Adhyaya 19

Verse 1

सूत उवाच । सोमशर्मा महाप्राज्ञः सुमनया सह सत्तमः । कपिलासंगमे पुण्ये रेवातीरे सुपुण्यदे

സൂതൻ പറഞ്ഞു—മഹാപ്രാജ്ഞനും ശ്രേഷ്ഠനുമായ സോമശർമൻ സുമനയോടുകൂടെ പുണ്യമായ കപിലാ-സംഗമത്തിലും പരമപുണ്യദായിനിയായ രേവാ (നർമദാ) തീരത്തിലും എത്തി।

Verse 2

स्नात्वा तत्र स मेधावी तर्पयित्वा सुरान्पितॄन् । तपस्तेपे सुशांतात्मा जपन्नारायणं शिवम्

അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ആ മേധാവി ദേവന്മാരെയും പിതൃകളെയും തർപ്പണം ചെയ്തു; പിന്നെ ശാന്തചിത്തനായി തപസ്സനുഷ്ഠിച്ച് നാരായണനും ശിവനും എന്ന നാമങ്ങൾ ജപിച്ചു।

Verse 3

द्वादशाक्षरमंत्रेण ध्यानयुक्तो महामनाः । तस्यैव देवदेवस्य वासुदेवस्य सुव्रतः

ദ്വാദശാക്ഷര മന്ത്രത്താൽ ധ്യാനയുക്തനായ ആ മഹാമനസ്, സുവ്രതധാരി, ദേവദേവനായ വാസുദേവന്റെ ധ്യാനത്തിൽ തന്നെ ലീനനായി।

Verse 4

आसने शयने याने स्वप्ने पश्यति केशवम् । सदैव निश्चलो भूत्वा कामक्रोधविवर्जितः

ആസനത്തിലും ശയനത്തിലും യാത്രയിലും സ്വപ്നത്തിലും പോലും അവൻ കേശവനെ ദർശിക്കുന്നു; എപ്പോഴും അചഞ്ചലനായി കാമക്രോധവിവർജിതനാകുന്നു।

Verse 5

सा च साध्वी महाभागा पतिव्रतपरायणा । सुमना कांतमेवापि शुश्रूषति तपोन्वितम्

ആ സാധ്വി മഹാഭാഗ്യവതി, പതിവ്രതപരായണയായ സുമനയും, തപസ്സിൽ യുക്തനായ തന്റെ പ്രിയ ഭർത്താവിനെ ഭക്തിയോടെ ശുശ്രൂഷിച്ചു।

Verse 6

ध्यायमानस्य तस्यापि विघ्नैः संदर्शितं भयम् । सर्पा विषोल्बणाः कृष्णास्तत्र यांति महात्मनः

ധ്യാനത്തിൽ ലീനനായ അവനോടും വിഘ്നങ്ങൾ ഭയം കാണിച്ചു; ഹേ മഹാത്മാവേ, അവിടെ അതിതീവ്രവിഷമുള്ള കറുത്ത സർപ്പങ്ങൾ എത്തി.

Verse 7

पार्श्वे ते तप्यमानस्य तस्य ते सोमशर्मणः । सिंहव्याघ्रगजा दृष्टा भयमेवं प्रचक्रिरे

തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന സോമശർമന്റെ സമീപത്ത് സിംഹങ്ങളും വ്യാഘ്രങ്ങളും ഗജങ്ങളും ദൃശ്യമായി; അങ്ങനെ അവർ ഭയം ഉണർത്തി.

Verse 8

वेताला राक्षसा भूताः कूष्मांडाः प्रेतभैरवाः । भयं विदर्शयंत्येते दारुणं प्राणनाशनम्

വേതാളങ്ങൾ, രാക്ഷസർ, ഭൂതങ്ങൾ, കൂഷ്മാണ്ഡങ്ങൾ, പ്രേതഭൈരവർ—ഇവർ എല്ലാവരും പ്രാണനാശകരമായ അതിഭീകര ഭയം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 9

नानाविधा महाभीमाः सिंहास्तत्र समागताः । दंष्ट्राकरालवक्त्राश्च जगर्जुश्चातिभैरवम्

അവിടെ പലവിധ മഹാഭീകര സിംഹങ്ങൾ ഒന്നിച്ചു കൂടി; ദംഷ്ട്രകളാൽ ഭയാനകമായ വായുള്ളവയായി അവർ അതിഭൈരവമായി ഗർജിച്ചു.

