The Description of the Glory of the Purāṇa (Purāṇa-Māhātmya)

Verse 1

सूत उवाच । इत्येवमुक्त्वा मुनिना हि पृष्टास्ते वै कुमाराः किल नारदेन । संपूजिताः शास्त्रविदां वरिष्ठाः कृताह्निका जग्मुरुमेशलोकम् ॥ १ ॥

സൂതൻ പറഞ്ഞു—മുനി നാരദൻ ചോദിച്ചതിന് കുമാരന്മാർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മറുപടി നൽകി. ശാസ്ത്രവിദ്യയിൽ ശ്രേഷ്ഠരായ അവർ ആദരപൂർവ്വം പൂജിക്കപ്പെട്ടു, നിത്യകർമ്മങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി, ഉമേശൻ (ശിവൻ)യുടെ ലോകത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു।

Verse 2

तत्रेशमग्र्यर्कनिभैर्मुनींद्रैः श्रीवामदेवादिभिरर्चितांघ्रिम् । सुरासुरेन्द्रैरभिवंद्यमुग्रं नत्वाज्ञया तस्य निषेदुरुर्व्याम् ॥ २ ॥

അവിടെ അവർ ആ ഉഗ്രനായ ഈശ്വരനെ ദർശിച്ചു—ശ്രീവാമദേവാദി ഉദയസൂര്യസമ ദീപ്തിയുള്ള മുനീന്ദ്രന്മാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാദങ്ങൾ അർച്ചിച്ചിരുന്നതും, ദേവാസുരേന്ദ്രന്മാരും അദ്ദേഹത്തെ അഭിവന്ദിക്കുന്നതുമായിരുന്നു. ആ പ്രഭുവിനെ നമസ്കരിച്ചു, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവർ ഭൂമിയിൽ ഇരുന്നു।

Verse 3

श्रुत्वाथ तत्राखिलशास्त्रसारं शिवागमं ते पशुपाशमोक्षणम् । जग्मुस्ततो ज्ञानघनस्वरूपा नत्वा पुरारिं स्वपितुर्निकाशम् ॥ ३ ॥

അവിടെ അവർ സർവ്വശാസ്ത്രസാരമായ, പശുപാശമോചനപ്രദമായ ശിവാഗമം ശ്രവിച്ചു. ജ്ഞാനഘനസ്വരൂപരായ അവർ പിന്നെ പുറപ്പെട്ടു; ത്രിപുരാരിയെ നമസ്കരിച്ചു സ്വന്തം പിതാവിന്റെ സന്നിധിയിലേക്കു ചെന്നു।

Verse 4

तत्पादपद्मे प्रणतिं विधाय पित्रापि सत्कृत्य सभाजितास्ते । लब्ध्वाशिषोऽद्यापि चरन्ति शश्वल्लोकेषु तीर्थानि च तीर्थभूताः ॥ ४ ॥

അവന്റെ പാദപദ്മങ്ങളിൽ പ്രണാമം അർപ്പിച്ച് അവർ പിതാവിനാൽ പോലും സത്കരിക്കപ്പെട്ടു ആദരിക്കപ്പെട്ടു. ആശീർവാദം ലഭിച്ച അവർ ഇന്നും നിരന്തരം ലോകങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ചു തീർത്ഥങ്ങൾ സന്ദർശിച്ച്, തങ്ങളേ തന്നെ തീർത്ഥസ്വരൂപരായി നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 5

जग्मुस्ततो वै बदरीवनान्ते सुरेन्द्रवर्गैरुपसेव्यमानम् । दध्युश्चिरं विष्णुपदाब्जमव्ययं ध्यायन्ति यद्यतयो वीतरागाः ॥ ५ ॥

പിന്നീട് അവർ ബദരീവനത്തിന്റെ അന്തർഭാഗത്തേക്ക് പോയി; അവിടെ ഇന്ദ്രാദി ദേവഗണങ്ങൾ സേവയിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്നു. അവിടെ അവർ വിഷ്ണുവിന്റെ അവ്യയ പാദപദ്മത്തെ ദീർഘകാലം ധ്യാനിച്ചു; വീതരാഗ യതികൾ ധ്യാനിക്കുന്നതുപോലെ।

