Adhyaya 53: Rudrasarga and the Measure of the Manvantaras: Svayambhuva Manu, Priyavrata’s Line, and the Seven Dvipas

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे रुद्रसर्गाभिधानो नाम द्विपञ्चाशोऽध्यायः । त्रिपञ्चाशोऽध्यायः— क्रौष्टुकिरुवाच— स्वायम्भुवं त्वयाख्यातमेतन्मन्वन्तरञ्च यत् । तदहं भगवन् सम्यक् श्रोतुमिच्छामि कथ्यताम् ॥

ഇങ്ങനെ ശ്രീ മാർകണ്ഡേയപുരാണത്തിലെ ‘രുദ്ര-സർഗ’ എന്ന അമ്പത്തിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപിച്ചു. ഇനി അമ്പത്തിമൂന്നാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. ക്രൗഷ്ടുകി പറഞ്ഞു—സ്വായംഭുവ മനുവിനെയും ആ മന്വന്തരത്തെയും നിങ്ങൾ വിവരിച്ചു. ഭഗവൻ, അത് യഥാവിധി പൂർണ്ണവിശദമായി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ദയചെയ്ത് പറയുക.

Verse 2

मन्वन्तरप्रमाणञ्च देवा देवर्षयस्तथा । ये च क्षितीशा भगवन् देवेन्द्रश्चैव यस्तथा ॥

ഭഗവൻ, മന്വന്തരത്തിന്റെ പ്രമാണം (കാലപരിമാണം), ദേവന്മാരും ദിവ്യർഷിമാരും, ഭൂമിയിലെ രാജാക്കന്മാരും—ഇവയെല്ലാം പറയുക; അതുപോലെ ആ കാലത്തെ ഇന്ദ്രൻ ആരാണെന്നും അറിയിക്കുക.

Verse 3

मार्कण्डेय उवाच— मन्वन्तराणां संख्याता साधिका ह्येकसप्ततिः । मानुषेण प्रमाणेन शृणु मन्वन्तरं च मे ॥

മാർകണ്ഡേയൻ പറഞ്ഞു—മന്വന്തരങ്ങൾ എഴുപത്തൊന്ന് (കൂടുതലും) ആയി എണ്ണപ്പെടുന്നു. മനുഷ്യഗണന പ്രകാരം മന്വന്തരത്തിന്റെ പ്രമാണം എന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കുക.

Verse 4

त्रिंशत्कोट्यस्तु संख्याताः सहस्राणि च विंशतिः । सप्तषष्टिस्तथान्यानि नियुतानि च संख्यया ॥

അതിന്റെ പ്രമാണം മുപ്പത് കോടി, ഇരുപതിനായിരം, അതിനുമേൽ അറുപത്തേഴും; കൂടാതെ എണ്ണത്തിൽ നിയുതങ്ങൾ (പതിനായിരങ്ങൾ) കൂടി അധികമായി ചേർക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 5

मन्वन्तरप्रमाणञ्च इत्येतत् साधिकं विना । अष्टौ शतसहस्राणि दिव्यया संख्यया स्मृतम् ॥

ദേവമാന ഗണനപ്രകാരം, ‘സാധിക’ (അധിക) ഭാഗം ഒഴിവാക്കി, ഒരു മന്വന്തരത്തിന്റെ ഈ അളവ് എട്ട് ലക്ഷം എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 6

द्विपञ्चाशत्तथान्यानि सहस्राण्यधिकानि च । स्वायम्भुवो मनुः पूर्वं मनुः स्वारोचिषस्तथा ॥

ഇതിനു പുറമേ അമ്പത്തിരണ്ടായിരം കൂടി. ആദ്യം സ്വായംഭുവ മനു; അതുപോലെ (അടുത്തത്) സ്വാരോചിഷ മനു.

Verse 7

औत्तमस्तामसश्चैव रैवतश्चाक्षुषस्तथा । षडेते मनवोऽतीतास्तथा वैवस्वतोऽधुना ॥

പിന്നീട് ഔത്തമ, താമസ, റൈവത, ചാക്ഷുഷ (മനുക്കൾ). ഈ ആറു മനുക്കൾ കഴിഞ്ഞു; ഇപ്പോൾ വൈവസ്വത (മനു) ആകുന്നു.

Verse 8

सावर्णिः पञ्च रौच्याश्च भौत्याश्चागामिनस्त्वमी । एतेषां विस्तरं भूयो मन्वन्तरपरिग्रहे ॥

സാവർണി, അഞ്ചു റൗച്യർ, ഭൗത്യൻ—ഇവർ വരാനിരിക്കുന്ന മനുക്കൾ. ഇവരുടെ വിശദവിവരം പിന്നെ മന്വന്തര-പ്രകരണത്തിൽ പറയപ്പെടും.

