The Narration of the Trayodaśī Vow Observed Throughout the Twelve Months

Verse 1

सनातन उवाच । अथातः संप्रवक्ष्यामि त्रयोदश्या व्रतानि ते । यानि कृत्वा नरो भक्त्या सुभगो जायते भुवि ॥ १ ॥

സനാതനൻ പറഞ്ഞു—ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിനക്കു ത്രയോദശിയുടെ വ്രതങ്ങളെ സമ്യകമായി വിശദീകരിക്കുന്നു. അവ ഭക്തിയോടെ അനുഷ്ഠിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ ഈ ലോകത്തിൽ സൗഭാഗ്യവും സമൃദ്ധിയും പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 2

मधौ शुक्लत्रयोदश्यां मदनं चन्दनात्मकम् । कृत्वा संपूज्य यत्नेन वीजेयव्द्यजनेन च ॥ २ ॥

മധുമാസത്തിലെ ശുക്ല ത്രയോദശിയിൽ ചന്ദനരൂപത്തിൽ മദനനെ നിർമ്മിച്ച്, പരിശ്രമത്തോടെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച്, തുടർന്ന് വിജയ-വ്യജന (പവിത്ര പംഖ) കൊണ്ട് വീശണം.

Verse 3

ततः संक्षुधितः कामः पुत्रपौत्रविवर्द्धनः । अनंगपूजाप्यत्रोक्ता तां निबोध मुनीश्वर ॥ ३ ॥

അതിനുശേഷം അത്യന്തം ഉണർന്ന കാമം—പുത്രപൗത്രവർദ്ധകമെന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്—എന്ന വിഷയവും, ഇവിടെ അനംഗൻ (കാമൻ) പൂജയും ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഹേ മുനീശ്വരാ, അത് ഗ്രഹിക്ക.

Verse 4

सिन्दूररजनीरागैः फलकेऽनंगमालिखेत् । रतिप्रीतियुतं श्लक्ष्णं पुष्पचापेषुधारिणम् ॥ ४ ॥

സിന്ദൂരും മഞ്ഞളും ചേർന്ന വർണ്ണങ്ങളാൽ ഫലകത്തിൽ അനംഗനെ വരയ്ക്കണം—മൃദുവും മനോഹരനും, രതി-പ്രീതിയോടെ കൂടിയവനും, പുഷ്പധനുസും പുഷ്പബാണങ്ങളും ധരിച്ചവനായി.

Verse 5

कामदेवं वसन्तं च वाजिवक्त्रं वृषध्वजम् । मध्याह्ने पूजयेद्भक्त्या गंधस्रग्भूषणांशुकैः ॥ ५ ॥

മധ്യാഹ്നത്തിൽ ഭക്തിയോടെ കാമദേവൻ, വസന്തൻ, വാജിവക്ത്രൻ, വൃഷധ്വജൻ (ശിവൻ) എന്നിവരെ പൂജിച്ച്, സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, മാലകൾ, ആഭരണങ്ങൾ, ഉത്തമ വസ്ത്രങ്ങൾ അർപ്പിക്കണം.

Verse 6

क्षभ्यैर्नानाविधैस्चापि मन्त्रेणानेन नारद । नमो माराय कामाय कामदेवस्य मूर्त्तये ॥ ६ ॥

ഹേ നാരദാ, നാനാവിധ അർപ്പണങ്ങളോടുകൂടി ഈ മന്ത്രം ജപിക്കണം— “മാരായ നമഃ, കാമായ നമഃ; കാമദേവന്റെ മൂർത്തിക്കു നമസ്കാരം।”

Verse 7

ब्रह्मविष्णुशिवेंद्राणां मनःभोभकराय वै । तत्तस्याग्रतो भक्त्या पूजयेदंगनापतिम् ॥ ७ ॥

അവൻ ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, ശിവൻ, ഇന്ദ്രൻ എന്നിവരുടെ മനോജനായ പുത്രൻ; അതിനാൽ അവന്റെ സന്നിധിയിൽ ഭക്തിയോടെ അങ്കനാപതിയെ പൂജിക്കണം।

Verse 8

वस्त्रमाल्याविभूषाद्यैः कामोऽयमिति चिंतयेत् । संपूज्य द्विजदांपत्यं गंधवस्त्रविभूषणैः ॥ ८ ॥

വസ്ത്രം, മാല, ആഭരണങ്ങൾ മുതലായവകൊണ്ട് ‘ഇവൻ കാമദേവൻ’ എന്നു ധ്യാനിക്കണം; തുടർന്ന് സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ, വസ്ത്രം, ആഭരണങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് ദ്വിജ ദമ്പതികളെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം।

Verse 9

एवं यः कुरुते विप्र वर्षे वर्षे महोत्सवम् । वसंतसमये प्राप्ते हृष्टः पुष्टः सदैव सः ॥ ९ ॥

ഹേ വിപ്രാ, ഇങ്ങനെ വർഷംതോറും മഹോത്സവം ചെയ്യുന്നവൻ, വസന്തകാലം വന്നാൽ എന്നും ഹർഷിതനും പുഷ്ടനും (സമൃദ്ധനും) ആയിരിക്കും।

Verse 10

प्रतिमासं पूजयेद्वा यावद्वर्षं समाप्यते । मदनं हृद्भवं कामं मन्मथं च रतिप्रियम् ॥ १० ॥

അല്ലെങ്കിൽ വർഷം പൂർത്തിയാകുന്നതുവരെ പ്രതിമാസം പൂജിക്കണം— മദനൻ, ഹൃദ്ഭവൻ, കാമൻ, മന്മഥൻ, രതിപ്രിയൻ എന്ന ദേവനെ।

Verse 11

अनंगं चैव कंदर्पं पूजयेन्मकरध्वजम् । कुसुमायुधसंज्ञं च ततः पश्चान्मनोभवम् ॥ ११ ॥

കാമദേവനെ അനംഗനും കന്ദർപ്പനും ആയി, പിന്നെ മകരധ്വജൻ, കുസുമായുധൻ എന്ന പ്രസിദ്ധനായി, തുടർന്ന് മനോഭവൻ ആയി ആരാധിക്കണം।