Verse 6

नारदोऽपि ततो विप्रा कुमारेभ्यः समीहितम् । लब्ध्वा ज्ञानं सविज्ञानं भृशं प्रीतमना ह्यभूत् ॥ ६ ॥

ഹേ വിപ്രന്മാരേ! അപ്പോൾ നാരദനും കുമാരന്മാരിൽ നിന്ന് അഭിലഷിതമായ ജ്ഞാനം—അനുഭവസഹിത വിജ്ഞാനയുക്തമായ ജ്ഞാനം—ലഭിച്ചു; അവന്റെ ഹൃദയം അത്യന്തം ആനന്ദിതമായി।

Verse 7

स तस्मात्स्वर्णदीतीरादागत्य पितुरन्तिके । प्रणम्य सत्कृतः पित्रा ब्रह्मणा निषसाद च ॥ ७ ॥

അവൻ സ്വർണദീ നദീതീരത്തിൽ നിന്ന് വന്ന് പിതാവിന്റെ സന്നിധിയിൽ എത്തി. പ്രണാമം ചെയ്തപ്പോൾ പിതാവായ ബ്രഹ്മാവ് അവനെ സത്കരിച്ചു; അവൻ അവിടെ ഇരുന്നു।

Verse 8

कुमारेभ्यः श्रुतं यच्च ज्ञानं विज्ञानसंयुतम् । वर्णयामास तत्त्वेन सोऽपि श्रुत्वा मुमोद च ॥ ८ ॥

കുമാരന്മാരിൽ നിന്നു ശ്രവിച്ച ജ്ഞാനം—അനുഭവസിദ്ധ വിജ്ഞാനസഹിതം—അവൻ തത്ത്വാനുസാരമായി സത്യമായി വിവരിച്ചു; അത് കേട്ട മറ്റവനും ആനന്ദിച്ചു।

Verse 9

अथ प्रणम्य शिरसा लब्धाशीर्मुनिसत्तमः । आजगाम च कैलासं मुनिसिद्धनिषेवितम् ॥ ९ ॥

അപ്പോൾ ആ മുനിശ്രേഷ്ഠൻ ശിരസ്സു നമിച്ച് പ്രണമിച്ചു, ആശീർവാദം ലഭിച്ച ശേഷം, മുനികളും സിദ്ധന്മാരും നിഷേവിക്കുന്ന കൈലാസത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു।

Verse 10

नानाश्चर्यमयं शश्वत्सर्वर्त्तुकुसुमद्रुमैः । मंदारैः पारिजातैश्च चंपकाशोकवंजुलैः ॥ १० ॥

അത് നിത്യവും നാനാവിസ്മയങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും, എല്ലാ ഋതുക്കളിലും പുഷ്പിക്കുന്ന വൃക്ഷങ്ങളാൽ അലങ്കൃതവുമായിരുന്നു—മന്ദാര, പാരിജാത, കൂടാതെ ചമ്പക, അശോക, വഞ്ജുല മുതലായവ കൊണ്ട്।

Verse 11

अन्यैश्च विविधैर्वृक्षैर्नानापक्षिगणावृतैः । वातोद्धूतशिखैः पांथानाह्वयद्भिरिवावृतम् ॥ ११ ॥

മറ്റും പലവിധ വൃക്ഷങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; നാനാവിധ പക്ഷിസമൂഹങ്ങൾ അവയെ ചുറ്റിനിന്നു; കാറ്റിൽ ഇളകുന്ന അവരുടെ ശിഖരങ്ങൾ വഴിയാത്രക്കാരെ വിളിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി।