Verse 9

वक्ष्ये देवानृषींश्चैव यक्षेन्द्राः पितरश्च ये । उत्पत्तिं संग्रहं ब्रह्मन् श्रूयतामस्य सन्ततिः ॥

ഞാൻ ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും, യക്ഷാധിപന്മാരെയും, പിതൃകളെയും കൂടി പ്രസ്താവിക്കും. കൂടാതെ ഉത്ഭവവും സംക്ഷേപവും—ഹേ ബ്രാഹ്മണാ, ഇതിന്റെ ക്രമപരമ്പര ശ്രവിക്കപ്പെടട്ടെ.

Verse 10

यच्च तेषामभूत् क्षेत्रं तत्पुत्राणां महात्मनाम् । मनोः स्वायम्भुवस्यासन् दश पुत्रास्तु तत्समाः ॥

ആ മഹാത്മപുത്രന്മാർക്കു ഏതു ഏതു ക്ഷേത്രം (ഭൂഭാഗം) ഉണ്ടായിരുന്നുവോ, അതിനൊത്ത ദേഹപ്രമാണമുള്ള സ്വായംഭുവ മനുവിന്നും പത്തു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 11

यैरियं पृथिवी सर्वा सप्तद्वीपा सपर्वता । ससमुद्राकरवती प्रतिवर्षं निवेशिता ॥

ഏഴ് ദ്വീപുകളും പർവതങ്ങളും, സമുദ്രങ്ങളും ഖനികളും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന ഈ സമസ്ത ഭൂമി അവർ വസിപ്പിക്കുകയും വർഷം വർഷമായി (പ്രദേശപ്രദേശമായി) വിഭജിച്ച് ഏർപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തു।

Verse 12

ससमुद्राकरवती प्रतिवर्षं त्रेतायुगे तथा । प्रियव्रतस्य पुत्रैस्तैः पौत्रैः स्वायम्भुवस्य च ॥

ഇങ്ങനെ ത്രേതായുഗത്തിലും സമുദ്രങ്ങളും ഖനികളും സമ്പന്നമായ ഭൂമിയെ പ്രിയവ്രതന്റെ പുത്രന്മാരും സ്വായംഭുവ (മനു)യുടെ പൗത്രന്മാരും വർഷം വർഷമായി ക്രമീകരിച്ചു।

Verse 13

प्रियव्रतात् प्रजावत्यां वीरात् कन्या व्यजायत । कन्या सा तु महाभागा कर्दमस्य प्रजापते ॥

വീരനായ പ്രിയവ്രതനും പ്രജാവതിയും ഒരു പുത്രിയെ പ്രസവിച്ചു. ആ പുണ്യവതിയായ പുത്രി പ്രജാപതി കർദമനുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു.

Verse 14

कन्ये द्वे दश पुत्रांश्च सम्राट्कुक्षी च ते उभे । तयोर्वै भ्रातरः शूराः प्रजापतिसमा दश ॥

രണ്ട് പുത്രിമാർ—സമ്രാട്, കുക്ഷി—കൂടാതെ പത്തു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവരുടെ സഹോദരന്മാരും പ്രജാപതിമാർക്കു തുല്യമായ മഹിമയുള്ള പത്തു വീരന്മാരായിരുന്നു।

Verse 15

आग्नीध्रो मेधातिथिश्च वपुष्मांश्च तथापरः । ज्योतिष्मान्द्युतिमान् भव्यः सवनः सप्त एव ते ॥

അവർ കൃത്യമായി ഏഴുപേരായിരുന്നു—ആഗ്നീധ്രൻ, മേധാതിഥി, വപുഷ്മാൻ, ജ്യോതിഷ്മാൻ, ദ്യുതിമാൻ, ഭവ്യൻ, സവനൻ।

Verse 16

प्रियव्रतोऽभ्यषिञ्चत्तान् सप्त सप्तसु पार्थिवान् । द्वीपेषु तेन धर्मेण द्वीपांश्चैव निबोध मे ॥

ആ ധർമ്മാനുസാരം പ്രിയവ്രതൻ ആ ഏഴുപേരെയും ഏഴ് ദ്വീപുകളുടെ രാജാക്കളായി അഭിഷേകം ചെയ്ത് നിയമിച്ചു. ഇനി ദ്വീപുകളുടെ പേരുകളും വിഭജനങ്ങളും എന്നിൽ നിന്നു കേൾക്കുക.

Verse 17

जम्बुद्वीपे तथाग्नीध्रं राजानं कृतवान् पिता । प्लक्षद्वीपेश्वरश्चापि तेन मेधातिथिः कृतः ॥

ജംബൂദ്വീപിൽ പിതാവ് ആഗ്നീധ്രനെ രാജാവായി നിയമിച്ചു. പ്ലക്ഷദ്വീപിന്റെ അധിപനായി മേധാതിഥിയെയും നിയമിച്ചു.

