Daśamī-vrata: Observances for the Bright Tenth Day Through the Twelve Months

Verse 1

सनातन उवाच । अथ तेऽहं प्रवक्ष्यामि दशम्या वै व्रतानि च । यानि कृत्वा नरो भक्त्या धर्मराजप्रियो भवेत् ॥ १ ॥

സനാതനൻ പറഞ്ഞു: ഇനി ഞാൻ നിനക്കു ദശമീ വ്രതങ്ങളെ പ്രസ്താവിക്കുന്നു; അവ ഭക്തിയോടെ അനുഷ്ഠിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ ധർമ്മരാജൻ (യമൻ)ക്ക് പ്രിയനാകും.

Verse 2

चैत्रशुक्लदशम्यां तु धर्मराजं प्रपूजयेत् । तत्कालसंभवैः पुष्पैः फलैर्गंधादिभिस्तथा ॥ २ ॥

ചൈത്രമാസത്തിലെ ശുക്ല ദശമിയിൽ ധർമ്മരാജനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം; അന്നേരം ലഭ്യമാകുന്ന പുഷ്പം, ഫലം, സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ മുതലായവ അർപ്പിക്കണം.

Verse 3

सोपवासो वैकभक्तो भोजयित्वा द्विजोत्तमान् । चतुर्द्दशततस्तेभ्यः शक्त्या दद्याच्च दक्षिणाम् ॥ ३ ॥

ഉപവാസത്തോടെ ഏകഭക്തനായി ഇരുന്നു ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരെ ഭോജനിപ്പിക്കണം; തുടർന്ന് തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് അവർക്കു പതിനാലുനൂറ് അളവിലുള്ള ദക്ഷിണ നൽകണം.

Verse 4

एवं यः कुरुते विप्र धर्मराजप्रपूजनम् । स धर्मस्याज्ञयागच्छेद्देवैः साधर्म्यमच्युतः ॥ ४ ॥

ഹേ വിപ്രാ! ധർമ്മരാജനെ ഭക്തിയോടെ പൂജിക്കുന്നവൻ ധർമ്മത്തിന്റെ ആജ്ഞയാൽ അച്യുതനായി ദേവന്മാരോടു കൂടെ സാധർമ്മ്യം—ദിവ്യസമത്വം—പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 5

दशम्यां माधवे शुक्ले विष्णुमभ्यर्च्य मानवः । गंधाद्यैरुपचारैश्च श्वेतपुष्पैः सुगंधिभिः ॥ ५ ॥

മാധവ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ദശമിയിൽ മനുഷ്യൻ ശ്രീവിഷ്ണുവിനെ ആരാധിക്കണം; ഗന്ധാദി ഉപചാരങ്ങളാലും സുഗന്ധമുള്ള വെള്ളപ്പൂക്കളാലും അർച്ചിക്കണം।

Verse 6

शतं प्रदक्षिणाः कृत्वा विप्रन्संभोज्य यत्नतः । लभते वैष्णवं लोकं नात्र कार्या विचारणा ॥ ६ ॥

നൂറു പ്രദക്ഷിണകൾ ചെയ്ത്, പരിശ്രമത്തോടെ വിപ്രന്മാർക്ക് ഭോജനം നൽകി, അവൻ വൈഷ്ണവ ലോകം പ്രാപിക്കുന്നു; ഇതിൽ സംശയം വേണ്ട।

Verse 7

ज्येष्ठे शुक्लदशम्यां तु जाह्नवी सरितां वरा । समायाता धरां स्वर्गात्तस्मात्सा पुण्यदा स्मृता ॥ ७ ॥

ജ്യേഷ്ഠ മാസത്തിലെ ശുക്ല ദശമിയിൽ നദികളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ ജാഹ്നവി (ഗംഗ) സ്വർഗത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്കു വന്നു; അതിനാൽ അവൾ പുണ്യദായിനിയായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 8

ज्येष्ठः शुक्लदलं हस्तो बुधश्च दशमीः तिथिः । गरानन्दव्यतीपाताः कन्येंदुवृषभास्कराः ॥ ८ ॥

ജ്യേഷ്ഠ മാസം, ശുക്ലപക്ഷം—ജ്യേഷ്ഠാ നക്ഷത്രം സൂചിതം; ഹസ്ത നക്ഷത്രവും ബുധനാഴ്ചയും, തിഥി ദശമി; കരണം ഗര, യോഗം ആനന്ദവും വ്യതീപാതവും; കൂടാതെ രാശിസ്ഥിതിയിൽ കന്യയിൽ ചന്ദ്രനും വൃഷഭത്തിൽ സൂര്യൻ (ആസ്കര) എന്നും പറയുന്നു।