Verse 10

विष्णोर्ध्यानात्स धर्मात्मा न चचाल महामतिः । महाविघ्नैः सुसंरूढैश्चालितो मुनिपुंगवः

വിഷ്ണുധ്യാനത്തിൽ ലീനനായ ആ ധർമ്മാത്മ മഹാമതി അല്പവും കുലുങ്ങിയില്ല; ശക്തിയായി വളർന്ന മഹാവിഘ്നങ്ങൾ ആക്രമിച്ചിട്ടും മുനിശ്രേഷ്ഠൻ അചഞ്ചലനായി നിന്നു.

Verse 11

एवं न चलते ध्यानात्सोमशर्मा द्विजोत्तमः । झंझावातैश्च शीतेन महावृष्ट्या सुपीडितः

ഇങ്ങനെ കൊടുങ്കാറ്റും കഠിനശീതവും മഹാവൃഷ്ടിയും മൂലം അത്യന്തം പീഡിതനായിട്ടും ദ്വിജോത്തമനായ സോമശർമൻ ധ്യാനത്തിൽ നിന്ന് അല്പവും ചലിച്ചില്ല।

Verse 12

भंभारावमहाभीमः सिंहस्तत्र समागतः । तं दृष्ट्वा भयवित्रस्तः सस्मार नृहरिं द्विजः

അപ്പോൾ ഇടിമുഴക്കമെന്നപോലെ ഗർജ്ജിക്കുന്ന അത്യന്തം ഭീകരമായ ഒരു സിംഹം അവിടെ എത്തി. അതിനെ കണ്ടു ഭയവിഹ്വലനായ ആ ബ്രാഹ്മണൻ നൃഹരിയെ സ്മരിച്ചു।

Verse 13

इंद्रनीलप्रतीकाशं पीतवस्त्रं महौजसम् । शंखचक्रधरं देवं गदापंकजधारिणम्

അവൻ ഇന്ദ്രനീലമണിപോലെ ദീപ്തനായ, പീതാംബരം ധരിച്ച, മഹാതേജസ്സുള്ള ദേവനെ ദർശിച്ചു—ശംഖചക്രധാരിയും ഗദയും പദ്മവും ധരിച്ചവനെയും।

Verse 14

महामौक्तिकहारेण इंदुवर्णानुकारिणा । कौस्तुभेनापि रत्नेन द्योतमानं जनार्दनम्

ജനാർദനൻ ചന്ദ്രവർണ്ണത്തെ അനുകരിക്കുന്ന മഹാമൗക്തികഹാരത്താലും കൗസ്തുഭരത്നത്താലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട് ദീപ്തിമാനായി പ്രകാശിച്ചു।

Verse 15

श्रीवत्सांकेन दिव्येन हृदयं यस्य राजते । सर्वाभरणशोभांगं शतपत्रनिभेक्षणम्

ആരുടെ ഹൃദയത്തിൽ ദിവ്യമായ ശ്രീവത്സചിഹ്നം ശോഭിക്കുന്നു; സർവാഭരണങ്ങളുടെ ശോഭയാൽ അവിടുത്തെ ദേഹം ദീപ്തമാണ്; അവിടുത്തെ കണ്ണുകൾ ശതപത്രകമലസദൃശം।

Verse 16

सुस्मितास्यं सुप्रसन्नं रत्नदामाभिशोभितम् । भ्राजमानं हृषीकेशं ध्यानं तेन कृतं ध्रुवम्

മന്ദസ്മിതമുഖനും അതിപ്രസന്നനും രത്നമാലാഭൂഷിതനും ദീപ്തിമാനുമായ ഹൃഷീകേശനിൽ അവൻ ധ്യാനം ധ്രുവമായി, അചഞ്ചലമായി ഉറപ്പിച്ചു.

Verse 17

त्वमेव शरणं कृष्ण शरणागतवत्सल । नमोस्तु देवदेवाय किं मे भयं करिष्यति

ഹേ കൃഷ്ണാ! നീയേ എന്റെ ഏക ശരണം, ശരണാഗതവത്സലൻ. ദേവദേവനേ, നമസ്കാരം—ഭയം എനിക്ക് എന്തു ചെയ്യും?

Verse 18

यस्योदरे त्रयो लोकाः सप्त चान्ये महात्मनः । शरणं तस्य प्रविष्टोस्मि क्वास्ते भयं ममैव हि

ഹേ മഹാത്മാവേ! ആരുടെ ഉദരത്തിൽ ത്രിലോകവും മറ്റെഴു ലോകങ്ങളും വസിക്കുന്നുവോ, അവന്റെ ശരണത്തിൽ ഞാൻ പ്രവേശിച്ചു; എനിക്കു ഭയം എവിടെ?

