Adhyaya 29

Verse 1

पृथुरुवाच । हते चैव महापापे एकस्मिन्पापचारिणि । लोकाः सुखेन जीवंति साधवः पुण्यदर्शिनः

പൃഥു പറഞ്ഞു: ഒരു മഹാപാപിയും ദുരാചാരിയും വധിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, പുണ്യവാന്മാരായ സാധുക്കളും ജനങ്ങളും സുഖമായി ജീവിക്കുന്നു.

Verse 2

तस्मादेकं प्रहर्तव्यं पापिष्ठं पापचेतनम् । तस्मात्त्वां हि हनिष्यामि सर्वसत्त्वप्रणाशिनीम्

അതിനാൽ, ആ മഹാപാപിയും ദുഷ്ടബുദ്ധിയുമായവനെ വധിക്കേണ്ടതാണ്. അതുകൊണ്ട് സകല ജീവജാലങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്ന നിന്നെ ഞാൻ തീർച്ചയായും കൊല്ലും.

Verse 3

त्वया बीजानि सर्वाणि लुप्तान्येतानि सांप्रतम् । ग्रासं कृत्वा स्थिरीभूत्वा प्रजां हत्वा क्व यास्यसि

നീ ഇപ്പോൾ വിത്തുകളെല്ലാം നശിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അവയെ വിഴുങ്ങുകയും, സ്ഥിരമായിരിക്കുകയും, പ്രജകളെ കൊല്ലുകയും ചെയ്ത ശേഷം നീ എവിടേക്കാണ് പോവുക?

Verse 4

हते पापे दुराचारे सुखं जीवंतिसाधवः । तस्मात्पापं प्रहंतव्यं सत्यमेवं न संशयः

പാപവും ദുരാചാരവും നശിച്ചാൽ സാദുജനങ്ങൾ സുഖത്തോടെ ജീവിക്കുന്നു. അതിനാൽ പാപത്തെ സംഹരിക്കണം—ഇത് സത്യം; സംശയമില്ല.

Verse 5

पालितव्यं प्रयत्नेन यस्माद्धर्मः प्रवर्द्धते । भवत्या तु महत्पापं प्रजासंक्षयकारकम्

ഇത് പരിശ്രമത്തോടെ സംരക്ഷിക്കണം; കാരണം ഇതിലൂടെ ധർമ്മം വർദ്ധിക്കുന്നു. എന്നാൽ നീ ചെയ്യുന്നതു മഹാപാപമാണ്; അത് പ്രജാനാശത്തിന് കാരണമാകുന്നു.

Verse 6

एकस्यार्थेन यो हन्यादात्मनो वा परस्य वा । लोकोपतापकं हत्वा न भवेत्तस्य पातकम्

ഒരാളുടെ ഹിതത്തിനായി—സ്വലാഭത്തിനായാലും മറ്റൊരാളിനായാലും—വധം ചെയ്താൽ, ലോകത്തെ പീഡിപ്പിക്കുന്നവനെ കൊന്നതിനാൽ അവനു പാപം വരികയില്ല.

Verse 7

सुखमेष्यंति बहवो यस्मिंस्तु निहते शुभे । वसुधे निहते दुष्टे पातकं नोपपातकम्

ആ ശുഭൻ നിഹതനായാൽ പലരും സുഖം പ്രാപിക്കും. ദുഷ്ടയായ വസുധ നിഹതയായാൽ പാപമില്ല; ഉപപാപവും ഇല്ല.

Verse 8

प्रजानिमित्तं त्वामेव हनिष्यामि न संशयः । यदि मे पुण्यसंयुक्तं वचनं न करिष्यति

പ്രജകളുടെ നിമിത്തം നിന്നെയേ ഞാൻ സംഹരിക്കും—സംശയമില്ല—നീ എന്റെ പുണ്യസഹിതമായ ആജ്ഞ പാലിക്കാതിരുന്നാൽ.

Verse 9

जगतोऽस्य हितार्थाय साधु चैव वसुंधरे । हनिष्ये त्वां शितैर्बाणैर्मद्वाक्यात्तु पराङ्मुखीम्

ഹേ വസുന്ധരേ! ഈ ലോകത്തിന്റെ ഹിതത്തിനായി, ന്യായമായിത്തന്നെ, നീ എന്റെ ആജ്ഞയിൽ നിന്ന് വിമുഖയായി; അതിനാൽ ഞാൻ നിന്നെ മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ ശിക്ഷിക്കും।

Verse 10

स्वीयेन तेजसा चैव पुण्यां त्रैलोक्यवासिनीम् । प्रजां चैव धरिष्यामि धर्मेणापि न संशयः

എന്റെ സ്വന്തം തേജസ്സാൽ ത്രിലോകത്തും വസിക്കുന്ന ഈ പുണ്യജനത്തെ ഞാൻ തീർച്ചയായും ധരിക്കും; ധർമ്മത്തിലൂടെ ജനങ്ങളെ പോഷിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Verse 11

मच्छासनं समास्थाय धर्मयुक्तं वसुंधरे । इमाः प्रजा आज्ञया मे संजीवय सदैव हि

ഹേ വസുന്ധരേ! ധർമ്മയുക്തമായ എന്റെ ആസനം സ്വീകരിച്ച്, എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഈ പ്രജകളെ എപ്പോഴും ജീവിപ്പിച്ച് പോഷിക്കൂ।

Verse 12

एवं मे शासनं भद्रे अद्य यर्हि करिष्यसि । ततः प्रीतोऽस्मि ते नित्यं गोपायिष्यामि सर्वदा

ഹേ ഭദ്രേ! ഇന്ന് നീ എന്റെ ഈ ആജ്ഞ നടപ്പാക്കുമ്പോൾ, ഞാൻ നിത്യവും നിന്നിൽ പ്രസന്നനായി, എല്ലായ്പ്പോഴും നിന്നെ കാത്തുരക്ഷിക്കും।

