Yuga-Dharma Framework, Kali-Yuga Diagnosis, and the Hari-Nāma Remedy (Transition to Vedānta Inquiry)

Verse 1

नारद उवाच । आख्यातं भवता सर्वं मुने तत्त्वार्थ कोविद । इदानीं श्रोतुमिच्छामि युगानां स्थितिलक्षणम् ॥ १ ॥

നാരദൻ പറഞ്ഞു— ഹേ മുനേ, തത്ത്വാർത്ഥകോവിദാ! നിങ്ങൾ എല്ലാം വിശദീകരിച്ചു. ഇനി യുഗങ്ങളുടെ സ്ഥിതിയും ലക്ഷണവും (കാലപരിമാണവും) കേൾക്കാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

Verse 2

सनक उवाच । साधु साधु महाप्राज्ञ मुने लोकोपकारक । युगधर्मान्प्रबक्ष्यामि सर्वलोकोपकारकान् ॥ २ ॥

സനകൻ പറഞ്ഞു— സാധു, സാധു! ഹേ മഹാപ്രാജ്ഞ മുനേ, ലോകോപകാരകാ! ഇനി സർവ്വലോകഹിതകരമായ യുഗധർമ്മങ്ങളെ ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കും.

Verse 3

धर्मो विवृद्धिमायाति काले कस्मिंस्चिदुत्तम । तथा विनासमायाति धर्म्म एव महीतले ॥ ३ ॥

ഹേ ഉത്തമാ! ചില കാലങ്ങളിൽ ധർമ്മം വർദ്ധിച്ചു പുഷ്ടിയാർജ്ജിക്കുന്നു; അതുപോലെ ഭൂമിയിൽ തന്നേ ധർമ്മം ക്ഷയിച്ച് നാശത്തിലും എത്തുന്നു.

Verse 4

कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चेति चतुर्युगम् । दिव्यैर्द्वादशभिर्ज्ञेयं वत्सरैस्तत्र सत्तम ॥ ४ ॥

കൃതം, ത്രേതാ, ദ്വാപരം, കലി— ഇവ നാലും ചേർന്നതാണ് ചതുര്യുഗം. ഹേ സത്തമാ! ഇതിന്റെ അളവ് പന്ത്രണ്ട് ദിവ്യവത്സരങ്ങളെന്ന് അറിയുക.

Verse 5

संध्यासन्ध्यांशयुक्तानि युगानि सदृशानि वै । कालतो वेदितव्यानि इत्युक्तं तत्त्वादर्शिभिः ॥ ५ ॥

യുഗങ്ങൾ സംധ്യയും സംധ്യാംശവും ചേർന്ന ഘടനയിൽ സമാനങ്ങളാണ്; അവയെ കാലപരിമാണപ്രകാരം അറിയണം— എന്ന് തത്ത്വദർശികൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു.

Verse 6

आद्ये कृतयुगं प्राहुस्ततस्त्रेताविधानकम् । ततश्च द्वापरं प्राहुः कलिमंत्यं विदुः क्रमात् ॥ ६ ॥

ആദ്യം കൃത (സത്യ) യുഗമെന്ന് പറയുന്നു; തുടർന്ന് സ്വന്തം വിധാനത്തോടെ ത്രേതാ യുഗം. പിന്നെ ദ്വാപരമെന്ന് പറയുന്നു; ക്രമത്തിൽ അവസാനം കലിയുഗം തന്നെയാണ് അന്ത്യം എന്ന് അറിയുന്നു।

Verse 7

देवदानवगंधर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः । नासन्कृतयुगे विप्र सर्वे देवसमाः स्मृताः ॥ ७ ॥

ഹേ വിപ്രാ! കൃതയുഗത്തിൽ ദേവർ, ദാനവർ, ഗന്ധർവർ, യക്ഷർ, രാക്ഷസർ, പന്നഗങ്ങൾ (സർപ്പങ്ങൾ) എന്നിങ്ങനെ ഭേദമൊന്നുമില്ലായിരുന്നു; എല്ലാവരും ദേവസമരായി സ്മരിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 8

सर्वे हृष्टाश्च धर्मिष्टा न तत्र क्रयविक्रयौ । वेदानां च विभागश्च न युगे कृतसंज्ञके ॥ ८ ॥

കൃത എന്ന യുഗത്തിൽ എല്ലാവരും ഹർഷിതരും ധർമ്മനിഷ്ഠരുമായിരുന്നു; അവിടെ വാങ്ങൽ-വിൽപ്പനയില്ല, വേദങ്ങളുടെ വിഭജനവും ഇല്ലായിരുന്നു।

Verse 9

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राः स्वाचारतत्पराः । सदा नारायणपरास्तपोध्यानपरायणाः ॥ ९ ॥

ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ, ശൂദ്രർ—തത്തത്തായ ആചാരത്തിൽ തത്പരരായി—എപ്പോഴും നാരായണപരായണരായി, തപസ്സിൽ രതരായി, ധ്യാനത്തിൽ പരായണരായി നിലകൊണ്ടു।

Verse 10

कामादिदोषनिर्मुक्ताः शमादिगुणतत्पराः । धर्मसाधनचित्ताश्च गतासूया अदांभिकाः ॥ १० ॥

അവർ കാമാദി ദോഷങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തർ, ശമാദി ഗുണങ്ങളിൽ തത്പരർ, ധർമ്മസാധനത്തിൽ ചിത്തം നിക്ഷിപ്തർ, അസൂയരഹിതരും അദംഭികരുമായിരുന്നു।

Verse 11

सत्यवाक्यरताः सर्वे चतुराश्रमधर्मिणः । वेदाध्ययनसंपन्नाः सर्वशास्त्रविचक्षणाः ॥ ११ ॥

അവർ എല്ലാവരും സത്യവചനത്തിൽ രതരായി, ചതുരാശ്രമധർമ്മത്തിൽ സ്ഥാപിതരായി; വേദാധ്യയനത്തിൽ സമ്പന്നരായി, സർവശാസ്ത്രങ്ങളിലും വിവേകികളായി ഇരുന്നു.

Verse 12

चतुराश्रमयुक्तेन कर्मणा कालयोनिना । अकामफलसंयोगाः प्रयांति परमां गतिम् ॥ १२ ॥

ചതുരാശ്രമയുക്തവും കാലക്രമം രൂപപ്പെടുത്തിയതുമായ കർമത്തിലൂടെ—കാമനാജന്യ ഫലബന്ധമില്ലാത്തവർ പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 13

नारायणः कृतयुगे शुक्लवर्णः सुनिर्मलः । त्रेताधर्मान्प्रवक्ष्यामि श्रृणुष्व सुसमाहितः ॥ १३ ॥

കൃതയുഗത്തിൽ നാരായണൻ ശ്വേതവർണ്ണനും പരമ നിർമലനും ആകുന്നു. ഇനി ഞാൻ ത്രേതായുഗധർമ്മങ്ങളെ പ്രസ്താവിക്കും—സുസമാഹിതചിത്തത്തോടെ ശ്രവിക്കൂ.

Verse 14

धर्मः पांडुरतां याति त्रेतायां मुनिसत्तम । हरिस्तु रक्तातां याति किंचित्क्लेशान्विता जनाः ॥ १४ ॥

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ! ത്രേതായുഗത്തിൽ ധർമ്മം പാണ്ഡുരമായി (ക്ഷീണമായി) മാറുന്നു; ഹരി അല്പം രക്താഭ വർണ്ണം ധരിക്കുന്നു; ജനങ്ങളും കുറെ ക്ലേശത്താൽ യുക്തരാകുന്നു.

Verse 15

क्रियायोगरताः सर्वे यज्ञकर्मसु निष्टिताः । सत्यव्रता ध्यानपराः सदाध्यानपरायणाः ॥ १५ ॥

അവർ എല്ലാവരും ക്രിയായോഗത്തിൽ രതരായി, യജ്ഞകർമ്മങ്ങളിൽ നിഷ്ഠിതരായി; സത്യവ്രതികളായി, ധ്യാനത്തിൽ തത്പരരായി, സദാ ധ്യാനപരായണരായി ഇരുന്നു.

