Adhyaya 71: The King’s Remorse and the Sage’s Counsel on the Necessity of a Wife

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे औत्तममन्वन्तरे सप्ततितमोऽध्यायः । एकसप्ततितमोऽध्यायः- ७१ मार्कण्डेय उवाच तां प्रेषयित्वा राजापि स्वभर्तृगृहमङ्गनाम् । चिन्तयामास निःश्वस्य किमत्र सुकतं भवेत् ॥

ഇങ്ങനെ ശ്രീമാർകണ്ഡേയപുരാണത്തിലെ ഔത്തമ മന്വന്തരത്തിലെ എഴുപതാം അധ്യായം സമാപ്തം. എഴുപത്തൊന്നാം അധ്യായം. മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ആ സ്ത്രീയെ ഭർത്താവിന്റെ വീട്ടിലേക്കയച്ച ശേഷം രാജാവും നിശ്ശ്വാസം വിട്ട് ചിന്തിച്ചു—“ഇവിടെ ഏത് പുണ്യം, അല്ലെങ്കിൽ ഏത് സന്മാർഗം ഉണ്ടാകും?”

Verse 2

अनर्घयोग्यता कष्टं स मामाह महामनाः । वैकल्यं विप्रमुद्दिश्य तथाहायं निशाचरः ॥

“ഇത്ര യോഗ്യനായവനോടു ഇത് വേദനാജനകമായ അയോഗ്യതയാണ്!”—എന്ന് ആ മഹാത്മാവ് ബ്രാഹ്മണന്റെ കുറവ് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി എന്നോടു പറഞ്ഞു; അതുപോലെ ആ നിശാചര രാക്ഷസനും പറഞ്ഞു।

Verse 3

सोऽहं कथं करिष्यामि त्यक्ता पत्नी मया हि सा । अथवा ज्ञानदृष्टिं तं पृच्छामि मुनिसत्तमम् ॥

“ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം? കാരണം ഞാൻ അവളെ ഭാര്യയായി സത്യമായും ഉപേക്ഷിച്ചു. അല്ലെങ്കിൽ—ജ്ഞാനദൃഷ്ടിയുള്ള ആ ശ്രേഷ്ഠ മുനിയെ ഞാൻ ചോദിക്കും.”

Verse 4

सञ्चिन्त्येत्थं स भूपालः समारुह्य च तं रथम् । ययौ यत्र स धर्मात्मा त्रिकालज्ञो महामुनिः ॥

ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച് ആ രാജാവ് രഥം കയറി, ത്രികാലജ്ഞനായ ആ ധർമ്മാത്മ മഹർഷി ഉണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി।

Verse 5

अवरुह्य रथात् सोऽथ तं समेत्य प्रणम्य च । यथावृत्तं समाचख्यौ राक्षसेन समागमम् ॥

രഥത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി അവൻ മുനിയുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു നമസ്കരിച്ചു; സംഭവിച്ചതെല്ലാം യഥാവൃത്തമായി അറിയിച്ചു—രാക്ഷസനുമായുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചയും ഉൾപ്പെടെ।

Verse 6

ब्राह्मण्याः दर्शनञ्चैव दौःशील्यापगमं तथा । प्रेषणं भर्तृगेहे च कार्यमागमने च यत् ॥

(അവൻ) ബ്രാഹ്മണസ്ത്രീയെ കണ്ടത്, അപവാദത്തിന്റെ കളങ്കം നീക്കിയത്, അവളെ ഭർത്താവിന്റെ വീട്ടിലേക്കയച്ചത്, കൂടാതെ ഒരു കാര്യം ഉണ്ടായാൽ രാക്ഷസൻ വരുന്നതിനെക്കുറിച്ച് നിശ്ചയിച്ച ക്രമവും അറിയിച്ചു।

Verse 7

ऋषिरुवाच ज्ञातमेतन्मया पूर्वं यत्कृतं ते नराधिप । कार्यमागमने चैव मत्समीपे तवाखिलम् ॥

ഋഷി പറഞ്ഞു—ഹേ നരാധിപാ! നീ ചെയ്തതു ഞാൻ മുമ്പേ അറിഞ്ഞിരുന്നു; എന്റെ അടുക്കലേക്കുള്ള നിന്റെ വരവിന്റെ സമഗ്ര ഉദ്ദേശ്യവും കൂടി.