Verse 13

त्वामेव हि न संदेह अन्ये चैव नृपोत्तमाः । धेनुरूपेण सा पृथ्वी बाणांचितकलेवरा

സംശയമില്ല—നീ തന്നെയായിരുന്നു; മറ്റ് ശ്രേഷ്ഠരാജാക്കളും അങ്ങനെ തന്നെ. ആ ഭൂമി പശുരൂപം ധരിച്ചു, അമ്പുകളാൽ കുത്തേറ്റു, അമ്പുകൾ പതിഞ്ഞ ദേഹവുമായി നിന്നിരുന്നു।

Verse 14

उवाचेदं पृथुं वैन्यं धर्माधारं महामतिम् । धरण्युवाच । तवादेशं महाराज सत्यपुण्यार्थसंयुतम्

ഭൂമി അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ പൃഥു വൈന്യ, ധർമ്മാധാര മഹാത്മാവേ! മഹാരാജാ, നിന്റെ ആജ്ഞ സത്യം, പുണ്യം, ഉത്തമോദ്ദേശ്യം എന്നിവയോടു ചേർന്നതാണ്.

Verse 15

प्रजानिमित्तमत्यर्थं विधास्यामि न संशयः । उद्यमेनापि पुण्येन उपायेन नरेश्वर

ഹേ നരേശ്വരാ! പ്രജകളുടെ ഹിതാർത്ഥം ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ ഇതു നിർവഹിക്കും—പുണ്യമയ പരിശ്രമത്താലും യുക്തമായ ഉപായത്താലും.

Verse 16

समारंभाः प्रसिद्ध्यंति पुण्याश्चैवाप्युपक्रमाः । उपायं पश्य राजेंद्र येन त्वं सत्यवान्भवेः

ശ്രമങ്ങൾ സിദ്ധിയിലേക്കെത്തും; പുണ്യമയ ആരംഭങ്ങൾ ഫലം തരുന്നു. അതിനാൽ, ഹേ രാജേന്ദ്രാ, നീ വചനസത്യനാകുവാൻ ഉപായം ആലോചിക്കു.

Verse 17

धारयेथाः प्रजाश्चेमा येन सर्वाः प्रवर्द्धये । संलग्नाश्चोत्तमा बाणा ममांगे ते शिलाशिताः

ഈ പ്രജകളെ താങ്ങി പരിപാലിക്കു, അങ്ങനെ എല്ലാവരും വളരും. നിന്റെ ശിലാമുഖംകൊണ്ട് മൂർച്ചപ്പെടുത്തിയ ഉത്തമ ബാണങ്ങൾ എന്റെ ദേഹത്തിൽ കുടുങ്ങിയിരിക്കുന്നു.

Verse 18

समुद्धर स्वयं राजंश्छल्यंति भृशमेव ते । समां कुरु महाराज तिष्ठेन्मयि यथा पयः

ഹേ രാജാ, ശല്യം നീ തന്നേ എടുത്തുകളയുക; നിന്റെ ആളുകൾ അത്യന്തം വേദനിപ്പിക്കുന്നു. മഹാരാജാ, എന്നെ സമമാക്കുക, ജലം എന്നിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളേണ്ടതിന്.

Verse 19

सूत उवाच । धनुषोग्रेण ताञ्छैलान्नानारूपान्गुरूंस्तथा । उत्सारयंस्ततः सर्वां समरूपां चकार सः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ധനുസ്സിന്റെ അഗ്രത്താൽ അവൻ നാനാരൂപങ്ങളായ ഭാരമേറിയ പർവ്വതങ്ങളെ അകറ്റി; പിന്നെ സർവ്വ ഭൂമിയെയും സമവും ഏകസ്വരൂപവുമാക്കി।

Verse 20

तदाप्रभृति ते शैला वृद्धिमापुर्द्विजोत्तमाः । तस्या अंगात्स्वयं बाणान्स्वकीयान्नृपनंदनः

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! അന്നുമുതൽ ആ പർവ്വതങ്ങൾ വർദ്ധിച്ചു തുടങ്ങി; രാജകുമാരൻ അവളുടെ (ഭൂമിയുടെ) ദേഹത്തിൽ നിന്നുതന്നെ തന്റെ സ്വന്തം ബാണങ്ങളെ സ്വയം ഉല്പാദിപ്പിച്ചു।

Verse 21

समुद्धृत्य ततो वैन्यः प्रीतेन मनसा तदा । गर्ताश्च कंदराश्चैव बाणाघातैः समीकृताः

പിന്നീട് വൈന്യൻ സന്തോഷമുള്ള മനസ്സോടെ (ഭൂമിയെ) ഉയർത്തി; കുഴികളും കന്ദരങ്ങളും അവന്റെ ബാണാഘാതങ്ങളാൽ സമമായി തീർന്നു।

Verse 22

एवं पृथ्वद्यंसमां सर्वां चकार पुण्यवर्द्धनः । समीकृत्य महाभागो वत्सं तस्या व्यकल्पयत्

ഇങ്ങനെ പുണ്യവർദ്ധനൻ സർവ്വ ഭൂമിയെയും സമമാക്കി; മഹാഭാഗൻ എല്ലാം ക്രമപ്പെടുത്തി അവൾക്കായി (ഭൂമിക്കായി) ഒരു വത്സത്തെ നിയോഗിച്ചു।

Verse 23

मनुं स्वायंभुवं पूर्वं परिचिंत्य पुनः पुनः । अतीतेष्वथ सर्वेषु मन्वंतरेषु सत्तमाः

ഹേ സത്തമന്മാരേ! ആദിയായ സ്വായംഭുവ മനുവിനെ വീണ്ടും വീണ്ടും ധ്യാനിച്ച്, കഴിഞ്ഞുപോയ എല്ലാ മന്വന്തരങ്ങളെയും സംബന്ധിച്ചും അദ്ദേഹത്തെ സ്മരിക്കണം।

Verse 24

विषमत्वं गता भूमिः पंथा नासीच्च कुत्रचित् । समानि विषमाण्येवं स्वयमासन्द्विजोत्तमाः

ഭൂമി അസമമായി മാറി; എവിടെയും യോജ്യമായ പാതയില്ലായിരുന്നു. ഇങ്ങനെ ചിലിടങ്ങളിൽ സമവും ചിലിടങ്ങളിൽ ദുര്‍ഗ്ഗമവും ആയിടങ്ങളിൽ ദ്വിജോത്തമർ സ്വയം അവിടെ നിലകൊണ്ടു.

