മങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നു; അതേ സ്ഥലത്ത് തന്നെ, ഹേ ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ, മഹാദേവന്റെ സാന്നിധ്യവും ഉണ്ട്।

Verse 18

सागरस्य च सिंधोश्च संगमं प्राप्य भारत । तीर्थे सलिलराजस्य स्नात्वा प्रयतमानसः

ഹേ ഭാരതാ! സാഗരത്തിന്റെയും സിന്ധുവിന്റെയും സംഗമത്തിലെത്തി, ജലാധിപന്റെ തീർത്ഥത്തിൽ നിയന്ത്രിത ശുദ്ധമനസ്സോടെ സ്നാനം ചെയ്ത്,

Verse 19

तर्पयित्वा पितॄन्देवानृषींश्च भरतर्षभ । प्राप्नोति वारुणं लोकं दीप्यमानः स्वतेजसा

ഹേ ഭരതശ്രേഷ്ഠാ! പിതൃകൾക്കും ദേവന്മാർക്കും ഋഷിമാർക്കും തർപ്പണം നൽകി, സ്വതേജസ്സാൽ ദീപ്തനായി വരുണലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 20

शंकुकर्णेश्वरं देवमर्चयित्वा युधिष्ठिर । अश्वमेधं दशगुणं प्रवदंति मनीषिणः

ഹേ യുധിഷ്ഠിരാ! ശങ്കുകർണേശ്വര ദേവനെ അർച്ചിച്ചാൽ, അശ്വമേധയാഗഫലത്തിന്റെ പത്തിരട്ടിപുണ്യം ലഭിക്കും എന്നു മേധാവികൾ പറയുന്നു.

Verse 21

प्रदक्षिणमुपावृत्य गच्छेत भरतर्षभ । तीर्थं कुरुवरश्रेष्ठ त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्

ഹേ ഭരതശ്രേഷ്ഠാ! പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് വലത്തോട്ടു തിരിഞ്ഞ് മുന്നോട്ട് പോകുക; കുരുവംശത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠമായ ആ തീർത്ഥം മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 22

तिमीति नाम्ना विख्यातं सर्वपापप्रमोचनम् । यत्र शक्रादयो देवा उपासंते महेश्वरम्

അത് ‘തിമീ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധം, സർവ്വപാപപ്രമോചനം; അവിടെ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) മുതലായ ദേവന്മാർ മഹേശ്വരനെ ഉപാസിക്കുന്നു.

Verse 23

तत्र स्नात्वार्चयित्वा च रुद्रं देवगणैर्वृतम् । जन्मप्रभृति पापानि कृतानि नुदते नरः

അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ദേവഗണങ്ങളാൽ പരിവൃതനായ രുദ്രനെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചാൽ, മനുഷ്യൻ ജന്മം മുതൽ ചെയ്ത പാപങ്ങളെല്ലാം അകറ്റുന്നു.

Verse 24

तिमिरत्र नरश्रेष्ठ सर्वदेवैरभिष्टुतः । तत्र स्नात्वा नरश्रेष्ठ हयमेधमवाप्नुयात्

ഹേ നരശ്രേഷ്ഠാ! തിമിരാത്ര തീർത്ഥം സർവ്വദേവന്മാരാൽ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടതാണ്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ, ഹേ നരശ്രേഷ്ഠാ, അശ്വമേധയാഗസമമായ പുണ്യം ലഭിക്കും.

Verse 25

जित्वा तत्र महाप्राज्ञ विष्णुना दितिनंदनम् । पुरा शौचं कृतं राजन्हत्वा दैवतकंटकान्

ഹേ മഹാപ്രാജ്ഞ രാജാവേ! പൂർവ്വകാലത്ത് വിഷ്ണു അവിടെ ദിതിയുടെ പുത്രനെ ജയിച്ച്, ദേവന്മാർക്ക് കണ്ഠകമായ ദാനവന്മാരെ വധിച്ച്, തുടർന്ന് ശൗചശുദ്ധികർമ്മം ആചരിച്ചു.

Verse 26

ततो गच्छेत धर्मज्ञ वसुधारामभिष्टुताम् । गमनादेव तस्यां हि हयमेधमवाप्नुयात्

അതിനുശേഷം, ഹേ ധർമ്മജ്ഞാ, പ്രശംസിക്കപ്പെട്ട വസുധാരാ തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം. അവിടെ പോകുന്നതുമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ അശ്വമേധയാഗസമമായ ഫലം ലഭിക്കും.

Verse 27

स्नात्वा कुरुवरश्रेष्ठ प्रयतात्मा तु मानवः । तर्पयित्वा पितॄन्देवान्विष्णुलोके महीयते

ഹേ കുരുവരശ്രേഷ്ഠാ! നിയന്ത്രിതാത്മാവായ മനുഷ്യൻ സ്നാനം ചെയ്ത് പിതൃകൾക്കും ദേവന്മാർക്കും തർപ്പണം അർപ്പിച്ചാൽ, വിഷ്ണുലോകത്തിൽ മഹത്വപ്പെടുന്നു.

Verse 28

तीर्थं चापि परं तत्र वसूनां भरतर्षभ । तत्र स्नात्वा च पीत्वा च वसूनां संमतो भवेत्

ഹേ ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ! അവിടെ വസുക്കളുടെ പരമ തീർത്ഥവും ഉണ്ട്. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ആ ജലം പാനം ചെയ്താൽ വസുക്കൾക്ക് സമ്മതനും പ്രിയനും ആകുന്നു.

