Adhyaya 119

Verse 1

एकोनविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः । कपिंजल उवाच । यस्याः प्रहसनात्तात सुहृद्यानि भवंति वै । पुष्पाणि दिव्यगंधीनि दुर्लभानि सुरासुरैः

കപിഞ്ചലൻ പറഞ്ഞു— ഹേ താതാ, അവളുടെ ചിരിയിൽ നിന്നു ഹൃദയഹാരിയായ ദിവ്യസുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പങ്ങൾ ജനിക്കുന്നു; അവ ദേവാസുരർക്കും ദുർലഭമാണ്.

Verse 2

कस्मात्तु देवताः सर्वाः प्रवांछंति महामते । शंकरः सुखमायाति हास्यपुष्पैः सुपूजितः

ഹേ മഹാമതേ, സർവ്വദേവന്മാർ ഇതെന്തുകൊണ്ട് ആഗ്രഹിക്കുന്നു? ഹർഷചിരിയോടെ അർപ്പിച്ച പുഷ്പങ്ങളാൽ സൂപൂജിതനായ ശങ്കരൻ എളുപ്പത്തിൽ പ്രസന്നനായി വരുന്നു.

Verse 3

को गुणस्तस्य पुष्पस्य तन्मे कथय विस्तरात् । कामोदा सा भवेत्का तु कस्य पुत्री वरांगना

ആ പുഷ്പത്തിന്റെ പ്രത്യേക ഗുണം എന്ത്? അത് എനിക്ക് വിശദമായി പറയുക. പിന്നെ ‘കാമോദാ’ എന്ന പേരുള്ള ആ സുന്ദരി ആര്—അവൾ ആരുടെ പുത്രി?

Verse 4

हास्यात्तस्या महाभाग सुपुष्पाणि भवंति च । को गुणस्तत्कथां ब्रूहि सकलां विस्तरेण च

ഹേ മഹാഭാഗാ! അവളുടെ പുഞ്ചിരിയിൽ നിന്നുപോലും ഉത്തമ പുഷ്പങ്ങൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. അതിന് പിന്നിലെ ഗുണം എന്ത്? അവളുടെ സമ്പൂർണ്ണ കഥ വിശദമായി പറയുക.

Verse 5

कुंजल उवाच । पुरा देवैर्महादैत्यैः कृत्वा सौहार्दमुत्तमम् । ममंथुः सागरं क्षीरममृतार्थं समुद्यताः

കുഞ്ജലൻ പറഞ്ഞു—പുരാതനകാലത്ത് ദേവന്മാരും മഹാദൈത്യന്മാരും ഉത്തമ സൗഹൃദസന്ധി ചെയ്തു, അമൃതം നേടുവാൻ ക്ഷീരസമുദ്രം മഥനം ചെയ്യാൻ ആരംഭിച്ചു.

Verse 6

मथनाद्देवदैत्यानां कन्यारत्नचतुष्टयम् । वरुणेन दर्शितं पूर्वं सोमेनैव तथा पुनः

ദേവ-ദൈത്യന്മാരുടെ മഥനത്തിൽ നിന്ന് കന്യാരത്നങ്ങളുടെ ചതുഷ്ടയം ഉദ്ഭവിച്ചു. അത് ആദ്യം വരുണൻ കാണിച്ചു; പിന്നെ സോമനും അതുപോലെ വീണ്ടും വെളിപ്പെടുത്തി.

Verse 7

पश्चात्संदर्शितं पुण्यममृतं कलशे स्थितम् । कन्या चतुष्टयं पूर्वं देवानां हितमिच्छति

പിന്നീട് കലശത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്ന പുണ്യമായ അമൃതം കാണിക്കപ്പെട്ടു. അതിന് മുമ്പേ പ്രത്യക്ഷമായ ആ നാല് കന്യകളും ദേവന്മാരുടെ ഹിതം ആഗ്രഹിച്ചു.

Verse 8

सुलक्ष्मीर्नाम सा चैका द्वितीया वारुणी तथा । ज्येष्ठा नाम तथा ख्याता कामोदान्या प्रचक्षते

അവരിൽ ഒരുത്തിയുടെ പേര് സുലക്ഷ്മീ; രണ്ടാമത്തേത് വാർുണീ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. മറ്റൊരുത്തി ‘ജ്യേഷ്ഠാ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധ, മറ്റൊരുത്തിയെ ‘കാമോദാ’ എന്നു പറയുന്നു.