Verse 12

नानामृगगणाकीर्णं सिद्धकिन्नरसंकुलम् । सरोभिः स्वच्छसलिलैर्लसत्कांचनपंकजैः ॥ १२ ॥

അത് നാനാവിധ മൃഗസമൂഹങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും, സിദ്ധരും കിന്നരരും നിറഞ്ഞുകവിഞ്ഞതുമായിരുന്നു; സുതാര്യജലമുള്ള സരോവരങ്ങൾ അതിനെ അലങ്കരിച്ചു, അവയിൽ സ്വർണ്ണപദ്മങ്ങൾ ദീപ്തമായി തിളങ്ങി।

Verse 13

शोभितं सारसैर्हंसैश्चक्राह्वाद्यैर्निनादितम् । स्वर्द्धनीपातनि र्घृष्टं क्रीडद्भिश्चाप्सरोगणैः ॥ १३ ॥

അത് സാരസങ്ങളും ഹംസങ്ങളും കൊണ്ട് ശോഭിതമായി, ചക്രവാകാദി പക്ഷികളുടെ നാദത്തോടെ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു. അവിടെ കളിച്ചുലസിച്ച അപ്സരാഗണങ്ങളുടെ സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളുടെ ദീപ്തി ആ സ്ഥലത്തെ കൂടുതൽ വൈഭവത്തോടെ പ്രകാശിപ്പിച്ചു।

Verse 14

सलिलेऽलकनंदायाः कुचकुंकुमपिंगले । आमोदमुदितैर्नागैः सलिलैः पुष्करोद्धृतैः ॥ १४ ॥

അലകനന്ദയുടെ ജലം—സ്തനകുങ്കുമംപോലെ നിറം പിടിച്ച് പിംഗളമായ ആ ജലത്തിൽ—സുഗന്ധത്തിൽ ആനന്ദിച്ച ഗജങ്ങൾ തങ്ങളുടെ തുമ്പികൈകൊണ്ട് വെള്ളം ഉയർത്തി ഉയർത്തി ക്രീഡിച്ചു।

Verse 15

स्नापयद्भिः करेणूश्च कलभांश्च समाकुले । अथ श्वेताभ्रसदृशे श्रृंगे तस्य च भूभृतः ॥ १५ ॥

അവിടെ ആനപ്പെൺകാളുകൾ തങ്ങളുടെ കുട്ടികളെ കുളിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നതിനാൽ, കുട്ടികളോടുകൂടി ആ സ്ഥലം തിരക്കേറിയതായി തോന്നി. തുടർന്ന് ആ പർവതത്തിന്റെ വെളുത്ത മേഘസദൃശമായ ശിഖരത്തിൽ (കഥ) തുടരുന്നു।

Verse 16

वटं कालाभ्रसदृशं ददर्श शतयोजनम् । तस्याधस्तात्समासीनं योगिमण्डलमध्यगम् ॥ १६ ॥

അവൻ കറുത്ത മഴമേഘക്കൂട്ടംപോലെ ഇരുണ്ട, ശതയോജന വ്യാപ്തിയുള്ള ഒരു വടവൃക്ഷം കണ്ടു. അതിന്റെ കീഴിൽ യോഗിമണ്ഡലത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ ആസീനനായ ഒരാളെ അവൻ ദർശിച്ചു।

Verse 17

कपर्दिनं विरूपाक्ष व्याघ्रचर्मांबरावृतम् । भूतिभूषितसर्वांगं नागभूषणभूषितम् ॥ १७ ॥

അവൻ കപർദി, വിരൂപാക്ഷൻ—വ്യാഘ്രചർമ്മവസ്ത്രം ധരിച്ച—ആ പ്രഭുവിനെ കണ്ടു; അവന്റെ സർവ്വാംഗവും വിഭൂതിയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു, നാഗങ്ങളെ തന്നെ ആഭരണങ്ങളായി ധരിച്ചിരുന്നു।

Verse 18

रुद्राक्षमालया शश्वच्छोभितं चंद्रशेखरम् । तं दृष्ट्वा नारदो विप्रा भक्तिनम्रात्मकंधरः ॥ १८ ॥

ഹേ വിപ്രന്മാരേ, രുദ്രാക്ഷമാലയാൽ നിത്യവും ശോഭിക്കുന്ന ചന്ദ്രശേഖരൻ (ശിവൻ)നെ കണ്ട നാരദൻ ഭക്തിയോടെ തല താഴ്ത്തി പ്രണാമം ചെയ്തു।