Verse 19

यस्माद्भयाः प्रवर्तंते कृत्यादिक महाबलाः । सर्वभयप्रहर्तारं तमस्मि शरणं गतः

ആരിൽ നിന്നാണ് കൃത്യാദി മഹാബല ഭയങ്ങൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്, ആരാണ് സകലഭയവും അകറ്റുന്നത്—അവന്റെ ശരണത്തിൽ ഞാൻ അഭയം പ്രാപിച്ചു.

Verse 20

पातकानां तु सर्वेषां दानवानां महाभयम् । रक्षको विष्णुभक्तानां तमस्मि शरणं गतः

സകല പാതകങ്ങൾക്കും ദാനവർക്കും മഹാഭയമായും, വിഷ്ണുഭക്തരുടെ രക്ഷകനായും ഉള്ള അവന്റെ ശരണത്തിൽ ഞാൻ അഭയം പ്രാപിച്ചു.

Verse 21

वृंदारकाणां सर्वेषां दानवानां महात्मनाम् । यो गतिः कृष्णभक्तानां तमस्मि शरणं गतः

സകല ദേവന്മാരുടെയും മഹാത്മ ദാനവന്മാരുടെയും പരമഗതിയും, ശ്രീകൃഷ്ണഭക്തരുടെ ഉറച്ച ആശ്രയവും ലക്ഷ്യവും ആയ അവനിൽ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിച്ചു.

Verse 22

अभयो भयनाशाय पापनाशाय ज्ञानवान् । एकश्चेंद्रस्वरूपेण तमस्मि शरणं गतः

അഭയനായും ഭയം നശിപ്പിക്കുന്നവനായും പാപം ഇല്ലാതാക്കുന്നവനായും ജ്ഞാനവാനായും, ഏകനെ ഇന്ദ്രസ്വരൂപത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്നവനായും ഉള്ള അവനിൽ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിച്ചു.

Verse 23

व्याधीनां नाशकायैव य औषधस्वरूपवान् । निरामयो निरानंदस्तमस्मि शरणंगतः

ഔഷധസ്വരൂപനായി രോഗങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്നവനും, നിരാമയനും, ലൗകികാനന്ദത്തിൽ അസ്പർശിതനുമായ അവനിൽ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിച്ചു.

Verse 24

अचलश्चालयेल्लोकानपापो ज्ञानमेव च । तमस्मि शरणं प्राप्तो भयं किं मे करिष्यति

അചലവും ലോകങ്ങളെ കുലുക്കിയാലും, പാപരഹിതത്വവും ജ്ഞാനവും പോലും വിറയലിലായാലും—അവനിൽ ശരണം പ്രാപിച്ച എനിക്ക് ഭയം എന്ത് ചെയ്യുമെന്നു?

Verse 25

साधूनां चापि सर्वेषां पालको यो ह्यनामयः । पाति विश्वं च विश्वात्मा तमस्मि शरणंगतः

അനാമയനായും സകല സാദുക്കളുടെ പാലകനായും, വിശ്വത്തെ കാത്തുരക്ഷിക്കുന്നവനായും, വിശ്വാത്മാവായും ഉള്ള അവനിൽ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിച്ചു.

Verse 26

यो मे मृगेंद्ररूपेण भयं दर्शयतेग्रतः । तमहं शरणं प्राप्तो नरसिंहं नमाम्यहम्

മൃഗേന്ദ്രരൂപത്തിൽ എന്റെ മുമ്പിൽ ഭയം പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന ആ നരസിംഹനെ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിച്ച് നമസ്കരിക്കുന്നു।

Verse 27

मदमत्तो महाकायो वनहस्ती समागतः । गजलीलागतिं देवं शरणागतवत्सलम्

മദോന്മത്തനായ മഹാകായ വനഹസ്തി പാഞ്ഞുവന്നു; എങ്കിലും ഗജലീലാസദൃശ ഗതിയുള്ള, ശരണാഗതവത്സലനായ ആ ദേവനെ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 28

गजास्यं ज्ञानसंपन्नं सपाशांकुशधारिणम् । कालास्यं गजतुंडं च शरणं सुगतोस्म्यहम्

ഗജമുഖനായ, ജ്ഞാനസമ്പന്നനായ, പാശവും അങ്കുശവും ധരിക്കുന്ന, ശ്യാമവദന ഗജതുണ്ടധാരിയായ ആ സുഖഗതിയെ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 29