Verse 9

तासां मध्ये वरा श्रेष्ठा पूर्वं जाता महामते । तस्माज्ज्येष्ठेति विख्याता लोके पूज्या सदैव हि

ഹേ മഹാമതേ! അവരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയായവൾ ആദ്യം ജനിച്ചു; അതുകൊണ്ട് അവൾ ‘ജ്യേഷ്ഠാ’ എന്ന പേരിൽ ലോകത്തിൽ പ്രസിദ്ധയും എപ്പോഴും പൂജ്യയുമാണ്.

Verse 10

वारुणीपानरूपा च पयःफेनसमुद्भवा । अमृतस्य तरंगाच्च कामोदाख्या बभूव ह

അവൾ വാർുണീ പാനത്തിന്റെ രൂപം ധരിച്ചു, പാലിന്റെ നുരയിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിച്ചു, അമൃതത്തിന്റെ തരംഗങ്ങളിൽ നിന്ന് പ്രത്യക്ഷമായി ‘കാമോദാ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായി.

Verse 11

सोमो राजा तथा लक्ष्मीर्जज्ञाते अमृतादपि । त्रैलोक्यभूषणः सोमः संजातः शंकरप्रियः

അമൃതത്തിൽ നിന്നുതന്നെ രാജാ സോമനും ലക്ഷ്മിയും ജനിച്ചു. ത്രിലോകത്തിന്റെ ഭൂഷണമായ സോമൻ പ്രത്യക്ഷനായി, ശങ്കരന് പ്രിയനായവനായി.

Verse 12

मृत्युरोगहरा जाता सुराणां वारुणी तथा । ज्येष्ठासु पुण्यदा जाता लोकानां हितमिच्छताम्

ദേവന്മാർക്കായി വാർുണീ മരണംയും രോഗവും അകറ്റുന്നവളായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; കൂടാതെ ‘ജ്യേഷ്ഠാ’ രൂപത്തിൽ ലോകഹിതം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് പുണ്യം നൽകുന്നവളായി ജനിച്ചു.

Verse 13

अमृतादुत्थिता देवी कामोदा नाम पुण्यदा । विष्णोः प्रीत्यै भविष्ये तु वृक्षरूपं प्रयास्यति

അമൃതത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ‘കാമോദാ’ എന്ന ദേവി പുണ്യദായിനിയാണ്. ഭാവിയിൽ വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രീതിക്കായി അവൾ വൃക്ഷരൂപം സ്വീകരിക്കും.

Verse 14

विष्णुप्रीतिकरी सा तु भविष्यति सदैव हि । तुलसी नाम सा पुण्या भविष्यति न संशयः

അവൾ എപ്പോഴും വിഷ്ണുവിനെ പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നവളായിരിക്കും. അവൾ ‘തുളസി’ എന്ന പുണ്യവതിയായി മാറും—സംശയമില്ല.

Verse 15

तया सह जगन्नाथो रमिष्यति न संशयः । तुलस्याः पत्रमेकं यो नीत्वा कृष्णाय दास्यति

അവളോടുകൂടെ ജഗന്നാഥൻ നിശ്ചയമായും രമിക്കും—സംശയമില്ല. തുളസിയുടെ ഒരു ഇല പോലും കൊണ്ടുവന്ന് കൃഷ്ണനു അർപ്പിക്കുന്നവൻ അവന്റെ അനുഗ്രഹം പ്രാപിക്കും.

Verse 16

मेने तस्योपकाराणां किमस्मै च ददाम्यहम् । इत्येवं चिंतयेन्नित्यं तस्य प्रीतिकरो भवेत्

അവന്റെ ഉപകാരങ്ങൾ ഓർത്ത് ‘ഞാൻ അവനു പ്രതിഫലമായി എന്ത് നൽകാം?’ എന്ന് നിത്യം ചിന്തിക്കണം. ഇങ്ങനെ ദിനംപ്രതി ചിന്തിക്കുന്നവൻ അവന്റെ പ്രീതിക്ക് കാരണമാകും.

Verse 17

एवं कामोद नामासौ पूर्वं जाता समुद्रजा । यदा सा हसते देवी हर्षगद्गदभाषिणी

ഇങ്ങനെ ‘കാമോദാ’ എന്ന ആ ദേവി മുൻപ് സമുദ്രത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചു. ദേവി ചിരിക്കുമ്പോൾ ആനന്ദത്തിൽ കണ്ഠം ഗദ്ഗദമായി വാക്കുകൾ പുറപ്പെടുന്നു.