Verse 9

दशयोगः समाख्यातो महापुण्यतमो द्विज । हरते दश पापानि तस्माद्दशहरः स्मृतः ॥ ९ ॥

ഹേ ദ്വിജാ! ഈ ‘ദശയോഗം’ അത്യന്തം പുണ്യകരമെന്നു പ്രസിദ്ധമാണ്. ഇത് പത്ത് പാപങ്ങളെ ഹരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് ‘ദശഹരൻ’—പത്ത് പാപനാശകൻ—എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 10

अस्यां यो जाह्नवीं प्राप्य स्नाति संप्रीतमानसः । विधिना जाह्नवीतोये स याति हरिमन्दिरम् ॥ १० ॥

ഈ പുണ്യാവസരത്തിൽ ജാഹ്നവീ (ഗംഗ)യെ പ്രാപിച്ച്, വിധിപൂർവ്വം അവളുടെ ജലത്തിൽ സന്തുഷ്ട-ഭക്ത മനസ്സോടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ ഹരിയുടെ ധാമം (ഹരിമന്ദിരം) പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 11

आषाढशुक्लदशमी पुण्या मन्वादिकैः स्मृता । तस्यां स्नानं जपो दानं होमो वा स्वर्गतिप्रदाः ॥ ११ ॥

ആഷാഢ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ദശമി മനു മുതലായവർ പുണ്യദിനമെന്നു സ്മരിക്കുന്നു. ആ ദിവസം സ്നാനം, ജപം, ദാനം അല്ലെങ്കിൽ ഹോമം—ഇവ സ്വർഗ്ഗഗതി നൽകുന്നു.

Verse 12

श्रावणे शुक्लदशमी सर्वाशापरिपूर्तिदा । अस्यां शिवार्चनं शस्तं गन्धाद्यै रुपचारकैः ॥ १२ ॥

ശ്രാവണ മാസത്തിലെ ശുക്ല ദശമി എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്നതായി പറയപ്പെടുന്നു. ഈ ദിവസം ഗന്ധാദി ഉപചാരങ്ങളോടെ ശിവപൂജ പ്രശംസനീയമാണ്.

Verse 13

तत्रोपवासो नक्तं वा द्विजानां भोजनं जपः । हेम्नो दान च धेन्वादेः सर्वपापप्रणाशनम् ॥ १३ ॥

അവിടെ ഉപവാസം അല്ലെങ്കിൽ രാത്രിയിൽ മാത്രം ഭക്ഷണം; ദ്വിജന്മാർക്ക് ഭോജനം നൽകൽ, ജപം; കൂടാതെ സ്വർണ്ണവും പശുവും മുതലായവ ദാനം—ഇവയെല്ലാം സർവ്വപാപനാശകരമെന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 14

अथो नभस्यशुक्लायां दशम्यां द्विजसत्तम । व्रतं दशावताराख्यं तत्र स्नानं जलाशये ॥ १४ ॥

അനന്തരം, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, നഭസ്യ (ഭാദ്രപദ) മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ദശമിയിൽ ‘ദശാവതാര-വ്രതം’ ആരംഭിച്ച്, ആ അവസരത്തിൽ ജലാശയത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യണം.

Verse 15

कृत्वा संध्यादिनियमं देवर्षिपितृतर्पणम् । ततो दशावताराणि समभ्यर्चेत्समाहितः ॥ १५ ॥

സന്ധ്യാദി നിത്യനിയമങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു ദേവന്മാർക്കും ഋഷിമാർക്കും പിതൃകൾക്കും തർപ്പണം അർപ്പിച്ച്; പിന്നെ ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ ദശാവതാരങ്ങളെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിക്കണം.

Verse 16

मत्स्यं कूर्मं वराहं च नरसिंहं त्रिविक्रमम् । रामं रामं च कृष्णं च बौद्धं कल्किनमेव च ॥ १६ ॥

മത്സ്യൻ, കൂർമൻ, വരാഹൻ; നരസിംഹൻ, ത്രിവിക്രമൻ; പരശുരാമൻ, ദാശരഥി രാമൻ; കൃഷ്ണൻ; ബുദ്ധൻ; കൂടാതെ കല്കി—ഇവയാണ് വിഷ്ണുവിന്റെ ദശാവതാരങ്ങൾ.

Verse 17

दशमूर्तिस्तु सौवर्णीः पूजयित्वा विधानतः । दशभ्यो विप्रवर्येभ्यो दद्यात्सत्कृत्य नारद ॥ १७ ॥

വിധിപ്രകാരം പത്ത് സ്വർണമയ മൂർത്തികളെ പൂജിച്ച ശേഷം, ഹേ നാരദാ, പത്ത് ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണർക്കു ആദരത്തോടെ അവ ദാനമായി നൽകണം.