Verse 18

शाल्मलेस्तु वपुष्मन्तं ज्योतिष्मन्तं कुशाह्वये । क्रौञ्चद्वीपे द्युतिमन्तं भव्यं शाकाह्वयेश्वरम् ॥

ശാല്മലദ്വീപിൽ വപുഷ്മാനെ, കുശ എന്ന ദ്വീപിൽ ജ്യോതിഷ്മാനെ, ക്രൗഞ്ചദ്വീപിൽ ദ്യുതിമാനെ, കൂടാതെ ശാക എന്ന ദ്വീപിന്റെ അധിപനായി ഭവ്യനെയും നിയമിച്ചു.

Verse 19

पुष्कराधिपतिं चापि सवनं कृतवान् सुतम् । महावीतो धातकीश्च पुष्कराधिपतेः सुतौ ॥

അവൻ തന്റെ പുത്രൻ സവനനെ പുഷ്കരദ്വീപിന്റെ ഭരണാധികാരിയാക്കി. ആ പുഷ്കരാധിപതിക്ക് മഹാവീതനും ധാതകിയും എന്ന രണ്ടു പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 20

द्विधा कृत्वा तयोर्वर्षं पुष्करे संन्यवेशयत् । भव्यस्य पुत्राः सप्तासन्नामतस्तान्निबोध मे ॥

അവൻ ആ വർഷത്തെ രണ്ടായി വിഭജിച്ച് അവരെ പുഷ്കരത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു. ഭവ്യന് ഏഴ് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു—അവരുടെ നാമങ്ങൾ എന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കുക.

Verse 21

जलदश्च कुमारश्च सुकुमारो मनीवकः । कुशोत्तरोऽथ मेधावी सप्तमस्तु महाद्रुमः ॥

ജലദ, കുമാര, സുകുമാര, മണീവക, കുശോത്തര, മേധാവി—ഏഴാമൻ മഹാദ്രുമൻ ആയിരുന്നു.

Verse 22

तन्नामकानि वर्षाणि शाकद्वीपे चकार सः । तथा द्युतिमतः सप्त पुत्रास्तांश्च निबोध मे ॥

ശാകദ്വീപിലെ വർഷങ്ങൾക്ക് അവൻ അതേ നാമങ്ങൾ തന്നെയാക്കി. അതുപോലെ ദ്യുതിമതിനും ഏഴ് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു—അവരെയും എന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കുക.

Verse 23

कुशलो मनुगश्चोष्णः प्राकरश्चार्थकारकः । मुनिश्च दुन्दुभिश्चैव सप्तमः परिकीर्तितः ॥

കുശല, മനുഗ, ഓഷ്ണ, പ്രാകര, അർഥകാരക, മുനി, ദുന്ദുഭി—ഇവരാണ് ഏഴ് പുത്രന്മാർ എന്ന് പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 24

तेषां स्वनामधेयानि क्रौञ्चद्वीपे तथाभवन् । ज्योतिष्मतः कुशद्वीपे पुत्रनामाङ्कितानि वै ॥

ക്രൗഞ്ചദ്വീപിൽ പ്രദേശങ്ങൾ തങ്ങളുടെ തന്നെ നാമങ്ങളാൽ പ്രസിദ്ധമായി. കുശദ്വീപിലും ജ്യോതിഷ്മതിന്റെ പുത്രന്മാരുടെ നാമങ്ങളാൽ തന്നെ പ്രദേശങ്ങൾ അടയാളപ്പെട്ടു.

Verse 25

तत्रापि सप्त वर्षाणि तेषां नामानि मे शृणु । उद्भिदं वैष्णवञ्चैव सुरथं लम्बनं तथा ॥

അവിടെയും ഏഴ് വർഷങ്ങൾ ഉണ്ട്; അവയുടെ നാമങ്ങൾ എന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കുക—ഉദ്ഭിദാ, വൈഷ്ണവ, സുരഥ, ലംബന।

Verse 26

धृतिमत् प्राकरञ्चैव कापिलं चापि सप्तमम् । वपुष्मतः सुताः सप्त शाल्मलेशस्य चाभवन् ॥

ധൃതിമത്, പ്രാകാര, കാപില എന്നിവരും (നാമമായി) ഉണ്ടായിരുന്നു—ഏഴാമതായി. ശാൽമലദ്വീപത്തിന്റെ അധിപനായ വപുഷ്മാനിന്നും ഏഴ് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 27

श्वेतश्च हरितश्चैव जीमूतो रोहितस्तथा । वैद्युतो मानसश्चैव केतुमान् सप्तमस्तथा ॥

ശ്വേത, ഹരിത, ജീമൂത, രോഹിത, വൈദ്യുത, മാനസ—അതുപോലെ ഏഴാമൻ കേതുമാൻ.

