Śuka’s Origin, Mastery of Śāstra, and Testing at Janaka’s Court
നാരദൻ ശുകന്റെ ഉദ്ഭവം സനന്ദനനോട് ചോദിച്ചു. സനന്ദനൻ പറയുന്നു: മേരു പർവതത്തിലെ കർണികാര വനത്തിൽ വ്യാസൻ കഠിനതപസ്സു ചെയ്തപ്പോൾ മഹാദേവൻ ദിവ്യഗണങ്ങളോടുകൂടെ പ്രത്യക്ഷനായി ശുദ്ധിയും ബ്രഹ്മതേജസ്സും വരമായി നൽകി. അരണികളാൽ അഗ്നി മഥനം ചെയ്യുമ്പോൾ ഘൃതാചി അപ്സര തത്തയുടെ രൂപം ധരിച്ചു ക്ഷണികമായി വ്യാസന്റെ ചിത്തം അലട്ടുന്നു; അരണി-ബന്ധത്തിൽ നിന്നുതന്നെ ദീപ്തിമാനായ ശുകൻ ജനിക്കുന്നു—ജന്മത്തോടെയേ വേദജ്ഞാനസമ്പന്നൻ. ദേവന്മാർ ആഹ്ലാദിച്ചു; ശുകന് ദീക്ഷയും ദിവ്യദർശനവും ലഭിച്ചു. അവൻ വേദങ്ങൾ, വേദാംഗങ്ങൾ, ഇതിഹാസം, യോഗം, സാംഖ്യം എന്നിവ പഠിച്ചു. മോക്ഷതത്ത്വത്തിന്റെ അന്തിമ വ്യക്തതയ്ക്കായി വ്യാസൻ അവനെ രാജാ ജനകന്റെ അടുക്കൽ അയച്ചു; വഴിയിൽ ശക്തിപ്രദർശനവും അഹങ്കാരവും ഒഴിവാക്കാൻ ഉപദേശിച്ചു. മിഥിലയിൽ രാജഭോഗവും വേശ്യകളുടെ പരീക്ഷയും ഉണ്ടായിട്ടും ശുകൻ ധ്യാനനിഷ്ഠനായി സന്ധ്യാവന്ദനം ചെയ്തു സമത്വം പാലിച്ചു.
Shlokas
Verse 1
नारद उवाच । अनूचानप्रसंगेन वेदांगान्यखिलानि च । श्रुतानि त्वन्मुखांभोजात्समासव्यासयोगतः ॥ १ ॥
നാരദൻ പറഞ്ഞു—ശാസ്ത്രാധ്യയനത്തിന്റെ അവസരത്തിൽ നിങ്ങളുടെ കമലമുഖത്തിൽ നിന്ന് ഞാൻ സമസ്ത വേദാംഗങ്ങളും ശ്രവിച്ചു—സംക്ഷേപമായും വിപുലമായും ഇരുവിധത്തിലും।
Verse 2
शुकोत्पत्तिं समाचक्ष्व विस्तरेण महामते । सनंदन उवाच । मेरुश्रृङ्गे किल पुरा कर्णिकारवनायते ॥ २ ॥
“ഹേ മഹാമതേ, ശുകന്റെ ഉത്ഭവം എനിക്ക് വിശദമായി പറയുക.” സനന്ദനൻ പറഞ്ഞു—“ഒരിക്കൽ മേരു പർവതശിഖരത്തിൽ കർണികാര വൃക്ഷങ്ങളുടെ ഒരു വനമുണ്ടായിരുന്നു.”
Verse 3
विजहार महोदेवो भौमैभूतगणैवृतः । शैलराजसुता चैव देवी तत्राभवत्पुरा ॥ ३ ॥
അവിടെ മഹാദേവൻ ഭൂമിയിലെ ഭൂതഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് വിഹരിച്ചു; മുൻകാലത്ത് പർവതരാജന്റെ പുത്രിയായ ദേവിയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
Verse 4
तत्र दिव्यं तपस्तेपे कृष्णद्वैपायनः प्रभुः । योगेनात्मानमाविश्य योगधर्मपरायणः ॥ ४ ॥
അവിടെയേ പ്രഭു കൃഷ്ണദ്വൈപായനൻ (വ്യാസൻ) ദിവ്യമായ തപസ്സു ചെയ്തു; യോഗംകൊണ്ട് ആത്മസ്വരൂപത്തിൽ ലയിച്ച് യോഗധർമ്മത്തിൽ പൂർണ്ണമായി പരായണനായി നിലകൊണ്ടു.
Verse 5
धारयन्स तपस्तेपे पुत्रार्थं सुनिसंत्तमः । अग्नेर्भूमेस्तथा वायोरंतरिक्षस्य चाभितः ॥ ५ ॥
വ്രതം ധരിച്ചു ആ പരമോത്തമൻ പുത്രലാഭത്തിനായി തപസ്സു ചെയ്തു—അഗ്നി, ഭൂമി, വായു, അന്തരീക്ഷപ്രദേശം എന്നിവയെ ചുറ്റുവട്ടം പ്രസന്നമാക്കി.