Verse 18

उपवासं चैकभक्तं कृत्वा संभोज्य वाडवान् । विसृज्य पश्चाद्भुंजीत स्वयं स्वेष्टैः समाहितः ॥ १८ ॥

ഉപവാസവും ഏകഭക്തവും (ഒരിക്കൽ മാത്രം ഭക്ഷണം) അനുഷ്ഠിച്ച്, ആദ്യം അതിഥികളെയും ആശ്രിതരെയും യഥാവിധി ഭോജിപ്പിക്കണം; പിന്നെ അവരെ യാത്രയാക്കി, താനും ഇഷ്ടജനങ്ങളോടൊപ്പം സമാഹിതചിത്തത്തോടെ ഭക്ഷിക്കണം.

Verse 19

भक्त्या कृत्वा व्रतं त्वेतद्भुक्त्वा भोगानिहोत्तमान् । विमानेन व्रजेदंते विष्णुलोकं सनातनम् ॥ १९ ॥

ഈ വ്രതം ഭക്തിയോടെ അനുഷ്ഠിച്ച്, ഇഹലോകത്തിലെ ഉത്തമഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിച്ച ശേഷം, അന്തത്തിൽ ദിവ്യവിമാനത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു ശാശ്വത വിഷ്ണുലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 20

आश्विने शुक्लदशमी विजया सा प्रकीर्तिता । चतुर्गोमयपिंडानि प्रातर्न्यस्य गृहांगणे ॥ २० ॥

ആശ്വിന മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ദശമി ‘വിജയാ’ എന്നു പ്രസിദ്ധമാണ്. പ്രഭാതത്തിൽ വീട്ടുമുറ്റത്ത് നാല് ഗോമയപിണ്ഡങ്ങൾ വെക്കണം।

Verse 21

चक्रवालस्वरूपेण तन्मध्ये रामलक्ष्मणौ । तथा भरतशत्रुघ्नौ पूजयेच्चतुरोऽपि हि ॥ २१ ॥

അവയെ ചക്രവാളരൂപത്തിൽ ക്രമപ്പെടുത്തി, നടുവിൽ രാമ-ലക്ഷ്മണന്മാരെയും അതുപോലെ ഭരത-ശത്രുഘ്നന്മാരെയും സ്ഥാപിച്ച് നാലുപേരെയും പൂജിക്കണം।

Verse 22

सपिधानासु पात्रीषु गोमयीषु चतसृष्ट । किन्नं धान्यं सरौप्यं तु धृत्वा धौतांशुकावृतम् ॥ २२ ॥

മൂടിയുള്ള ഗോമയലേപിതമായ നാല് പാത്രങ്ങളിൽ നന്നായി ശുദ്ധീകരിച്ച ധാന്യവും വെള്ളിയും വെച്ച്, കഴുകിയ (പവിത്ര) വസ്ത്രം കൊണ്ട് മൂടി സൂക്ഷിക്കണം।

Verse 23

पितृमातृभ्रातृपुत्रजाया भृत्यसमन्वितम् । संपूज्यं गन्धपुष्पाद्यैर्नैवेद्यैश्च विधानतः ॥ २३ ॥

പിതാവ്, മാതാവ്, സഹോദരന്മാർ, പുത്രന്മാർ, ഭാര്യ, സേവകർ എന്നിവരോടൊപ്പം, വിധിപ്രകാരം ഗന്ധം, പുഷ്പാദികൾ, നൈവേദ്യം എന്നിവയാൽ സമ്പൂർണ്ണ പൂജ നടത്തണം।

Verse 24

नमस्कृत्याथ भुंजीत द्विजान्संभोज्य पूजितान् । एवं कृत्वा विधानं तु नरो वर्षं सुरवान्वितः ॥ २४ ॥

നമസ്കരിച്ചു ശേഷം താൻ ഭോജനം ചെയ്യണം; ആദ്യം ദ്വിജന്മാരെ (ബ്രാഹ്മണരെ) ഭോജിപ്പിച്ച് പൂജിച്ച് ആദരിക്കണം. ഇങ്ങനെ വിധി നിർവ്വഹിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ ഒരു വർഷം ദിവ്യാനുഗ്രഹസമ്പന്നനാകും.

Verse 25

धनधान्यसमृद्धश्च निश्चितं जायते द्विज । अथापाराह्णसमये नवम्यां संनिमंत्रिताम् ॥ २५ ॥

ഹേ ദ്വിജാ! അവൻ നിശ്ചയമായും ധനധാന്യസമൃദ്ധനാകും. അതിനാൽ നവമിദിനത്തിൽ അപരാഹ്ണസമയത്ത് ആവാഹിത (വ്രതം/ദേവി)യെ വിധിപൂർവ്വം ക്ഷണിക്കണം.