Verse 18

सौहृद्यानि सुगंधीनि मुखात्तस्याः पतंति वै । अम्लानानि सुपुष्पाणि यो गृह्णाति समुद्यतः

അവളുടെ വായിൽ നിന്നു സുഗന്ധഭരിതമായ സൗഹൃദചിഹ്നങ്ങൾ നിശ്ചയമായി വീഴുന്നു—വാടാത്ത മനോഹര പുഷ്പങ്ങൾ—അവയെ ഉത്സുക ഭക്തൻ എഴുന്നേറ്റ് സ്വീകരിക്കുന്നു।

Verse 19

पूजयेच्छंकरं देवं ब्रह्माणं माधवं तथा । तस्य देवाः प्रतुष्यंति यदिच्छति ददंति तत्

ശങ്കരദേവനെയും ബ്രഹ്മാവിനെയും മാധവനെയും കൂടി പൂജിക്കണം; അവർ പ്രസന്നരായാൽ ദേവന്മാർ ഇഷ്ടമുള്ളത് ദാനം ചെയ്യും।

Verse 20

रोदित्येषा यदा सा च केन दुःखेन दुःखिता । नेत्राश्रुभ्यो हि तस्यास्तु प्रभवंति पतंति च

അവൾ ഏതോ ദുഃഖം മൂലം ദുഃഖിതയായി കരയുമ്പോൾ, അവളുടെ കണ്ണുകളിൽ നിന്ന് കണ്ണുനീർ ഉദ്ഭവിച്ച് താഴെ വീഴുന്നു।

Verse 21

तानि चैव महाभाग हृद्यानि सुमहांति च । सौरभेण विना तैस्तु यः पूजयति शंकरम्

ഹേ മഹാഭാഗ! അവ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഹൃദയഹാരിയും അത്യുത്തമവും ആകുന്നു; എന്നാൽ യോജ്യമായ സൗരഭമില്ലാതെ അവകൊണ്ട് ശങ്കരനെ പൂജിക്കുന്നവൻ…

Verse 22

तस्य दुःखं च संतापो जायते नात्र संशयः । पुष्पैस्तु तादृशैर्देवान्सकृदर्चति पापधीः

അവനിൽ ദുഃഖവും ദഹനസന്താപവും ജനിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല. പാപബുദ്ധിയുള്ളവൻ അത്തരം (അനുചിത) പുഷ്പങ്ങളാൽ ദേവന്മാരെ ഒരിക്കൽപോലും അർച്ചിക്കുന്നു।

Verse 23

तस्य दुःखं प्रकुर्वंति देवास्तत्र न संशयः । एतत्ते सर्वमाख्यातं कामोदाख्यानमुत्तमम्

അവന്റെ ദുഃഖം ദേവന്മാർ തന്നെയാണ് വരുത്തുന്നത്—ഇതിൽ സംശയമില്ല. ഇങ്ങനെ ‘കാമോദാ’ എന്ന ഉത്തമാഖ്യാനം ഞാൻ നിന്നോട് മുഴുവനായി പറഞ്ഞു.

Verse 24

अथ कृष्णो विचिंत्यैव दृष्ट्वा विक्रमसाहसम् । विहुंडस्यापि पापस्य उद्यमं साहसं तदा

അപ്പോൾ ശ്രീകൃഷ്ണൻ ക്ഷണമാത്രം ആലോചിച്ച്, ആ സമയത്ത് പാപിയായ വിഹുണ്ഡൻ കൈക്കொண்ட വീര്യ-സാഹസവും ധൃഷ്ടമായ ഉദ്യമവും കണ്ടു.

Verse 25

नारदं प्रेषयामास मोहयैनं दुरासदम् । नारदस्त्वथ संश्रुत्य वाक्यं विष्णोर्महात्मनः

അപ്രാപ്യനും ദുര്ജേയനുമായ അവനെ മോഹിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം നാരദനെ അയച്ചു. പിന്നെ മഹാത്മാവായ വിഷ്ണുവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് നാരദൻ (തദനുസരിച്ച്) പുറപ്പെട്ടു.