Verse 6
वीर्येण संमतः पुत्रो मम भूयादिति स्म ह । संकल्पेनाथ सोऽनेन दुष्प्रापमकगृतात्मभिः ॥ ६ ॥
“വീര്യത്താൽ അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ഒരു പുത്രൻ എനിക്കുണ്ടാകട്ടെ” എന്നു അവൻ പറഞ്ഞു. ഈ സംकल्पബലത്താൽ, അസംയതാത്മർക്കു ദുഷ്പ്രാപമായതു അവൻ പ്രാപിച്ചു.
Verse 7
वरयामास देवेशमास्थितस्तप उत्तमम् । अतिष्टन्मारुताहारः शतं किल समाः प्रभुः ॥ ७ ॥
അവൻ ഉത്തമമായ തപസ്സിൽ നിലകൊണ്ട് ദേവേശ്വരനെ പ്രാർത്ഥിച്ചു. വായുവിനെ മാത്രം ആഹാരമാക്കി ആ മഹാബലൻ നൂറു വർഷം നിലകൊണ്ടുവെന്ന് പറയുന്നു.
Verse 8
आराधयन्महादेवं बहुरूपमुमापतिम् । तत्र ब्रह्मर्षयश्चैव सर्वे देवर्षयस्तथा ॥ ८ ॥
അവർ പലരൂപധാരിയായ ഉമാപതി മഹാദേവനെ ആരാധിച്ചു. അവിടെ എല്ലാ ബ്രഹ്മർഷികളും എല്ലാ ദേവർഷികളും കൂടി സന്നിഹിതരായിരുന്നു.
Verse 9
लोकपालाश्च साध्याश्च वसुभिश्चाष्टभिः सह । आदित्याश्चैव रुद्राश्च दिवाकरनिशाकरौ ॥ ९ ॥
ലോകപാലന്മാർ, സാധ്യർ, അഷ്ടവസുക്കളോടുകൂടെ; അതുപോലെ ആദിത്യരും രുദ്രരും—സൂര്യനും ചന്ദ്രനും—അവിടെ സന്നിഹിതരായിരുന്നു.
Verse 10
विश्वा वसुश्च गंधर्वः सिद्धाश्चाप्सरासांगणाः । तत्र रुद्रो महादेवः कर्णिकारमयीं शुभाम् ॥ १० ॥
വിശ്വദേവന്മാർ, വസുക്കൾ, ഗന്ധർവന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ, അപ്സരസ്സുകളുടെ സംഘങ്ങൾ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവിടെ രുദ്ര മഹാദേവൻ കർണികാരപുഷ്പമയമായ മംഗളശോഭ/മൂർത്തിയോടെ വിരാജിച്ചു.
Verse 11
धारयानः स्रजं भाति शारदीव निशाकरः । तस्निन् दिव्ये वने रम्ये देवदेवर्षिसंकुले ॥ ११ ॥
മാല ധരിച്ച അവൻ ശരദ്കാല ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ദീപ്തനായി തിളങ്ങി. ദേവന്മാരും ദേവർഷിമാരും നിറഞ്ഞ ആ ദിവ്യവും രമണീയവുമായ വനത്തിൽ അവൻ അത്യന്തം ശോഭിച്ചു.
Verse 12
आस्थितः परमं योगं व्यासः पुत्रार्थमुद्यतः । न चास्य हीयते वर्णो न ग्लानिरुपजायते ॥ १२ ॥
പുത്രലാഭത്തിനായി ഉത്സുകനായ വ്യാസൻ പരമയോഗത്തിൽ ആസ്ഥിതനായി. അവന്റെ ദേഹകാന്തി കുറയുകയില്ല; ക്ഷീണമോ ഗ്ലാനിയോ ഉദിക്കുകയുമില്ല.
Verse 13
त्रयाणामपिलोकानां तदद्भुतमिवाभवत् । जटाश्च तेजसा तस्य वैश्वानरशिखोपमाः ॥ १३ ॥
മൂന്നു ലോകങ്ങൾക്കും അത് അത്ഭുതമായി തോന്നി. അവന്റെ ജടകൾ തേജസ്സിന്റെ പ്രഭാവത്തിൽ വൈശ്വാനര അഗ്നിശിഖകളെപ്പോലെ ദീപ്തമായി കണ്ടു.
Verse 14
प्रज्वलंत्यः स्म दृश्यंते युक्तस्यामिततेजसः । एवं विधेन तपसा तस्य भक्त्या च नारद ॥ १४ ॥
അമിതതേജസ്സോടെ യോഗത്തിൽ യുക്തനായ അവന്റെ ചുറ്റും ജ്വലിക്കുന്ന ദീപ്തികൾ ദൃശ്യമാകുന്നു. നാരദാ! ഇത്തരത്തിലുള്ള തപസ്സും ഭഗവദ്ഭക്തിയും കൊണ്ടാണ് ഈ ദിവ്യപ്രഭ ഉദിക്കുന്നത്.
Verse 15
महेश्वरः प्रसन्नात्मा चकार मनसा मतिम् । उवाच चैनं भगवांस्त्र्यंबकः प्रहसन्निव ॥ १५ ॥
മഹേശ്വരൻ പ്രസന്നഹൃദയനായി മനസ്സിൽ ഒരു നിശ്ചയം ചെയ്തു. തുടർന്ന് ഭഗവാൻ ത്ര്യമ്പകൻ പുഞ്ചിരിയോടെ എന്നപോലെ അവനോട് അരുളിച്ചെയ്തു.