Verse 29

सिंधुतममिति ख्यातं सर्वपापप्रणाशनम् । तत्र स्नात्वा नरश्रेष्ठ लभेद्बहुसुवर्णकम्

ഇത് ‘സിന്ധുതമം’ എന്നു പ്രസിദ്ധം; സർവ്വപാപനാശനം. ഹേ നരശ്രേഷ്ഠാ! അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ ധാരാളം സ്വർണം ലഭിക്കും.

Verse 30

ब्रह्मतुंगं समासाद्य शुचिः प्रयतमानसः । ब्रह्मलोकमवाप्नोति सुकृती विरजा नरः

ബ്രഹ്മതുങ്ഗത്തെ പ്രാപിച്ച് ശുചിയായും നിയന്ത്രിതമനസ്സോടെയും—പുണ്യവാനും രജസ്സുരഹിതനുമായ മനുഷ്യൻ—ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 31

कुमारिकाणां शक्रस्य तीर्थं सिद्धनिषेवितम् । तत्र स्नात्वा नरश्रेष्ठ शक्रलोकमवाप्नुयात्

കുമാരികകളിൽ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) എന്നവന്റെ ഈ തീർത്ഥം സിദ്ധന്മാർ സേവിക്കുന്നതാണ്. ഹേ നരശ്രേഷ്ഠാ! അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ ശക്രലോകം പ്രാപിക്കാം.

Verse 32

रेणुकायाश्च तत्रैव तीर्थं देवनिषेवितम् । स्नात्वा तत्र भवेद्विप्रो विमलश्चंद्रमा इव

അവിടെയേ തന്നെ രേണുകയുടെ തീർത്ഥവും ഉണ്ട്; ദേവന്മാർ സേവിക്കുന്നതു. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ ബ്രാഹ്മണൻ നിർമലൻ—നിഷ്കളങ്ക ചന്ദ്രനെപ്പോലെ—ആകുന്നു.

Verse 33

अथ पंचनदं गत्वा नियतो नियताशनः । पंचयज्ञानवाप्नोति क्रमशो ये तु कीर्तिताः

അനന്തരം പഞ്ചനദത്തിലേക്ക് ചെന്നു, നിയമനിഷ്ഠനായി സംയതാഹാരത്തോടെ ഉള്ളവൻ, ക്രമമായി വർണ്ണിക്കപ്പെട്ട പഞ്ചയജ്ഞങ്ങളുടെ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 34

ततो गच्छेत धर्मज्ञ भीमायाः स्थानमुत्तमम् । तत्र स्नात्वा न योन्यां वै नरो भरतसत्तम

അതിനുശേഷം, ഹേ ധർമ്മജ്ഞാ, ഭീമയുടെ അത്യുത്തമ പുണ്യസ്ഥാനത്തിലേക്ക് പോകണം. അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ, ഹേ ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ, മനുഷ്യൻ നിശ്ചയമായും വീണ്ടും യോനിയിൽ പ്രവേശിക്കുകയില്ല (പുനർജന്മമില്ല)।

Verse 35

देव्याः पुत्रो भवेद्राजन्तत्र कुंडलविग्रहः । गवां शतसहस्रस्य फलं चैवाप्नुयान्महत्

ഹേ രാജാവേ, അവിടെ (ആ കർമം ചെയ്താൽ) ദിവ്യദേവിയുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ, മനോഹര കുണ്ഡലങ്ങളാൽ അലങ്കൃതനായ പുത്രൻ ലഭിക്കും; കൂടാതെ ഒരു ലക്ഷം ഗോദാനഫലത്തോട് തുല്യമായ മഹാപുണ്യവും പ്രാപിക്കും।

Verse 36

गिरिकुंजं समासाद्य त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । पितामहं नमस्कृत्य गोसहस्रफलं लभेत्

മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമായ ഗിരികുഞ്ജത്തിൽ എത്തി, പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാ)നെ നമസ്കരിച്ചാൽ, ആയിരം ഗോദാനഫലത്തോട് തുല്യമായ പുണ്യം ലഭിക്കും।

Verse 37

ततो गच्छेत धर्मज्ञ विमलं तीर्थमुत्तमम् । अद्यापि यत्र दृश्यंते मत्स्याः सौवर्णराजताः

അതിനുശേഷം, ഹേ ധർമ്മജ്ഞാ, അത്യുത്തമമായ വിമല തീർത്ഥത്തിലേക്ക് പോകണം; അവിടെ ഇന്നും സ്വർണ്ണ-രജതവർണ്ണമുള്ള മത്സ്യങ്ങൾ ദൃശ്യമാകുന്നു।

Verse 38

तत्र स्नात्वा नरश्रेष्ठ वाजपेयमवाप्नुयात् । सर्वपापविशुद्धात्मा गच्छेत्परमिकां गतिम्

ഹേ നരശ്രേഷ്ഠാ! അവിടെ സ്നാനം ചെയ്താൽ വാജപേയ യാഗഫലം ലഭിക്കും. സർവപാപങ്ങളിൽ നിന്നു ശുദ്ധാത്മാവായി പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കും.