Verse 16

द्विपादो वर्तते धर्मो द्वापरे च मुनीश्वर । हरिः पीतत्वमायाति वेदश्चापि विभज्यते ॥ १६ ॥

ഹേ മുനീശ്വരാ, ദ്വാപരയുഗത്തിൽ ധർമ്മം രണ്ടു പാദങ്ങളിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നു; ഹരി പീതവർണ്ണം ധരിക്കുന്നു, വേദവും വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 17

असत्यनिरताश्चापि केचित्तत्र द्विजोत्तमाः । ब्राह्मणाद्याश्च वर्णाः स्युः केचिद्रागादिदुर्गुणाः ॥ १७ ॥

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, അവിടെ ചിലർ അസത്യത്തിൽ ആസക്തരാകും; ബ്രാഹ്മണാദി വർണ്ണങ്ങളിലുമെല്ലാം ചിലർ രാഗാദി ദുർഗുണങ്ങളാൽ മലിനരാകും.

Verse 18

केचित्स्वर्गापवर्गार्थं विप्रयज्ञान्प्रकुर्वते । केचिद्धनादिकामाश्च केचित्कल्मषचेतसः ॥ १८ ॥

ചിലർ സ്വർഗ്ഗമോ അപവർഗ്ഗമോ (മോക്ഷം) നേടാൻ വിപ്രയജ്ഞങ്ങൾ നടത്തുന്നു; ചിലർ ധനാദി ആഗ്രഹത്തോടെ, ചിലർ പാപകലുഷിതചിത്തത്തോടെ അശുദ്ധാഭിപ്രായത്തിൽ ചെയ്യുന്നു.

Verse 19

धर्माधर्मौ समौ स्यातां द्वापरे विप्रसत्तम । अधर्मस्य प्रभावेण क्षीयंते च प्रजास्तथा ॥ १९ ॥

ഹേ വിപ്രസത്തമാ, ദ്വാപരയുഗത്തിൽ ധർമ്മവും അധർമ്മവും സമമായി നിലകൊള്ളും; അധർമ്മത്തിന്റെ പ്രഭാവത്തിൽ പ്രജകളും അതുപോലെ ക്ഷയിക്കും.

Verse 20

अल्पायुषो भविष्यंति केचिञ्चापि मुनीश्वर । केचित्पुण्यरतान् दृष्ट्वा असूयां विप्र कुर्वते ॥ २० ॥

ഹേ മുനീശ്വരാ, ചിലർ അല്പായുസ്സുള്ളവരാകും; ഹേ വിപ്രാ, ചിലർ പുണ്യരതരെ കണ്ടു അസൂയപ്പെടുകയും ദോഷം തേടുകയും ചെയ്യും.

Verse 21

कलिस्थितिं प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व समाहितः । धर्मः कलियुगे प्राप्ते पादेनैकेन वर्तते ॥ २१ ॥

കലിയുഗത്തിന്റെ സ്ഥിതിയെ ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു—നീ ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ ശ്രവിക്ക. കലി വന്നാൽ ധർമ്മം ഒരു പാദത്തിൽ (ചതുർത്ഥാംശത്തിൽ) മാത്രമേ നിലകൊള്ളൂ॥

Verse 22

तामसं युगमासाद्य हरिः कृष्णत्वमेति च । यः कश्चिदपि धर्मात्मा यज्ञाचारान्करोति च ॥ २२ ॥

താമസയുഗം (കലി) വന്നാൽ ഹരി നിശ്ചയമായി കൃഷ്ണസ്വരൂപം ധരിക്കുന്നു. ഏതു ധർമ്മാത്മാവും യജ്ഞാചാരങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചാൽ അവൻ ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥാപിതനാകും॥

Verse 23

यः कश्चिदपि पुण्यात्मा क्रियायोगरतो भवेत् । नरं धर्मरतं दृष्ट्वा सर्वेऽसूयां प्रकुर्वते ॥ २३ ॥

ഏതൊരു പുണ്യാത്മാവും ക്രിയായോഗത്തിൽ നിരതനായിരുന്നാലും, ധർമ്മരതനായ മനുഷ്യനെ കണ്ടാൽ എല്ലാവരും അസൂയയോടെ കുറ്റം ചുമത്തുന്നു॥

Verse 24

व्रताचाराः प्रणश्यंति ज्ञानयज्ञादयस्तथा । उपद्रवा भविष्यंति ह्यधर्मस्य प्रवतनात् ॥ २४ ॥

അധർമ്മം വ്യാപിക്കുന്നതിനാൽ വ്രതാചാരങ്ങൾ നശിക്കും; ജ്ഞാനയജ്ഞാദി പുണ്യകർമ്മങ്ങളും ക്ഷയിക്കും; ഉപദ്രവങ്ങളും ദുരിതങ്ങളും ഉദിക്കും॥

Verse 25

असूयानिरताः सर्वे दंभाचारपरायणाः । प्रजाश्चाल्पायुषः सर्वा भविष्यंति कलौ युगे ॥ २५ ॥

കലിയുഗത്തിൽ എല്ലാവരും അസൂയയിൽ മുങ്ങി ദംഭാചാരത്തിൽ പരായണരാകും; എല്ലാ ജനങ്ങളും അൽപായുസ്സുള്ളവരാകും॥

Verse 26

नारद उवाच । युगधर्माः समाख्यातास्त्वया संक्षेपतो मुने । कलिं विस्तरतो ब्रूहि त्वं हि धर्मविदां वरः ॥ २६ ॥

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മുനിവരാ, നിങ്ങൾ യുഗധർമ്മങ്ങളെ സംക്ഷേപമായി പറഞ്ഞു. ഇനി കലിയുഗത്തെ വിശദമായി വിവരിക്കൂ; ധർമ്മവിദന്മാരിൽ നിങ്ങൾ ശ്രേഷ്ഠൻ.

Verse 27

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चमुनिसत्तम । किमाहाराः किमाचाराः भविष्यंति कलौ युगे ॥ २७ ॥

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, കലിയുഗത്തിൽ ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ, ശൂദ്രർ ഏതു തരത്തിലുള്ള ആഹാരം കഴിക്കും? ഏതു തരത്തിലുള്ള ആചാരം പിന്തുടരും?

Verse 28

सनक उवाच । श्रृणुष्व मुनिशार्दूल सर्वलोकोपकारक । कलिधर्मान्प्रवक्ष्यामि विस्तरेण यथातथम् ॥ २८ ॥

സനകൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മുനിശാർദൂലാ, സർവ്വലോകോപകാരകാ, കേൾക്കുക. കലിയുഗധർമ്മങ്ങളെ യഥാതഥമായി വിശദമായി ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കും.

Verse 29

सर्वे धर्मा विनश्यंति कृष्णे कृष्णत्वमागते । तस्मात्कलिर्महाघोरः सर्वपातकसंकरः ॥ २९ ॥

ശ്രീകൃഷ്ണൻ സ്വധാമത്തിലേക്ക് മടങ്ങുമ്പോൾ എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും ക്ഷയിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് കലി അത്യന്തം ഘോരം—സകല പാപങ്ങളുടെയും സംകരവും കലക്കവും സൃഷ്ടിക്കുന്നതു.

Verse 30

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा धर्मपराङ्मुखाः । घोरे कलियुगे प्राप्ते द्विजा वेदपराङ्मुखाः ॥ ३० ॥

ഘോരമായ കലിയുഗം വന്നാൽ ബ്രാഹ്മണർ, ക്ഷത്രിയർ, വൈശ്യർ, ശൂദ്രർ ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് പരാങ്മുഖരാകും; ദ്വിജർ വേദത്തിൽ നിന്നുമെല്ലാം വിമുഖരാകും.

Verse 31

व्याजधर्मरताः सर्वे असूयानिरतास्तथा । वृथाहंकारदुष्टाश्च सत्यहीनाश्च पंडिताः ॥ ३१ ॥

എല്ലാവരും വ്യാജധർമ്മത്തിൽ ആസക്തരായി, കുറ്റാന്വേഷണത്തിൽ മുങ്ങുന്നു. വ്യർത്ഥ അഹങ്കാരത്തിൽ മലിനരായി, ‘പണ്ഡിതർ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടാലും സത്യഹീനരാകുന്നു.