Verse 16
यथा ह्यग्नियथा वायुर्यथा भूमिर्यथा जलम् । यथा खे च तथा शुद्धो भविष्यति सुतस्तंव ॥ १६ ॥
അഗ്നി എത്ര ശുദ്ധമോ, വായു, ഭൂമി, ജലം—ആകാശവും അതുപോലെ—അങ്ങനെ തന്നേ നിന്റെ പുത്രനും ശുദ്ധനാകും।
Verse 17
तद्भावभागी तद्बुद्धिस्तदात्मा तदुपाश्रयः । तेजसा तस्य लोकांस्त्रीन्यशः प्राप्स्यति केवलम् ॥ १७ ॥
അവന്റെ ഭാവത്തിൽ പങ്കാളിയായി, ബുദ്ധി അവനിൽ സ്ഥിരമായി, ആത്മാവ് അവനോടു ഏകമായി, അവനെയേ ശരണം പ്രാപിച്ച്—ആ പ്രഭുവിന്റെ തേജസ്സാൽ ത്രിലോകവും അഖണ്ഡ യശസ്സും അവൻ നേടും।
Verse 18
एवं लब्ध्वा वरं देवो व्यासः सत्यवतीसुतः । अरणिं त्वथ संगृह्य ममंथाग्निचिकीर्षया ॥ १८ ॥
ഇങ്ങനെ വരം ലഭിച്ച ശേഷം, സത്യവതീപുത്രനായ ദിവ്യ വ്യാസൻ അരണികൾ ശേഖരിച്ചു, പവിത്ര അഗ്നി ജ്വലിപ്പിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച് മഥനം ചെയ്തു।
Verse 19
अथ रूपं परं विप्र बिभ्रतीं स्वेन तेजसा । घृताचीं नामाप्सरसं ददर्श भगवान्नृषिः ॥ १९ ॥
അപ്പോൾ, ഹേ വിപ്രാ, ഭഗവാൻ ഋഷി ‘ഘൃതാചി’ എന്ന അപ്സരസിനെ കണ്ടു; അവൾ പരമ സൗന്ദര്യം ധരിച്ചു, സ്വന്തം തേജസ്സാൽ ദീപ്തയായിരുന്നു।
Verse 20
स तामप्सरसं दृष्ट्वा सहसा काममोहितः । अभवद्भगवान्व्यासो वने तस्मिन्मुनीश्वर ॥ २० ॥
ആ അപ്സരസിനെ കണ്ടപ്പോൾ, ഹേ മുനീശ്വരാ, ആ വനത്തിൽ ഭഗവാൻ വ്യാസൻ പെട്ടെന്നു കാമമോഹത്തിൽ ആകുലനായി ഭ്രമിച്ചു।
Verse 21
सा तु कृत्वा तदा व्यासं कामसंविग्नमानसम् । शुकीभूया महारम्या घृताची समुपागमत् ॥ २१ ॥
അപ്പോൾ അവൾ വ്യാസന്റെ മനസ്സിനെ കാമത്താൽ കലക്കിച്ചു; അത്യന്തം മനോഹരിയായ ഘൃതാചി ശുകീ (പെൺകിളി) രൂപം ധരിച്ചു അദ്ദേഹത്തോട് അടുത്തുവന്നു।
Verse 22
स तामप्सरसं दृष्ट्वा रूपेणान्येनसंवृताम् । स्मरराजेनानुगतः सर्वगात्रातिगेन ह ॥ २२ ॥
മറ്റൊരു രൂപത്തിൽ മറഞ്ഞിരുന്ന ആ അപ്സരസിനെ കണ്ടപ്പോൾ, അവൻ സ്മരരാജൻ (കാമദേവൻ) പിന്തുടർന്നവനായി; അവൻ വേഗത്തിൽ അവന്റെ സർവ്വാംഗങ്ങളിലും വ്യാപിച്ചു।
Verse 23
स तु महता निगृह्णन् हृच्छयं मुनिः । न शशाक नियंतुं तं व्यासः प्रविसृतं मनः ॥ २३ ॥
ആ മുനി ഹൃദയത്തിന്റെ പ്രേരണയെ ശക്തമായി അടക്കിയിട്ടും, പുറത്തേക്ക് പടർന്ന ആ മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; വ്യാസന് അതിനെ വശപ്പെടുത്താനായില്ല।
Verse 24
भावित्वाञ्चैव भाव्यस्य घृताच्या वपुषा । हृतम् यत्नान्नियच्छतश्चापि मुने एतञ्चिकीर्षया ॥ २४ ॥
ഓ മുനേ, ആത്മസാധന ചെയ്യണമെന്ന ഉദ്ദേശത്തോടെ മനസ്സിനെ പരിശ്രമിച്ച് നിയന്ത്രിച്ചാലും, വരാനിരിക്കുന്നതിനെ കൽപ്പിച്ച് ഘൃതാചിയുടെ മോഹക രൂപസുഖം മനസ്സിനെ കവർന്നെടുക്കുന്നു।
Verse 25
अरण्यामेव सहसा तस्य शुक्रमवापतत् । शुक्रे निर्मथ्यमानेऽस्यां शुको जज्ञे महातपाः ॥ २५ ॥
അരണ്യത്തിൽ തന്നേ പെട്ടെന്ന് അവന്റെ ശുക്രം പതിച്ചു; ആ ശുക്രം അവിടെയേ മഥിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ മഹാതപസ്വിയായ ശുകൻ ജനിച്ചു।
Verse 26
परमर्षिर्महायोगी अरणीगर्भसंभवः । यथैव हि समिद्धोऽग्निर्भाति हव्यमुपात्तवान् ॥ २६ ॥