हिरण्याक्षप्रहर्तारं वाराहं शरणंगतः । वामनं तं प्रपन्नोस्मि शरणागतवत्सलम्

ഹിരണ്യാക്ഷനെ വധിച്ച വരാഹന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ച്, ശരണാഗതവത്സലനായ ആ വാമനനിൽ ഞാൻ പൂർണ്ണമായി പ്രപന്നനാകുന്നു।

Verse 30

ह्रस्वास्तु वामनाः कुब्जाः प्रेताः कूष्मांडकादयः । मृत्युरूपधराः सर्वे दर्शयंति भयं मम

ഹ്രസ്വ വാമനന്മാർ, കുബ്ജന്മാർ, പ്രേതങ്ങൾ, കൂഷ്മാണ്ഡാദികൾ—എല്ലാവരും മരണരൂപം ധരിച്ചു എന്റെ മുമ്പിൽ ഭയം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 31

अमृतं तं प्रपन्नोस्मि किं भयं मे करिष्यति । ब्रह्मण्यो ब्रह्मदो ब्रह्मा ब्रह्मज्ञानमयो हरिः

ഞാൻ ആ അമൃതസ്വരൂപനിൽ ശരണം പ്രാപിച്ചു—ഭയം എനിക്കെന്തു ചെയ്യും? ആ ഹരിയാണ് ബ്രാഹ്മണ്യൻ, ബ്രഹ്മദാതാവ്, ബ്രഹ്മസ്വരൂപൻ, ബ്രഹ്മജ്ഞാനമയൻ।

Verse 32

शरणं तं प्रपन्नोस्मि भयं किं मे करिष्यति । अभयो यो हि जगतो भीतिघ्नो भीतिदायकः

ഞാൻ അവനിൽ ശരണം പ്രാപിച്ചു—ഭയം എനിക്കെന്തു ചെയ്യും? അവൻ ലോകത്തിന് അഭയൻ, ഭയനാശകൻ, ദുഷ്ടർക്കു ഭയദാതാവ്।

Verse 33

भयरूपं प्रपन्नोस्मि भयं किं मे करिष्यति । तारकः सर्वलोकानां नाशकः सर्वपापिनाम्

ഞാൻ ഭയസ്വരൂപനായ (ഭയാധിപനായ) പ്രഭുവിൽ ശരണം പ്രാപിച്ചു—ഇപ്പോൾ ഭയം എനിക്കെന്തു ചെയ്യും? അവൻ സർവ്വലോകങ്ങളുടെ താരകൻ, സർവ്വപാപികളുടെ പാപനാശകൻ।

Verse 34

तमहं शरणं प्राप्तो धर्मरूपं जनार्दनम् । सुरारणं यो हि रणे वपुर्द्धारयतेऽद्भुतम्

ഞാൻ ധർമ്മസ്വരൂപനായ ജനാർദ്ദനനിൽ ശരണം പ്രാപിച്ചു—അവൻ യുദ്ധത്തിൽ ദേവശത്രുക്കളുടെ ശത്രുവാകാൻ അത്ഭുതവപു ധരിക്കുന്നു।

Verse 35

शरणं तस्य गंतास्मि सदागतिरयं मम । झंझावातो महाचंडो वपुर्दूयति मे भृशम्

ഞാൻ അവനിൽ ശരണം തേടിപ്പോകും—അവനേ സദാ എന്റെ സത്യഗതി. മഹാചണ്ഡമായ ഝംഝാവാതം വീശുന്നു; എന്റെ ദേഹം അത്യന്തം പീഡിതമാകുന്നു।

Verse 36

शरणं तं प्रपन्नोस्मि सदागतिरयं मम । अतिशीतं चातिवर्षा आतपस्तापदायकः

ഞാൻ അവനിൽ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു; അവൻ തന്നെയാണ് എന്റെ നിത്യഗതി. അതിശൈത്യം, അതിവൃഷ്ടി, ദഹിപ്പിക്കുന്ന ആടപം—ഇവയൊക്കെയും ദുഃഖദായകങ്ങൾ.

Verse 37

एषां रूपेण यो देवस्तस्याहं शरणं गतः । कालरूपा अमी प्राप्ता भयदा मम चालकाः

ഈ രൂപങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്ന ദേവനിൽ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിച്ചു. ഇവ കാലരൂപമായി വന്ന് ഭയദായകങ്ങളായി എന്നെ മുന്നോട്ട് തള്ളുന്നു.

Verse 38

एषां शरणं प्रपन्नोस्मि हरेः स्वरूपिणां सदा

ഹരിയുടെ സ്വരൂപികളായ അവരിൽ തന്നെയാണ് ഞാൻ എപ്പോഴും ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നത്.