Verse 32

अहमेवाधिक इति सर्वेऽपि विवदंति च । अधर्मलोलुपाः सर्वे तथा वैतंहिका नराः ॥ ३२ ॥

എല്ലാവരും “ഞാനേ ശ്രേഷ്ഠൻ” എന്നു പറഞ്ഞ് വാദിക്കുന്നു. അവർ എല്ലാവരും അധർമ്മലോഭികൾ; അത്തരം മനുഷ്യർ കപടരും പാഖണ്ഡികളും ആകുന്നു.

Verse 33

अतः स्वल्पायुषः सर्वे भविष्यंति कलौ युगे । अल्पायुष्ट्वान्मनुष्याणां न विद्याग्रहणं द्विज ॥ ३३ ॥

അതുകൊണ്ട് കലിയുഗത്തിൽ എല്ലാവരും സ്വൽപായുസ്സുള്ളവരാകും. ഹേ ദ്വിജാ! മനുഷ്യരുടെ അൽപായുസ്സുകൊണ്ട് പവിത്രവിദ്യയെ യഥാവിധി ഗ്രഹിക്കൽ ഉണ്ടാകില്ല.

Verse 34

विद्याग्रहणशून्यत्वादधर्मो वर्तते पुनः । युत्क्रमेण प्रजाः सर्वा म्रियंते पापतत्पराः ॥ ३४ ॥

വിദ്യാഗ്രഹണം ഇല്ലാത്തതിനാൽ അധർമ്മം വീണ്ടും വളരുന്നു. പിന്നെ ക്രമമായി പാപത്തിൽ തൽപരരായി എല്ലാ ജനങ്ങളും നശിക്കുന്നു.

Verse 35

ब्राह्मणाद्यास्तथा वर्णाः संकीर्यंते परस्परम् । कामक्रोधपरा मूढा वृथासंतापपीडिताः ॥ ३५ ॥

ബ്രാഹ്മണാദി വർണങ്ങൾ പരസ്പരം കലർന്ന് സംകരമാകുന്നു. കാമക്രോധങ്ങൾക്ക് അധീനരായ മൂഢർ വ്യർത്ഥസന്താപത്തിൽ പീഡിതരാകുന്നു.

Verse 36

शूद्रतुल्या भविष्यंति सर्वे वर्णा कलौ युगे । उत्तमा नीचतां यांति नीचाश्चोत्तमतां तथा ॥ ३६ ॥

കലിയുഗത്തിൽ എല്ലാ വർണങ്ങളും ശൂദ്രസമാനരാകും; ഉത്തമർ നീചതയിലേക്കു വീഴും, നീചരും അതുപോലെ ഉന്നതസ്ഥാനത്തിലേക്കു ഉയരും।

Verse 37

राजनो द्रव्यनिरतास्तथा ह्यन्यायवर्त्तिनः । पीडयंति प्रजाश्चैव करैरत्यर्थयोजितैः ॥ ३७ ॥

രാജാക്കന്മാർ ധനലോലരായി അന്യായപഥത്തിൽ നടന്ന്, അത്യധിക നികുതികൾ ചുമത്തി പ്രജയെ പീഡിപ്പിക്കും।

Verse 38

शववाहाभविष्यंति शूद्राणां च द्विजातयः । धर्मस्त्रीष्वपि गच्छंति पतयो जारधर्मिणः ॥ ३८ ॥

വരാനിരിക്കുന്ന കാലത്ത് ശൂദ്രർക്കായി ദ്വിജർ ശവവാഹകരാകും; ധർമ്മം സ്ത്രീകളിലേക്കു മാറും, ഭർത്താക്കന്മാർ ജാരസദൃശമായി പെരുമാറും।

Verse 39

द्विषंति पितरं पुत्रा भर्तारं च स्त्रियोऽखिलाः । परिस्त्रीनिरतः सर्वे परद्रव्यपरायणाः ॥ ३९ ॥

പുത്രന്മാർ പിതാവിനെ ദ്വേഷിക്കും; എല്ലാ സ്ത്രീകളും ഭർത്താവിനെ അവഹേളിക്കും; എല്ലാവരും പരസ്ത്രീലോലരും പരധനലാലസരുമാകും।

Verse 40

मत्स्यामिषेण जीवंति दुहंतश्चाप्यजीविकाम् । घोरे कलियुगे विप्र सर्वे पापरता जनाः ॥ ४० ॥

ഹേ വിപ്രാ! ഈ ഭീകര കലിയുഗത്തിൽ ജനങ്ങൾ മത്സ്യവും മാംസവും കൊണ്ടു ജീവിക്കും; പാൽ കറന്നതും ഉപജീവനമാക്കും; എല്ലാവരും പാപത്തിൽ ആസക്തരാകും।

Verse 41

सतामसूयानिरतां उपहासं प्रकुर्वते । सरित्तीरेषु कुद्दालैर्वापयिष्यंति चौषधीः ॥ ४१ ॥

അവർ സത്സജന്മാരോടു അസൂയയിൽ മഗ്നരായി അവരെ പരിഹസിക്കും; നദീതീരങ്ങളിൽ കുദാലുകൊണ്ട് കുഴിച്ച് ഔഷധസസ്യങ്ങൾ നട്ടുവയ്ക്കും।

Verse 42

पृथ्वी निष्फलतां याति बीजं पुष्पं विनश्यति । वेश्यालावंयशीलेषु स्पृहा कुर्वंति योषितः ॥ ४२ ॥

ഭൂമി നിഷ്ഫലമാകും; വിത്തും പുഷ്പവും നശിക്കും; സ്ത്രീകൾ വേശ്യകളുടെ സൗന്ദര്യവും രീതിയും ആഗ്രഹിക്കും।

Verse 43

धर्मविक्रयिणो विप्राः स्त्रियश्च भगविक्रयाः । वेदविक्रयकाश्चान्ये शूद्राचाररता द्विजाः ॥ ४३ ॥

വിപ്രർ ധർമ്മം വിൽക്കുന്നവരാകും; സ്ത്രീകൾ ദേഹവിക്രയത്തിലേക്ക് വഴുതും; മറ്റുള്ളവർ വേദം വിൽക്കും; ദ്വിജർ ശൂദ്രാചാരത്തിൽ രമിക്കും।

Verse 44

साधूनां विधवानां च वित्तान्यपहरंति च । न व्रतानि चरिष्यन्ति ब्राह्मणा द्रव्यलोलुपाः ॥ ४४ ॥

അവർ സത്സജന്മാരുടെയും വിധവകളുടെയും ധനവും കവർന്നെടുക്കും; ധനലോഭികളായ ബ്രാഹ്മണർ വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുകയില്ല।

Verse 45

धर्माचारं परित्यज्य वृथावादैर्विषज्जिताः । द्विजाः कुर्वंति दंभार्थं पितृश्राद्धादिकाः क्रियाः ॥ ४५ ॥

ധർമ്മാചാരം ഉപേക്ഷിച്ച് വ്യർത്ഥവാക്കുകളാൽ മലിനരായി, ചില ദ്വിജർ ദംഭവും കാട്ടിക്കൂട്ടലും മാത്രം ലക്ഷ്യമാക്കി പിതൃശ്രാദ്ധാദി കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യും।

Verse 46

अपात्रेष्वेव दानानि प्रयच्छंति नराधमाः । दुग्धलोभनिमित्तेन गोषु प्रीतिं च कुर्वते ॥ ४६ ॥

നരാധമർ അയോഗ്യർക്കേ ദാനം നൽകുന്നു; പാലിന്റെ ലാഭലോഭം കൊണ്ടു മാത്രമേ പശുക്കളോടു പ്രീതിയുണ്ടാക്കൂ।

Verse 47

न कुर्वंति तथा विप्राः स्नानशौचादिकाः क्रियाः । अपात्रेष्वेव दानानि प्रयच्छंति नराधमाः ॥ ४७ ॥

അത്തരം ബ്രാഹ്മണർ സ്നാന-ശൗചാദി വിധിക്രിയകൾ ചെയ്യുന്നില്ല; നരാധമർ അയോഗ്യർക്കേ ദാനം നൽകുന്നു।