Verse 26

पूर्वदिक्षु शमीं विप्र गत्वा तन्मूलजां मृदम् । गृहीत्वा स्वगृहं प्राप्य गीतवादित्रनिःस्वनैः ॥ २६ ॥

ഹേ വിപ്രാ! കിഴക്കുദിക്കിലെ ശമീ വൃക്ഷത്തിങ്കൽ ചെന്നു അതിന്റെ വേർമണ്ണ് എടുത്ത്, ഗീതവും വാദ്യങ്ങളുടെയും നാദവും മുഴങ്ങെ സ്വഗൃഹത്തിലേക്ക് മടങ്ങണം.

Verse 27

संपूज्य तां विधानेन सज्जीकृत्य स्वकं बलम् । निर्गत्य पूर्वद्वारेण ग्रामाद्ब्रहिरनाकुलः ॥ २७ ॥

അവളെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച്, തന്റെ ബലം/സേന ഒരുക്കി, കലക്കമില്ലാതെ കിഴക്കുവാതിൽ വഴി ഗ്രാമത്തിന് പുറത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 28

ततः शत्रुप्रतिकृतिं निर्मितां पत्रकादिभिः । मनसा कल्पितां वापि स्वर्णं पुंरवंशरेण वै ॥ २८ ॥

പിന്നീട് ശത്രുവിന്റെ പ്രതിമ ഇല മുതലായവകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച്—അല്ലെങ്കിൽ മനസ്സിൽ തന്നെ കൽപ്പിച്ചും—ഹേ പുരൂരവവംശജാ! സ്വർണ്ണവും ദാനമായി/അർപ്പണമായി നൽകണം.

Verse 29

विध्येदिति भृशं प्रीतः प्राप्नुयात्स्वगृहं निशि । एवं कृतविधिर्वापि गच्छेद्वा शत्रुनिग्रहे ॥ २९ ॥

“വിധ്യേത്” എന്നു ഉച്ചരിച്ച് അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ രാത്രിയിൽ സ്വന്തം വീട്ടിലേക്കു മടങ്ങണം. അല്ലെങ്കിൽ വിധി പൂർത്തിയാക്കി ശത്രു-നിഗ്രഹത്തിനായും പുറപ്പെടാം.

Verse 30

एषैवं दशमी विप्र विधिनाऽचरिता सदा । धनं जयं सुतान् गाश्च गजाश्वं वाप्यजाविकम् ॥ ३० ॥

ഹേ വിപ്രാ! ഈ ദശമി വ്രതം എപ്പോഴും വിധിപൂർവ്വം ആചരിച്ചാൽ ധനം, ജയം, പുത്രന്മാർ, പശുക്കൾ, ഗജാശ്വങ്ങൾ, കൂടാതെ ആടും ചെമ്മരിയാടും ലഭിക്കും.

Verse 31

दद्यादिह शरीरांते स्वर्गतिं चापि नारद । दशम्यां कार्तिके शुक्ले सार्वभौमव्रतं चरेत् ॥ ३१ ॥

ഹേ നാരദാ! കാർത്തിക ശുക്ല ദശമിയിൽ സാർവഭൗമ വ്രതം ആചരിക്കണം. ഇത് ഇഹജീവിതത്തിൽ പുണ്യം നൽകുകയും ദേഹാന്തത്തിൽ സ്വർഗ്ഗഗതിയും പ്രസാദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 32

कृतोपवासो वैकाशी निशीथेऽपूपकादिभिः । दशदिक्षु बलिं दद्याद् गृहद्वापि पुराद्ब्रहिः ॥ ३२ ॥

ഉപവാസം പൂർത്തിയാക്കി രാത്രി ജാഗരണം ചെയ്ത്, അർദ്ധരാത്രിയിൽ അപ്പൂപം മുതലായവകൊണ്ട് പത്ത് ദിക്കുകളിലേക്കും ബലി അർപ്പിക്കണം—വീട്ടുവാതിലിൽ അല്ലെങ്കിൽ പട്ടണത്തിന് പുറത്തായി.

Verse 33

मंडलेऽष्टदले क्लृप्ते गोविड्लिप्तधरातले । मन्त्रैरेभिर्द्विजश्रेष्ठ गणेशादिकृतार्चनः ॥ ३३ ॥

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! ഗോവളളം ലേപിച്ച നിലത്ത് അഷ്ടദള മണ്ഡലം ഒരുക്കി, ഈ മന്ത്രങ്ങളാൽ ഗണേശൻ മുതലായ ദേവതകളെ ആരാധിക്കണം.