Verse 39

यं सर्वदेवं परमेश्वरं हि निष्केवलं ज्ञानमयं प्रदीपम् । वदंति नारायणमादिसिद्धं सिद्धेश्वरं तं शरणं प्रपद्ये

സകലദേവന്മാരുടെയും പരമേശ്വരൻ, നിർമല-നിർവിശേഷൻ, ജ്ഞാനമയ ദീപം എന്നു വാഴ്ത്തപ്പെടുന്ന; ആദിസിദ്ധൻ, സിദ്ധേശ്വരൻ നാരായണൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന അവനിൽ ഞാൻ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 40

इति ध्यायन्स्तुवन्नित्यं केशवं क्लेशनाशनम् । भक्त्या तेन समानीतस्तदात्महृदये हरिः

ഇങ്ങനെ ക്ലേശനാശകനായ കേശവനെ നിത്യം ധ്യാനിച്ചു സ്തുതിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കെ, തന്റെ ഭക്തിയാൽ അവൻ ഹരിയെ തന്റെ ആത്മഹൃദയത്തിലേക്കുതന്നെ ആനയിച്ചു.

Verse 41

उद्यमं विक्रमं तस्य स दृष्ट्वा सोमशर्मणः । आविर्भूय हृषीकेशस्तमुवाच प्रहृष्टवान्

സോമശർമന്റെ പരിശ്രമവും വീര്യവും കണ്ട ഹൃഷീകേശൻ (വിഷ്ണു) സ്വയം പ്രത്യക്ഷനായി ആനന്ദത്തോടെ അവനോട് അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 42

सोमशर्मन्महाप्राज्ञ श्रूयतां भार्यया सह । वासुदेवोस्मि विप्रेंद्र वरं याचय सुव्रत

ഹേ മഹാപ്രാജ്ഞ സോമശർമാ, ഭാര്യയോടുകൂടെ ശ്രവിക്കൂ. ഹേ വിപ്രേന്ദ്ര, ഞാൻ വാസുദേവൻ; ഹേ സുവ്രത, വരം യാചിക്കൂ।

Verse 43

तेनोक्तो हि स विप्रेन्द्र उन्मील्य नयनद्वयम् । दृष्ट्वा विश्वेश्वरं देवं घनश्यामं महोदयम्

ഇങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്യപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഹേ വിപ്രേന്ദ്ര, അവൻ ഇരുകണ്ണുകളും തുറന്ന് വിശ്വേശ്വര ദേവനെ കണ്ടു—ഘനശ്യാമൻ, മഹിമയോടെ ദീപ്തൻ।

Verse 44

सर्वाभरणशोभांगं सर्वायुधसमन्वितम् । दिव्यलक्षणसंपन्नं पुंडरीकनिभेक्षणम्

അവന്റെ ദേഹം സർവാഭരണങ്ങളാൽ ശോഭിച്ചു, സർവായുധങ്ങളാൽ സമന്വിതൻ; ദിവ്യശുഭലക്ഷണസമ്പന്നൻ, പുണ്ഡരീകസദൃശ നേത്രങ്ങളുള്ളവൻ।

Verse 45

पीतेन वाससा युक्तं राजमानं सुरेश्वरम् । वैनतेयसमारूढं शंखचक्रगदाधरम्

പീതാംബരം ധരിച്ചു ദീപ്തനായ സുരേശ്വരൻ, വൈനതേയൻ (ഗരുഡൻ) മേൽ ആരൂഢനായി, ശംഖ-ചക്ര-ഗദ ധാരിയായിരുന്നുവു।

Verse 46

ब्रह्मादीनां सुधातारं जगतोस्य महायशाः । विश्वस्यास्य सदातीतं रूपातीतं जगद्गुरुम्

അവൻ ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാരുടെ ശ്രേഷ്ഠ ധാതാവും ഈ ലോകത്തിന്റെ മഹായശസ്സുള്ള ആശ്രയവും ആകുന്നു. അവൻ സദാ കാലാതീതൻ, രൂപാതീതൻ, സർവ്വവിശ്വത്തിന്റെ ജഗദ്ഗുരു।

Verse 47

हर्षेण महताविष्टो दंडवत्प्रणिपत्य तम् । श्रियायुक्तं भासमानं सूर्यकोटिसमप्रभम्

മഹാനന്ദത്തിൽ ആകുലനായി അവൻ അവനോട് ദണ്ഡവത് പ്രണാമം ചെയ്തു—ശ്രീയുക്തൻ, ദീപ്തിമാൻ, കോടി സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ പ്രഭയുള്ളവൻ।

Verse 48

बद्धांजलिपुटोभूत्वा तया सुमनया सह । जयजयेत्युवाचैनं जयमाधवमानद

കൈകൾ ചേർത്ത് അഞ്ജലി കെട്ടി, ആ സുമനാ എന്ന സദ്ഭാവിനിയോടൊപ്പം അവൻ പറഞ്ഞു—“ജയ ജയ! ഹേ മാധവാ, മാനദാ, നിനക്കു ജയം!”