Verse 26

गच्छमानं दुरात्मानं कामोदां प्रति दानवम् । गत्वा तमाह दैत्येंद्रं नारदः प्रहसन्निव

കാമോദയിലേക്കു പോകുന്ന ആ ദുഷ്ടാത്മാവായ ദാനവന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു, നാരദൻ പുഞ്ചിരിയോടെ എന്നപോലെ ആ ദൈത്യേന്ദ്രനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 27

क्व यासि त्वं च दैत्येंद्र सत्वरं च समातुरः । सांप्रतं केन कार्येण कस्यार्थं केन नोदितः

ഹേ ദൈത്യേന്ദ്രാ! നീ ഇത്ര വേഗത്തിലും വ്യാകുലതയോടെയും എവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്? ഇപ്പോൾ ഏത് കാര്യത്തിനായി, ആരുടെ നിമിത്തം, ആരുടെ പ്രേരണയാൽ നീ പുറപ്പെടുന്നു?

Verse 28

ब्रह्मात्मजं नमस्कृत्य प्रत्युवाच कृतांजलि । कामोदपुष्पार्थमहं प्रस्थितो द्विजसत्तम

ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രനെ നമസ്കരിച്ച് കൃതാഞ്ജലിയോടെ അവൻ പറഞ്ഞു— “ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ കാമോദപുഷ്പങ്ങൾ തേടി പുറപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।”

Verse 29

तमुवाच स धर्मात्मा पुष्पैः किं ते प्रयोजनम् । विप्रवर्यं पुनः प्राह कार्यकारणमात्मनः

ആ ധർമ്മാത്മാവ് അവനോട് ചോദിച്ചു— “പുഷ്പങ്ങൾ കൊണ്ട് നിനക്ക് എന്ത് പ്രയോജനം?” പിന്നെ അവൻ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനോട് വീണ്ടും തന്റെ കാരണവും ഉദ്ദേശവും പറഞ്ഞു।

Verse 30

नंदनस्य वनोद्देशे काचिन्नारी वरानना । तस्या दर्शनमात्रेण गतोऽहं कामवश्यताम्

നന്ദനവനത്തിലെ ഒരു ഭാഗത്ത് സുന്ദരമുഖിയായ ഒരു സ്ത്രീ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവളെ കണ്ടമാത്രത്തിൽ ഞാൻ കാമവശനായി।

Verse 31

तया प्रोक्तोऽस्मि विप्रेंद्र पुष्पैः कामोदसंभवैः । पूजयस्व महादेवं पुष्पैस्तु सप्तकोटिभिः

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, അവൾ എന്നോട് പറഞ്ഞു— “കാമോദത്തിൽ നിന്നുജനിച്ച പുഷ്പങ്ങളാൽ മഹാദേവനെ പൂജിക്ക; ഏഴുകോടി പുഷ്പങ്ങളാൽ.”

Verse 32

ततस्ते सुप्रिया भार्या भविष्यामि न संशयः । तदर्थे प्रस्थितोऽस्म्यद्य कामोदाख्यं पुरं प्रति

അപ്പോൾ ഞാൻ നിന്റെ അതിപ്രിയയായ ഭാര്യയാകും— സംശയമില്ല. അതിനായിട്ടാണ് ഇന്ന് ഞാൻ കാമോദനാമ നഗരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെടുന്നത്।

Verse 33

तामहं कामयिष्यामि सिंधुजां शुणु सांप्रतम् । मनोल्लासैर्महाहासैर्हासयिष्याम्यहं पुनः

ഇപ്പോൾ കേൾക്കുക—ഞാൻ ആ സിന്ധുജയായ കന്യയെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. മനോല്ലാസത്താലും മഹാഹാസത്താലും ഞാൻ അവളെ വീണ്ടും വീണ്ടും ചിരിപ്പിക്കും.

Verse 34

प्रीता सती महाभागा हसिष्यति पुनः पुनः । तद्धास्यं गद्गदं विप्र मम कार्यप्रवर्द्धनम्

ആ സതി മഹാഭാഗ്യവതി ഹൃദയം നിറഞ്ഞ പ്രീതിയോടെ വീണ്ടും വീണ്ടും ചിരിക്കും. ഹേ വിപ്രാ, അവളുടെ ഗദ്ഗദമായ ഭാവവിവശ ഹാസ്യം എന്റെ കാര്യത്തെ വർദ്ധിപ്പിക്കും.

Verse 35

तस्माद्धास्यात्पतिष्यंति दिव्यानि कुसुमानि च । तैस्तु देवमुमाकांतं पूजयिष्यामि सांप्रतम्

അതുകൊണ്ട് ആ ഹാസ്യത്തിൽ നിന്ന് ദിവ്യകുസുമങ്ങൾ വീഴും; അവകൊണ്ടുതന്നെ ഞാൻ ഇപ്പോൾ ഉമാകാന്തനായ ദേവനെ പൂജിക്കും.