Verse 25

पूर्वं मनोश्चाक्षुषस्य प्राप्ते चैवांतरे तदा । जाते पूर्वविसर्गे च विषमे च धरातले

പൂർവകാലത്ത്, ചാക്ഷുഷ മനുവിന്റെ മന്വന്തരമെത്തിയപ്പോൾ, മുൻവിസർഗ്ഗം സംഭവിച്ച വേളയിൽ—ധരാതലം അസമമായിരുന്നു.

Verse 26

ग्रामाणां च पुराणां च पत्तनानां तथैव च । देशानां क्षेत्रपन्नानां मर्यादा न हि दृश्यते

ഗ്രാമങ്ങൾ, പുരാതന വാസസ്ഥലങ്ങൾ, പട്ടണങ്ങൾ—അതുപോലെ ദേശങ്ങളും ക്ഷേത്രപഥങ്ങളും—ഇവയുടെ അതിരുകൾ സത്യത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നില്ല.

Verse 27

कृषिर्नैव न वाणिज्यं न गोरक्षा प्रवर्तते । नानृतं भाषते कश्चिन्न लोभो न च मत्सरः

കൃഷിയും ഇല്ല, വ്യാപാരവും ഇല്ല, ഗോറക്ഷയും പ്രചാരത്തിലില്ല; ആരും അസത്യം പറയുന്നില്ല, ലാഭവും ഇല്ല, മത്‌സരവും ഇല്ല.

Verse 28

नाभिमानं च वै पापं न करोति कदा किल । वैवस्वतस्य संप्राप्ते अंतरे द्विजसत्तम

ഹേ ദ്വിജസത്തമാ! വൈവസ്വത മനുവിന്റെ മന്വന്തരമെത്തിയ ആ അന്തരകാലത്തിലും അവൻ ഒരിക്കലും അഭിമാനമെന്ന പാപം ചെയ്യുകയില്ല.

Verse 29

इति श्रीपद्मपुराणे पंचपंचाशत्सहस्रसंहितायां भूमिखंडे । पृथूपाख्याने एकोनत्रिंशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീ പദ്മപുരാണത്തിലെ പഞ്ചപഞ്ചാശത്സഹസ്രസംഹിതയിലെ ഭൂമിഖണ്ഡത്തിൽ ‘പൃഥൂപാഖ്യാനം’ എന്ന ഒൻപത്തൊമ്പതാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 30

क्वचिद्भूमौ गिरौ क्वापि नदीतीरेषु वै तदा । कुंजेषु सर्वतीर्थेषु सागरस्य तटेषु च

ചിലപ്പോൾ ഭൂമിയിൽ, ചിലപ്പോൾ പർവതങ്ങളിൽ, പിന്നെ ചിലപ്പോൾ നദീതീരങ്ങളിൽ; കുഞ്ചങ്ങളിൽ, സർവ്വ തീർത്ഥങ്ങളിൽ, സമുദ്രതീരങ്ങളിലും അന്നു.

Verse 31

निवासं चक्रिरे सर्वाः प्रजाः पुण्येन वै तदा । तासामाहारः संजातः फलमूलमधुस्तथा

അപ്പോൾ പുണ്യഫലത്താൽ സർവ്വ പ്രജകളും വാസസ്ഥലങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു; അവരുടെ ആഹാരം ഫലവും മൂലവും തേനും ആയി.

Verse 32

महता कृच्छ्रेण तासामाहारश्च द्विजोत्तमाः । पृथुर्वैन्यः समालोक्य प्रजानां कष्टमेव हि

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, അവരുടെ ആഹാരം മഹാ പ്രയാസത്തോടെയേ ലഭിച്ചിരുന്നുള്ളു. പ്രജകളുടെ കഷ്ടം കണ്ട പൃഥു വൈന്യൻ അവരുടെ ദുരവസ്ഥ നിരീക്ഷിച്ചു.

Verse 33

स्वायंभुवो मनुर्वत्सः कल्पितस्तेन भूभुजा । स्वपाणिः कल्पितस्तेन पात्रमेवं महामते

ഹേ പ്രിയനേ, ആ ഭൂപതി സ്വായംഭുവ മനുവിനെ ‘വത്സം’ ആയി നിയമിച്ചു; തന്റെ കൈയെയേ പാത്രമാക്കി—ഇങ്ങനെ തന്നേ, ഹേ മഹാമതേ.

Verse 34

स पृथुः पुरुषव्याघ्रो दुदोह वसुधां तदा । सर्वसस्यमयं क्षीरं ससर्वान्नं गुणान्वितम्

അപ്പോൾ പുരുഷവ്യാഘ്രനായ പൃഥു വസുധയെ ദോഹിച്ച്, സർവ്വധാന്യമയവും സർവ്വാന്നസമ്പന്നവും ഉത്തമഗുണയുക്തവുമായ ക്ഷീരം പ്രസാദിപ്പിച്ചു।

Verse 35

तेन पुण्येन चान्नेन सुधाकल्पेन ताः प्रजाः । तृप्तिं नयंति देवान्वै प्रजाः पितॄंस्तथापरान्

ആ പുണ്യമയമായ, അമൃതസമമായ ഉത്തമ അന്നംകൊണ്ട് അവർ ദേവന്മാരെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുകയും, അതുപോലെ പിതൃഗണങ്ങളെയും മറ്റു എല്ലാവരെയും സന്തോഷിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു।

Verse 36

प्रसादात्तस्य वैन्यस्य सुखं जीवंति ताः प्रजाः । देवेभ्यश्च पितृभ्यश्च दत्वा चान्नं प्रजास्ततः