Verse 19

ननाम् शिरसा तस्य पादयोर्जगदीशितुः । ततः प्रसन्नमनसा स्तुत्वा वाग्भिर्वृषध्वजम् ॥ १९ ॥

അവൻ ജഗദീശ്വരന്റെ പാദങ്ങളിൽ ശിരസ്സു നമിച്ച് പ്രണാമം ചെയ്തു; തുടർന്ന് പ്രസന്നമനസ്സോടെ വൃഷധ്വജൻ (ശിവൻ)നെ വാക്കുകളാൽ സ്തുതിച്ചു।

Verse 20

निषसादाज्ञया स्थाणोः सत्कृतो योगिभिस्तदा । अथापृच्छच्च कुशलं नारदं जगतां गुरुः ॥ २० ॥

പിന്നീട് സ്ഥാണു (ശിവൻ)യുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം നാരദൻ ഇരുന്നു; അപ്പോൾ യോഗികൾ അദ്ദേഹത്തെ സത്കരിച്ചു. തുടർന്ന് ലോകങ്ങളുടെ ഗുരു നാരദന്റെ ക്ഷേമം ചോദിച്ചു।

Verse 21

स च प्राह प्रसादेन भवतः सर्वमस्ति मे । सर्वेषां योगिवर्याणां श्रृण्वतां तत्र वाडवाः ॥ २१ ॥

അവൻ പറഞ്ഞു—“ഭവാന്റെ പ്രസാദം കൊണ്ടു എനിക്കെല്ലാം ലഭിച്ചു.” അവിടെ ശ്രേഷ്ഠ യോഗികൾ കേൾക്കുമ്പോൾ, വാഡവർ (സന്നിഹിത മുനിവർഗം)യും അതു ശ്രവിച്ചു।

Verse 22

पप्रच्छ शांभवं ज्ञानं पशुपाशविमोक्षणम् । स शिवः सादरं तस्य भक्त्या संतुष्टमानसः ॥ २२ ॥

അവൻ ശാംഭവജ്ഞാനം—പശു-പാശബന്ധങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമോചനം നല്കുന്ന മോക്ഷവിദ്യ—കുറിച്ച് ചോദിച്ചു. ആ ഭക്തിയുടെ പ്രീതിയിൽ സന്തുഷ്ടനായ ശിവൻ ആദരത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു।

Verse 23

योगमष्टांगसंयुक्तं प्राह प्रणतवत्सलः । स लब्ध्वा शांभवं ज्ञानं शंकराल्लोकशंकरात् ॥ २३ ॥

പ്രണതന്മാരോടു വാത്സല്യമുള്ള അദ്ദേഹം അഷ്ടാംഗസംയുക്തമായ യോഗം ഉപദേശിച്ചു. ലോകഹിതകാരിയായ ശങ്കരനിൽ നിന്ന് ശാംഭവജ്ഞാനം നേടി അത് പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തി।

Verse 24

सुप्रसन्नमना नत्वा ययौ नारायणांतिकम् । तत्रापि नारदोऽभीक्ष्णं गतागतपरायणः ॥ २४ ॥

അത്യന്തം പ്രസന്നമായ മനസ്സോടെ നമസ്കരിച്ചു അദ്ദേഹം നാരായണന്റെ സന്നിധിയിലേക്കു പോയി. അവിടെയും നാരദൻ വീണ്ടും വീണ്ടും വരവുപോകലിൽ ലീനനായി നിരന്തരം സേവാപരനായി നിന്നു।

Verse 25

सेवितं योगिभिः सिद्धैर्नारायणमतोषयत् । एतद्वः कीर्तितं विप्रा नारदीयं महन्मया ॥ २५ ॥

യോഗികളും സിദ്ധ മഹർഷികളും സേവിച്ച ആ (ഉപദേശം/ഗ്രന്ഥം) നാരായണനെ പ്രസന്നനാക്കുന്നു. ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ഈ മഹത്തായ നാരദീയം (പുരാണം) ഞാൻ നിങ്ങളോട് ഇങ്ങനെ പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 26