Verse 8

पृच्छ मामिह किं कार्यं मयेति उद्विग्नमानसः । त्वय्यागते महीपाल ! शृणु कार्यञ्च यत्तव ॥

‘ഇവിടെ എന്നോടു ചോദിക്കൂ—ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം?’ എന്ന് വ്യാകുലമായ മനസ്സോടെ അവൻ പറഞ്ഞു. ഹേ ഭൂമിപാലാ! നീ വന്നിരിക്കുന്നതിനാൽ, നിനക്കു സംബന്ധിച്ച കാര്യമും കേൾക്കുക.

Verse 9

पत्नी धर्मार्थकामानां कारणं प्रबलं नृणाम् । विशेषतश्च धर्मस्य सन्त्यक्तस्त्यजता हि ताम् ॥

ഭാര്യ പുരുഷന്മാർക്ക് ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം എന്നിവ നേടുന്നതിനുള്ള ശക്തമായ കാരണമാകുന്നു—പ്രത്യേകിച്ച് ധർമ്മത്തിനായി. അവളെ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ, സത്യത്തിൽ ധർമ്മം തന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചതുപോലെ ആകുന്നു.

Verse 10

अपत्नीकॊ नरो भूप ! न योग्यॊ निजकर्मणाम् । ब्राह्मणः क्षत्रियॊ वापि वैश्यः शूद्रोऽपि वा नृप ॥

ഹേ രാജാവേ! ഭാര്യയില്ലാത്ത പുരുഷൻ തന്റെ സ്വധർമ്മകർമ്മങ്ങൾക്ക് യോഗ്യനല്ല—അവൻ ബ്രാഹ്മണനായാലും, ക്ഷത്രിയനായാലും, വൈശ്യനായാലും, ശൂദ്രനായാലും, ഹേ നൃപശ്രേഷ്ഠാ.

Verse 11

त्यजता भवता पत्नीं न शोभनमनुष्ठितम् । अत्याज्यो हि यथा भर्ता स्त्रीणां भार्या तथा नृणाम् ॥

ഭാര്യയെ ഉപേക്ഷിച്ചതിൽ നീ ശരിയായി പ്രവർത്തിച്ചിട്ടില്ല. സ്ത്രീകൾ ഭർത്താവിനെ ഉപേക്ഷിക്കരുതെന്നതുപോലെ, പുരുഷന്മാരും ഭാര്യയെ ഉപേക്ഷിക്കരുത്.

Verse 12

राजोवाच भगवन् ! किं करोम्येष विपाको मम कर्मणाम् । नानुकूलानुकूलस्य यस्मात्त्यक्ता ततो मया ॥

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ ഭഗവൻ, ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം? ഇതെൻ കർമ്മഫലം. അനുകൂലമായതു തേടിയവനോടും അവൾ അനുകൂലമല്ലാതിരുന്നതിനാൽ ഞാൻ അവളെ ഉപേക്ഷിച്ചു.

Verse 13

यद्यत्करोति तत्क्षान्तं दह्यमानेन चेतसा । भगवंस्तद्वियोगार्तिभिभीतेनान्तरात्मना ॥

അവൾ എന്തു ചെയ്താലും ക്ഷമിക്കേണ്ടതാണ്; എന്റെ മനസ്സ് പശ്ചാത്താപത്തിൽ കത്തുന്നു. ഹേ പൂജ്യനേ, അവളുടെ വിരഹദുഃഖം കൊണ്ട് എന്റെ അന്തരാത്മ ഭീതിയിലാകുന്നു.

Verse 14

साम्प्रतं तु वने त्यक्ता न वेद्मि क्व नु सा गता । भक्षिताऽवापि विपिने सिंहव्याघ्रनिशाचरैः ॥

എന്നാൽ ഇപ്പോൾ, വനത്തിൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ട അവൾ എവിടെ പോയെന്നെനിക്ക് അറിയില്ല—അല്ലെങ്കിൽ കാട്ടിൽ സിംഹങ്ങളോ കടുവകളോ രാത്രിചരന്മാരോ അവളെ ഭക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ടാകാം.