Verse 48

साधुनिंदापराश्चैव विप्रनिंदापरास्तथा । न कस्यापि मनो विप्र विष्णुभक्तिपरं भवेत् ॥ ४८ ॥

ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! സദ്ജനങ്ങളെ നിന്ദിക്കുന്നവരും ബ്രാഹ്മണരെ നിന്ദിക്കാൻ തത്പരരുമായവരുടെ മനസ്സ് ആരുടേയും വിഷ്ണുഭക്തിയിലേക്കു ചായുകയില്ല।

Verse 49

यज्विनश्च द्विजानैव धनार्थराजकिंकराः । ताडयंति द्विजान्दुष्टाः कृष्णे कृष्णत्वमागते ॥ ४९ ॥

ശ്രീകൃഷ്ണൻ തന്റെ ശ്യാമസ്വരൂപത്തിൽ അവതരിക്കുമ്പോൾ, ധനലോഭികളായ രാജഭൃത്യ ദുഷ്ടർ യജ്ഞകർമ്മികളായ ദ്വിജബ്രാഹ്മണരെയും അടിക്കുന്നു।

Verse 50

दानहीना नराः सर्वे घोरे कलियुगे मुने । प्रतिग्रहं प्रकुर्वंति पतितानामपि द्विजाः ॥ ५० ॥

ഹേ മുനേ! ഭീകരമായ കലിയുഗത്തിൽ എല്ലാവരും ദാനരഹിതരാകുന്നു; ദ്വിജന്മാരും പതിതരിൽ നിന്നുപോലും ദാനം സ്വീകരിക്കുന്നു।

Verse 51

कलेः प्रथमपादेऽपि विंनिंदंति हरिं नराः । युगान्ते च हरेर्नाम नैवकश्चिद्वदिष्यति ॥ ५१ ॥

കലിയുടെ ആദ്യ പാദത്തിലുപോലും മനുഷ്യർ ഹരിയെ നിന്ദിക്കും; യുഗാന്തത്തിൽ ഹരിനാമം പോലും ആരും ഉച്ചരിക്കുകയില്ല।

Verse 52

शूद्रस्त्रीसंगनिरता विधवासंगलोलुपाः । शूद्रान्नभोगनिरता भविष्यंति कलौ द्विजाः ॥ ५२ ॥

കലിയുഗത്തിൽ ദ്വിജർ ശൂദ്രസ്ത്രീസംഗത്തിൽ ആസക്തരാകും, വിധവാസംഗത്തിന് ലോലുപരാകും, ശൂദ്രന്മാരിൽ നിന്നുള്ള അന്നഭോഗത്തിൽ നിരതരാകും।

Verse 53

विहाय वेदसन्मार्गं कुपथाचारसंगताः । पाषंडाश्चभविशष्यंतिचतुराश्रमनिंदकाः ॥ ५३ ॥

വേദസന്മാർഗം ഉപേക്ഷിച്ച് കുപഥാചാരസംഗതരായി അവർ പാഷണ്ഡരായി മാറി ചതുരാശ്രമത്തെ നിന്ദിക്കും।

Verse 54

न चद्विजा तिशुश्रूषां कुर्वंति चरणोद्भवाः । द्विजातिधर्मान्गृह्णन्ति पाखण्डलिङ्गिनोऽधमाः ॥ ५४ ॥

ചരണോദ്ഭവർ ദ്വിജർക്കു ശുശ്രൂഷാസേവ ചെയ്യുകയില്ല; പാഷണ്ഡലിംഗം ധരിച്ച അധമർ ദ്വിജധർമ്മങ്ങളെ കൈക്കലാക്കും।

Verse 55

काषायपरिवीताश्च जटिला भस्मधूलिताः । शूद्राधर्मान्प्रवक्ष्यंती कूटयुक्तपरायणाः ॥ ५५ ॥

കാഷായവസ്ത്രം ധരിച്ച്, ജടാധാരികളായി, ഭസ്മധൂളിയിൽ ലിപ്തരായി—കപടയുക്തിയിൽ പരായണരായി—ശൂദ്രർക്കുള്ള ധർമ്മവാദങ്ങൾ പ്രസംഗിക്കും।

Verse 56

द्विजाःस्वाचारमुत्स्सृज्यचपरपाकान्नभोजिनः । भविष्यंतिदुरात्मानः शूद्राः प्रव्रजितास्तथा ॥ ५६ ॥

സ്വനിയതാചാരം ഉപേക്ഷിച്ച് ദ്വിജർ മറ്റുള്ളവർ പാകം ചെയ്ത അന്നം ഭുജിച്ച് ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവരാകും. അതുപോലെ ശൂദ്രരും പ്രവ്രജ്യാ—സന്ന്യാസജീവിതം സ്വീകരിക്കും.

Verse 57

उत्कोचजीविनस्तत्र भविष्यंति कलौ मुने । धर्मटीनास्तु पाषंडा कापाला भिक्षवोऽधमाः ॥ ५७ ॥

ഹേ മുനേ! കലിയുഗത്തിൽ കൈക്കൂലി കൊണ്ടു ജീവിക്കുന്നവർ ഉണ്ടാകും; ധർമ്മത്തിന്റെ വേഷം ധരിച്ച പാഷണ്ഡർ—കപാലം ധരിച്ച ഭിക്ഷുക്കളും അധമ സന്ന്യാസികളും—ഉദ്ഭവിക്കും.

Verse 58

धर्मविध्वंसशीलानां द्विजानां द्विजसत्तम । शूद्रा धर्मान्प्रवक्ष्यंतिह्यधिरुह्योत्तमासनम् ॥ ५८ ॥

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! ദ്വിജർ ധർമ്മനാശത്തിലേക്ക് ചായുമ്പോൾ, ശൂദ്രർ ഉത്തമാസനം കയറി ധർമ്മം ഉപദേശിക്കാൻ തുടങ്ങും.

Verse 59

एते चान्येच बहवो नग्नरक्तपटादिकाः । पाषंडाः प्रचारिष्यंति प्रायो वेदविदूषकाः ॥ ५९ ॥

ഇവരും മറ്റും അനേകരും—നഗ്നത, ചുവന്ന വസ്ത്രം മുതലായ ലക്ഷണങ്ങൾ ധരിച്ചവർ—പാഷണ്ഡസംഘങ്ങളായി പരക്കും; അധികവും വേദത്തെ മലിനപ്പെടുത്തി വികൃതമാക്കും.

Verse 60

गीतवादित्रकुशलाः क्षुद्रधर्मसमाश्रयाः । भविष्यंतिकलौ प्रायो धर्मविध्वंसका नराः ॥ ६० ॥

കലിയുഗത്തിൽ അധികം ആളുകൾ ഗീത-വാദ്യങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരായിരുന്നാലും, ചെറുതും പുറംതോൽമാത്രവുമായ ധർമ്മരൂപങ്ങളെ ആശ്രയിക്കും; അങ്ങനെ സത്യധർമ്മത്തിന്റെ നാശകരരാകും.