Verse 12

विषमेषु तथा विप्र मालतीगप्रियमित्यपि । अजाया दानमप्युक्तं स्नात्वा नद्या विधानतः ॥ १२ ॥

ഹേ വിപ്രാ, വിഷമ (അശുഭ) ദിവസങ്ങളിലും പ്രിയമായതു—മാലതി (മുല്ല) പുഷ്പങ്ങൾ പോലുള്ളവ—അർപ്പിക്കണമെന്ന് പറയുന്നു; വിധിപ്രകാരം നദിയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് അജാ (ആട്) ദാനം ചെയ്യുന്നതും നിർദ്ദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്।

Verse 13

अजाः पयस्विनीर्दद्याद्दरिद्राय कुटुंबिने । भूयस्त्वनेन दानेन स लोके नैव जायते ॥ १३ ॥

പാൽ തരുന്ന ആടുകളെ ദരിദ്ര ഗൃഹസ്ഥനു ദാനം ചെയ്യണം; ഈ ദാനത്തിന്റെ പുണ്യഫലാൽ ദാതാവ് ഈ ലോകത്തിൽ വീണ്ടും ജനിക്കുകയില്ല।

Verse 14

यदीयं शनिना युक्ता सा महावारुणी स्मृता । गंगायां यदि लभ्येत कोटिसूर्यग्रहाधिका ॥ १४ ॥

ഈ വാരുണീ-കാലം ശനി-യോഗത്തോടെ ചേർന്നാൽ അത് ‘മഹാവാരുണീ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; ഗംഗയിൽ അത് ലഭിച്ചാൽ അതിന്റെ പുണ്യം കോടി സൂര്യഗ്രഹണങ്ങളെക്കാളും അധികം।

Verse 15

शुभयोगः शतर्क्षं च शनौ कामे मधौ सिते । महामहेति विख्याता कुलकोटिविमुक्तिदा ॥ १५ ॥

ശുഭയോഗം ശതഭിഷ (ശതാർക്ഷ) നക്ഷത്രത്തോടു ചേർന്ന്—ശനിയാഴ്ച, കാമ (ഫാൽഗുണ) അല്ലെങ്കിൽ മധു (ചൈത്ര) മാസത്തിൽ, ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ—വന്നാൽ അത് ‘മഹാമഹാ’ എന്നു പ്രസിദ്ധം; കുലത്തിലെ കോടികൾക്ക് മോക്ഷം നൽകുന്നു എന്നു പറയുന്നു।

Verse 16

राधशुक्लत्रयोदश्यां कामदेवव्रतं स्मृतम् । तत्र गंधादिभिः कामं पूजयेदुपवासवान् ॥ १६ ॥

രാധ മാസത്തിലെ ശുക്ല ത്രയോദശിയിൽ ‘കാമദേവവ്രതം’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അന്ന് ഉപവാസത്തോടെ ഗന്ധാദി ഉപചാരങ്ങളാൽ കാമദേവനെ പൂജിക്കണം॥१६॥

Verse 17

प्रतिमासं ततः पश्चात्त्रयोदश्यां सिते दले । एवमेव व्रतं कार्यं वर्षांते गामलंकृताम् ॥ १७ ॥

അതിന് ശേഷം ഓരോ മാസവും ശുക്ലപക്ഷ ത്രയോദശിയിൽ ഇതേവിധം വ്രതം ആചരിക്കണം; വർഷാന്ത്യത്തിൽ അലങ്കരിച്ച പശുവിനെ ദാനമായി നൽകണം॥१७॥

Verse 18

दद्याद्विप्राय सत्कृत्य व्रतसांगत्वसिद्धये । ज्येष्ठशुक्लत्रयोदश्यां दौर्भाग्यशमनं व्रतम् ॥ १८ ॥

വ്രതം എല്ലാ അങ്കങ്ങളോടും കൂടി സിദ്ധിക്കാനായി വിപ്രനു ആദരത്തോടെ ദാനം നൽകണം. ജ്യേഷ്ഠ ശുക്ല ത്രയോദശിയിൽ ചെയ്യുന്ന ഈ ‘ദൗർഭാഗ്യ-ശമന’ വ്രതം ദുര്ഭാഗ്യം ശമിപ്പിക്കുന്നു॥१८॥

Verse 19

तत्र स्नात्वा नदीतोये पूजयेच्छुचिदेशजम् । श्वेतमंदारमर्कं वा करवीरं च रक्तकम् ॥ १९ ॥

അവിടെ നദിജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, ശുദ്ധസ്ഥാനത്തിൽ നിന്നു ലഭിച്ച പവിത്ര ഉപചാരങ്ങളാൽ പൂജിക്കണം—വെളുത്ത മന്ദാരപുഷ്പം, അർക്കപുഷ്പം, അല്ലെങ്കിൽ കരവീരവും ചുവന്ന പുഷ്പങ്ങളും॥१९॥

Verse 20

निरीक्ष्य गगने सूर्यं प्रार्थयेन्मंत्रतस्तदा । मंदारकरवीरार्का भवंतो भास्करांशजाः ॥ २० ॥

പിന്നീട് ആകാശത്തിലെ സൂര്യനെ നോക്കി മന്ത്രപൂർവം പ്രാർത്ഥിക്കണം—“മന്ദാര, കരവീര, അർക്കാ! നിങ്ങൾ ഭാസ്കരകിരണജന്യർ; പ്രസന്നരാകുവിൻ.”॥२०॥

Verse 21

पूजिता मम दौर्भाग्यं नाशयंतु नमोऽस्तु वः । इत्थं योऽर्चयते भक्त्या वर्षे वर्षे द्रुमत्रयम् ॥ २१ ॥

ഹേ പവിത്ര വൃക്ഷത്രയമേ! പൂജിക്കപ്പെടുമ്പോൾ എന്റെ ദൗർഭാഗ്യം നശിപ്പിക്കണമേ—നിങ്ങൾക്ക് നമസ്കാരം. ഭക്തിയോടെ വർഷംതോറും ഈ വൃക്ഷത്രയം അർച്ചിക്കുന്നവൻ…

Verse 22

नश्यते तस्य दौर्भाग्यं नात्र कार्या विचारणा । शुचिशुक्लत्रयोदश्यामेकभक्तं समाचरेत् ॥ २२ ॥

അവന്റെ ദൗർഭാഗ്യം നശിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയം വേണ്ട. ശുദ്ധ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ത്രയോദശിയിൽ ‘ഏകഭക്തം’ (ഒരിക്കൽ മാത്രം ആഹാരം) ആചരിക്കണം.