Verse 15

ऋषिरुवाच न भक्षिताऽसा भूपाल ! सिंहव्याघ्रनिशाचरैः । सा त्वविप्लुतचारित्रा साम्प्रतन्तु रसातले ॥

ഋഷി പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ, അവൾ സിംഹങ്ങളാലോ കടുവകളാലോ രാത്രിചരന്മാരാലോ ഭക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല. കളങ്കമില്ലാത്ത ആചാരമുള്ള അവൾ ഇപ്പോൾ രസാതലത്തിൽ വസിക്കുന്നു.

Verse 16

राजोवाच सा नीता केन पातालमास्ते सदूषिता कथम् । अत्यद्भुतमिदं ब्रह्मन् ! यथावद्वक्तुमर्हसि ॥

രാജാവ് പറഞ്ഞു—ആരെങ്കിലും അവളെ കൊണ്ടുപോയതുകൊണ്ടാണോ അവൾ പാതാളത്തിൽ വസിക്കുന്നത്? അവൾ എങ്ങനെ മലിനമായി? ഹേ ബ്രാഹ്മണനേ, ഇത് അത്യന്തം വിസ്മയകരം—ദയവായി ശരിയായി വിശദീകരിക്കൂ.

Verse 17

ऋषिरुवाच पाताले नागराजोऽस्ति प्रख्यातश्च कपोतकः । तेन दृष्टा त्वया त्यक्ता भ्रममाणा महावने ॥

ഋഷി പറഞ്ഞു—പാതാളത്തിൽ ‘കപോതക’ എന്ന പ്രസിദ്ധനായ നാഗരാജാവുണ്ട്. നീ ഉപേക്ഷിച്ച ആ യുവതിയെ മഹാവനത്തിൽ അലഞ്ഞുതിരിയുന്നതായി അവൻ കണ്ടു.

Verse 18

सा रूपशालिनी तेन सानुरागेण पार्थिव । वेदितार्थेन पातालं नीता सा युवती तदा ॥

ഓ രാജാവേ, അവളുടെ അവസ്ഥ മനസ്സിലാക്കി മോഹിതനായ അവൻ ആ സുന്ദരിയായ യുവതിയെ പാതാളത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.

Verse 19

ततस्तस्य सुता सुभ्रूर्नन्दा नाम महीपते । भार्या मनोरमा चास्य नागराजस्य धीमतः ॥

അതിനുശേഷം, ഓ രാജാവേ, ആ ബുദ്ധിമാനായ നാഗരാജാവിന് ‘നന്ദാ’ എന്ന സുന്ദരഭ്രൂവുള്ള മകളുണ്ടായിരുന്നു; അവന്റെ ഭാര്യ ‘മനോരമാ’ ആയിരുന്നു.

Verse 20

तया मातुः सपत्नीयं सा भवित्रीति शोभना । दृष्टा स्वगेहं सा नीता गुप्ता चान्तः पुरे शुभा ॥

ആ മംഗളകരവും മനോഹരവുമായ ബാലിക (നന്ദാ) ‘ഇവൾ എന്റെ അമ്മയ്ക്ക് സഹപത്നിയാകും’ എന്നു കരുതി അവളെ കണ്ടു; അവളെ സ്വന്തം വീട്ടിലേക്കു കൊണ്ടുവന്ന് അന്തഃപുരത്തിൽ രഹസ്യമായി ഒളിപ്പിച്ചു വെച്ചു.

Verse 21

यदा तु याचिता नन्दा न ददाति नृपोत्तम । मूका भविष्यसीत्याह तदा तां तनयां पिता ॥

എന്നാൽ നന്ദയോടു ചോദിച്ചിട്ടും അവൾ അവളെ ഏല്പിച്ചില്ല, ഓ രാജശ്രേഷ്ഠാ; അപ്പോൾ അവളുടെ പിതാവ് മകളോടു പറഞ്ഞു—‘നീ മൂകയാകും.’

Verse 22

एवं शप्ता सुता तेन सा चास्ते तत्र भूपते । नीता तेनोरगेन्द्रेण धृता तत्सुतया सती ॥

അവൻ ശപിച്ചതിനാൽ, ഹേ രാജാവേ, ആ കന്യ അവിടെയേ നിലകൊണ്ടു. ആ സദ്ഗുണവതിയെ നാഗരാജൻ കൊണ്ടുവന്നു; അവന്റെ പുത്രി അവളെ അവിടെയേ തടഞ്ഞുവെച്ചു.