Verse 49

जय योगीश योगीन्द्र जय नागांगशायन । यज्ञांग जय यज्ञेश जय शाश्वतसर्वग

ജയം നിനക്കേ, ഹേ യോഗീശ്വരാ, യോഗീന്ദ്രാ! ജയം നിനക്കേ, നാഗശയ്യയിൽ ശയിക്കുന്നവനേ! ജയം നിനക്കേ, യജ്ഞം തന്നെയാണ് അങ്ങങ്ങളായവനേ; ഹേ യജ്ഞേശ്വരാ! ജയം നിനക്കേ, ശാശ്വത സർവ്വഗതനേ!

Verse 50

जय सर्वेश्वरानंत यज्ञरूप नमोऽस्तु ते । जय ज्ञानवतां श्रेष्ठ जय त्वं ज्ञाननायक

ജയം നിനക്കേ, ഹേ സർവേശ്വര അനന്താ, യജ്ഞസ്വരൂപാ; നിനക്കു നമസ്കാരം. ജയം നിനക്കേ, ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ; ജയം നിനക്കേ, ഹേ ജ്ഞാനനായകാ!

Verse 51

जय सर्वदसर्वज्ञ जय त्वं सर्वभावन । जय जीवस्वरूपेश महाजीव नमोस्तुते

ജയം, ഹേ സർവദാതാ സർവജ്ഞാ! ജയം, ഹേ സർവഭാവന! ജയം, ഹേ ജീവസ്വരൂപേശാ! ഹേ മഹാജീവാ, നമസ്കാരം।

Verse 52

जय प्रज्ञादप्रज्ञांग जय प्राणप्रदायक । जय पापघ्न पुण्येश जय पुण्यपते हरे

ജയം, ഹേ പ്രജ്ഞാസ്വരൂപാ, പ്രജ്ഞയുടെ മൂലമേ! ജയം, ഹേ പ്രാണപ്രദായകാ! ജയം, ഹേ പാപഘ്ന പുണ്യേശാ! ജയം, ഹേ ഹരി, പുണ്യപതേ!

Verse 53

जय ज्ञानस्वरूपेश ज्ञानगम्याय ते नमः । जय पद्मपलाशाक्ष पद्मनाभाय ते नमः

ജയം, ഹേ ജ്ഞാനസ്വരൂപേശാ! ജ്ഞാനത്താൽ ഗമ്യനായ നിനക്കു നമഃ। ജയം, ഹേ പദ്മപലാശാക്ഷാ! ഹേ പദ്മനാഭാ, നിനക്കു നമഃ।

Verse 54

जय गोविंदगोपाल जय शंखधरामल । जय चक्रधराव्यक्त व्यक्तरूपाय ते नमः

ജയം ഗോവിന്ദാ ഗോപാലാ! ജയം, ഹേ നിർമല ശംഖധരാ! ജയം, ഹേ ചക്രധര അവ്യക്താ! വ്യക്തരൂപം ധരിക്കുന്ന നിനക്കു നമസ്കാരം।

Verse 55

जय विक्रमशोभांग जय विक्रमनायक । जय लक्ष्मीविलासांग नमो वेदमयाय ते

ജയം, ഹേ വിക്രമശോഭാംഗാ! ജയം, ഹേ വിക്രമനായകാ! ജയം, ഹേ ലക്ഷ്മീവിലാസാംഗാ! വേദമയ പ്രഭോ, നിനക്കു നമസ്കാരം।

Verse 56

जय विक्रमशोभांग जय उद्यमदायक । जय उद्यमकालाय उद्यमाय नमोनमः

ജയം നിനക്കു, നിന്റെ വിക്രമശോഭ ദീപ്തമാണ്; ജയം നിനക്കു, പരിശ്രമദാതാവേ. പരിശ്രമകാലത്തിന്നു ജയം; പരിശ്രമത്തിന്നുതന്നെ വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.