उपाख्यानं वेदसमं सर्वशास्त्रनिदर्शनम् । चतुष्पादसमायुक्तं श्रृण्वतां ज्ञानवर्द्धनम् ॥ २६ ॥

ഈ ഉപാഖ്യാനം വേദസമമായ പവിത്രം; സർവ്വശാസ്ത്രസാരത്തിന്റെ ദർശനം നൽകുന്നതും ആകുന്നു. നാലു പാദങ്ങളാൽ സമ്പൂർണ്ണമായ ഇത് ശ്രവിക്കുന്നവരുടെ ജ്ഞാനം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 27

य एतत्कीर्तयेद्विप्रा नारदीयं शिवालये । समाजे द्विजमुख्यानां तथा केशवमंदिरे ॥ २७ ॥

ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ആരെങ്കിലും ഈ നാരദീയം (പുരാണം) ശിവാലയത്തിൽ, ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരുടെ സഭയിൽ, അതുപോലെ കേശവമന്ദിരത്തിൽ കീര്ത്തനം ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ—(അവൻ മഹാപുണ്യം പ്രാപിക്കും)।

Verse 28

मथुरायां प्रयागे च पुरुषोत्तमसन्निधौ । सेतौ काञ्च्यां कुशस्थल्यां गंगाद्वारे कुशस्थले ॥ २८ ॥

മഥുരയിൽ, പ്രയാഗത്തിൽ, പുരുഷോത്തമന്റെ സാക്ഷാത് സന്നിധിയിൽ; സേതുവിൽ, കാഞ്ചിയിൽ, കുശസ്ഥലിയിൽ, ഗംഗാദ്വാരത്തിൽ, കുശസ്ഥലത്തിൽ—ഈ പുണ്യക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ദിവ്യസന്നിധിയുടെ മഹത്വം പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 29

पुष्करेषु नदीतीरे यत्र कुत्रापि भक्तिमान् । स लभेत्सर्वयज्ञानां तीर्थानां च फलं महत् ॥ २९ ॥

പുഷ്കരത്തിലെ നദീതീരത്ത് എവിടെയായാലും ഭക്തിമാൻ ആയവൻ നിലകൊള്ളുമ്പോൾ, അവൻ എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളുടെയും എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളുടെയും മഹത്തായ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 30

दानानां चापि सर्वेषां तपसां वाप्यशेषतः । उपवासपरो वापि हविष्याशी जितेंद्रियः ॥ ३० ॥

എല്ലാ ദാനങ്ങളും എല്ലാ തപസ്സുകളും പൂർണ്ണമായി അനുഷ്ഠിക്കുന്നവനായാലും; അല്ലെങ്കിൽ ഉപവാസപരനായ്, ഹവിഷ്യാഹാരത്തിൽ ജീവിച്ച്, ഇന്ദ്രിയജിതനായാലും—(ഇത്തരം ശീലവും ഇവിടെ ധാർമ്മിക യോഗ്യതയായി വിവരിക്കുന്നു)।

Verse 31

श्रोता चैव तथा वक्ता नारायणपरायणः । शिवभक्तिरतो वापि श्रृण्वन् सिद्धिमवाप्नुयात् ॥ ३१ ॥

ശ്രോതാവായാലും വക്താവായാലും—നാരായണപരായണനായവൻ; അല്ലെങ്കിൽ ശിവഭക്തിയിൽ രതനായവൻ പോലും—ഇത് ശ്രവിച്ചാൽ സിദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 32

अस्निन्नशेषपुण्यानां सिद्धीनां च समुद्भवः । कथितः सर्वपापघ्नः पठतां श्रृण्वतां सदा ॥ ३२ ॥

ഇത് എല്ലാ പുണ്യങ്ങളുടെയും സിദ്ധികളുടെയും ഉദ്ഭവസ്ഥാനവും, എല്ലാ പാപങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്നതുമെന്നു പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു—എപ്പോഴും പാരായണം ചെയ്യുന്നവർക്കും എപ്പോഴും ശ്രവിക്കുന്നവർക്കും।