ആ വൈന്യരാജാവിന്റെ പ്രസാദത്താൽ അവർ സുഖമായി ജീവിക്കുന്നു; തുടർന്ന് ദേവന്മാർക്കും പിതൃഗണങ്ങൾക്കും അന്നം അർപ്പിച്ച് യഥാവിധി ജീവിതക്രമം പാലിക്കുന്നു।

Verse 37

ब्राह्मणेभ्यो विशेषेणअतिथिभ्यस्तथैव च । पश्चाद्भुंजंति पुण्यास्ताः प्रजाः सर्वा द्विजोत्तमाः

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! ആ പുണ്യശീലരായ പ്രജകൾ ആദ്യം പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രാഹ്മണർക്കും അതുപോലെ അതിഥികൾക്കും ഭോജനം നൽകി, പിന്നീടാണ് തങ്ങൾ ഭക്ഷിക്കുന്നത്।

Verse 38

यज्ञैश्चान्ये यजंत्येव तर्पयंति जनार्दनम् । तेन चान्नेन देवेशं तृप्तिं गच्छंति देवताः

മറ്റുള്ളവർ യജ്ഞങ്ങളാൽ തന്നെ ആരാധിച്ച് ജനാർദ്ദനനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു; ആ യജ്ഞാന്നംകൊണ്ട് ദേവന്മാർ ദേവേശ്വരനിൽ തൃപ്തി പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 39

पुनर्वर्षति पर्जन्यः प्रेषितो माधवेन च । तस्मात्पुण्या महौषध्यः संभवंति सुपुण्यदाः

മാധവൻ പ്രേഷിതനായ പർജന്യൻ വീണ്ടും മഴ പെയ്യിക്കുന്നു; അതിൽ നിന്ന് മഹാപുണ്യദായകമായ പവിത്ര മഹൗഷധികൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു।

Verse 40

सस्यजातानि सर्वाणि पृथुर्वैन्यः प्रजापतिः । तेनान्नेन प्रजाः सर्वा वर्तंतेऽद्यापि नित्यशः

എല്ലാ ശസ്യജാതികളും പ്രജാപതി പൃഥു വൈന്യൻ ഉത്പാദിപ്പിച്ചു; ആ അന്നം കൊണ്ടാണ് ഇന്നും സർവ്വ പ്രജകളും നിത്യമായി ജീവിക്കുന്നത്।

Verse 41

ऋषिभिश्चैव मिलितैर्दुग्धा चेयं वसुंधरा । पुनर्विप्रैर्महाभाग्यैः सत्यवद्भिः सुरैस्तथा

ഋഷികൾ ഒന്നിച്ചുകൂടിയപ്പോൾ ഈ വസുന്ധരയെ ദോഹിച്ചു; പിന്നെയും മഹാഭാഗ്യശാലികളായ സത്യവാദി ബ്രാഹ്മണരും ദേവന്മാരും അതുപോലെ ദോഹിച്ചു।

Verse 42

सोमो वत्सस्वरूपोभूद्दोग्धा देवगुरुः स्वयम् । ऊर्जं क्षीरं पयः कल्पं येन जीवंति चामराः

സോമൻ വത്സസ്വരൂപനായി, ദോഹകൻ സ്വയം ദേവഗുരുവായി; അതിൽ നിന്ന് പോഷകവും യുഗോചിതവുമായ ക്ഷീരം ഉദ്ഭവിച്ചു, അതിനാൽ അമരർ ജീവിക്കുന്നു।

Verse 43

तेषां सत्येन पुण्येन सर्वे जीवंति जंतवः । सत्यपुण्ये प्रवर्तंते ऋषिदुग्धा वसुंधरा

അവരുടെ സത്യവും പുണ്യവും കൊണ്ടാണ് എല്ലാ ജീവികളും ജീവിക്കുന്നത്; സത്യപുണ്യത്തിൽ പ്രവഹിക്കുന്ന, ഋഷികൾ ദോഹിച്ച വസുന്ധര മുന്നോട്ട് നീങ്ങുന്നു।

Verse 44

अथातः संप्रवक्ष्यामि यथा दुग्धा इयं धरा । पितृभिश्च पुरा वत्स विधिना येन वै तदा

ഇപ്പോൾ ഞാൻ വിശദീകരിക്കുന്നു, ഹേ വത്സാ, പുരാതനകാലത്ത് പിതൃഗണങ്ങൾ വിധിപൂർവ്വം ഈ ഭൂമിയെ എങ്ങനെ ദോഹനം ചെയ്തു, ആ വിധാനം എന്തായിരുന്നു എന്ന്।

Verse 45

सुपात्रं राजतं कृत्वा स्वधा क्षीरं सुधान्वितम् । परिकल्प्य यमं वत्सं दोग्धा चांतक एव सः

ശ്രേഷ്ഠമായ വെള്ളിപ്പാത്രം നിർമ്മിച്ച് അതിൽ സ്വധാ-യുക്തമായ ക്ഷീരം സുദാരസത്തോടെ ചേർത്ത് ഒരുക്കി; യമനെ വത്സമായി നിശ്ചയിച്ചു, അന്തകൻ (മരണം) തന്നേ ദോഹകനായി।

Verse 46

नागैः सर्पैस्ततो दुग्धा तक्षकं वत्समेव च । अलाबुपात्रमादाय विषं क्षीरं द्विजोत्तमाः

പിന്നീട് നാഗങ്ങളും സർപ്പങ്ങളും ദോഹിക്കപ്പെട്ടു; തക്ഷകനെ വത്സമായി നിശ്ചയിച്ചു. ദ്വിജോത്തമർ അലാബു (ചുരക്ക) പാത്രം എടുത്ത് വിഷത്തെയേ ക്ഷീരമായി ദോഹിച്ചു।

Verse 47

नागानां तु तथा दोग्धा धृतराष्ट्रः प्रतापवान् । सर्पा नागा द्विजश्रेष्ठास्तेन वर्तंति चातुलाः