Verse 36

तेन पूजाप्रदानेन तुष्टो दास्यति मे फलम् । ईश्वरः सर्वभूतेशः शंकरो लोकभावनः

ആ പൂജാർപ്പണത്തിൽ സന്തുഷ്ടനായി ഈശ്വരൻ—സർവ്വഭൂതേശനും ലോകഭാവനനും ആയ ശങ്കരൻ—എനിക്ക് അതിന്റെ ഫലം നൽകും.

Verse 37

नारद उवाच । तत्र दैत्य न गंतव्यं कामोदाख्ये पुरोत्तमे । विष्णुरस्ति सुमेधावी सर्वदैत्यक्षयावहः

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദൈത്യാ, ‘കാമോദാ’ എന്ന ആ ശ്രേഷ്ഠ നഗരത്തിലേക്ക് നീ പോകേണ്ടതില്ല; അവിടെ പരമമേധാവിയായ വിഷ്ണു വസിക്കുന്നു, സർവ്വദൈത്യനാശകാരകൻ.

Verse 38

येनोपायेन पुष्पाणि कामोदाख्यानि दानव । तव हस्ते प्रयास्यंति तमुपायं वदाम्यहम्

ഹേ ദാനവാ! ഏ ഉപായം കൊണ്ടു ‘കാമോദ’ എന്ന പുഷ്പങ്ങൾ സ്വയം നിന്റെ കൈയിൽ എത്തിച്ചേരുമോ, ആ ഉപായം ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു।

Verse 39

गंगातोयेषु दिव्यानि पतिष्यंति न संशयः । वाहितानि जलैर्दिव्यैरागमिष्यंति सांप्रतम्

ഗംഗാജലത്തിൽ ആ ദിവ്യ വസ്തുക്കൾ നിർഭാഗ്യമായി വീഴും—സംശയമില്ല; ആ പുണ്യജലധാരയിൽ ഒഴുകി അവ ഇപ്പോൾ ഇവിടെ എത്തിച്ചേരും।

Verse 40

तानि त्वं तु प्रतिगृहाण सुहृद्यानि महांति च । गृहीत्वा तानि पुष्पाणि साधयस्व मनीप्सितम्

അതുകൊണ്ട് നീ ആ മഹത്തായും ഹൃദയാനന്ദകരവുമായ ദാനങ്ങൾ സ്വീകരിക്ക; ആ പുഷ്പങ്ങൾ കൈക്കൊണ്ട് നിന്റെ മനസ്സിലെ ആഗ്രഹം സഫലമാക്കുക।

Verse 41

नारदो दानवश्रेष्ठं मोहयित्वा ततः पुनः । ततश्च स तु धर्मात्मा चिंतयामास वै पुनः

ദാനവശ്രേഷ്ഠനെ മോഹിപ്പിച്ച ശേഷം നാരദൻ വീണ്ടും അവിടെ നിന്ന് പിന്മാറി; പിന്നെ ആ ധർമ്മാത്മാവ് വീണ്ടും ചിന്തിച്ചു തുടങ്ങി।

Verse 42

कथमश्रूणि सा मुंचेत्केनोपायेन दुःखिता । चिंतयानस्य तस्यैवं क्षणं वै नारदस्य च

“ആ ദുഃഖിതയായ സ്ത്രീ ഏത് ഉപായത്തിൽ കണ്ണീർ നിർത്തും?” എന്ന് ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് നാരദൻ ഒരു ക്ഷണം മൗനമായി നിന്നു।

Verse 43

ततो बुद्धिः समुत्पन्ना कामोदाख्यं पुरं गतः

അപ്പോൾ അവനിൽ ബുദ്ധി ഉദിച്ചു; അവൻ ‘കാമോദാ’ എന്ന പേരുള്ള നഗരത്തിലേക്കു പോയി.

Verse 119

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे कामोदाख्याने एकोनविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീപദ്മപുരാണത്തിന്റെ ഭൂമിഖണ്ഡത്തിൽ—വേനോപാഖ്യാനം, ഗുരുതീർത്ഥമാഹാത്മ്യം, ച്യവനചരിതം, ‘കാമോദാ’ ആഖ്യാനം എന്നിവയിൽ—നൂറ്റിപ്പത്തൊമ്പതാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।