ആ പരമർഷി മഹായോഗി അരണിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചു; സമിധകളാൽ നന്നായി ജ്വലിച്ച അഗ്നി ഹവ്യം സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ എങ്ങനെ ദീപ്തമാകുന്നുവോ അങ്ങനെ അദ്ദേഹം പ്രകാശിച്ചു।
Verse 27
तथा रूपः शुको जज्ञे प्रज्वलन्निव तेजसा । बिभ्रञ्चित्रं च विप्रेंद्र रूपवर्णमनुत्तमम् ॥ २७ ॥
അതു തന്നെയുള്ള രൂപത്തിൽ ശുകൻ ജനിച്ചു, തേജസ്സാൽ ജ്വലിക്കുന്നവനെന്നപോലെ; ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, അവൻ അത്ഭുതവും അനുത്തമവുമായ രൂപ-വർണ്ണം ധരിച്ചു।
Verse 28
तं गंगां सरितां श्रेष्ठां मेरुपृष्ठे स्वरूपिणीम् । अभ्येत्य स्नापयामास वारिणा स्वेन नारद ॥ २८ ॥
മേരു പർവതത്തിന്റെ പൃഷ്ഠത്തിൽ സ്വരൂപിണിയായി പ്രത്യക്ഷമായ നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ ഗംഗയെ സമീപിച്ച് നാരദൻ തന്റെ തന്നെ ജലത്താൽ അവളെ സ്നാനിപ്പിച്ചു।
Verse 29
कृष्णाजिनं चांतरिक्षाच्छुकार्थे भुव्यवापतत् । जगीयंत च गंधर्वा ननृतुञ्चाप्सरोगणाः ॥ २९ ॥
ശുകനുവേണ്ടി ആകാശത്തിൽ നിന്ന് കൃഷ്ണാജിനം (കറുത്ത മൃഗചർമ്മം) ഭൂമിയിൽ വീണു. ഗന്ധർവർ ഗാനം തുടങ്ങി; അപ്സരാസമൂഹം നൃത്തം ചെയ്തു।
Verse 30
देवदुन्दुभयश्चैव प्रावाद्यंत महास्वनाः । विश्वावसुश्च गंधर्वस्तथा तुंबुरुनारदौ ॥ ३० ॥
അപ്പോൾ ദേവദുന്ദുഭികൾ മഹാസ്വനത്തോടെ മുഴങ്ങി. ഗന്ധർവൻ വിശ്വാവസുവും, തുമ്പുരുവും നാരദനും ദിവ്യസംഗീത-സ്തുതിയിൽ പ്രവേശിച്ചു।
Verse 31
हाहाहूहूश्च गंधर्वौ तुष्टुवुः शुकसंभवम् । तत्र शक्रपुरोगाश्च लोकपालाः समागताः ॥ ३१ ॥
ഹാഹാ, ഹൂഹൂ എന്ന ഗന്ധർവന്മാർ വ്യാസപുത്രൻ ശുകനെ സ്തുതിച്ചു. അവിടെ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) മുൻപന്തിയിൽ ലോകപാലകരും സമാഗമിച്ചു॥
Verse 32
देवा देवर्षथयश्चटैव तथा ब्रह्मर्षयोऽपि च । दिव्यानि सर्वपुष्पाणि प्रववर्ष च मारुतः ॥ ३२ ॥
ദേവന്മാരും ദേവർഷിമാരും ബ്രഹ്മർഷിമാരും അവിടെ എത്തി. അപ്പോൾ മാരുതൻ (വായുദേവൻ) എല്ലാ തരത്തിലുള്ള ദിവ്യപുഷ്പങ്ങൾ മഴയായി വർഷിച്ചു॥
Verse 33
जंगमं स्थावरं चैव प्रहृष्टमभवज्जगत् । तं महात्मा स्वयं प्रीत्या देव्या सह महाद्युतिः ॥ ३३ ॥
ചരവും അചരവും ഉൾപ്പെടെ സകല ലോകവും ആനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞു. ആ മഹാത്മാവ് മഹാദ്യുതിയോടെ, പ്രീതിവശാൽ ദേവിയോടൊപ്പം സ്വയം വന്ന് അവനെ ആദരിച്ചു॥
Verse 34
जातमात्रं मुनेः पुत्रं विधिनोपानयत्तदा । तस्य देवेश्वरः शक्तो दिव्यमद्भुतदर्शनम् ॥ ३४ ॥
അന്നേ സമയം മുനിയുടെ പുതുതായി ജനിച്ച പുത്രന് വിധിപൂർവം ഉപനയനസംസ്കാരം നടന്നു. ദേവേശ്വരൻ സമർത്ഥനായി അവന് ദിവ്യവും അത്ഭുതകരവുമായ ദർശനം നൽകി॥
Verse 35
ददौ कमंडलुं प्रीत्या देवा वासांसि चाभितः । हंसाश्च शतपत्राश्च सारसाश्च सहस्रशः ॥ ३५ ॥
പ്രീതിയോടെ അദ്ദേഹം സ്നേഹപൂർവം കമണ്ഡലു നൽകി; ചുറ്റുമുള്ള ദേവന്മാർ വസ്ത്രങ്ങൾ അർപ്പിച്ചു. ആയിരങ്ങളായി ഹംസങ്ങളും ശതപത്രപ്പക്ഷികളും സാരസങ്ങളും എത്തി॥