Verse 34

यो मे पूर्वगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । तमिंद्रो देवरा जोऽद्य नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ३४ ॥

ഇഹലോകത്തിൽ എന്റെ പാപകർമ്മം മൂലം എന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് വന്ന പാപത്തെ, ദേവരാജൻ ഇന്ദ്രൻ—സകല ഇഷ്ടഫലദാതാവ്—ഇന്ന് നശിപ്പിക്കട്ടെ।

Verse 35

यो मे वह्निगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । तेजोराजोऽथ वह्निस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ३५ ॥

ഇഹലോകത്തിൽ എന്റെ പാപകർമ്മം മൂലം എന്റെ അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിച്ച പാപത്തെ, തേജോരാജനായ അഗ്നി—സകല ഇഷ്ടഫലദാതാവ്—പൂർണ്ണമായി ദഹിപ്പിച്ച് നശിപ്പിക്കട്ടെ।

Verse 36

यो मे दक्षगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । तं यमः प्रेतराजो वै नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ३६ ॥

ഇഹലോകത്തിൽ എന്റെ പാപകർമ്മം മൂലം എന്റെ വലതുഭാഗത്ത് പതിഞ്ഞ പാപത്തെ, പ്രേതരാജനായ യമൻ—സകല ഇഷ്ടഫലദാതാവ്—പൂർണ്ണമായി നശിപ്പിക്കട്ടെ।

Verse 37

यो मे नैर्ऋतिगः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । रक्षोराजो नैर्ऋतिस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ३७ ॥

ഇഹലോകത്തിൽ എന്റെ പാപകർമ്മം മൂലം നൈഋതി ദിക്കിൽ നിന്നു എന്നിലേക്കു വന്ന പാപത്തെ, രാക്ഷസരാജനായ നൈഋതി—സകല ഇഷ്ടഫലദാതാവ്—നശിപ്പിക്കട്ടെ।

Verse 38

यो मे पश्चिमगः पाप्मा पापकेनेहकर्मणा । यादः पतिस्तं वरुणो नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ३८ ॥

ഇഹലോകത്തിൽ എന്റെ പാപകർമ്മം മൂലം എന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്ത് നിലകൊള്ളുന്ന പാപത്തെ, ജലങ്ങളുടെ അധിപനായ വരുണൻ—സകല ഇഷ്ടഫലദാതാവ്—നശിപ്പിക്കട്ടെ।

Verse 39

यो मे वायुगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । वायुस्तं मरुतां राजो नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ३९ ॥

ഇവിടെ എന്റെ പാപകർമ്മം മൂലം വായുവിൽ പ്രവേശിച്ച പാപം, മരുതുകളുടെ രാജാവും സർവ്വ ഇഷ്ടദാതാവുമായ വായുദേവൻ പൂർണ്ണമായി നശിപ്പിക്കട്ടെ.

Verse 40

यो मे सौम्यगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । सोमस्तमृक्षयक्षेशो नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ४० ॥

ഹേ സൗമ്യനേ! ഇവിടെ എന്റെ പാപകർമ്മം മൂലം എനിക്കു വന്ന പാപം, ഋക്ഷ-യക്ഷങ്ങളുടെ അധിപനും സർവ്വ ഇഷ്ടദാതാവുമായ സോമദേവൻ നശിപ്പിക്കട്ടെ.

Verse 41

यो म ईशगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । ईशानो भूतनाथस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ४१ ॥

ഇവിടെ എന്റെ പാപകർമ്മം മൂലം എനിക്കു വന്ന പാപം, ഭൂതനാഥനും സർവ്വ ഇഷ്ടദാതാവുമായ ഈശാനൻ നശിപ്പിക്കട്ടെ.

Verse 42

यो मं ऊर्द्ध्वगतः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । ब्रह्मा प्रजापतीशस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ४२ ॥

ഇവിടെ എന്റെ പാപകർമ്മം മൂലം മേലോട്ടുയർന്ന് എനിക്കെതിരായി വന്ന പാപം, പ്രജാപതികളുടെ അധിപനും സർവ്വ ഇഷ്ടദാതാവുമായ ബ്രഹ്മാവ് നശിപ്പിക്കട്ടെ.

Verse 43

यो मेऽधःसंस्थितः पाप्मा पापकेनेह कर्मणा । अनंतो नागराजस्तं नाशयत्वखिलेष्टदः ॥ ४३ ॥

ഇവിടെ എന്റെ പാപകർമ്മം മൂലം താഴെ നിലകൊണ്ടു എന്നിൽ പതിഞ്ഞ പാപം, സർവ്വ ഇഷ്ടദാതാവായ നാഗരാജൻ അനന്തൻ നശിപ്പിക്കട്ടെ.