Verse 23

पूजयित्वा जगन्नाथावुमामाहेश्वरी तनूः । हैम्यौ रौप्यौ च मृन्मप्यौ यथाशक्त्या विधाय च ॥ २३ ॥

ജഗന്നാഥനെ പൂജിച്ച ശേഷം ഉമയുടെയും മഹേശ്വരന്റെയും രൂപങ്ങളെയും പൂജിക്കണം; പിന്നെ കഴിവനുസരിച്ച് അവയെ സ്വർണ്ണത്തിൽ, വെള്ളിയിൽ, അല്ലെങ്കിൽ മണ്ണിലും നിർമ്മിക്കണം.

Verse 24

सिंहोक्षस्थे देवगृहे गोष्ठे ब्राह्मणवेश्मनि । स्थापयित्वा प्रतिष्ठाप्य दैवमंत्रेण नारद ॥ २४ ॥

ഓ നാരദാ! സിംഹാസനത്തിലോ വൃഷാസനത്തിലോ, ദേവാലയത്തിലോ, ഗോശാലയിലോ, അല്ലെങ്കിൽ ബ്രാഹ്മണന്റെ വീട്ടിലോ—എവിടെ സ്ഥാപിച്ചാലും—ദിവ്യ മന്ത്രത്തോടെ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തണം.

Verse 25

ततः पंचदिनं पूजा चैकभक्तं व्रतं तथा । तृतीयदिवसे प्रातः स्नात्वा संपूज्य तौ पुनः ॥ २५ ॥

അതിനുശേഷം അഞ്ചുദിവസം പൂജ നടത്തണം; അതുപോലെ ‘ഏകഭക്ത’ വ്രതവും ആചരിക്കണം. മൂന്നാം ദിവസം രാവിലെ സ്നാനം ചെയ്ത് ആ ഇരുവരെയും വീണ്ടും സമ്പൂർണ്ണവിധിയിൽ പൂജിക്കണം.

Verse 26

समर्पणीयौ विप्राय वेदवेदांगशालिने । वर्षे वर्षे ततः पश्चाद्विधेयं वर्षपंचकम् ॥ २६ ॥

വേദവും വേദാംഗങ്ങളും നന്നായി അറിഞ്ഞ ബ്രാഹ്മണനു അവ സമർപ്പിക്കേണ്ടതാണ്. തുടർന്ന് വർഷംതോറും അഞ്ചുവർഷത്തെ വിധിപൂർവക അനുഷ്ഠാനം നടത്തണം.

Verse 27

तदंते धेनुयुग्मेन सहितौ तौ प्रदापयेत् । इत्थं नरो वा नारी वा कृत्वा व्रतमिदं शुभम् ॥ २७ ॥

അവസാനത്തിൽ അവ രണ്ടും ഒരു ജോടി പശുക്കളോടുകൂടി ദാനമായി നൽകണം. ഇങ്ങനെ പുരുഷനോ സ്ത്രീയോ ഈ ശുഭവ്രതം ചെയ്താൽ (പുണ്യം പ്രാപിക്കുന്നു).

Verse 28

नैव दांपत्यविच्छेदं लभते सप्तजन्मसु । नभः शुक्लत्रयोदश्यां रतिकामव्रतं शुभम् ॥ २८ ॥

നഭസ് (ശ്രാവണ) മാസത്തിലെ ശുക്ല ത്രയോദശിയിൽ ഈ ശുഭമായ രതി-കാമ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവന്/അവൾക്ക് ഏഴ് ജന്മങ്ങളിൽ ദാമ്പത്യവിച്ഛേദം സംഭവിക്കുകയില്ല.

Verse 29

वैधव्यवारणं स्त्रीणां तथा संतानवर्धनम् । कृतोपवासा कन्यैव नारी वा द्विजसत्तम ॥ २९ ॥

ഇത് സ്ത്രീകൾക്ക് വൈധവ്യം തടയുകയും സന്താനവർധനവും നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! കന്യയായാലും വിവാഹിതയായാലും—ഉപവാസം അനുഷ്ഠിച്ച് ഈ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 30

ताम्रे वा मृन्मये वापि सौवर्णे राजते तथा । रतिकामौ प्रविन्यस्य गंधाद्यैः सम्यगर्चयेत् ॥ ३० ॥

ചെമ്പിലോ മണ്ണിലോ സ്വർണ്ണത്തിലോ വെള്ളിയിലോ രതി-കാമ ദ്വയത്തെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച്, ഗന്ധാദി ഉപചാരങ്ങളാൽ ശരിയായി അർച്ചന ചെയ്യണം.