Verse 36
प्रदक्षिणमवर्तंत शुकाश्चाषाश्च नारद । आरणे यस्तदा दिव्यं प्राप्य जन्म महामुनिः ॥ ३६ ॥
ഹേ നാരദാ, തത്തകളും മൈനകളും ഭക്തിയോടെ വലത്തോട്ടു പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി; അപ്പോൾ മഹാമുനി വനത്തിൽ ദിവ്യജന്മം പ്രാപിച്ച് അവിടെയേ പ്രത്യക്ഷനായി।
Verse 37
तत्रैवोवास मेधावी व्रतचारी समाहितः । उत्पन्नमात्रं तं वेदाः सरहस्याः ससंग्रहाः ॥ ३७ ॥
അവിടെയേ അവൻ മേധാവി, വ്രതാചാരി, പൂർണ്ണമായി സമാഹിതചിത്തനായി വസിച്ചു; അവൻ ജനിച്ച ഉടനെ രഹസ്യങ്ങളോടും സംഗ്രഹങ്ങളോടും കൂടിയ വേദങ്ങൾ അവനിൽ പ്രകാശിച്ചു।
Verse 38
उपतस्थुर्मुनिश्रेष्टं यथास्य पितरं तथा । बृहस्पतिं स वव्रे च वेदवेदांगभाष्यवित् ॥ ३८ ॥
അവർ ആ മുനിശ്രേഷ്ഠനെ സ്വന്തം പിതാവിനെപ്പോലെ ഉപസ്ഥിതിചെയ്ത് സേവിച്ചു; വേദവും വേദാംഗങ്ങളും സംബന്ധിച്ച ഭാഷ്യജ്ഞനായ അവൻ ബൃഹസ്പതിയെ ഗുരുവായി വരണിച്ചു।
Verse 39
उपाध्यायं द्विजश्रेष्ट धर्ममेवानुचिंतयन् । सोऽधीत्य वेदानखिलान्सरहस्यान्ससंग्रहान् ॥ ३९ ॥
ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഉപാധ്യായനെ ആദരിച്ച് ധർമ്മത്തെ മാത്രം അനുചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് അവൻ രഹസ്യങ്ങളോടും സംഗ്രഹങ്ങളോടും കൂടിയ എല്ലാ വേദങ്ങളും അധ്യയനം ചെയ്തു।
Verse 40
इतिहासं च कार्त्स्न्येन वेदशास्त्राणि चाभितः । गुरवे दक्षिणां दत्त्वा समावृत्तो महामुनिः ॥ ४० ॥
ഇതിഹാസം പൂർണ്ണമായി, വേദശാസ്ത്രങ്ങൾ എല്ലാതരത്തിലും അധ്യയനം ചെയ്ത്, ഗുരുവിന് ദക്ഷിണ നൽകി മഹാമുനി സമാവർത്തനമായി മടങ്ങി വന്നു।
Verse 41
उग्रं तपः समारेभे ब्रह्मचारी समाहिताः । देवतानामृषीणां च बाल्येऽपि सुमहातपाः ॥ ४१ ॥
സമാഹിതനായ ബ്രഹ്മചാരിയായി അദ്ദേഹം ഉഗ്രതപസ് ആരംഭിച്ചു; ബാല്യത്തിലേ തന്നെ ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും ആദരിക്കുന്ന മഹാതപസ്വിയായി.
Verse 42
संमत्रणीयो जन्यश्च ज्ञानेन तपसा तथा । न त्वस्य रमते बुद्धिराश्रमेषु मुनीश्वर ॥ ४२ ॥
അദ്ദേഹം ഉപദേശാർഹനും സുകുലജനുമായും, ജ്ഞാനത്താലും തപസ്സാലും സമ്പന്നനുമായും ഇരിക്കുന്നു; എങ്കിലും, ഹേ മുനീശ്വരാ, ആശ്രമധർമ്മങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബുദ്ധി രമിക്കുന്നില്ല।
Verse 43
त्रिषु गार्हस्थ्यमूलेषु मोक्षधर्मानुदर्शिनः । स मोक्षमनुचिंत्यैव शुकः पितरमभ्यगात् ॥ ४३ ॥
ഗാർഹസ്ഥ്യത്തിന്റെ മൂന്നു അടിസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്ന മോക്ഷധർമ്മങ്ങളെ നിരീക്ഷിച്ച്, ശുകൻ മോക്ഷം മാത്രമേ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് പിതാവിനരികേ ചെന്നു।
Verse 44
प्राहाभिवाद्य च तदा श्रेयोऽर्थी विनयान्वितः । मोक्षधर्मेषु कुशलो भगवान् प्रब्रवीतु मे ॥ ४४ ॥
അപ്പോൾ വിനയസമ്പന്നനായി പരമശ്രേയസ്സിനെ തേടി അദ്ദേഹം നമസ്കരിച്ചു പറഞ്ഞു—“ഭഗവാനേ, മോക്ഷധർമ്മങ്ങളിൽ നിപുണനായ നിങ്ങൾ എനിക്ക് ഉപദേശം അരുളേണമേ.”