Verse 33

कलिदोषहरं पुंसां सर्वसंपत्तिवर्द्धनम् । सर्वेषामीप्सितं चेदं सर्वज्ञानप्रकाशकम् ॥ ३३ ॥

ഈ ഉപദേശം മനുഷ്യരുടെ കലിയുഗദോഷങ്ങൾ അകറ്റി, സർവ്വസമ്പത്തും വർദ്ധിപ്പിച്ച്, എല്ലാവരുടെയും ഇഷ്ടം നിറവേറ്റി, സർവ്വജ്ഞാനവും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 34

शैवानां वैष्णवानां च शाक्तानां सूयसेविनाम् । तथैव गाणपत्यानां वर्णाश्रमवतां द्विजाः ॥ ३४ ॥

ശൈവരിലും വൈഷ്ണവരിലും, ശാക്തരിലും സൂര്യോപാസകരിലും, അതുപോലെ ഗണപതി-ഭക്തരിലും—വർണാശ്രമധർമ്മത്തിൽ സ്ഥാപിതരായ ദ്വിജർ ഉണ്ടാകുന്നു.

Verse 35

तपसां च व्रतानां च फलानां संप्रकाशकम् । मंत्राणां चैव यंत्राणां वेदांगानां विभागशः ॥ ३५ ॥

ഇത് തപസ്സുകളുടെയും വ്രതങ്ങളുടെയും ഫലങ്ങളെ വ്യക്തമാക്കുന്നു; കൂടാതെ മന്ത്രങ്ങൾ, യന്ത്രങ്ങൾ, വേദാംഗങ്ങളുടെ വിഭാഗങ്ങൾ എന്നിവയും ക്രമമായി പ്രതിപാദിക്കുന്നു.

Verse 36

तथागमानां सांख्यानां वेदानां चैव संग्रहम् । य एतत्पठते भक्त्या श्रृणुयाद्वा समाहितः ॥ ३६ ॥

അതുപോലെ ഇതിൽ ആഗമങ്ങൾ, സാംഖ്യശാസ്ത്രങ്ങൾ, വേദങ്ങൾ എന്നിവയുടെ സംഗ്രഹവും ഉണ്ട്. ഭക്തിയോടെ ഇതു പാരായണം ചെയ്യുന്നവൻ, അല്ലെങ്കിൽ ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ ശ്രവിക്കുന്നവൻ—(അതിന്റേതായ പുണ്യം പ്രാപിക്കുന്നു).

Verse 37

स लभेद्वांछितान्कामान्देवादिष्वपि दुर्लभान् । श्रुत्वेदं नारदीयं तु पुराणं वेदसंमितम् ॥ ३७ ॥

വേദസമ്മിതമായ ഈ നാരദീയ പുരാണം ശ്രവിച്ചാൽ, ദേവന്മാരിലും ദുർലഭമായ ഇഷ്ടകാമനകൾ പോലും മനുഷ്യൻ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 38

वाचकं पूजयेद्भक्त्या धनरत्नांशुकादिभिः । भूमिदानैर्गवां दानै रत्नदानैश्च संततम् ॥ ३८ ॥

ഭക്തിയോടെ വാചകനെ ധനം, രത്നം, വസ്ത്രം മുതലായവ നൽകി പൂജിക്കണം; കൂടാതെ നിരന്തരം ഭൂദാനം, ഗോദാനം, രത്നദാനവും ചെയ്യണം।

Verse 39

हस्त्यश्वरथदानैश्च प्रीणयेत्सततं गुरुम् । यस्तु व्याकुरुते विप्राः पुराणं धर्मसंग्रहम् ॥ ३९ ॥

ആന, കുതിര, രഥം മുതലായ ദാനങ്ങളാൽ ഗുരുവിനെ എപ്പോഴും പ്രസന്നനാക്കണം. ഹേ വിപ്രന്മാരേ! ധർമ്മസംഗ്രഹമായ ഈ പുരാണം വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നവൻ പ്രത്യേകമായി പൂജ്യനാണ്।