Verse 57

जय उद्यमशक्ताय उद्यमत्रयधारक । युद्धोद्यमप्रवृत्ताय तस्मै धर्माय ते नमः

സത്പ്രയത്നത്തിന്റെ ശക്തിയായും, ത്രിവിധ പരിശ്രമം ധരിക്കുന്നവനായും, യുദ്ധപരിശ്രമത്തിൽ പ്രവൃത്തനായും ഉള്ള ആ ധർമ്മത്തിന് ജയം; ആ ധർമ്മത്തിന് ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.

Verse 58

नमो हिरण्यरेताय तस्मै ते जायते नमः । अतितेजःस्वरूपाय सर्वतेजोमयाय च

ഹിരണ്യരേതസ്സിന് (സ്വർണ്ണബീജസ്വരൂപനു) നമസ്കാരം; നിന്റെ ജന്മത്തിന് കാരണമായ ആ പരമനു നമസ്കാരം. അതിതേജസ്സ്വരൂപനും സർവ്വതേജോമയനും ആയ പ്രഭുവിന് പ്രണാമം.

Verse 59

दैत्यतेजोविनाशाय पापतेजोहराय च । गोब्राह्मणहितार्थाय नमोस्तु परमात्मने

ദൈത്യതേജം നശിപ്പിക്കുന്നവനും, പാപതേജം ഹരിക്കുന്നവനും, ഗോ-ബ്രാഹ്മണഹിതാർത്ഥം പ്രവർത്തിക്കുന്ന പരമാത്മാവിന് നമസ്കാരം.

Verse 60

नमोस्तु हुतभोक्त्रे च नमो हव्यवहाय ते । नमः कव्यवहायैव स्वधारूपाय ते नमः

ഹുതഭോക്താവിന് (ആഹുതിഭോജി) നമസ്കാരം; ഹവ്യവാഹന് (ഹവിഷ്യവാഹക) നമസ്കാരം. കവ്യവാഹന് (പിതൃആഹുതിവാഹക)ക്കും നമസ്കാരം; സ്വധാരൂപനായ നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 61

स्वाहारूपाय यज्ञाय पावनाय नमोनमः । नमस्ते शार्ङ्गहस्ताय हरये पापहारिणे

സ്വാഹാ-സ്വരൂപനും യജ്ഞസ്വരൂപനും പാവനനുമായ പ്രഭുവിന് പുനഃപുനഃ നമസ്കാരം. ശാർങ്ഗധനുസ്സു ധരിച്ച ഹരി, പാപഹരാ, നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 62

सदसच्चोदनायैव नमो विज्ञानशालिने । नमो वेदस्वरूपाय पावनाय नमोनमः

സതിലേക്കു പ്രേരിപ്പിക്കുകയും അസതിൽ നിന്ന് തടയുകയും ചെയ്യുന്നവനേ, വിജ്ഞാനനിധിയേ, നമസ്കാരം. വേദസ്വരൂപനായ പാവനനു പുനഃപുനഃ നമസ്കാരം.

Verse 63

नमोस्तु हरिकेशाय सर्वक्लेशहराय ते । केशवाय परायैव नमस्ते विश्वधारिणे

ഹരികേശാ, സകല ക്ലേശങ്ങളും ഹരിക്കുന്നവനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. കേശവാ, പരമപ്രഭോ, വിശ്വധാരകാ, നിനക്കു പ്രണാമം.

Verse 64

नमः कृपाकरायैव नमो हर्षमयाय ते । अनंताय नमो नित्यं शुद्धाय क्लेशनाशिने

കൃപാകരാ, നിനക്കു നമസ്കാരം; ഹർഷമയാ, നിനക്കു നമസ്കാരം. അനന്താ, നിത്യാ, ശുദ്ധാ, ക്ലേശനാശകാ, നിനക്കു എപ്പോഴും പ്രണാമം.

Verse 65

आनंदाय नमो नित्यं शुद्धाय केवलाय ते । रुद्रैर्नमितपादाय विरंचिनमिताय ते

ആനന്ദസ്വരൂപനും ശുദ്ധനും കേവലനുമായ പ്രഭുവിന് നിത്യ നമസ്കാരം. റുദ്രന്മാർ വന്ദിക്കുന്ന പാദങ്ങൾക്കും, വിരഞ്ചി (ബ്രഹ്മാ) നമിക്കുന്ന പ്രഭുവിനും പ്രണാമം.