Verse 45
यथैव मनसः शांतिः परमा संभवेन्मुने । श्रृत्वा पुत्रस्य वचनं परमर्षिरुवाच तम् ॥ ४५ ॥
“ഹേ മുനേ, മനസ്സിന് പരമശാന്തി എങ്ങനെ ഉദ്ഭവിക്കുമോ”—പുത്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് പരമർഷി അവനോട് പറഞ്ഞു।
Verse 46
अधीष्व मोक्षशास्त्रं वै धर्मांश्च विविधानपि । पितुर्निदेशाज्जग्राह शुको ब्रह्मविदां वरः ॥ ४६ ॥
“മോക്ഷശാസ്ത്രം പഠിക്ക; ധർമ്മത്തിന്റെ വിവിധ രൂപങ്ങളും അറിയുക”—എന്ന പിതാവിന്റെ നിർദേശപ്രകാരം ബ്രഹ്മവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ശുകൻ ആ ഉപദേശം സ്വീകരിച്ചു।
Verse 47
योगशास्त्रं च निखिलं कापिलं चैव नारद । शतं ब्राह्म्या श्रिया युक्तं ब्रह्मतुल्यपराक्रमम् ॥ ४७ ॥
ഹേ നാരദാ, (അവൻ) സമഗ്രമായ യോഗശാസ്ത്രവും കപിലപ്രണീതമായ (സാംഖ്യ) തത്ത്വവും—ബ്രാഹ്മീ ശ്രിയാൽ യുക്തമായി, ബ്രഹ്മസമമായ പരാക്രമമുള്ള—ശത (ഉപദേശം/ഗ്രന്ഥ) രൂപത്തിൽ (ബോധിപ്പിച്ചു)।
Verse 48
मेने पुत्रं यथा व्यासो मोक्षशास्त्रविशारदम् । उवाच गच्छेति तदा जनकं मिथिलेश्वरम् ॥ ४८ ॥
വ്യാസൻ അവനെ പുത്രനെന്നപോലെ കരുതി; മോക്ഷശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനെന്ന് അറിഞ്ഞ് അപ്പോൾ പറഞ്ഞു—“മിഥിലയുടെ അധിപനായ ജനകനോടു പോകുക।”
Verse 49
स ते वक्ष्यति मोक्षार्थं निखिलेन नराधिपः । पितुर्नियोगादगमज्जनकं मेथखिलं नृपम् ॥ ४९ ॥
ആ നരാധിപൻ നിനക്കു മോക്ഷാർത്ഥമായ മാർഗം സമ്പൂർണ്ണമായി പറയും. പിതാവിന്റെ നിയോഗപ്രകാരം അവൻ മിഥിലയുടെ രാജാവായ ജനകനോടു പോയി।
Verse 50
प्रष्टुं धर्मस्य निष्टां वै मोक्षस्य च परायणम् । उक्तश्च मानुषेण त्वं तथा गच्छेत्यविस्मितः ॥ ५० ॥
ധർമ്മത്തിന്റെ ദൃഢനിഷ്ഠയും മോക്ഷമെന്ന പരമാശ്രയവും ചോദിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ചു, ഒരു മനുഷ്യൻ നിന്നോട് “അങ്ങനെ തന്നെ പോകുക” എന്നു പറഞ്ഞു; നീ അത്ഭുതപ്പെടാതെ “ഏവമസ്തു—പോകാം” എന്നു പറഞ്ഞ് പുറപ്പെട്ടു।
Verse 51
न प्रभावेण गंतव्यमंतरिक्षचरेण वै । आर्जवेनैव गंतव्यं न सुखाय क्षणात्त्वया ॥ ५१ ॥
ശക്തിപ്രദർശനം മാത്രം ആശ്രയിച്ച്, ആകാശചാരിയെപ്പോലെ മുന്നോട്ട് പോകരുത്. ആർജവവും നേര്മയും കൊണ്ടേ പോകണം; ക്ഷണികസുഖത്തിനായി ധർമ്മനിഷ്ഠ ഉപേക്ഷിക്കരുത്.
Verse 52
न द्रष्टव्या विशेषा हि विशेषा हि प्रसंगिनः । अहंकारो न कर्तव्यो याज्ये तस्मिन्नराधिपे ॥ ५२ ॥
പ്രത്യേക അവകാശങ്ങൾ തേടരുത്; അത്തരം വ്യത്യാസങ്ങൾ ബന്ധനമേ വർധിപ്പിക്കും. ആ രാജാവാണ് യജമാനനായി സേവനീയനായിരിക്കുമ്പോൾ അഹങ്കാരം കൈക്കൊള്ളരുത്.
Verse 53
स्थातव्यं वसथे तस्य स ते छेत्स्यति संशयम् । स धर्मकुशलो राजा मोक्षशास्त्रविशारदः ॥ ५३ ॥
അവന്റെ വസതിയിൽ തന്നെ താമസിക്കണം; അവൻ നിശ്ചയമായി നിന്റെ സംശയം മുറിച്ചുകളയും. ആ രാജാവ് ധർമ്മത്തിൽ പ്രാവീണ്യവും മോക്ഷശാസ്ത്രത്തിൽ വൈദഗ്ധ്യവും ഉള്ളവൻ.