നാഗങ്ങൾക്കായി അതുപോലെ പ്രതാപവാനായ ധൃതരാഷ്ട്രൻ ദോഹകനായി. ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, അവനാൽ സർപ്പങ്ങളും നാഗങ്ങളും അത്യന്തം തൃപ്തിയോടെ ജീവിക്കുന്നു।

Verse 48

नागा वर्तंति तेनापि ह्यत्युग्रेण द्विजोत्तमाः । विषेण घोररूपेण सर्पाश्चैव भयानकाः

അതുകൊണ്ട്, ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, നാഗങ്ങളും അത്യുഗ്രമായി സഞ്ചരിക്കുന്നു; സർപ്പങ്ങളും ഘോരരൂപങ്ങളോടെ വിഷസഹിതം ഭയങ്കരങ്ങളാകുന്നു।

Verse 49

तेनैव वर्तयंत्युग्रा महाकाया महाबलाः । तदाहारास्तदाचारास्तद्वीर्यास्तत्पराक्रमाः

അതുകൊണ്ടുതന്നെ അവർ ജീവിക്കുന്നു—ഉഗ്രർ, മഹാകായർ, മഹാബലവർ. അവരുടെ ആഹാരം അതുപോലെ, ആചാരം അതുപോലെ, വീര്യം അതുപോലെ, പരാക്രമവും അതുപോലെ.

Verse 50

अथातः संप्रवक्ष्यामि यथा दुग्धा वसुंधरा । असुरैर्दानवैः सर्वैः कल्पयित्वा द्विजोत्तमाः

ഇപ്പോൾ, ഹേ ദ്വിജോത്തമാ! വസുന്ധരയെ എങ്ങനെ ദോഹനം ചെയ്‌തുവെന്ന് ഞാൻ വിശദീകരിക്കുന്നു—എല്ലാ അസുരരും ദാനവരും ഒരുക്കങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം.

Verse 51

पात्रमत्रान्नसदृशमायसं सर्वकामिकम् । क्षीरं मायामयं कृत्वा सर्वारातिविनाशनम्

ഇവിടെ അന്നത്തിന്റെ അളവിനൊത്ത ഇരുമ്പുപാത്രം—സർവകാമനകൾ നിറവേറ്റുന്നതായി—സൃഷ്ടിച്ചു; പിന്നെ ക്ഷീരത്തെ മായാമയമാക്കി, അത് സർവശത്രുനാശകനായി മാറി.

Verse 52

तेषामभूत्स वै वत्सो विरोचनः प्रतापवान् । ऋत्विग्द्विमूर्द्धा दैत्यानां मधुर्दोग्धा महाबलः

അവരിൽ വത്സമായി പ്രതാപവാനായ വിരോചനൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. ദൈത്യരുടെ ഋത്വിക് ദ്വിമൂർദ്ധാ; മഹാബലവാനായ മധു ദോഗ്ധാ (ദോഹകൻ) ആയിരുന്നു.

Verse 53

तया हि मायया दैत्याः प्रवर्त्तंते महाबलाः । महाप्रज्ञा महाकाया महातेजः पराक्रमाः

ആ മായയാൽ തന്നെയാണ് മഹാബലവാനായ ദൈത്യർ പ്രവർത്തനത്തിലേർപ്പെട്ടത്—മഹാപ്രജ്ഞർ, മഹാകായർ, മഹാതേജസ്സുള്ളവർ, പരാക്രമശാലികൾ.

Verse 54

तद्बलं पौरुषं तेषां तेन जीवंति दानवाः । तयैते माययाद्यापि सर्वमाया द्विजोत्तमाः

അതേ അവരുടെ ബലം, അതേ അവരുടെ പൗരുഷം; അതിനാലാണ് ദാനവർ ജീവിക്കുന്നത്. അതേ മായാശക്തിയാൽ അവർ ഇന്നും എല്ലാവരെയും മോഹിപ്പിക്കുന്നു, ഹേ ദ്വിജോത്തമാ!

Verse 55

प्रवर्तंते मितप्रज्ञास्ते तदेषामिदं बलम् । तथा तु दुग्धा यक्षैः सा सर्वाधारासु मेदिनी

മിതപ്രജ്ഞർ കാര്യങ്ങളെ പ്രവൃത്തിയിലാക്കുന്നു—ഇതുതന്നെ അവരുടെ ബലം. അതുപോലെ സർവാധാരയായ മേദിനീ ഭൂമിയെ യക്ഷർ ദോഹിച്ചു.

Verse 56

इति शुश्रुम विप्रेंद्राः पुराकल्पे महात्मभिः । अंतर्धानमयं क्षीरमयस्पात्रे सुविस्तरे

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ, പുരാകൽപ്പത്തിൽ മഹാത്മാക്കളിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ ഇങ്ങനെ ശ്രവിച്ചു—അന്തർധാനശക്തിയുള്ള, ക്ഷീരമയമായ, വിശാലമായി പടർന്ന പാത്രം ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 57

वैश्रवणो महाप्राज्ञस्तदा वत्सः प्रकल्पितः । मणिधरस्य पिता पुण्यः प्राज्ञो बुद्धिमतां वरः

അപ്പോൾ മഹാപ്രാജ്ഞനായ വൈശ്രവണൻ വത്സനായി (കിടാവായി) നിയമിക്കപ്പെട്ടു. അദ്ദേഹം മണിധരന്റെ പുണ്യവാൻ പിതാവ്, പ്രാജ്ഞൻ, ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ.

Verse 58

दोग्धा रजतनाभस्तु तस्याश्चासीन्महामतिः । सर्वज्ञः सर्वधर्मज्ञो यक्षराजसुतो बली

അതിന്റെ ദോഹകൻ രജതനാഭൻ ആയിരുന്നു; കൂടാതെ യക്ഷരാജന്റെ പുത്രനായ ബലിയും ഉണ്ടായിരുന്നു—മഹാമതി, സർവജ്ഞൻ, സർവധർമ്മജ്ഞൻ, ബലവാൻ.