Verse 61

अल्पद्रव्या वृथालिंगा वृथाहंकारदूषिताः । हर्तारं परवित्तानां भवितारो नराधमाः ॥ ६१ ॥

അल्पസമ്പത്തുള്ളവർ, വ്യർത്ഥമായി ബാഹ്യചിഹ്നങ്ങൾ ധരിക്കുന്നവർ, ശൂന്യ അഹങ്കാരത്തിൽ മലിനരായവർ—ഇത്തരം നരാധമർ പരധനം കവർന്നെടുക്കുന്ന കള്ളരാകും।

Verse 62

प्रतिग्रहपरा नित्यं जगदुन्मार्गशीलिनः । आत्मस्तुतिपराः सर्वे परनिंदापरास्तथा ॥ ६२ ॥

അവർ നിത്യം പ്രതിഗ്രഹത്തിൽ ആസക്തർ, ലോകത്തെ കുപഥത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന സ്വഭാവമുള്ളവർ; എല്ലാവരും ആത്മസ്തുതിയിൽ രതരും അതുപോലെ പരനിന്ദയിലും ആസക്തരുമാകുന്നു।

Verse 63

विश्वस्तघातिनः क्रूरा दयाधर्मविवर्जिताः । भविष्यंति नरा विप्र कलौ चाधर्मबांधवाः ॥ ६३ ॥

ഹേ വിപ്രാ! കലിയുഗത്തിൽ മനുഷ്യർ വിശ്വസിച്ചവരെ വഞ്ചിക്കുന്നവർ, ക്രൂരർ, ദയയും ധർമ്മവും ഇല്ലാത്തവർ ആകും; അധർമ്മത്തിന്റെ കൂട്ടുകാരും ബന്ധുക്കളും ആയിത്തീരും।

Verse 64

परमायुश्च भविता तदा वर्षाणि षोडश । घोरे कलियुगे विप्र पंचवर्षा प्रसूयते ॥ ६४ ॥

അപ്പോൾ പരമ ആയുസ്സ് പതിനാറു വർഷം മാത്രമാകും. ഹേ വിപ്രാ! ഭയങ്കര കലിയുഗത്തിൽ അഞ്ചുവയസ്സുള്ള ബാലികയും പ്രസവിക്കും।

Verse 65

सप्तवर्षाष्टवर्षाश्च युवानोऽतः परे जरा । स्वकर्मत्यागिनः सर्वे कृतघ्नाभिन्नवृत्तयः ॥ ६५ ॥

ചിലർ ഏഴ്-എട്ട് വയസ്സുകാരായിരിക്കും, ചിലർ യുവാക്കളായിരിക്കും, അതിന് പിന്നാലെ തന്നെ ജര. എല്ലാവരും സ്വന്തം സ്വകർമ്മ-സ്വധർമ്മം ഉപേക്ഷിക്കും; കൃതഘ്നരായി, വിഭിന്നവും അസ്ഥിരവുമായ പെരുമാറ്റം കാണിക്കും।

Verse 66

याचकाश्चद्विजा नित्यं भविष्यंति कलौ युगे । परावमाननिरताः प्रहृष्टाः परवेश्मनि ॥ ६६ ॥

കലിയുഗത്തിൽ നിത്യമായി ദ്വിജന്മാരും യാചകരാകും. പരരെ അപമാനിക്കുന്നതിൽ രതരായി, പരഗൃഹങ്ങളിൽ ഹർഷിക്കും॥

Verse 67

तत्रैव निंदानिरता वृथाविश्रंभिणो जनाः । निदां कुर्वंति सततं पितृमातृसुतेषु च ॥ ६७ ॥

അവിടെ തന്നെ ജനങ്ങൾ നിന്ദയിൽ ലീനരായി, വിവേചനമില്ലാതെ വ്യർഥമായി വിശ്വസിക്കും. പിതാവിനെയും മാതാവിനെയും മക്കളെയും പോലും നിരന്തരം അപവാദം പറയും॥

Verse 68

वदंति वाचा धर्मांश्च चेतसा पापलोलुपाः । धनविद्यावयोमत्ताः सर्वदुःखपरायणाः ॥ ६८ ॥

അവർ വാക്കാൽ ധർമ്മം പറയും; എന്നാൽ മനസ്സിൽ പാപലോലരായിരിക്കും. ധനം, വിദ്യ, യൗവനം എന്ന മദത്തിൽ മത്തായി, എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളിലേക്കും തന്നെ പതിക്കും॥

Verse 69

व्याधितस्करदुर्भिक्षैः पीडिता अतिमांयिनः । प्रपुष्यंति वृथैवामी न विचार्य च दुष्कृतम् ॥ ६९ ॥

രോഗം, കള്ളൻമാർ, ദുര്ഭിക്ഷം എന്നിവകൊണ്ട് പീഡിതരായിട്ടും അതിമോഹിതർ വ്യർഥമായി തളരും; തങ്ങളുടെ ദുഷ്കൃത്യങ്ങളെ ചിന്തിക്കുകയില്ല॥

Verse 70

धर्ममार्गप्रणेतारं तिरस्कुर्वंति पापिनः । धर्मकार्ये रतं चैव वृथाविश्रंभिणो जनाः ॥ ७० ॥

പാപികൾ ധർമ്മമാർഗം സ്ഥാപിക്കുന്നവനെ അവഹേളിക്കും. വ്യർഥവിശ്വാസികൾ ധർമ്മകർമ്മത്തിൽ രതനായവനെയും പരിഹസിക്കും॥

Verse 71

भविष्यंति कलौ प्राप्ते राजानो म्लेच्छजातयः । शूद्रा भैक्ष्यरताश्चैव तेषां शुश्रूषणे द्विजाः ॥ ७१ ॥

കലിയുഗം വന്നാൽ മ്ലേച്ഛജാതിയിലെ രാജാക്കന്മാർ ഉയരും. ശൂദ്രർ ഭിക്ഷാവൃത്തിയിൽ രതരാകും; ദ്വിജർ അവരുടെ ശുശ്രൂഷയിൽ ഏർപ്പെടും.

Verse 72

न शिष्यो न गुरुः कश्चिन्न पुत्रो न पिता तथा । न भार्या न पतिश्चैव भवितारोऽत्र संकरे ॥ ७२ ॥

ഈ സംകരവും അക്രമവും നിറഞ്ഞ കാലത്ത് യഥാർത്ഥ ശിഷ്യനും ഗുരുവും ഉണ്ടാകില്ല. പുത്രനും പിതാവും, ഭാര്യയും ഭർത്താവും എന്ന ബന്ധങ്ങളും സത്യമായി നിലനിൽക്കില്ല.

Verse 73

कलौ गते भविष्यंति धनाढ्या अपि याचकाः । रस विक्रयिणश्चापि भविष्यंति द्विजातयः ॥ ७३ ॥

കലിയുഗം മുന്നേറുമ്പോൾ ധനവാന്മാരും യാചകരാകും. ദ്വിജരും രസ-ഭോഗങ്ങളെ വിൽക്കുന്നവരായി മാറും.

Verse 74

धर्मकंचुकसंवीता मुनिवेषधरा द्विजाः । अपण्यविक्रयरता अगम्यागामिनस्तथा ॥ ७४ ॥

ധർമ്മത്തിന്റെ കഞ്ചുകം ധരിച്ചു, മുനിവേഷം എടുത്ത ദ്വിജർ—വിൽക്കരുതാത്തതിന്റെ വാങ്ങൽ-വിൽപ്പനയിൽ രമിക്കുകയും, അഗമ്യസ്ത്രീകളിലേക്കു പോകുകയും ചെയ്യും.

Verse 75

वेदनिंदापराश्चैव धर्मशास्त्रविनिंदुकाः । शूद्रवृत्त्यैव जीवंति नरकार्हा द्विजा मुने ॥ ७५ ॥

ഹേ മുനേ! വേദനിന്ദയിൽ ആസക്തരായി ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളെ അപഹസിച്ച്, ശൂദ്രവൃത്തിയാൽ മാത്രം ജീവിക്കുന്ന ദ്വിജർ നരകാർഹരാണ്.

Verse 76

अनावृष्टभयं प्राप्ता गगनासक्तदृष्टयः । भविष्यंति कलौ मर्त्यासर्वे क्षुद्भयकातराः ॥ ७६ ॥

കലിയുഗത്തിൽ മനുഷ്യർ വരൾച്ചാ ഭയത്താൽ പീഡിപ്പിക്കപ്പെടും; അവരുടെ ദൃഷ്ടി ആകാശത്തിൽ ഉറപ്പിച്ചിരിക്കും, എല്ലാവരും വിശപ്പിന്റെ ഭയത്താൽ വലയും.

Verse 77

कंदपर्णफलाहारास्तापंसा इव मानवाः । आत्मानं तारयिष्यंति अनावृष्ट्यातिदुखिताः ॥ ७७ ॥

വരൾച്ചയാൽ അതിയായി ദുഃഖിക്കുന്ന മനുഷ്യർ, തപസ്വികളെപ്പോലെ കിഴങ്ങുകളും ഇലകളും പഴങ്ങളും ഭക്ഷിച്ച് സ്വയം രക്ഷിക്കും.