Verse 66

सुरासुरेंद्रनमित पादपद्माय ते नमः । नमोनमः परेशाय अजितायामृतात्मने

ദേവേന്ദ്രനും അസുരേന്ദ്രന്മാരും നമിച്ചു വന്ദിക്കുന്ന പദപദ്മങ്ങളുള്ള നിനക്കു നമസ്കാരം. പരമേശ്വരാ, അജിതാ, അമൃതസ്വഭാവാ—നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും നമോ നമഃ।

Verse 67

क्षीरसागरवासाय नमः पद्माप्रियाय ते । ओंकाराय च शुद्धाय अचलाय नमोनमः

ക്ഷീരസാഗരത്തിൽ വസിക്കുന്നവനേ, പദ്മാ (ലക്ഷ്മി)-പ്രിയനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം. ഓംകാരസ്വരൂപാ, ശുദ്ധാ, അചലാ—നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും നമോ നമഃ।

Verse 68

व्यापिने व्यापकायैव सर्वव्यसनहारिणे । नमोनमो वराहाय महाकूर्माय ते नमः

സർവ്വവ്യാപിയായും സർവ്വവ്യാപകമായും, എല്ലാ ദുരിതങ്ങളും ഹരിക്കുന്നവനേ—നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും നമോ നമഃ। വരാഹാ, മഹാകൂർമാ—നിനക്കു നമസ്കാരം।

Verse 69

नमो वामनरूपाय नृसिंहाय महात्मने । नमो रामाय दिव्याय सर्वक्षत्रवधाय च

വാമനരൂപനായ പ്രഭുവിന് നമസ്കാരം, മഹാത്മാവായ നൃസിംഹന് നമസ്കാരം. ദിവ്യനായ രാമനുമേ നമസ്കാരം—സർവ്വക്ഷത്രിയവധകാരിയേ.

Verse 70

सर्वज्ञानाय मत्स्याय नमो रामाय ते नमः । नमः कृष्णाय बुद्धाय नमो म्लेच्छप्रणाशिने

സർവ്വജ്ഞനായ മത്സ്യാവതാരത്തിന് നമസ്കാരം; ഹേ രാമാ, നിനക്കു നമസ്കാരം. കൃഷ്ണനു നമഃ, ബുദ്ധനു നമഃ, മ്ലേച്ഛപ്രണാശകനായ പ്രഭുവിനു നമസ്കാരം।

Verse 71

नमः कपिलविप्राय हयग्रीवाय ते नमः । नमो व्यासस्वरूपाय नमः सर्वमयाय ते

കപില ബ്രാഹ്മണരൂപനായ നിനക്കു നമസ്കാരം; ഹയഗ്രീവരൂപനായ നിനക്കു നമസ്കാരം. വ്യാസസ്വരൂപത്തിന്നു നമസ്കാരം; ഹേ സർവമയ, സർവവ്യാപി, നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 72

एवं स्तुत्वा हृषीकेशं तमुवाच जनार्दनम् । गुणानां तु परं पारं ब्रह्मा वेत्ति न पावन

ഇങ്ങനെ ഹൃഷീകേശനെ സ്തുതിച്ച് അവൻ ജനാർദനനോട് പറഞ്ഞു—ഹേ പാവനനേ! ഗുണങ്ങളുടെ അപ്പുറത്തുള്ള പരമപരിധി ബ്രഹ്മാവിനും അറിയില്ല.

Verse 73

न चैव स्तोतुं सर्वज्ञस्तथा रुद्र सःहस्रदृक् । वक्तुं को हि समर्थस्तु कीदृशी मे मतिर्विभो

സർവജ്ഞനായ സഹസ്രനേത്രൻ രുദ്രനും (നിന്റെ) പൂർണ്ണസ്തുതി ചെയ്യാൻ കഴിയില്ല. പിന്നെ (നിന്റെ മഹിമ) പറയാൻ ആര് സമർത്ഥൻ? ഹേ വിഭോ, എന്റെ മതി എത്രമാത്രം?

Verse 74

निर्गुणं सगुणं स्तोत्रं मयैव तव केशव । क्षमशब्दापशब्दं मे तव दासोस्मि सुव्रत

ഹേ കേശവാ! നിർഗുണനായി സഗുണനായി നിന്നെക്കുറിച്ച് ഈ സ്തോത്രം ഞാൻ തന്നെയാണ് ഉച്ചരിച്ചത്. എന്റെ വാക്കുകളിൽ ദോഷമോ അപശബ്ദമോ ഉണ്ടെങ്കിൽ ക്ഷമിക്കണമേ; ഹേ സുവ്രതാ, ഞാൻ നിന്റെ ദാസൻ.

Verse 75

जन्मजन्मनि लोकेश दयां मे कुरु पावन

ഹേ ലോകേശാ, ഹേ പാവനനേ! ജന്മജന്മാന്തരങ്ങളിൽ എനിക്കു കരുണ കാണിക്കണമേ.