Verse 40

चतुर्वर्गप्रदं नॄणां कोऽन्यस्तत्सदृशो गुरुः । कायेन मनसा वाचा धनाद्यैरपि संततम् ॥ ४० ॥

മനുഷ്യർക്കു ചതുര്വർഗം (ധർമ്മം-അർത്ഥം-കാമം-മോക്ഷം) നൽകുന്ന ആ ഗുരുവിനോട് തുല്യൻ മറ്റാരുണ്ട്? അതിനാൽ ശരീരം, മനസ്, വാക്ക്, ധനാദികളാലും നിരന്തരം സേവിക്കണം।

Verse 41

प्रियं समाचरेत्तस्य गुरोर्द्धर्मोपदेशिनः । श्रुत्वा पुराणं विधिवद्धोमं कृत्वा सुरार्चनम् ॥ ४१ ॥

ധർമ്മോപദേശം നൽകുന്ന ആ ഗുരുവിന് പ്രിയമായ രീതിയിൽ ആചരിക്കണം. പുരാണം ശ്രവിച്ച ശേഷം വിധിപ്രകാരം ഹോമം ചെയ്ത് ദേവന്മാരെ ആരാധിക്കണം।

Verse 42

ब्राह्मणान्भोजयेत्पश्चाच्छतं मिष्टान्नपायसैः । दक्षिणां प्रददेच्छक्त्या भक्त्या प्रीयेत माधवः ॥ ४२ ॥

അതിനുശേഷം മധുരഭക്ഷണവും പായസവും നൽകി നൂറു ബ്രാഹ്മണരെ ഭോജനിപ്പിക്കണം; ശേഷിയനുസരിച്ച് ദക്ഷിണയും നൽകണം. ഇത്തരത്തിലുള്ള ഭക്തിയാൽ മാധവൻ (വിഷ്ണു) പ്രസന്നനാകുന്നു।

Verse 43

यथा श्रेष्ठा नदी गंगा पुष्करं च सरो यथा । काशी पुरी नगो मेरुर्देवो नारायणो हरिः ॥ ४३ ॥

നദികളിൽ ഗംഗ ശ്രേഷ്ഠം, സരോവരങ്ങളിൽ പുഷ്കരം ശ്രേഷ്ഠം; നഗരങ്ങളിൽ കാശി, പർവതങ്ങളിൽ മേരു ഉത്തമം—അതുപോലെ ദേവന്മാരിൽ നാരായണൻ (ഹരി) പരമൻ।

Verse 44

कृतं युगं सामवेदो धेनुर्विप्रोऽन्नमंबु च । मार्गो मृगेंद्रः पुरुषोऽश्वत्थः प्रह्लाद आननम् ॥ ४४ ॥

കൃതയുഗം, സാമവേദം, ധേനു (പശു), ബ്രാഹ്മണൻ, അന്നവും ജലവും, മാർഗം, മൃഗേന്ദ്രൻ (സിംഹം), പുരുഷൻ, അശ്വത്ഥം (അരയാൽ), പ്രഹ്ലാദൻ, മുഖം—ഇവയെല്ലാം (ശ്രേഷ്ഠതയുടെ) സൂചനകളായി പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 45

उच्चैः श्रवा वसंतश्च जपः शेषोऽर्यमा धनुः । पावको विष्णुरिंद्रश्च कपिलो वाक्पतिः कविः ॥ ४५ ॥

അവൻ ഉച്ചൈഃശ്രവാ, അവൻ വസന്തം, അവൻ ജപം; അവൻ ശേഷൻ, അവൻ ആര്യമാ, അവൻ ധനുസ്സ്; അവൻ പാവക (അഗ്നി), അവൻ വിഷ്ണു, അവൻ ഇന്ദ്രൻ; അവൻ കപിലൻ, അവൻ വാക്പതി, അവൻ കവി (സർവ്വജ്ഞ ദർശി-കവി) ആകുന്നു।