Verse 78

कामार्ता ह्रस्वदेहाश्च लुब्धा श्चाधर्मतत्पराः । कलौ सर्वे भविष्यंति स्वल्पभाग्या बहुप्रजाः ॥ ७८ ॥

കലിയുഗത്തിൽ എല്ലാവരും കാമത്താൽ പീഡിപ്പിക്കപ്പെടുന്നവരും, ചെറിയ ശരീരമുള്ളവരും, അത്യാഗ്രഹികളും, അധർമ്മത്തിൽ താല്പര്യമുള്ളവരും ആയിരിക്കും; അവർക്ക് ഭാഗ്യം കുറവാണെങ്കിലും ധാരാളം മക്കളുണ്ടാകും.

Verse 79

स्त्रियः स्वपोषणपरा वेश्या लावण्यशीलिकाः । पतिवाक्यमनादृत्य सदान्यगृहतत्पराः ॥ ७९ ॥

സ്ത്രീകൾ സ്വന്തം കാര്യങ്ങളിൽ മാത്രം ശ്രദ്ധിക്കുന്നവരും, വേശ്യകളെപ്പോലെ അലങ്കാരപ്രിയരും ആയിരിക്കും; ഭർത്താവിന്റെ വാക്കിനെ മാനിക്കാതെ എപ്പോഴും മറ്റുള്ളവരുടെ വീടുകളിൽ താല്പര്യമുള്ളവരായിരിക്കും.

Verse 80

दुःशीला दुष्टशीलेषु करिष्यिंति सदा स्पृहाम् । असद्वृत्ता भविष्यंति पुरुषेषु कुलांगनाः ॥ ८० ॥

സൽക്കുലത്തിൽ ജനിച്ച സ്ത്രീകൾ ദുസ്വഭാവികളായ പുരുഷന്മാരെ ആഗ്രഹിക്കും; പുരുഷന്മാരുടെ ഇടയിൽ അവർ മോശമായി പെരുമാറുന്നവരായിത്തീരും.

Verse 81

चौरादिभयभीताश्च काष्टयंत्राणि कुर्वते । दुर्भिक्षकरपीडाभिरतीवोपद्रुता जनाः ॥ ८१ ॥

കള്ളന്മാരാദി ഭയത്തിൽ വിറയ്ക്കുന്ന ജനങ്ങൾ രക്ഷയ്ക്കായി മരയന്ത്രങ്ങൾ നിർമ്മിക്കുന്നു. ക്ഷാമവും നികുതി-പീഡയും മൂലം അത്യന്തം പീഡിതരായ പ്രജകൾ മഹാദുഃഖത്തിൽ ആകുന്നു॥

Verse 82

गोधूमान्नयवान्नाढ्ये देशे यास्यंति दुःखिताः । निधाय हृद्यकर्मणि प्रेरयंति वचः शुभम् ॥ ८२ ॥

ദുഃഖിതർ ഗോതമ്പ്-അന്നവും യവ-അന്നവും സമൃദ്ധമായ ദേശത്തേക്ക് പോകുന്നു. ഹൃദയത്തിന് ഹിതകരമായ കര്‍മ്മത്തിൽ മനസ്സുറപ്പിച്ച് അവർ ശുഭവും പ്രേരകവുമായ വാക്കുകൾ പറയുന്നു॥

Verse 83

स्वकार्यसिद्धिपर्यंतं बंधुतां कुर्वते जनाः । भिक्षवश्चाव मित्रादिस्नेहसंबंधयंत्रिताः ॥ ८३ ॥

ജനങ്ങൾ സ്വന്തം കാര്യം സിദ്ധിയാകുന്നതുവരെ മാത്രമേ ബന്ധുത്വം പുലർത്തൂ. ഭിക്ഷുക്കളും പോലും സൗഹൃദാദി സ്നേഹബന്ധങ്ങളുടെ കുടുക്കിൽ പെട്ട് ബന്ധിതരാകുന്നു॥

Verse 84

अन्नोपाधिनिमित्तेन शिष्यान्गृह्णंति भिक्षवः ॥ ८४ ॥

അന്നത്തെ ഉപാധിയാക്കി ഭിക്ഷുക്കൾ ശിഷ്യരെ സ്വീകരിക്കുന്നു॥

Verse 85

उभाभ्यामथ पाणिभ्यां शिरःकंडूयनं स्त्रियः । कुर्वंत्यो गुरुभर्तॄणामाज्ञामुल्लंघयंति च ॥ ८५ ॥

ഇരു കൈകളാലും തല ചൊറിയുന്ന സ്ത്രീകളും ഗുരുക്കന്മാരുടെയും ഭർത്താക്കന്മാരുടെയും ആജ്ഞ ലംഘിക്കുന്നു॥

Verse 86

पाषंडालापनिरताः पाषंडजनसंगिनः । यदा द्विजा भविष्यंति तदा वृद्धिं कलिर्व्रजेत् ॥ ८६ ॥

ദ്വിജന്മാർ പാഷണ്ഡരോടുള്ള സംഭാഷണത്തിൽ ലീനരായി പാഷണ്ഡജനങ്ങളുടെ സംഗതി സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ, അപ്പോൾ കലിയുഗം വർദ്ധിച്ചു ശക്തിയാർജ്ജിക്കുന്നു।

Verse 87

यदा प्रजा न यक्ष्यंति न होष्यंति द्विजातयः । तदैव तु कलेर्वृद्धिरनुमेया विचक्षणैः ॥ ८७ ॥

പ്രജകൾ യജ്ഞം നടത്താതെയും ദ്വിജാതികൾ പവിത്ര അഗ്നികളെ പരിപാലിക്കാതെയും ഇരിക്കുമ്പോൾ, അപ്പോൾ കലിയുടെയൊരു വർദ്ധി നിശ്ചയമായെന്നു വിവേകികൾ ഗ്രഹിക്കണം।

Verse 88

अधर्मवृद्धिर्भविता बासमृत्युरपि द्विजा । सर्वधर्मेषु नष्टेषु याति निःश्रीकतां जगत् ॥ ८८ ॥

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, അധർമ്മം വർദ്ധിക്കും; അകാലമരണവും സംഭവിക്കും. സർവ്വധർമ്മങ്ങളും നശിക്കുമ്പോൾ ലോകം ശ്രീയും മംഗളവും നഷ്ടപ്പെട്ട നിലയിലാകും।

Verse 89

एवं कलेः स्वरूपं ते कथितं विप्रसत्तम । हरिभक्तिपरानेष न कलिर्बाधते क्वचित् ॥ ८९ ॥

ഹേ വിപ്രശ്രേഷ്ഠാ, ഇങ്ങനെ നിനക്കു കലിയുടെയൊരു സ്വരൂപം പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; എന്നാൽ ഹരിഭക്തിയിൽ പരായണരായവരെ കലി ഒരിക്കലും പീഡിപ്പിക്കുകയില്ല।

Verse 90

ततः परं कृतयुगे त्रेतायुगे त्रेतायां ध्यानमेव च । द्वापरे यज्ञमेवाहुर्दानमेकं कलौ युगे ॥ ९० ॥

അതിനുശേഷം ഇങ്ങനെ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു: കൃതയുഗത്തിൽ ധ്യാനമാണ് പ്രധാന সাধനം, ത്രേതായുഗത്തിലും ധ്യാനം തന്നെ; ദ്വാപരയുഗത്തിൽ യജ്ഞമാണ് മുഖ്യം, കലിയുഗത്തിൽ ദാനമാണ് പ്രധാന ധർമ്മസാധനം।

Verse 91

यत्कृते दशभिर्वर्षैस्त्रेतायां शरदा च यत् । द्वापरे यञ्च मासेन ह्यहोरात्रेण तत्कलौ ॥ ९१ ॥

കൃതയുഗത്തിൽ പത്തു വർഷത്തെ সাধനയാൽ, ത്രേതായുഗത്തിൽ ഒരു ശരദൃതുവിൽ, ദ്വാപരയുഗത്തിൽ ഒരു മാസത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം—അതേ ഫലം കലിയുഗത്തിൽ ഒരു അഹോരാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ ലഭിക്കുന്നു।

Verse 92

ध्यायन्कृते जयन्यज्ञैस्त्रेतायां द्वापरेऽर्चयन् । यदाप्नोति तदाप्नोति कलौ संकीर्त्य केशवम् ॥ ९२ ॥