Verse 44

इत्येवं दिक्षु दशसु बलिं दत्वा समाहितः । क्षेत्रपालाय तद्बाह्ये क्षिपेद्बलिमतंद्रितः ॥ ४४ ॥

ഇങ്ങനെ പത്തു ദിക്കുകളിലും ബലി അർപ്പിച്ച് മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കി, യാഗഭൂമിയുടെ പുറത്തു ക്ഷേത്രപാല ദേവനുവേണ്ടിയും അശ്രാന്തമായി ബലി ഇടണം।

Verse 45

एवं कृतविधिः शेषं निशायां निनयेत्सुधीः । गीतैः सुमंगलप्रायैः स्तवपाठैर्जपादिभिः ॥ ४५ ॥

ഇങ്ങനെ വിധി പൂർത്തിയാക്കിയ ബുദ്ധിമാൻ, രാത്രിയുടെ ശേഷിച്ച ഭാഗം മംഗളകരമായ ഭക്തിഗീതങ്ങൾ, സ്തോത്രപാരായണം, ജപം മുതലായ അനുഷ്ഠാനങ്ങളാൽ കഴിക്കണം।

Verse 46

प्रातः स्नात्वा समभ्यर्च्य लोकपालान् द्विजोत्तमान् । द्वादशाभ्यर्च्य संभोज्य शक्तितो दक्षिणां ददेत् ॥ ४६ ॥

പ്രഭാതത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, ഉത്തമ ദ്വിജൻ ലോകപാലന്മാരെയും ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും വിധിപൂർവ്വം ആരാധിക്കണം; തുടർന്ന് പന്ത്രണ്ടു ബ്രാഹ്മണരെ പൂജിച്ച് ഭോജനം നൽകി, ശേഷിയനുസരിച്ച് ദക്ഷിണ നൽകണം।

Verse 47

इत्थं कृत्वा व्रतं विप्र भोगान्भुक्तैहिकाञ्छुभान् । युगं स्वर्गसुखं भुक्त्वा सार्वभौमो नृपो भवेत् ॥ ४७ ॥

ഹേ വിപ്രാ! ഇങ്ങനെ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ മനുഷ്യൻ ഈ ലോകത്തിൽ ശുഭഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കും; പിന്നെ ഒരു യുഗം സ്വർഗ്ഗസുഖം അനുഭവിച്ച് സർവ്വഭൗമ രാജാവാകും।

Verse 48

मार्गशुक्लदशम्यां तु चरेदारोग्यकं व्रतम् । गंधाद्यैरर्चयेद्विप्रान् दश तच्चरणोदकम् ॥ ४८ ॥

മാർഗശീർഷ ശുക്ല ദശമിയിൽ ആരോഗ്യക വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം. സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങൾ മുതലായവ കൊണ്ട് പത്തു ബ്രാഹ്മണരെ പൂജിച്ച്, അവരുടെ ചരണോദകം പത്തുതവണ ഭക്തിയോടെ സ്വീകരിക്കണം।

Verse 49

पीत्वाऽथ दक्षिणां दत्वा विसूजेदेकभोजनं । एतत्कृत्वा व्रतं विप्र ह्यारोग्यं प्राप्य भूतले ॥ ४९ ॥

പിന്നെ (വിധിപ്രകാരം) പാനം ചെയ്ത് ദക്ഷിണ നൽകി, ഒരിക്കൽ മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ച് കര്‍മ്മം സമാപിപ്പിക്കണം. ഹേ വിപ്രാ, ഇങ്ങനെ വ്രതം ചെയ്താൽ ഭൂമിയിൽ ആരോഗ്യലാഭം ലഭിക്കും.

Verse 50

धर्मराजप्रसादेन मोदते दिवि देववत् । पौषे दशम्यां शुक्लायां विश्वेदेवान् समर्चयेत् ॥ ५० ॥

ധർമ്മരാജന്റെ പ്രസാദത്താൽ അവൻ സ്വർഗത്തിൽ ദേവനെപ്പോലെ ആനന്ദിക്കുന്നു. പൗഷമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ദശമിയിൽ വിശ്വേദേവന്മാരെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിക്കണം.

Verse 51

ऋतुं दक्षं वसून्सत्यं कालं कामं मुनिं गुरुम् । विप्रं रामं च दशधा केशवस्तान्समास्थितः ॥ ५१ ॥

ഋതു, ദക്ഷൻ, വസുക്കൾ, സത്യം, കാലം, കാമം, മുനി, ഗുരു, വിപ്രൻ, രാമൻ—ഇങ്ങനെ പത്ത് രൂപങ്ങളിലായി കേശവൻ അധിഷ്ഠിതനാകുന്നു.