Verse 59

अष्टबाहुर्महातेजा द्विशीर्षः सुमहातपाः । यक्षावर्तंत तेनापि सर्वदैव द्विजोत्तमाः

അവൻ അഷ്ടബാഹുവും മഹാതേജസ്സും ഉള്ളവൻ; ദ്വിശിരസ്സും അതിമഹാതപസ്സും ധരിച്ചവൻ. ഹേ ദ്വിജോത്തമരേ, അവന്റെ കാരണത്താൽ യക്ഷരും സദാ ജാഗരൂകരായി നിരന്തരം സഞ്ചരിച്ചു.

Verse 60

पुनर्दुग्धा इयं पृथ्वी राक्षसैश्च महाबलैः । तथा चैषा पिशाचैश्च सातुरैर्दग्धवारिभिः

ഈ ഭൂമി വീണ്ടും മഹാബലമുള്ള രാക്ഷസന്മാരാലും അതുപോലെ പിശാചുകളാലും ‘ദോഹിക്കപ്പെട്ടതു’ പോലെ ശോഷിക്കപ്പെട്ടു. അവർ വ്യാകുലരായി; അവരുടെ ജലങ്ങൾ ദഗ്ധമായി വറ്റി, ദുഃഖിതരായി.

Verse 61

उत्प्लुतं नृकपालं तं शावपात्रमयः कृतम् । सुप्रजां भोक्तुकामास्ते तीव्रकोपपराक्रमाः

ഉത്പ്ലുതമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ആ മനുഷ്യകപാലം ശവപാത്രരൂപത്തിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. അവർ തീക്ഷ്ണകോപവും പരാക്രമവും ഉള്ളവർ; ആ സതീ/ശ്രേഷ്ഠസ്ത്രീയെ ഭുജിക്കുവാൻ/ഭോഗിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു അവിടെ നിന്നു.

Verse 62

दोग्धा रजतनाभस्तु तेषामासीन्महाबलः । सुमाली नाम वत्सश्च शोणितं क्षीरमेव च

അവരിൽ മഹാബലനായ രജതനാഭൻ ദോഹകനായി; സുമാലി എന്ന വത്സവും ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ക്ഷീരത്തിനുപകരം രക്തം തന്നെയായിരുന്നു ദോഹിക്കപ്പെട്ടത്.

Verse 63

रक्षांसि यातुधानाश्च पिशाचाश्च महाबलाः । यक्षास्तेन च जीवंति भूतसङ्घाश्च दारुणाः

മഹാബലമുള്ള രാക്ഷസന്മാരും യാതുധാനന്മാരും പിശാചുകളും അതിനാലേ ജീവിക്കുന്നു; യക്ഷരും ഭയാനകമായ ഭൂതസംഘങ്ങളും അതേ ആശ്രയിച്ചാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്.

Verse 64

गंधर्वैरप्सरोभिश्च पुनर्दुग्धा वसुंधरा । कृत्वा वत्सं सुविद्वांसं तैश्च चित्ररथं पुनः

വീണ്ടും ഗന്ധർവന്മാരും അപ്സരസ്സുകളും വസുന്ധരയെ ദോഹിച്ചു; അതിവിദ്വാനെ വത്സമാക്കി, ചിത്രരഥനോടുകൂടെ അവർ അവളെ വീണ്ടും ദോഹിച്ചു।

Verse 65

दुदुहुः पद्मपात्रे तु गांधर्वं गीतसंकुलम् । सुरुचिर्नाम गंधर्वस्तेषामासीन्महामतिः

അവർ പദ്മപാത്രത്തിൽ ഗാനസമൃദ്ധമായ ഗന്ധർവസംഗീതം ദോഹിച്ചു. അവരിൽ ‘സുരുചി’ എന്ന മഹാമതിയായ ഗന്ധർവൻ ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 66

दोग्धा पुण्यतमश्चैव तस्याश्च द्विजसत्तमाः । शुचिगीतं महात्मानः सुक्षीरं दुदुहुस्तदा

അപ്പോൾ അത്യന്തം പുണ്യവാനായ ദോഹകനും ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരായ മഹാത്മാക്കളും അവളിൽ നിന്ന് ശുദ്ധവും മധുരഗീതസമാനവും ആയ ഉത്തമ ക്ഷീരം ദോഹിച്ചു।

Verse 67

गंधर्वास्तेन जीवंति अन्याश्चाप्सरसस्तथा । पर्वतैश्च महापुण्यैर्दुग्धा चेयं वसुंधरा

ആ സാരത്താൽ തന്നെയാണ് ഗന്ധർവന്മാർ ജീവിക്കുന്നത്; മറ്റ് അപ്സരസ്സുകളും അതുപോലെ. മഹാപുണ്യമയ പർവ്വതങ്ങളാൽ ഈ വസുന്ധര ദോഹിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ തന്റെ സമ്പത്ത് പ്രദാനം ചെയ്തു।

Verse 68

रत्नानि विविधान्येव ओषधीश्चामृतोपमाः । वत्सश्चैव महाभागो हिमवान्परिकल्पितः

വിവിധ രത്നങ്ങളും അമൃതോപമമായ ഔഷധികളും, കൂടാതെ മഹാഭാഗ്യവാനായ വത്സവും—ഇങ്ങനെ ഹിമവാനെ യഥാവിധി നിയമിച്ചു।

Verse 69

मेरुर्दोग्धा च संजातः पात्रं कृत्वा तु शैलजम् । तेन क्षीरेण संवृद्धाः शैलाः सर्वे महौजसः

മേരു പർവ്വതം ദോഹകനായി, ശൈലജന്യമായ പാത്രം നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു. ആ ക്ഷീരത്തിൽ പോഷിതരായി എല്ലാ പർവ്വതങ്ങളും മഹാതേജസ്സോടെ ബലവാന്മാരായി.