കൃതയുഗത്തിൽ ധ്യാനത്താൽ, ത്രേതായുഗത്തിൽ ജയയജ്ഞങ്ങളാൽ, ദ്വാപരയുഗത്തിൽ അർച്ചനയാൽ ലഭിക്കുന്ന സിദ്ധി—കലിയുഗത്തിൽ കേശവന്റെ സംകീർത്തനം മാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ ലഭിക്കുന്നു।

Verse 93

अहोरात्रं हरेर्नाम कीर्तयंति च ये नराः । कुर्वंति हरिपूजां वा न कलिर्बाधते च तान् ॥ ९३ ॥

അഹോരാത്രം ഹരിനാമം കീർത്തിക്കുന്നവരും, അല്ലെങ്കിൽ ഹരിപൂജ ചെയ്യുന്നവരും—അവരെ കലി ബാധിക്കുകയില്ല।

Verse 94

नमो नारायणायेति कीर्तयंति च ये नराः । निष्कामा वा सकामा वा न कलिर्बाधते च तान् ॥ ९४ ॥

“നമോ നാരായണായ” എന്നു കീർത്തിക്കുന്നവർ—നിഷ്കാമരായാലും സകാമരായാലും—അവരെ കലി ബാധിക്കുകയില്ല।

Verse 95

हरिनामपरा ये तु घोरे कलियुगे द्विज । त एव कृतकृत्याश्च न कलिर्बाधते हि तान् ॥ ९५ ॥

ഹേ ദ്വിജാ! ഈ ഘോര കലിയുഗത്തിൽ ഹരിനാമത്തിൽ പരായണരായവരാണ് കൃതകൃത്യർ; അവരെ കലി ബാധിക്കുകയില്ല।

Verse 96

हरिपूजापरा ये च हरिनामपरायणाः । त एव शिवतुल्याश्च नात्र कार्या विचारणा ॥ ९६ ॥

ഹരിപൂജയിൽ നിരതരായി, ഹരിനാമജപത്തിൽ പൂർണ്ണമായി പരായണരായവർ—അവരേ ശിവതുല്യർ; ഇതിൽ കൂടുതൽ വിചാരം വേണ്ട।

Verse 97

समस्तजगदाधारं परमार्थस्वरुपिणम् । घोरे कलियुगे प्राप्ते विष्णुं ध्यायन्न सीदति ॥ ९७ ॥

സകല ജഗത്തിന്റെയും ആധാരവും പരമാർത്ഥസ്വരൂപനും ആയ വിഷ്ണുവിനെ ഘോര കലിയുഗത്തിൽ ധ്യാനിക്കുന്നവൻ ദുഃഖത്തിൽ പതിക്കുകയില്ല।

Verse 98

अहो अति सुभाग्यास्ते सकृद्वै केशवार्चकाः । घोरें कलियुगे प्राप्ते सर्वधर्मविवर्जिते ॥ ९८ ॥

അഹോ! കേശവനെ ഒരിക്കൽപോലും അർച്ചിക്കുന്നവർ അത്യന്തം സൌഭാഗ്യവാന്മാർ—സകല ധർമ്മാചാരവും ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട ഈ ഘോര കലിയുഗത്തിൽ പ്രത്യേകിച്ച്।

Verse 99

न्यूनातिरिक्तदोषाणां कलौ वेदोक्तकर्मणाम् । हरिस्मरणमेवात्र संपूर्णत्वविधायकम् ॥ ९९ ॥

കലിയുഗത്തിൽ വേദോക്ത കർമ്മങ്ങൾ കുറവും അതിരുകടക്കലും എന്ന ദോഷങ്ങളാൽ മങ്ങുന്നു; ഇവിടെ ഹരിസ്മരണ മാത്രമേ അവയ്ക്ക് സമ്പൂർണ്ണതയും ഫലസിദ്ധിയും നൽകൂ।

Verse 100

हरे केशव गोविंद वासुदेव जगन्मय । इतीरयंति ये नित्यं नहि तान्बाधते कलिः ॥ १०० ॥

ആർ നിത്യം ‘ഹരേ, കേശവ, ഗോവിന്ദ, വാസുദേവ, ജഗന്മയ’ എന്നു ഉച്ചരിക്കുന്നുവോ, അവരെ കലി ബാധിക്കുകയില്ല।

Verse 101

शिव शंकर रुद्रेश नीलकंठ त्रिलोचन । इति जल्पंति ये वापि कलिस्तान्नापि बाधते ॥ १ ॥

ആരെങ്കിലും വീണ്ടും വീണ്ടും “ശിവ, ശങ്കര, രുദ്രേശ, നീലകണ്ഠ, ത്രിലോചന” എന്നു ജപിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അവരെ കലിയോ കലിദോഷങ്ങളോ ഒരിക്കലും ബാധിക്കുകയില്ല।

Verse 102

महादेव विरूपाक्ष गंगाधर मृडाव्यय । इत्थं वदंति ये विप्र ते कृतार्था न संशयः ॥ २ ॥

ഹേ വിപ്രാ! “മഹാദേവ, വിരൂപാക്ഷ, ഗംഗാധര, മൃഡ, അവ്യയ” എന്നു ഇങ്ങനെ പുകഴ്ത്തി പറയുന്നവർ നിസ്സംശയം കൃതാർത്ഥരാണ്।

Verse 103

जनार्दन जगन्नात पीतांबरधराच्युत । इति वाप्युञ्चरंतीह न च तेषां कलेर्भयम् ॥ ३ ॥

ഇവിടെ ആരെങ്കിലും “ജനാർദന, ജഗന്നാഥ, പീതാംബരധര അച്യുത” എന്ന നാമങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ചാൽ, അവർക്കു കലിയുടെ ഭയം ഉണ്ടാകില്ല।

Verse 104

संसारे सुलभाः पुंसां पुत्रदारधनादयः । घोरे कलियुगे विप्र हरिभक्तस्तु दुर्लभा ॥ ४ ॥

ലോകജീവിതത്തിൽ മനുഷ്യർക്കു പുത്രൻ, ഭാര്യ, ധനം മുതലായവ എളുപ്പം ലഭിക്കും; എന്നാൽ ഈ ഭയങ്കര കലിയുഗത്തിൽ, ഹേ വിപ്രാ, ഹരിഭക്തൻ അത്യന്തം ദുർലഭൻ।

Verse 105

कर्मश्रद्धाविहीना ये पाषंडा वेदनिंदकाः । अधर्मनिरता नैव नरकार्हा हरिस्मृतेः ॥ ५ ॥

കർമ്മത്തിൽ വിശ്വാസമില്ലാത്ത പാഷണ്ഡരും, വേദനിന്ദകരും, അധർമ്മത്തിൽ ലീനരുമായവർ പോലും—ഹരിസ്മരണയാൽ നരകാർഹരാകുന്നില്ല (വിമുക്തരാകുന്നു)।

Verse 106

वेदमार्गबहिष्टानां जनानां पापकर्मणाम् । मनः शुद्धिविहीनानां हरिनाम्नैव निष्कृतिः ॥ ६ ॥

വേദമാർഗ്ഗത്തിന് പുറത്തുള്ളവരും പാപകർമ്മങ്ങളിൽ ലീനരുമായ മനശ്ശുദ്ധിയില്ലാത്ത ജനങ്ങൾക്ക്—ഹരിനാമം മാത്രമേ പ്രായശ്ചിത്തമാകൂ.

Verse 107

दैवाधीनं जगत्सर्वमिदं स्थावरजंगमम् । यथाप्रेरितमेतेन तथैव कुरुतें द्विज ॥ ७ ॥

ഈ സർവ്വജഗത്തും—സ്ഥാവരവും ജംഗമവും—ദൈവാധീനമാണ്. ഹേ ദ്വിജ, അവൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ് ജീവികൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.

Verse 108

शक्तितः सर्वकर्माणि वेदोक्तानि विधाय च । समर्पयेन्महाविष्णौ नारायणपरायणः ॥ ८ ॥

ശക്തിയനുസരിച്ച് വേദോക്തമായ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും നിർവഹിച്ചു, നാരായണപരായണൻ അവയെല്ലാം മഹാവിഷ്ണുവിന് സമർപ്പിക്കണം.