Verse 31

ततस्तु द्विजदांपत्यं चतुर्दश्यां निमंत्र्य च । सतकृत्य भोज्य प्रतिमे दद्यात्ताभ्यां सदक्षिणे ॥ ३१ ॥

അതിനുശേഷം ചതുര്ദശിയിൽ ദ്വിജദാമ്പത്യത്തെ ക്ഷണിച്ച്, സത്കരിച്ച് ഭോജനമൊരുക്കി, അവർക്കു രണ്ടു പ്രതിമകളും യഥോചിത ദക്ഷിണയും ദാനം ചെയ്യണം।

Verse 32

एवं चतुर्दशाब्दं च कृत्वा व्रतमनुत्तमम् । धेनुयुग्मान्विते देये व्रतसंपूर्तिहेतवे ॥ ३२ ॥

ഇങ്ങനെ പതിനാലു വർഷം ഈ അനുത്തമ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച ശേഷം, വ്രതസമ്പൂർത്തിക്കായി ഒരു ജോടി പശുക്കളോടുകൂടിയ ദാനം നൽകണം।

Verse 33

भाद्रशुक्लत्रयोदश्यां गोत्रिरात्रव्रतं स्मृतम् । लक्ष्मीनारायणं कृत्वा सौवर्णं वापि राजतम् ॥ ३३ ॥

ഭാദ്രപദ ശുക്ല ത്രയോദശിയിൽ ‘ഗോ-ത്രിരാത്ര വ്രതം’ എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അന്ന് ലക്ഷ്മീ-നാരായണന്റെ പ്രതിമ സ്വർണ്ണത്തിലോ വെള്ളിയിലോ നിർമ്മിക്കണം।

Verse 34

पंचामृतेन संस्नाप्य मण्डलेऽष्टदले शुभे । पीठे विन्यस्य वस्त्राढ्यं गंधाद्यैः परिपूजयेत् ॥ ३४ ॥

പഞ്ചാമൃതംകൊണ്ട് അഭിഷേകം നടത്തി, ശുഭമായ അഷ്ടദള മണ്ഡലത്തിൽ പീഠത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച്, വസ്ത്രങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച്, ഗന്ധാദി ഉപചാരങ്ങളാൽ സമ്പൂർണ്ണമായി പൂജിക്കണം।

Verse 35

आरार्तिकं ततः कृत्वा दद्यात्सान्नोदकं घटम् । एवं दिनत्रयं कृत्वा व्रतांते मासमर्च्य च ॥ ३५ ॥

അതിനുശേഷം ആരതി നടത്തി, പാകം ചെയ്ത അന്നത്തോടുകൂടി വെള്ളം നിറച്ച ഘടം അർപ്പിക്കണം. ഇങ്ങനെ മൂന്ന് ദിവസം ചെയ്ത ശേഷം, വ്രതാന്തത്തിൽ ഒരു മാസം കൂടി അർച്ചന നടത്തണം।

Verse 36

सम्यगर्थं च संपाद्य दद्यान्मंत्रेण नारद । पंचगावः समुत्पन्ना मथ्यमाने महोदधौ ॥ ३६ ॥

ഹേ നാരദാ! ആവശ്യമായ അർപ്പണദ്രവ്യം യഥാവിധി സമ്പാദിച്ച് നിശ്ചിത മന്ത്രത്തോടെ അർപ്പിക്കണം. മഹോദധി മഥനത്തിൽ പഞ്ചഗവ്യം ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 37

तासां मध्ये तु या नंदा तस्यै धेन्वै नमो नमः । प्रदक्षिणीकृत्य ततो दद्याद्विप्राय मंत्रतः ॥ ३७ ॥

അവയിൽ ‘നന്ദാ’ എന്ന ധേനുവിനോട് വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിക്കണം. തുടർന്ന് ഭക്തിയോടെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, മന്ത്രപൂർവം പണ്ഡിത ബ്രാഹ്മണനു ദാനം ചെയ്യണം.

Verse 38

गावो ममाग्रतः सन्तु गावो मे संतु पृष्ठतः । गावो मे पार्श्वतः संतु गवां मध्ये वसाम्यहम् ॥ ३८ ॥

ഗോവുകൾ എന്റെ മുൻപിൽ ഇരിക്കട്ടെ; ഗോവുകൾ എന്റെ പിന്നിലും ഇരിക്കട്ടെ. ഗോവുകൾ എന്റെ ഇരുപുറത്തും ഇരിക്കട്ടെ; ഞാൻ ഗോവുകളുടെ മദ്ധ്യേ വസിക്കട്ടെ.

Verse 39

ततश्च द्विजदांपत्यं सम्यगभ्यर्च्य भोजयेत् । लक्ष्मीनारायणं तस्मै सत्कृत्य प्रतिपादयेत् ॥ ३९ ॥

അതിനുശേഷം ബ്രാഹ്മണ ദമ്പതികളെ യഥാവിധി പൂജിച്ച് ഭോജനമരുളണം. പിന്നെ ആദരത്തോടെ അവർക്കു ലക്ഷ്മീ-നാരായണന്റെ പ്രതിമ (അഥവാ സ്വരൂപം) സമർപ്പിക്കണം.

Verse 40

अश्वमेधसहस्राणि राजसूयशतानि च । कृत्वा यत्फलमाप्नोति गोत्रिरात्रव्रताच्च तत् ॥ ४० ॥

ആയിരം അശ്വമേധങ്ങളും നൂറ് രാജസൂയങ്ങളും ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം, അതേ ഫലം ഗോത്രിരാത്ര വ്രതത്തിലൂടെയും ലഭിക്കുന്നു.

Verse 41

इषे शुक्लत्रयोदश्यां त्रिरात्रशोककव्रतम् । हैमं ह्यशोकं निर्माय पूजयित्वा विधानतः ॥ ४१ ॥

ഈഷ മാസത്തിലെ ശുക്ല ത്രയോദശിയിൽ മൂന്നു രാത്രികളുള്ള ‘അശോക വ്രതം’ അനുഷ്ഠിക്കണം. സ്വർണ്ണമയ അശോക പ്രതിമ നിർമ്മിച്ച് വിധിപ്രകാരം പൂജിക്കണം.

Verse 42

उपवासपरा नारी नित्यं कुर्यात्प्रदक्षिणाः । अष्टोत्तरशतं विप्र मंत्रेणानेन सादरम् ॥ ४२ ॥

ഹേ വിപ്രാ! ഉപവാസനിഷ്ഠയായ സ്ത്രീ നിത്യം പ്രദക്ഷിണ ചെയ്യണം—ഈ മന്ത്രം ഭക്തിയോടെ ജപിച്ചുകൊണ്ട് അഷ്ടോത്തരശതം (108) പ്രാവശ്യം.