Verse 70

पुनर्दुग्धा महावृक्षैः पुण्यैः कल्पद्रुमादिभिः । पालाशं पात्रामानिन्युश्छिन्नदग्धप्ररोहणम्

വീണ്ടും പുണ്യമായ മഹാവൃക്ഷങ്ങൾ—കൽപദ്രുമാദികൾ—ദോഹനം ചെയ്തു. അവർ പാലാശമരപ്പാത്രം കൊണ്ടുവന്നു; അത് മുറിച്ചും കത്തിച്ചും കഴിഞ്ഞാലും വീണ്ടും മുളയ്ക്കുന്നതാണ്.

Verse 71

शालो दुदोह पुष्पांगः प्लक्षो वत्सोऽभवत्तदा । गुह्यकैश्चारणैः सिद्धैर्विद्याधरगणैस्तदा

അപ്പോൾ ശാലവൃക്ഷം ദോഹിക്കപ്പെട്ടു; പുഷ്പാംഗൻ ദോഹകനായി, ആ സമയത്ത് പ്ലക്ഷവൃക്ഷം കിടാവായി. ഗുഹ്യകർ, ചാരണർ, സിദ്ധർ, വിദ്യാധരഗണങ്ങൾ സന്നിഹിതരായിരുന്നു.

Verse 72

दुग्धा चेयं सर्वधात्री सर्वकामप्रदायिनी । यं यमिच्छंति ये लोकाः पात्रवत्सविशेषणैः

ഈ (ഗോരൂപിണി) ദുഗ്ധദായിനി, സർവ്വധാത്രി, സർവ്വകാമപ്രദായിനി. പാത്രവും കിടാവും ഉള്ള പ്രത്യേകതകളനുസരിച്ച് ലോകങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം അവർക്കു ലഭിക്കുന്നു.

Verse 73

तैस्तैस्तेषां ददात्येव क्षीरं सद्भावमीदृशम् । इयं धात्री विधात्री तु इयं श्रेष्ठा वसुंधरा

ഇത്തരം സദ്ഭാവത്തോടെ അവൾ ഓരോരുത്തർക്കും അവരവർക്കു യോജിച്ച ക്ഷീരം തന്നേ നൽകുന്നു. ഈ ഭൂമി ധാത്രിയും വിധാത്രിയും; ഈ വസുന്ധരാ ശ്രേഷ്ഠയാണ്.

Verse 74

सर्वकामदुघा धेनुरियं पुण्यैरलंकृता । इयं ज्येष्ठा प्रतिष्ठा तु इयं सृष्टिरियं प्रजा

ഇത് പുണ്യങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട സർവകാമദുഘാ ധേനുവാണ്. ഇതുതന്നെ ജ്യേഷ്ഠ പ്രതിഷ്ഠ; ഇതുതന്നെ സൃഷ്ടി, ഇതുതന്നെ സർവ പ്രജ (സകല ജീവികൾ).

Verse 75

पावनी पुण्यदा पुण्या सर्वसस्य प्ररोहिणी । चराचरस्य सर्वस्य प्रतिष्ठा योनिरेव च

അവൾ പാവനി, പുണ്യദായിനി, സ്വയം പുണ്യമയി; സർവ ശസ്യങ്ങളെയും മുളപ്പിക്കുന്നവൾ. ചരാചരമായ എല്ലാറ്റിന്റെയും പ്രതിഷ്ഠ അവളാണ്; അവളേ യോനി (മൂലസ്രോതസ്സ്) കൂടിയാണ്.

Verse 76

महालक्ष्मीरियं विद्या सर्वविश्वमयी सदा । सर्वकामदुघा दोग्ध्री सर्वबीजप्ररोहिणी

ഈ വിദ്യ തന്നെ മഹാലക്ഷ്മിയാണ്; അവൾ സദാ സർവവിശ്വമയി. അവൾ തന്നെയാണ് സർവകാമദുഘാ ദോഗ്ധ്രി; അവൾ തന്നെയാണ് സർവബീജങ്ങളെ മുളപ്പിക്കുന്നവൾ.

Verse 77

सर्वेषां श्रेयसां माता सर्वलोकधरा इयम् । पंचानामपि भूतानां प्रकाशो रूपमेव च

ഇവൾ സർവ ശ്രേയസ്സുകളുടെ (കല്യാണങ്ങളുടെ) മാതാവും സർവലോകധാരിണിയുമാണ്. പഞ്ചഭൂതങ്ങൾക്കും ഇവൾ തന്നെയാണ് പ്രകാശം; ഇവൾ തന്നെയാണ് അവരുടെ രൂപം.

Verse 78

असीदियं समुद्रांता मेदिनीति परिश्रुता । मधुकैटभयोः कृत्स्ना मेदसा समभिप्लुता

സമുദ്രാന്തമായ ഈ ഭൂമി ‘മേദിനീ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായിരുന്നു; കാരണം മധു-കൈടഭന്മാരുടെ മേദസ് (കൊഴുപ്പ്) കൊണ്ട് അത് മുഴുവനായി പ്ലാവിതമായിരുന്നു.

Verse 79

तेनेयं मेदिनी नाम प्रोच्यते ब्रह्मवादिभिः । ततोभ्युपगमात्प्राज्ञ पृथोर्वैन्यस्य सत्तमाः

അതുകൊണ്ടു ബ്രഹ്മവാദികൾ ഈ ഭൂമിയെ ‘മേദിനി’ എന്നു വിളിക്കുന്നു. ഹേ പ്രാജ്ഞാ, പൃഥു വൈന്യനെ അവൾ സ്വീകരിച്ചതിനാൽ, സത്തമർ അവളെ പൃഥുവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി അറിയുന്നു.

Verse 80

दुहितृत्वमनुप्राप्ता देवी पृथ्वीति चोच्यते । तेन राज्ञा द्विजश्रेष्ठाः पालितेयं वसुंधरा

മകളെന്ന നില പ്രാപിച്ചതിനാൽ ദേവിയെ ‘പൃഥ്വീ’ എന്നു വിളിക്കുന്നു. ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠരേ, ആ രാജാവാണ് ഈ വസുന്ധരയെ സംരക്ഷിച്ചു പരിപാലിച്ചത്.