Verse 52

स्वापयित्वा दर्भमयानासनेषु च संस्थितान् । गंधैर्धूपैस्तथा दीपैर्नैवेद्यैश्चापि नारद ॥ ५२ ॥

ഹേ നാരദാ, അവരെ വിശ്രമിപ്പിച്ച് ദർഭമയമായ ആസനങ്ങളിൽ ഇരുത്തി, പിന്നെ സുഗന്ധം, ധൂപം, ദീപം, നൈവേദ്യം എന്നിവകൊണ്ടും ആദരപൂർവ്വം പൂജിക്കണം.

Verse 53

प्रत्येकं दक्षिणां दत्वा प्रणियत्य विसर्जयेत् । दक्षिणां तां द्विजाग्र्येभ्यो गुरवे वा समर्पयेत् ॥ ५३ ॥

ഓരോരുത്തർക്കും ദക്ഷിണ നൽകി, വിധിപൂർവ്വം അവരെ യാത്രയാക്കണം. ആ ദക്ഷിണ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാർക്കോ അല്ലെങ്കിൽ സ്വന്തം ഗുരുവിനോ സമർപ്പിക്കണം.

Verse 54

एवं कृतविधि श्चैकभक्तो भोगी व्रती भवेत् । लोकद्वयस्य विप्रर्षे नात्र कार्या विचारणा ॥ ५४ ॥

ഇങ്ങനെ വിധിപൂർവ്വം കർമ്മം നിർവഹിച്ചു, साधകൻ ഏകഭക്തൻ (ഒരിക്കൽ മാത്രം ഭക്ഷിക്കുന്നവൻ), ശാസ്ത്രസമ്മത ഭോഗങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നവൻ, വ്രതധാരി ആയിരിക്കണം. ഹേ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണാ! അവൻ ഇഹപര ലോകങ്ങളുടെ മംഗളം പ്രാപിക്കുന്നു—ഇതിൽ സംശയം വേണ്ട.

Verse 55

माघशुक्लदशम्यां तु सोपवासो जितेंद्रियः । देवांनगिरसो नाम दश सम्यक्समर्चयेत् ॥ ५५ ॥

മാഘമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ദശമിയിൽ ഉപവാസത്തോടെ, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹത്തോടെ, ‘ദേവാംഗിരസ’ എന്ന പേരിലുള്ള പത്ത് ദിവ്യ ഋഷിമാരെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിക്കണം.

Verse 56

कृत्वा स्वर्णमयान्विप्र गंधाद्यैरुपचारकैः । आत्मा ह्यायुर्मनो दक्षो मदः प्राणस्तथैव च ॥ ५६ ॥

ഹേ ബ്രാഹ്മണാ! സ്വർണമയ (മൂർത്തികൾ/രൂപങ്ങൾ) നിർമ്മിച്ച് സുഗന്ധാദി ഉപചാരങ്ങളാൽ അവയെ പൂജിക്കണം; ആത്മാവുതന്നെ ആയുസ്സ്, മനസ്, ദക്ഷത, തേജസ് (മദ) കൂടാതെ പ്രാണനും ആണെന്ന് ഗ്രഹിക്കണം.

Verse 57

बर्हिष्मांश्च गविष्ठश्च दत्तः सत्यश्च ते दश । दश विप्रान्भोजयित्वा मधुरान्नेन नारद ॥ ५७ ॥

ഹേ നാരദാ! ആ പത്തിൽ ബർഹിഷ്മാൻ, ഗവിഷ്ഠ, ദത്ത, സത്യൻ മുതലായവർ ഉൾപ്പെടുന്നു. മധുരാന്നംകൊണ്ട് പത്ത് ബ്രാഹ്മണരെ ഭോജിപ്പിച്ചാൽ (വിധി സമാപിക്കുന്നു).

Verse 58

मूर्तीस्तेभ्यः प्रदद्यात्ताः स्वर्गलोकाप्तये क्रमात् । अंत्यशुक्लदशम्यां तु चतुर्दशं यमान्यजेत् ॥ ५८ ॥

സ്വർഗ്ഗലോകപ്രാപ്തിക്കായി ക്രമമായി ആ മൂർത്തികളെ അവർക്കു ദാനമായി നൽകണം. പിന്നെ അന്തിമ ശുക്ലദശമിയിൽ പതിനാലു യമങ്ങളെ ആരാധിക്കണം.