Verse 43

हरेण निर्मितः पूर्वं त्वमशोक कृपालुना । लोकोपकारकरणस्तत्प्रसीद शिवप्रिय ॥ ४३ ॥

ഹേ അശോകാ! കരുണാമയനായ ഹരി നിന്നെ മുൻപ് ലോകോപകാരത്തിനായി സൃഷ്ടിച്ചു; അതിനാൽ പ്രസന്നനാകുക—ഹേ ശിവപ്രിയ!

Verse 44

ततस्तृतीये दिवसे वृक्षे तस्मिन्वृषध्वजम् । समभ्यर्च्य विधानेन द्विजं संभोज्य दापयेत् ॥ ४४ ॥

പിന്നീട് മൂന്നാം ദിവസം അതേ വൃക്ഷത്തിൽ വൃഷധ്വജനെ (ശിവനെ) വിധിപ്രകാരം ആരാധിക്കണം; ദ്വിജനെ ഭോജനിപ്പിച്ച് യഥോചിത ദക്ഷിണ നൽകണം.

Verse 45

एवं कृतव्रता नारी वैधव्यं नाप्नुयात्क्वचित् । पुत्रपौत्रादि सहिता भर्तुश्च स्यात्सुवल्लभा ॥ ४५ ॥

ഇങ്ങനെ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്ന സ്ത്രീക്ക് ഒരിക്കലും വൈധവ്യം സംഭവിക്കുകയില്ല; പുത്ര-പൗത്രാദികളോടെ സമൃദ്ധയായി ഭർത്താവിന് അത്യന്തം പ്രിയയാകും.

Verse 46

ऊर्ज्जकृष्णत्रयोदश्यामेकभक्तः समाहितः । प्रदोषे तैलदीपं तु प्रज्वाल्याभ्यर्च्य यत्नतः ॥ ४६ ॥

ഊർജ (കാർത്തിക) കൃഷ്ണപക്ഷ ത്രയോദശിയിൽ ഏകഭക്തനായി മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കി; പ്രദോഷസമയത്ത് എണ്ണദീപം തെളിയിച്ച് പരിശ്രമത്തോടെ ആരാധിക്കണം।

Verse 47

गृहद्वारे बहिर्दद्याद्यमो मे प्रीयतामिति । एवं कृते तु विप्रेंद्र यमपीडा न जायते ॥ ४७ ॥

വീട്ടുവാതിലിന് പുറത്തായി ‘യമൻ എനിക്കു പ്രസന്നനാകട്ടെ’ എന്നു പറഞ്ഞു അർപ്പണം വെക്കണം; ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ, ഹേ വിപ്രേന്ദ്ര, യമപീഡ ഉണ്ടാകില്ല।

Verse 48

ऊर्ज्शुक्लत्रयोदश्यामेकभोजी द्विजोत्तम । पुनः स्नात्वा प्रदोषे तु वाग्यतः सुसमाहितः ॥ ४८ ॥

ഹേ ദ്വിജോത്തമ, ഊർജ ശുക്ലപക്ഷ ത്രയോദശിയിൽ ഒരിക്കൽ മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിക്കണം; പിന്നെ പ്രദോഷത്തിൽ വീണ്ടും സ്നാനം ചെയ്ത് വാക്ക് നിയന്ത്രിച്ച് മനസ്സിനെ ദൃഢമായി ഏകാഗ്രമാക്കണം।

Verse 49

प्रदीपानां सहस्रेण शतेनाप्यथवा द्विज । प्रदीपयेच्छिवं वापि द्वात्रिंशद्दीपमालया ॥ ४९ ॥

ഹേ ദ്വിജ, ആയിരം ദീപങ്ങളാലോ—അല്ലെങ്കിൽ നൂറ് ദീപങ്ങളാലോ—ശിവനെ പ്രകാശിപ്പിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ മുപ്പത്തിരണ്ട് ദീപങ്ങളുടെ മാലയാലും അദ്ദേഹത്തെ ദീപ്തമാക്കാം।

Verse 50

घृतेन दीपयेद्द्वीपान्गंधाद्यैः पूजयेच्छिवम् । फलैर्नानाविधैश्चैव नैवेद्यैरपि नारद ॥ ५० ॥

ഹേ നാരദ, നെയ്യാൽ ദീപാധാരങ്ങളിലെ ദീപങ്ങൾ തെളിയിക്കണം; ഗന്ധാദികളാൽ ശിവനെ പൂജിച്ച്, നാനാവിധ ഫലങ്ങളും നൈവേദ്യങ്ങളും സമർപ്പിക്കണം।

Verse 51

ततः स्तुवीत देवेशं शिवं नाम्नां शतेन च । तानि नामानि कीर्त्यंते सर्वाभीष्टप्रदानि वै ॥ ५१ ॥

അതിനുശേഷം ദേവേശനായ ശിവനെ ശതനാമങ്ങളാൽ സ്തുതിക്കണം; ആ നാമങ്ങൾ കീർത്തിക്കേണ്ടവയാണ്, കാരണം അവ നിശ്ചയമായി എല്ലാ അഭീഷ്ടഫലങ്ങളും നൽകുന്നു।

Verse 52

नमो रुद्राय भीमाय नीलकंठाय वेधसे । कपर्द्दिने सुरेशाय व्योमकेशाय वै नमः ॥ ५२ ॥

രുദ്രനു, ഭീമനു, നീലകണ്ഠനായ വേധസിനു നമസ്കാരം; ജടാധാരിക്കും ദേവാധിപതിക്കും വ്യോമകേശനും—ആകാശം തന്നെയായ കേശമുള്ളവനു—നമഃ।

Verse 53

वृषध्वजाय सोमाय सोमनाथाय वै नमः । दिगंबराय भृंगाय उमाकांताय वर्द्धिने ॥ ५३ ॥

വൃഷധ്വജനും സോമനും സോമനാഥനും നമഃ; ദിഗംബരനും ഭൃംഗനും ഉമാകാന്തനായ വർധിനും—വളർച്ചയും മംഗളവും വർധിപ്പിക്കുന്നവനു—നമസ്കാരം।