Verse 54
यथा यथा च ते ब्रूयात्तत्कार्यमविशंकया । एवमुक्तः स धर्मात्मा जगाम मिथिलां मुनिः ॥ ५४ ॥
അവൻ എന്തെന്ത് പറയുന്നുവോ, അത് സംശയമില്ലാതെ ചെയ്യുക. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ ധർമ്മാത്മ മുനി മിഥിലയിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു.
Verse 55
पभ्द्यां शक्तोंतरिक्षेण क्रांतुं भूमिं ससागराम् । सगिरीं श्चाप्यतिक्रम्य भारतं वर्षमासदत् ॥ ५५ ॥
ആകാശമാർഗ്ഗത്തിലൂടെ സമുദ്രവലയിതവും പർവ്വതസഹിതവും ആയ ഭൂമിയെ അതിക്രമിക്കാൻ ശക്തനായ അവൻ ഭാരതവർഷത്തെ പ്രാപിച്ചു.
Verse 56
स देशान्विविधान्स्फीतानतिक्रम्य महामुनिः । विदेहान्वै समासाद्य जनकेन समागमत् ॥ ५६ ॥
മഹാമുനി പല സമൃദ്ധവും വൈവിധ്യമുള്ള ദേശങ്ങൾ കടന്ന് വിദേഹദേശത്തെത്തി അവിടെ രാജാവ് ജനകനുമായി സംഗമിച്ചു।
Verse 57
राजद्वारं समासाद्य द्वारपालैर्निवारितः । तस्थौ तत्र महायोगी क्षुत्पिपासादिवर्जितः ॥ ५७ ॥
രാജദ്വാരത്തിലെത്തിയപ്പോൾ ദ്വാരപാലകർ തടഞ്ഞു; എങ്കിലും ആ മഹായോഗി ക്ഷുധാ-തൃഷ്ണാദികളില്ലാതെ അവിടെ തന്നെ നിലകൊണ്ടു।
Verse 58
आतपे ग्लानिरहितो ध्यानयुक्तश्च नारद । तेषां तु द्वारपालानामेकस्तत्र व्यवस्थितः ॥ ५८ ॥
ഓ നാരദാ, കടുത്ത ചൂടിലും അവൻ ക്ഷീണമില്ലാതെ ധ്യാനനിഷ്ഠനായി നിന്നു; ആ ദ്വാരപാലകരിൽ ഒരാൾ അവിടെ കാവലായി നിലകൊണ്ടു।
Verse 59
मध्यंगतमिवादित्यं दृष्ट्वा शुकमवस्थितम् । जूजयित्वा यथान्यायमभिवाद्य कृताञ्जलिः ॥ ५९ ॥
മധ്യാഹ്നസൂര്യനെപ്പോലെ നിലകൊണ്ട ശുകനെ കണ്ടു, അവൻ യഥാവിധി പൂജിച്ചു, നമസ്കരിച്ചു, കയ്യുകൂപ്പി നിന്നു।
Verse 60
प्रावेशयत्ततः कक्षां द्वितीयां राजवेश्मनः । तत्रांतःपुरसंबद्धं महच्चैत्रग्थोपमम् ॥ ६० ॥
അതിനുശേഷം അവൻ അവനെ രാജവസതിയിലെ രണ്ടാം കക്ഷിയിലേക്കു പ്രവേശിപ്പിച്ചു; അവിടെ അന്തഃപുരവുമായി ബന്ധമുള്ള മഹത്തായ മന്ദിരം ചൈത്രരഥംപോലെ ദീപ്തമായിരുന്നു।
Verse 61
सुविभक्तजलाक्रीडं रम्यं पुष्पितपादपम् । दर्शयित्वासने स्थाप्य राजानं च व्यजिज्ञपत् ॥ ६१ ॥
സുസംവിധാനിച്ച ജലക്രീഡകളും പുഷ്പിത വൃക്ഷങ്ങളും ശോഭിക്കുന്ന മനോഹരസ്ഥലം കാണിച്ച ശേഷം, രാജാവിനെ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി, പിന്നെ ആദരപൂർവ്വം അറിയിച്ചു।
Verse 62
श्रुत्वा राजा शुकं प्राप्तं वारस्त्रीः स न्ययुंक्त च । सेवायै तस्य भावस्य ज्ञानाय मुनिसतम ॥ ६२ ॥
ശുകൻ എത്തിയെന്നു കേട്ട രാജാവ്, വാരസ്ത്രീകളെയും നിയോഗിച്ചു—അവന്റെ സേവയ്ക്കായി, അവന്റെ അന്തർഭാവം അറിയാൻ, ആ മുനിശ്രേഷ്ഠന്റെ മനസ്സറിയാൻ।
Verse 63
तं चारुकेश्यः शुश्रेण्यस्तरुण्यः प्रियदर्शनाः । सूक्ष्मरक्तांबरधरास्तप्तकांचनभूषणाः ॥ ६३ ॥
സുന്ദരകേശിനികളായ, സുസംസ്കൃതകുലത്തിലെ യുവതികൾ—കാണാൻ മനോഹരികൾ—സൂക്ഷ്മ ചുവന്ന വസ്ത്രം ധരിച്ചു, ദീപ്തമായ സ്വർണാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച്, അവനെ ശുശ്രൂഷിച്ചു।
Verse 64
संलापालापकुशाला भावज्ञाः सर्वकोविदाः । परं पंचाशतस्तस्य पाद्यादीनि व्यकल्पयन् ॥ ६४ ॥
അവർ സംവാദ-വാക്ചാതുര്യത്തിൽ നിപുണരും, ഭാവം അറിയുന്നവരും, സർവകലകളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവരുമായിരുന്നു; അവനുവേണ്ടി പാദ്യം മുതലായ আতിഥ്യോപചാരങ്ങൾ അമ്പതിലധികം വിധത്തിൽ ഒരുക്കി।
Verse 65
देश कालोपपन्नेन साध्वन्नेनाप्यतर्पयन् । तस्य भुक्तवतस्तात तास्ततः पुरकाननम् ॥ ६५ ॥