Verse 81

ग्रामाधारं गृहाणां च पुरपत्तनमालिनी । सस्याकरवती स्फीता सर्वतीर्थमयी द्विजाः

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ഇത് ഗ്രാമങ്ങളുടെയും ഗൃഹങ്ങളുടെയും ആധാരമാണ്; നഗരങ്ങളും പട്ടണങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടത്; ധാന്യവും ഖനിസമ്പത്തും നിറഞ്ഞു സമൃദ്ധമായത്—സകല തീർത്ഥങ്ങളുടെയും പുണ്യം ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുമാണ്.

Verse 82

एवं वसुमती देवी सर्वलोकमयी सदा । एवं प्रभावो राजेंद्रः पुराणे परिपठ्यते

ഇങ്ങനെ ദേവി വസുമതി സദാ സകലലോകങ്ങളെയും ഉൾക്കൊണ്ടവളായി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഹേ രാജേന്ദ്രാ, ഇപ്രകാരം തന്നെയാണ് അവളുടെ മഹിമ പുരാണത്തിൽ പാരായണം ചെയ്യപ്പെടുന്നത്.

Verse 83

पृथुर्वैन्यो महाभागः सर्वकर्मप्रकाशकः । यथा विष्णुर्यथा ब्रह्मा यथा रुद्रः सनातनः

വേനപുത്രൻ പൃഥു മഹാഭാഗ്യവാൻ; സകല ധർമ്മകർമ്മങ്ങളെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നവൻ—വിഷ്ണുവിനെപ്പോലെ, ബ്രഹ്മാവിനെപ്പോലെ, സനാതന രുദ്രനെപ്പോലെ.

Verse 84

नमस्कार्यास्त्रयो देवा देवाद्यैर्ब्रह्मवादिभिः । ब्राह्मणैरृषिभिः सर्वैर्नमस्कार्यो नृपोत्तमः

മൂന്നു ദേവന്മാർ നമസ്കാരാർഹരാണ്; ദേവാദ്യരും ബ്രഹ്മവാദം ഉപദേശിക്കുന്നവരും നമനീയരാണ്. അതുപോലെ എല്ലാ ബ്രാഹ്മണരും ഋഷികളും നമസ്കാരാർഹർ; നൃപോത്തമനും നമസ്കാരാർഹനാണ്.

Verse 85

वर्णानामाश्रमाणां यः स्थापकः सर्वलोकधृक् । पार्थिवैश्च महाभागैः पार्थिवत्वमिहेप्सुभिः

വർണങ്ങളുടെയും ആശ്രമങ്ങളുടെയും സ്ഥാപകനായി, സർവ്വലോകങ്ങളെയും ധരിക്കുന്നവൻ ആരോ—ഇഹലോകത്തിൽ രാജത്വം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഭാഗ്യവാൻ രാജാക്കളും മഹാപാർത്ഥിവരും അവനെ അന്വേഷിച്ച് ആദരത്തോടെ സേവിക്കണം.

Verse 86

आदिराजो नमस्कार्यः पृथुर्वैन्यः प्रतापवान् । धनुर्वेदार्थिभिर्योधैः सदैव जयकांक्षिभिः

ആദിരാജനായ പ്രതാപശാലി പൃഥു വൈന്യൻ നമസ്കാരാർഹനായിരുന്നു; ധനുര്വേദത്തിൽ നിഷ്ഠയുള്ള, എപ്പോഴും ജയകാംക്ഷികളായ യോദ്ധാക്കൾ അവനെ നിരന്തരം ചുറ്റിനിന്നു.

Verse 87

नमस्कार्यो महाराजो वृत्तिदाता महीभृताम् । एवं पात्रविशेषाश्च मया ख्याता द्विजोत्तमाः

മഹാരാജാവ്—ഭൂമിയെ ധരിക്കുന്ന രാജാക്കൾക്ക് ജീവിക നൽകുന്നവൻ—നമസ്കാരാർഹനാണ്. ഹേ ദ്വിജോത്തമരേ, ഇങ്ങനെ ഞാൻ പാത്രവിശേഷങ്ങൾ വിശദീകരിച്ചു.

Verse 88

वत्सानां सुविशेषाश्च दोग्धॄणां भवदग्रतः । क्षीरस्यापि विशेषं तु यथोद्दिष्टं हि भूभुजा

ഹേ രാജാവേ, നിന്റെ സന്നിധിയിൽ കിടാക്കളിന്റെ ഉത്തമവിശേഷങ്ങളും പാലെടുക്കുന്നവരുടെ ഭേദങ്ങളും വിവരിക്കപ്പെടും; കൂടാതെ പാലിന്റെ ഗുണവിശേഷവും ഭൂഭുജൻ യഥാവിധി നിർദ്ദേശിച്ചതുപോലെ തന്നെ പറയപ്പെടും.

Verse 89

समाख्यातं तथाग्रे च भवतां वै यथार्थतः । धन्यं यशस्यमारोग्यं पुण्यं पापप्रणाशनम्

ഇത് നിങ്ങളോട് മുമ്പേ യഥാർത്ഥമായി സമ്യകമായി വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇത് ധന്യകരം, യശസ്സുദായകം, ആരോഗ്യദായകം, പുണ്യപ്രദം, പാപനാശകം.

Verse 90

पृथोर्वैन्यस्य चरितं यः शृणोति द्विजोत्तमाः । तस्य भागीरथी स्नानमहन्यहनि जायते

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ, പൃഥു-വൈൻയന്റെ ചരിതം ആരെങ്കിലും ശ്രവിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അവന്‍ ദിനംപ്രതി ഭാഗീരഥിയിൽ (ഗംഗയിൽ) സ്നാനം ചെയ്ത പുണ്യഫലം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 91

सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोकं प्रयाति सः

അവൻ സർവപാപങ്ങളിൽ നിന്നു ശുദ്ധാത്മാവായി വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.