Verse 59

यमश्च धर्मराजश्च मृत्युश्चैवांतकस्तथा । वैवस्वतश्च कालश्च सर्वभूतक्षयस्तथा ॥ ५९ ॥

അവൻ യമൻ, ധർമ്മരാജൻ, മരണവും അന്തകനും എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; വൈവസ്വതൻ, കാലൻ, സർവ്വഭൂതക്ഷയകാരനും അവൻ തന്നേ।

Verse 60

औदुम्बरश्च दघ्नश्च द्वौ नीलपरमेष्ठिनौ । वृकोदरश्चचित्रश्च चित्रगुप्तश्चतुर्दश ॥ ६० ॥

ഔദുംബരനും ദഘ്നനും—ഈ രണ്ടുപേരും നീലൻ, പരമേഷ്ഠിൻ എന്ന പേരിലും പ്രസിദ്ധർ; അതുപോലെ വൃകോദരൻ, ചിത്രൻ, ചിത്രഗുപ്തൻ—ഇങ്ങനെ പതിനാലായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 61

गन्धाद्यैरुपचारैश्च समभ्यर्च्याथतर्पयेत् । तिलांबुमिश्रांजलिभिर्दर्भैः प्रत्येकशस्त्रिभिः ॥ ६१ ॥

ചന്ദനാദി ഉപചാരങ്ങളാൽ യഥാവിധി ആരാധിച്ച്, തുടർന്ന് ദർഭയോടെ എള്ളുകലർന്ന ജലാഞ്ജലികളാൽ ഓരോരുത്തർക്കും മൂന്നു പ്രാവശ്യം തർപ്പണം ചെയ്യണം।

Verse 62

ततश्च दद्यात्सूर्यार्घं ताम्रपात्रेण नारद । रक्तचंदनसंदनसंमिश्रतिलाक्षतयवांबुभिः ॥ ६२ ॥

അതിനുശേഷം, ഹേ നാരദാ, താമ്രപാത്രംകൊണ്ട് സൂര്യനു അർഘ്യം അർപ്പിക്കണം; അതിൽ രക്തചന്ദനം, സുഗന്ധചന്ദനം, എള്ള്, അക്ഷതം, യവം എന്നിവ ചേർന്ന ജലം ഉണ്ടായിരിക്കണം।

Verse 63

एहि सूर्यसहस्रांशो तेजोराशे जगत्पते । गृहाणार्घ्यं मया दत्तं भक्त्या मामनुकंपय ॥ ६३ ॥

ഹേ സഹസ്രാംശു സൂര്യദേവാ, ഹേ തേജോരാശേ ജഗത്പതേ, വരിക; ഭക്തിയോടെ ഞാൻ നൽകിയ ഈ അർഘ്യം സ്വീകരിച്ച് എനിക്കു കരുണ കാണിക്കണമേ।

Verse 64

इति मंत्रेण दत्वाऽर्घ्यं विप्रान्भोज्य चतुर्द्दश । रौप्यां सुदक्षिणां दत्वा विसृज्याश्नीत च स्वयम् ॥ ६४ ॥

ഈ മന്ത്രത്തോടെ അർഘ്യം അർപ്പിച്ച് പതിനാലു ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഭോജനം നൽകണം. തുടർന്ന് ഉത്തമമായ വെള്ളി-ദക്ഷിണ നൽകി അവരെ ആദരത്തോടെ യാത്രയാക്കി, പിന്നെ സ്വയം ഭക്ഷിക്കണം.

Verse 65

एवं कृतविधिर्विप्र धर्मराजप्रसादतः । भुक्त्वा भोगांश्च पुत्रार्थानैहिकान्देवदुर्लभान् ॥ ६५ ॥

ഹേ വിപ്രാ! ഇങ്ങനെ വിധിപൂർവ്വം കർമ്മം നിർവഹിച്ചു ധർമ്മരാജന്റെ പ്രസാദത്താൽ, ഈ ലോകത്തുതന്നെ ദേവർക്കും ദുർലഭമായ ഭോഗസൗഭാഗ്യങ്ങളും പുത്രലാഭവരവും അവൻ അനുഭവിച്ചു.

Verse 66

विमानवरमास्थाय देहांते विष्णुलोकभाक् ॥ ६६ ॥

ദേഹാന്തത്തിൽ അവൻ ശ്രേഷ്ഠ വിമാനം കയറി വിഷ്ണുലോകവാസിയായി മാറുന്നു.

Verse 67

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने चतुर्थपादे द्वादशमासस्थितदशमीव्रतनिरूपणं नामैकोनविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः ॥ ११९ ॥

ഇങ്ങനെ ശ്രീ ബൃഹന്നാരദീയപുരാണത്തിന്റെ പൂർവ്വഭാഗത്തിലെ ബൃഹദുപാഖ്യാനത്തിൽ, ചതുർത്ഥ പാദത്തിൽ, ‘ദ്വാദശമാസസ്ഥിത ദശമീവ്രതനിരൂപണം’ എന്ന നാമധേയമുള്ള നൂറ്റിപ്പത്തൊമ്പതാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.