ദേശകാലത്തിന് യോജിച്ച നല്ല ആഹാരത്താലും അവൻ തൃപ്തനായില്ല. പിന്നെ, താതാ, അവൻ ഭക്ഷണം കഴിച്ച ശേഷം ആ സ്ത്രീകൾ അവിടെ നിന്ന് നഗരോദ്യാനത്തിലേക്ക് പോയി।
Verse 66
सुरम्यं दर्शयामासुरेकैकत्वेन नारद । क्रीडंत्यश्च हसंत्यश्च गायंत्यश्चैव ताः शुकम् ॥ ६६ ॥
ഹേ നാരദാ, ആ കന്യകമാർ തത്തയ്ക്കു ഒരോരുത്തരായി അത്യന്തം മനോഹരമായ ദർശനം കാണിച്ചു—കളിച്ചും ചിരിച്ചും പാടിയും।
Verse 67
उदारसत्वं सत्वज्ञास्सर्वाः पर्य्यचरंस्तदा । आरणेयस्तु शुद्धात्मा जितक्रोधो जितेंद्रियः ॥ ६७ ॥
അപ്പോൾ സത്ത്വത്തിന്റെ സ്വഭാവം അറിഞ്ഞ എല്ലാവരും ആ ഉദാരസത്ത്വനെ സേവിച്ചു. ആരണേയൻ ശുദ്ധാത്മാവായി, ക്രോധം ജയിച്ചവനും ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ കീഴടക്കിയവനും ആയിരുന്നു।
Verse 68
ध्यानस्थ एव सततं न हृष्यति न कुप्यति । पादशौचं तु कृत्वा वै शुकः संध्यामुपास्य च ॥ ६८ ॥
അവൻ എപ്പോഴും ധ്യാനത്തിൽ സ്ഥാപിതൻ; ആഹ്ലാദിക്കുകയുമില്ല, കോപിക്കുകയുമില്ല. പാദശൗചം ചെയ്ത് ശുകൻ സന്ധ്യോപാസനയും നിർവഹിച്ചു।
Verse 69
निषसादासने पुण्ये तमेवार्थं व्यचिंतयत् । पूर्वरात्रे तु तत्रासौ भूत्वा ध्यानपरायणः ॥ ६९ ॥
അവൻ പുണ്യമായ ആസനത്തിൽ ഇരുന്ന് അതേ ലക്ഷ്യത്തെ മാത്രം ധ്യാനിച്ചു. രാത്രിയുടെ ആദ്യഭാഗത്തിൽ അവിടെ തന്നെയിരുന്ന് ധ്യാനപരായണനായി।
Verse 70
मध्यरात्रे यथान्याय्यं निद्रामाहारयत्प्रभुः । ततः प्रातः समुत्थाय कृत्वा शौचमनंतरम् ॥ ७० ॥
അർദ്ധരാത്രിയിൽ പ്രഭു യഥാവിധി വിശ്രമം സ്വീകരിച്ചു. തുടർന്ന് പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേറ്റ് ഉടൻ ശൗചശുദ്ധി നിർവഹിച്ചു।
Verse 71
स्त्रीभिः परिवृत्तो धीमान्ध्यानमेवान्वपद्यत । अनेन विधिना तत्र तदहःशेषमप्युत ॥ ७१ ॥
സ്ത്രീകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നിട്ടും ആ ധീമാൻ ധ്യാനത്തെയേ ആശ്രയിച്ചു; ഇതേ വിധിയാൽ അവിടെ ആ ദിവസത്തിന്റെ ശേഷിപ്പും കഴിച്ചു.
Verse 72
तां च रात्रिं नृपकुले वर्तयामास नारद ॥ ७२ ॥
നാരദൻ ആ രാത്രി രാജകുടുംബത്തിൽ കഴിച്ചു.
Frequently Asked Questions
The araṇi motif sacralizes Śuka’s emergence by aligning it with Vedic fire-generation symbolism: spiritual knowledge and purity are portrayed as ‘kindled’ through tapas and ritual power, making Śuka’s birth a doctrinal emblem of yogic and Vedic potency rather than ordinary procreation.
It functions as a didactic contrast: even a great ascetic experiences a momentary disturbance of mind, underscoring the Purāṇic teaching on the mind’s volatility, while simultaneously framing Śuka as the purified outcome—one whose life trajectory is oriented toward mokṣa and unwavering meditation.
Janaka represents the ideal of jñāna integrated with kingship and worldly responsibility; sending Śuka to Janaka reinforces the mokṣa-dharma principle that liberation-knowledge must be stabilized through testing, humility, and instruction from a proven knower beyond one’s immediate lineage.
His steadiness in meditation (dhyāna), mastery over senses (indriya-jaya), and equanimity (samatva) amid refined pleasures—demonstrating that authentic vairāgya is internal and does not depend on external austerity alone.