Verse 23

मार्कण्डेय उवाच ततो राजा परं हर्षमवाप्य तमपृच्छत । द्विजवर्यं स्वदौर्भाग्यकारणं दयितां प्रति ॥

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു— തുടർന്ന് രാജാവ് മഹാനന്ദം പ്രാപിച്ച്, തന്റെ പ്രിയ (ഭാര്യ) സംബന്ധിച്ച തന്റെ ദുര്ഭാഗ്യകാരണം ആ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണനോടു ചോദിച്ചു.

Verse 24

राजोवाच भगवन् सर्वलोकस्य मयि प्रीतिरनुत्तमा । किंनु तत्कारणं येन स्वपत्नी नातिवत्सला ॥

രാജാവ് പറഞ്ഞു— ഭഗവൻ, എല്ലാവരും എന്നോടു അതുല്യമായ സ്നേഹം കാണിക്കുന്നു; എന്നാൽ എന്റെ സ്വന്തം ഭാര്യ എനിക്കു വളരെ സ്നേഹമുള്ളവളല്ലാത്തത് എന്തുകൊണ്ട്?

Verse 25

मम चासावतीवेष्टा प्राणेभ्योऽपि महामुने । सा च मां प्रति दुःशीला ब्रूहि यत्कारणं द्विज ॥

അവൾ എനിക്ക് അത്യന്തം പ്രിയയാണ്—ഹേ മഹർഷേ, പ്രാണങ്ങളെക്കാളും പ്രിയ—എന്നിട്ടും അവൾ എന്നോടു കഠിനമായി പെരുമാറുന്നു. ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, ഇതിന്റെ കാരണം എനിക്കു പറയുക.

Verse 26

ऋषीरुवाच पाणिग्रहणकाले त्वं सूर्यभौमशनैश्चरैः । शुक्रवाचस्पतिभ्याञ्च तव भार्यावलोकिता ॥

ഋഷി പറഞ്ഞു— പാണിഗ്രഹണ (വിവാഹ) സമയത്ത് നിന്റെ ഭാര്യയുടെ മേൽ സൂര്യൻ, മംഗളം, ശനൈശ്ചരൻ, കൂടാതെ ശുക്രനും ഗുരുവും ദൃഷ്ടി (പ്രഭാവം) ചെലുത്തിയിരുന്നു.

Verse 27

तन्मुहूर्तेऽभवच्चन्द्रस्तस्याः सोमसुतस्तथा । परस्परविपक्षौ तौ ततः पार्थिव ! ते भृशम् ॥

അന്നേ നിമിഷം ചന്ദ്രൻ (സോമൻ) ഉദ്ഭവിച്ചു; അതുപോലെ അവന്റെ പുത്രൻ—സോമപുത്രനും ജനിച്ചു. തുടർന്ന്, ഹേ രാജാവേ, അവർ ഇരുവരും പരസ്പരം ഭീകര ശത്രുക്കളായി മാറി.

Verse 28

तद्गच्छ त्वं स्वधर्मेण परिपालय मेदिनीम् । पत्नी सहायः सर्वाश्च कुरु धर्मवतीः क्रियाः ॥

അതുകൊണ്ട് നീ പോകുക; നിന്റെ സ്വധർമ്മപ്രകാരം ഭൂമിയെ സംരക്ഷിക്കുക. ഭാര്യയെ സഹായിനിയായി കൂട്ടി, എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും കൃത്യങ്ങളും ധർമ്മാനുസൃതമായി നിർവഹിക്കുക.

Verse 29

मār्कण्डेय उवाच इत्युक्ते प्रणिपत्यैनमारुह्य स्यन्दनं ततः । उत्तमः पृथिवीपाल आजगाम निजं पुरम् ॥

മാർക്കണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ അദ്ദേഹത്തെ നമസ്കരിച്ചു രഥത്തിൽ കയറി. തുടർന്ന് ഭൂമിയുടെ രക്ഷകനായ ഉത്തമൻ തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.