Verse 54

तपोमयाय व्याप्ताय शिपिविष्याय वै नमः । व्यालप्रियाय व्यालाय व्यालानां पतये नमः ॥ ५४ ॥

തപോമയനും സർവ്വവ്യാപിയും ശിപിവിഷ്ടനും നമഃ; വ്യാലപ്രിയനും സ്വയം വ്യാലസ്വരൂപനും സർപ്പങ്ങളുടെ അധിപതിക്കും നമസ്കാരം।

Verse 55

महीधराय व्योमाय पशूनां पतये नमः । त्रिपुरघ्नाय सिंहाय शार्दूलायार्षभाय च ॥ ५५ ॥

മഹീധരനും വ്യോമസ്വരൂപനും സർവ്വപശുക്കളുടെ അധിപതിക്കും നമഃ; ത്രിപുരഘ്നനും സിംഹനും ശാർദൂലനും ഋഷഭസ്വരൂപനും നമസ്കാരം।

Verse 56

मिताय मितनाथाय सिद्धाय परमेष्ठिने । वेदगीताय गुप्ताय वेदगुह्याय वै नमः ॥ ५६ ॥

മിതനായിട്ടും അമിതനായ, എല്ലാ അളവുകളുടെ നാഥൻ, സിദ്ധനും പരമേഷ്ഠിയും ആയ प्रभുവിന് നമസ്കാരം. വേദങ്ങളിൽ പാടപ്പെടുന്ന, ഗൂഢനായ, വേദങ്ങളുടെ പരമ ഗുഹ്യരഹസ്യസ്വരൂപനായ ദേവനു പ്രണാമം.

Verse 57

दीर्घाय दीर्घरूपाय दीर्घार्थाय महीयसे । नमो जगत्प्रतिष्ठाय व्योमरूपाय वै नमः ॥ ५७ ॥

അനന്തനായ, ദീർഘരൂപനും ദീർഘാർത്ഥസ്വരൂപനും ആയ മഹനീയ പ്രഭുവിന് നമസ്കാരം. ജഗത്തിന്റെ പ്രതിഷ്ഠയായ, വ്യോമരൂപനായ പരമേശ്വരനു നിശ്ചയമായി പ്രണാമം.

Verse 58

कल्याणाय विशिष्याय शिष्टाय परमात्मने । गजकृत्ति धरायाथ अंधकासुरभेदिने ॥ ५८ ॥

കല്യാണസ്വരൂപനായ, വിശിഷ്ടനായ, ശിഷ്ടർ ആരാധിക്കുന്ന പരമാത്മാവിന് നമസ്കാരം. ഗജചർമ്മം ധരിച്ച് അന്ധകാസുരനെ ഭേദിച്ച് നശിപ്പിച്ചവനു പ്രണാമം.

Verse 59

नीललोहितशुक्लाय चडमुंडप्रियाय च । भक्तिप्रियाय देवाय यज्ञांतायाव्ययाय च ॥ ५९ ॥

നീല, ലോഹിത, ശുക്ല വർണ്ണസ്വരൂപനായ; ചണ്ഡ-മുണ്ഡർക്കു പ്രിയനായ; ഭക്തിപ്രിയനായ ദേവനു; യജ്ഞാന്തസ്വരൂപനായ, അവ്യയനായ പ്രഭുവിന് നമസ്കാരം.

Verse 60

महेशाय नमस्तुभ्यं महादेवहराय च । त्रिनेत्राय त्रिवेदाय वेदांगाय नमो नमः ॥ ६० ॥

മഹേശനു നമസ്കാരം, മഹാദേവ ഹരനു കൂടി പ്രണാമം. ത്രിനേത്രനായ, ത്രിവേദസ്വരൂപനായ, വേദാംഗസ്വരൂപനായ പ്രഭുവിന് വീണ്ടും വീണ്ടും നമോ നമഃ.

Verse 61

अर्थायार्थस्वरूपाय परमार्थाय वै नमः । विश्वरूपाय विश्वाय विश्वनाथाय वै नमः ॥ ६१ ॥

അർത്ഥവും, അർത്ഥസ്വരൂപവും, പരമാർത്ഥവും ആയ പരമേശ്വരനു നമസ്കാരം. വിശ്വരൂപനു, സ്വയം വിശ്വമായിരിക്കുന്നവനു, വിശ്വനാഥനു വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.

Verse 62

शंकराय च कालाय कालावयवरूपिणे । अरूपाय विरूपाय सूक्ष्मसूक्ष्माय वै नमः ॥ ६२ ॥

ശങ്കരനു നമസ്കാരം—അവൻ കാലം തന്നേ; കാലത്തിന്റെ അവയവങ്ങളാൽ അവന്റെ സ്വരൂപം. അവൻ അരൂപൻ, എങ്കിലും സർവ്വരൂപങ്ങൾക്കും അതീതൻ; സൂക്ഷ്മതമത്തേക്കാളും അതിസൂക്ഷ്മൻ—അവനു നമസ്കാരം.

Verse 63

श्मशानवासिने तुभ्यं नमस्ते कृत्तिवाससे । शशांकशेखरायाथ रुद्रभूमिश्रिताय च ॥ ६३ ॥

ശ്മശാനവാസിയായ നിനക്കു നമസ്കാരം; കൃത്തിവാസനായി (ചർമ്മവസ്ത്രധാരിയായി) നിനക്കു നമസ്കാരം. ശശാങ്കശേഖരനു നമസ്കാരം; രുദ്രഭൂമിയിൽ ആശ്രിതനായവനു കൂടി നമസ്കാരം.

Verse 64

दुर्गाय दुर्गपाराय दुर्गावयवसाक्षिणे । लिंगरूपाय लिंगाय लिंगानपतये नमः ॥ ६४ ॥

ദുർഗാശക്തിസ്വരൂപനായ രക്ഷകനു നമസ്കാരം; എല്ലാ ദുര്‍ഗതികളും കടത്തിവിടുന്നവനു, ദേഹേന്ദ്രിയങ്ങളുടെ ഓരോ അവയവത്തിനും സാക്ഷിയായവനു നമസ്കാരം. ലിംഗരൂപനു നമസ്കാരം; സ്വയം ലിംഗമായവനു നമസ്കാരം; സർവ്വ ലിംഗങ്ങളുടെ അധിപതിക്കു നമസ്കാരം.