Verse 46

अर्जुनो हनुमान्दर्भश्चित्तं चित्ररथोंऽबुजम् । उर्वशी कांचनं यद्वच्छ्रेष्टाश्चैते स्वजातिषु ॥ ४६ ॥

അർജുനൻ, ഹനുമാൻ, ദർഭ പുല്ല്, ചിത്തം (മനം), ചിത്രരഥൻ, താമര, ഉർവശി, കാഞ്ചനം (സ്വർണം)—ഇവ ഓരോന്നും തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ വർഗ്ഗത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠമെന്നപോലെ, ഇവയും സ്വജാതികളിൽ ഉത്തമമെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു।

Verse 47

तथैव नारदीयं तु पुराणेषु प्रकीर्तितम् । शांतिरस्तु शिवं चास्तु सर्वेषां वो द्विजोत्तमाः ॥ ४७ ॥

അതുപോലെ പുരാണങ്ങളിൽ ‘നാരദീയം’ (നാരദപുരാണം) എന്നും പ്രസിദ്ധമായി പ്രഖ്യാതമാണ്। ഓ ദ്വിജോത്തമരേ, നിങ്ങളെല്ലാവർക്കും ശാന്തിയുണ്ടാകട്ടെ; ശിവം (മംഗളം) ഉണ്ടാകട്ടെ।

Verse 48

गमिष्यामि गुरोः पांर्श्वं व्यासस्यामिततेजसः । इत्युक्त्वाभ्यर्चितः सूतः शौनकाद्यैर्महात्मभिः ॥ ४८ ॥

“അപരിമിത തേജസ്സുള്ള എന്റെ ഗുരു വ്യാസന്റെ സന്നിധിയിലേക്കു ഞാൻ പോകുന്നു.” എന്നു പറഞ്ഞ്, ശൗനകാദി മഹാത്മാക്കൾ പൂജിച്ചു ആദരിച്ച സൂതൻ പുറപ്പെടാൻ തുടങ്ങി।

Verse 49

आज्ञप्तश्च पुनः सर्वैर्दर्शनार्थं गुरोर्ययौ । तेऽपि सर्वे द्विजश्रेष्ठाः शौनकाद्याः समाहिताः । श्रुतं सम्यगनुष्ठाय तत्र तस्थुश्च सत्रिणः ॥ ४९ ॥

വീണ്ടും എല്ലാവരാലും ആജ്ഞാപിക്കപ്പെട്ട അവൻ ഗുരുദർശനാർത്ഥം പോയി. ശൗനകാദി ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാർ ഏകാഗ്രചിത്തരായി, കേട്ടതു യഥാവിധി അനുഷ്ഠിച്ച്, സത്രയാഗത്തിന്റെ സത്രിണരായി അവിടെ തന്നേ നിലകൊണ്ടു।

Verse 50

कलिकल्मषविषनाशनं हरिं यो जपपूजनविधिभेषजोपसेवी । स तु निर्विषमनसा समेत्य यागं लभते सतमभीप्सितं हि लोकम् ॥ ५० ॥

ജപവും പൂജാവിധിയും എന്ന ഔഷധംകൊണ്ട് കലിയുടെ പാപവിഷം നശിപ്പിക്കുന്ന ഹരിയെ സേവിക്കുന്നവൻ, വിഷരഹിതമായ (നിർമ്മലമായ) മനസ്സോടെ യാഗം യഥാവിധി സമാപിപ്പിച്ച്, സത്യമായി അഭീഷ്ടമായ ലോകം/പദം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 51

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे पुराणमहिमावर्णनं नाम पंचविंशोत्तरशततमोऽध्यायः ॥ १२५ ॥

ഇങ്ങനെ ശ്രീബൃഹന്നാരദീയപുരാണത്തിലെ ബൃഹദുപാഖ്യാനത്തിന്റെ ചതുര്ഥ പാദത്തിൽ “പുരാണമഹിമാവർണനം” എന്ന നാമമുള്ള നൂറ്റി ഇരുപത്തിയഞ്ചാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।