Verse 109

समर्पितानि कर्माणि महविष्णौ परात्मनि । संपूर्णतां प्रयांत्येव हरिस्मरणमात्रतः ॥ ९ ॥

പരമാത്മാവായ മഹാവിഷ്ണുവിന് സമർപ്പിച്ച കർമ്മങ്ങൾ, ഹരിസ്മരണ മാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ പൂർണ്ണത പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 110

हरिभक्तिरतानां च पापबंधो न जायते । अतोऽतिदुर्लभा लोके हरिभक्तिर्दुरात्मनाम् ॥ १० ॥

ഹരിഭക്തിയിൽ ലീനരായവർക്ക് പാപബന്ധം ജനിക്കുകയില്ല. അതുകൊണ്ട് ഈ ലോകത്ത് ദുരാത്മാക്കൾക്ക് ഹരിഭക്തി അത്യന്തം ദുർലഭമാണ്.

Verse 111

अहो हरिपरा ये तु कलौ घोरे भयंकरे । ते सुभाग्या महात्मानः सत्संगर हिता अपि ॥ ११ ॥

അഹോ! ഭയങ്കരമായ കലിയുഗത്തിലും ഹരി-പരായണരായവർ സത്യത്തിൽ ഭാഗ്യവാന്മാരായ മഹാത്മാക്കൾ; സത്സംഗം കൊണ്ടും അവർക്കു മംഗളം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 112

हरिस्मरणनिष्टानां शिवनामरतात्मनाम् । सत्यं समस्तकर्माणि यांति संपूर्णतां द्विज ॥ १२ ॥

ഹേ ദ്വിജാ! ഹരി-സ്മരണയിൽ നിഷ്ഠയുള്ളവർക്കും ശിവനാമത്തിൽ രമിക്കുന്ന അന്തസ്സുള്ളവർക്കും അവരുടെ എല്ലാ കര്‍മ്മങ്ങളും സത്യമായി സമ്പൂര്‍ണത പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 113

अहो भाग्यमहो भाग्यं हरिनाम रतात्मनाम् । त्रिदर्शेरपि ते पूज्याः किमन्यैर्बहुभाषितैः ॥ १३ ॥

അഹോ! എത്ര ഭാഗ്യം—എത്ര അത്ഭുത ഭാഗ്യം—ഹരിനാമത്തിൽ രമിക്കുന്ന ഹൃദയമുള്ളവർക്ക്. ദേവന്മാരും അവരെ പൂജിക്കുന്നു; പിന്നെ എന്തിന് അധികം പറയണം?

Verse 114

तस्मात्समस्तलोकानां हितमेव मयोच्यते । हरिनामपरान्मर्त्यान्न कलिर्बाधर्तक्वचित् ॥ १४ ॥

അതുകൊണ്ട് എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെയും ഹിതത്തിനായി ഞാൻ പറയുന്നു: ഹരിനാമത്തിൽ പരായണരായ മർത്ത്യരെ കലി ഒരിക്കലും ബാധിക്കുകയില്ല.

Verse 115

हरेर्नामैव नामैव नामैव मम जीवनम् । कलौ नास्त्येव नास्त्येव गतिरन्यथा ॥ १५ ॥

ഹരിയുടെ നാമം മാത്രം—നാമം മാത്രം—നാമം മാത്രം എന്റെ ജീവൻ. കലിയുഗത്തിൽ സത്യമായി മറ്റൊരു ഗതി ഇല്ല, മറ്റൊരു ഗതി ഇല്ല.

Verse 116

सूत उवाच । एवं स नारदो विप्राः सनकेन प्रबोधितः । परां निर्वृत्तिमापन्नः पुनरेतदुवाच ह ॥ १६ ॥

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രന്മാരേ! സനകന്റെ ഉപദേശത്താൽ പ്രബുദ്ധനായ നാരദൻ പരമ നിർവൃത്തി (വൈരാഗ്യ-ശാന്തി) പ്രാപിച്ച് പിന്നെയും ഈ വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.

Verse 117

नारद उवाच । भगवन्सर्वशास्त्रज्ञ स्वयातिकरुणात्मना । प्रकाशितं जगज्ज्योतिः परं ब्रह्म सनातनम् ॥ १७ ॥

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭഗവൻ, സർവശാസ്ത്രജ്ഞനേ! നിങ്ങളുടെ സ്വയം പരമ കരുണാസ്വഭാവത്താൽ നിങ്ങൾ ജഗത്തിന്റെ ജ്യോതി ആയ സനാതന പരബ്രഹ്മത്തെ പ്രകാശിപ്പിച്ചു.

Verse 118

एतदेव परं पुण्यमेतदेव परं तपः । यः स्मरेत्पुंडरीकाक्षं सर्वपापविनाशनम् ॥ १८ ॥

ഇതുതന്നെ പരമ പുണ്യം; ഇതുതന്നെ പരമ തപസ്—സർവപാപവിനാശകനായ പുണ്ടരീകാക്ഷനെ (കമലനയന വിഷ്ണു) സ്മരിക്കുന്നതു.

Verse 119

ब्रह्मन्नानाजगञ्चैतदेकचित्संप्रकाशितम् । त्वयोक्तं तत्प्रतीयेऽहं कथं दृष्टांतमंतरा ॥ १९ ॥

ഹേ ബ്രഹ്മൻ! ഈ നാനാവിധ ജഗത്ത് ഏക ചൈതന്യത്താൽ മാത്രം പ്രകാശിതമാണെന്ന് നിങ്ങൾ പറഞ്ഞു. ഞാൻ അത് അംഗീകരിക്കുന്നു; എന്നാൽ ദൃഷ്ടാന്തമില്ലാതെ എങ്ങനെ ഗ്രഹിക്കാം?

Verse 120

तस्माद्येन यथा ब्रह्म प्रतीतं बोधितेन तु । तदाख्याहि यथा चित्तं सीदत्स्थितिमवाप्नुयात् ॥ २० ॥

അതുകൊണ്ട്, പ്രബുദ്ധ ഗുരു എങ്ങനെ ബ്രഹ്മത്തെ ബോധിപ്പിച്ചുവോ അതുപോലെ നിങ്ങൾ വിശദീകരിക്കണം—ഇപ്പോൾ തളരുന്ന എന്റെ ചിത്തം സ്ഥിരതയും ശാന്തിയും പ്രാപിക്കേണ്ടതിന്.

Verse 121

एतच्छ्रुत्वा वचो विप्रा नारदस्य महात्मनः । सनकः प्रत्युवाचेदं स्मरन्नारायणं परम् ॥ २१ ॥

മഹാത്മാവായ നാരദന്റെ വചനങ്ങൾ ശ്രവിച്ച ശേഷം, വിപ്ര ഋഷികളിൽ സനകൻ പരമ നാരായണനെ സ്മരിച്ചുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ മറുപടി പറഞ്ഞു।

Verse 122

सनक उवाच । ब्रह्मन्नहं ध्यानपरो भवेयं सनंदनं पृच्छ यथाभिलाषम् । वेदांतशास्त्रे कुशलस्तवायं निवर्तयेद्वा परमार्यवंद्यः ॥ २२ ॥

സനകൻ പറഞ്ഞു— ഹേ ബ്രഹ്മൻ, ഞാൻ ധ്യാനത്തിൽ ഏകാഗ്രനായി ഇരിക്കും. നിനക്കിഷ്ടമുള്ളതു സനന്ദനനോടു ചോദിക്ക; അദ്ദേഹം വേദാന്തശാസ്ത്രത്തിൽ നിപുണനും പരമാര്യർ വന്ദ്യനുമായതിനാൽ നിന്റെ സംശയം നീക്കും।

Verse 123

इतीरितं समाकर्ण्य सनकस्य स नारदः । सनंदनं मोक्षधर्मान्प्रष्टुं समुपचक्रमे ॥ २३ ॥

സനകന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, മുനി നാരദൻ മോക്ഷധർമ്മങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കാനായി സനന്ദനനോടു ചോദ്യം ആരംഭിച്ചു।