Verse 65

नमः प्रभावरूपाय प्रभावार्थाय वै नमः ॥ ६५ ॥

ദിവ്യ പ്രഭാവം തന്നെയാണ് സ്വരൂപമായവനു നമസ്കാരം; ആ പ്രഭാവം പ്രകടിപ്പിച്ച് അനുഗ്രഹിക്കലാണ് ലക്ഷ്യമെന്നവനു കൂടി നമസ്കാരം.

Verse 66

नमो नमः कारणकारणाय ते मृत्युंजयायात्मभवस्वरूपिणे । त्रियंबकाय शितिकंठभार्गिणे गौरीयुजे मंगलहेतवे नमः ॥ ६६ ॥

നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം—നീ കാരണങ്ങളുടെ കാരണവും, മൃത്യുഞ്ജയനും, ആത്മസ്വരൂപനും, സൃഷ്ടിയുടെ മൂലവും ആകുന്നു. ത്ര്യംബക, നീലകണ്ഠ, പരശുധാരി, ഗൗരീപതി, മംഗളഹേതു—നിനക്കു നമസ്കാരം।

Verse 67

नाम्नां शतमिदं विप्र पिनाकिगुणकीर्तनम् । पठित्वा दक्षिणीकृत्य प्रायान्निजनिकेतनम् ॥ ६७ ॥

ഹേ വിപ്രാ! പിനാകി (ശിവൻ) ഗുണകീർത്തനമായ ഈ ശതനാമങ്ങൾ പാരായണം ചെയ്ത്, വിധിപൂർവ്വം ദക്ഷിണ അർപ്പിച്ച്, അവൻ തന്റെ നികേതനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു।

Verse 68

एवं कृत्वा व्रतं विप्र महादेवप्रसादतः । भुक्त्वेह भोगानखिलानंते शिवपदं लभेत् ॥ ६८ ॥

ഹേ വിപ്രാ! ഇങ്ങനെ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ മഹാദേവന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഇവിടെ സകലഭോഗങ്ങളും അനുഭവിച്ച്, അവസാനം ശിവപദം പ്രാപിക്കും।

Verse 69

मार्गशुक्लत्रयोदश्यां योऽनंगं विधिना यजेत् । त्रिकालमेककालं वा शिवसंगमसंभवम् ॥ ६९ ॥

മാർഗശീർഷ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ത്രയോദശിയിൽ ആരെങ്കിലും വിധിപൂർവ്വം അനംഗൻ (കാമദേവൻ)നെ പൂജിച്ചാൽ—ത്രികാലമോ ഏകകാലമോ—ശിവ-ശക്തി സംഗമത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവനെ പൂജിക്കുന്നതാകുന്നു।

Verse 70

गन्धाद्यैरुपचारैस्तु पूजयित्वा विधानतः । घटे मंगलपट्टे वा भोजयेद्द्विजदंपती ॥ ७० ॥

ഗന്ധാദി ഉപചാരങ്ങളാൽ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച ശേഷം, ഘടത്തിനരികിലോ മംഗളപട്ടത്തിന്റെ സന്നിധിയിലോ, ദ്വിജ ദമ്പതികളെ ഭോജനിപ്പിക്കണം।

Verse 71

ततश्च दक्षिणां दत्वा स्वयमेकाशनं चरेत् । एवं कृते तु विधिवद्व्रती सौभाग्यभाजनः ॥ ७१ ॥

അതിനുശേഷം വിധിപൂർവ്വം ദക്ഷിണ നൽകി, സ്വയം ഏകാശനവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം. ഇങ്ങനെ നിയമപ്രകാരം ചെയ്താൽ വ്രതൻ സൗഭാഗ്യത്തിന്റെ പാത്രമാകും.

Verse 72

जायते भुवि विप्रेन्द्र महादेवप्रसादतः ॥ ७१ ॥

ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, ഇത് ഭൂമിയിൽ മഹാദേവൻ (ശിവൻ)യുടെ പ്രസാദത്താൽ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു.

Verse 73

पौषशुक्लत्रयोदश्यां समभ्यर्च्याच्युतं हरिम् । घृतपात्रं द्विजेन्द्राय प्रदद्यात्सर्वसिद्धये ॥ ७२ ॥

പൗഷ ശുക്ല ത്രയോദശിയിൽ അച്യുത ഹരിയെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിച്ച്, സർവ്വസിദ്ധിക്കായി ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജേന്ദ്രനു നെയ്യുപാത്രം ദാനം ചെയ്യണം.

Verse 74

माघशुक्लत्रयोदश्यां समारभ्य दिनत्रयम् । माघस्नानव्रतं विप्र नानाकामफलावहम् ॥ ७३ ॥

ഹേ വിപ്രാ, മാഘ ശുക്ല ത്രയോദശിയിൽ ആരംഭിച്ച് മൂന്നു ദിവസം മാഘസ്നാനവ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു; ഇത് പല ആഗ്രഹങ്ങളുടെ ഫലം നൽകുന്നു.

Verse 75

प्रयागे माघमासे तु त्र्यहं स्नातस्य यत्फलम् । नाश्वमेघसहस्रेण तत्फलं लभते भुवि ॥ ७४ ॥

മാഘമാസത്തിൽ പ്രയാഗത്തിൽ മൂന്നു ദിവസം സ്നാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം, ഭൂമിയിൽ ആയിരം അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ ചെയ്താലും ലഭ്യമാകില്ല.

Verse 76

तत्र स्नानं जपो होमो दानं चानंत्यमश्नुते । फाल्गुने तु सिते पक्षे त्रयोदश्यामुपोषितः ॥ ७५ ॥

അവിടെ സ്നാനം, ജപം, ഹോമം, ദാനം എന്നിവ ചെയ്താൽ അക്ഷയപുണ്യം ലഭിക്കുന്നു. ഫാൽഗുണമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ത്രയോദശിയിൽ ഉപവസിക്കുന്നവൻ അവ്യയഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 77

नमस्कृत्य जगन्नाथं प्रारंभे धनदव्रतम् । महाराजं यक्षपतिं गंधाद्यैरुपचारकैः ॥ ७६ ॥

ആരംഭത്തിൽ ജഗന്നാഥനോട് നമസ്കരിച്ചു ധനദവ്രതം ആരംഭിക്കണം. തുടർന്ന് യക്ഷപതി മഹാരാജ കുബേരനെ ഗന്ധാനുലേപനാദി ഉപചാരങ്ങളാൽ പൂജിക്കണം.

Verse 78

लिखितं वर्णकैः पट्टे पूजयेद्भक्तिभावतः । एवं शुक्लत्रयोदश्यां प्रतिमासं द्विजोत्तम ॥ ७७ ॥

നിറങ്ങളാൽ വസ്ത്രപ്പട്ടയിൽ എഴുതിച്ച് അതിനെ ഭക്തിഭാവത്തോടെ പൂജിക്കണം. ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, ഇങ്ങനെ ഓരോ മാസവും ശുക്ല ത്രയോദശിയിൽ പൂജ നടത്തണം.

Verse 79

संपूजयेत्सोपवासश्चैकभुक्तो भवेन्नरः । ततो व्रतांते तु पुनः सौवर्णं धननायकम् ॥ ७८ ॥

ഉപവാസത്തോടെ പൂർണ്ണ ഭക്തിയോടെ പൂജിച്ച് ഒരിക്കൽ മാത്രം ആഹാരം കഴിക്കണം. തുടർന്ന് വ്രതാന്തത്തിൽ ധനനായകൻ കുബേരന്റെ സ്വർണ്ണപ്രതിമ വീണ്ടും അർപ്പിക്കണം.

Verse 80

विधाय निधिभिः सार्द्धं सौवर्णाभिर्द्विजोत्तम । उपचारैः षोडशभिः स्नानैः पंचामृतादिभिः ॥ ७९ ॥

ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, നിധികളോടുകൂടി സ്വർണ്ണാർപ്പണങ്ങൾ യഥാവിധി ഒരുക്കി, ഷോഡശോപചാരങ്ങളാൽ പൂജിക്കുകയും പഞ്ചാമൃതാദികളാൽ സ്നാനം നടത്തിച്ച് സമർച്ചന ചെയ്യുകയും വേണം.

Verse 81

नैवेद्यैर्विविधैर्भक्त्या पूजयेत्तु समाहितः । ततो धेनुमलंकृत्य वस्त्रस्रग्गंधभूषणैः ॥ ८० ॥

സമാഹിതമായ മനസ്സോടെ ഭക്തിയോടെ നാനാവിധ നൈവേദ്യങ്ങൾ അർപ്പിച്ച് ദേവനെ പൂജിക്കണം. തുടർന്ന് പശുവിനെ വസ്ത്രം, മാല, സുഗന്ധം, ആഭരണങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച് വിധിപ്രകാരം കർമ്മം നടത്തണം.

Verse 82

सवत्सां दापयेद्विप्र सम्यग्वेदविदे शुभाम् । संभोज्य विप्रान्मिष्टान्नैर्द्वादशाथ त्रयोदश ॥ ८१ ॥

ഹേ വിപ്രാ, കിടാവോടുകൂടിയ ശുഭമായ പശുവിനെ വിധിപൂർവം വേദവിദനായ യോഗ്യ ബ്രാഹ്മണന് ദാനം ചെയ്യണം. തുടർന്ന് ബ്രാഹ്മണരെ മധുരഭോജനങ്ങളാൽ സത്കരിച്ച് ദ്വാദശവും ത്രയോദശവും വിധികൾ അനുഷ്ഠിക്കണം.

Verse 83

गुरुं समर्च्य वस्त्राद्यैः प्रतिमां तां निवेदयेत् । द्विजेभ्यो दक्षणां शक्त्या दत्वा नत्वा विसृज्य च ॥ ८२ ॥

വസ്ത്രാദികളാൽ ഗുരുവിനെ സമ്യക്‌മായി പൂജിച്ച് ആ പ്രതിമ സമർപ്പിക്കണം. തുടർന്ന് ദ്വിജന്മാർക്ക് തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ദക്ഷിണ നൽകി, നമസ്കരിച്ചു, വിധിപ്രകാരം സമാപനം ചെയ്യണം.

Verse 84

स्वयं भुंजीत मतिमानिष्टैः सह समाहितः । एवं कृते व्रते विप्र निर्धनः प्राप्य वैभवम् ॥ ८३ ॥

ബുദ്ധിമാൻ സമാഹിതനായി തന്റെ പ്രിയജനങ്ങളോടൊപ്പം സ്വയം ഭോജനം ചെയ്യണം. ഹേ വിപ്രാ, ഇങ്ങനെ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ ദരിദ്രനും വൈഭവവും സമൃദ്ധിയും പ്രാപിക്കും.

Verse 85

मोदते भुवि विख्यातो राजराज इवापरः ॥ ८४ ॥

അവൻ ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധനായി, മറ്റൊരു രാജാധിരാജനെപ്പോലെ ആനന്ദിക്കുന്നു.

Verse 86

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने द्वादशमासस्थितत्रयोदशीव्रतकथनं नाम द्वाविंशदधिकशततमोऽध्यायः ॥ १२२ ॥

ഇങ്ങനെ ശ്രീ ബൃഹന്നാരദീയപുരാണത്തിന്റെ പൂർവ്വഭാഗത്തിലെ ബൃഹദുപാഖ്യാനത്തിൽ ‘ദ്വാദശമാസങ്ങളിലുടനീളം ആചരിക്കുന്ന ത്രയോദശീ വ്രതകഥനം’ എന്ന നൂറ്റി ഇരുപത്തിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപിച്ചു।