Verse 28

तथैव शाल्मले तेषां समनामानि सप्त वै । सप्त मेधातिथेः पुत्राः प्लक्षद्वीपेश्वरस्य वै ॥

അതുപോലെ ശാൽമലദ്വീപിലും അവരുടേതേ നാമങ്ങളാൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഏഴ് പ്രദേശങ്ങൾ പ്രസിദ്ധമായിരുന്നു. പ്ലക്ഷദ്വീപത്തിന്റെ അധിപനായ മേധാതിഥിക്കും ഏഴ് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 29

येषां नामाङ्कितैर्वर्षैः प्लक्षद्वीपस्तु सप्तधा । पूर्वं शाकभवं वर्षं शिशिरन्तु सुखोदयम् ॥

അവരുടെ നാമങ്ങളാൽ അടയാളപ്പെടുത്തിയ വർഷങ്ങളാൽ പ്ലക്ഷദ്വീപം ഏഴായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടു. ആദ്യ പ്രദേശം ശാകഭവം; മറ്റൊന്ന് ശിശിരം, അത് സുഖോദയം എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 30

आनन्दञ्च शिवञ्चैव क्षेमकञ्च ध्रुवन्तथा । प्लक्षद्वीपादिभूतेषु शाकद्वीपान्तिमेषु वै ॥

പ്ലക്ഷദ്വീപം മുതൽ ആരംഭിച്ച് അന്തിമമായ ശാകദ്വീപം വരെ ഉള്ള ദേശങ്ങളിൽ ‘ആനന്ദ’, ‘ശിവ’, ‘ക്ഷേമക’, ‘ധ്രുവ’ എന്നീ നാമങ്ങൾ പ്രസിദ്ധമാണ്।

Verse 31

ज्ञेयः पञ्चसु धर्मश्च वर्णाश्रमविभागजः । नित्यः स्वाभाविकश्चैव अहिंसाविधिवर्धितः ॥

ആ അഞ്ചു പ്രദേശങ്ങളിൽ വർണ്ണ-ആശ്രമ വിഭജനത്തിൽ നിന്നാണ് ധർമ്മം ഉദ്ഭവിക്കുന്നത് എന്ന് അറിയുക. ആ ധർമ്മം നിത്യവും സ്വാഭാവികവും ആകുന്നു; അഹിംസാനിയമം അതിനെ കൂടുതൽ ദൃഢമാക്കുന്നു।

Verse 32

पञ्चस्वेतेषु वर्षेषु सर्वसाधारणः स्मृतः । अग्नीध्राय पिता पूर्वं जम्बूद्वीपं ददौ द्विज ॥

ആ അഞ്ചു വർഷങ്ങളിൽ ധർമ്മം എല്ലാവർക്കും പൊതുവായതെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ഹേ ദ്വിജാ! പൂർവ്വം അവന്റെ പിതാവ് അഗ്നീധ്രനു ജംബൂദ്വീപം ദാനം ചെയ്തു।

Verse 33

तस्य पुत्रा बभूवुर्हि प्रजापतिसमा नव । ज्येष्ठो नाभिरिति ख्यातस्तस्य किंपुरुषो 'नुजः ॥

അവന് ഒമ്പത് പുത്രന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു, പ്രജാപതിമാരെപ്പോലെ. മൂത്തവൻ ‘നാഭി’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധൻ; അവന്റെ ഇളയ സഹോദരൻ ‘കിംപുരുഷ’ ആയിരുന്നു।

Verse 34

हरिवर्षस्तृतीयस्तु चतुर्थो 'भूदिलावृतः । वश्यश्च पञ्चमः पुत्रो हिरण्यः षष्ठ उच्यते ॥

മൂന്നാമത്തെ പുത്രൻ ‘ഹരിവർഷ’; നാലാമൻ ‘ഇലാവൃത’. അഞ്ചാമത്തെ പുത്രൻ ‘വശ്യ’; ആറാമൻ ‘ഹിരണ്യ’ എന്നു പറയപ്പെടുന്നു।

Verse 35

कुरुस्तु सप्तमस्तेषां भद्राश्वश्चाष्टमः स्मृतः । नवमः केतुमालश्च तन्नाम्ना वर्षसंस्थितिः ॥

അവരിൽ കുരു ഏഴാമൻ; ഭദ്രാശ്വൻ എട്ടാമനെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ഒൻപതാമൻ കേതുമാലൻ; അതേ നാമത്താൽ ആ വർഷം (പ്രദേശം) സ്ഥാപിതമായി.

Verse 36

यानि किपुरुषाद्यानि वर्जयित्वा हिमाह्वयम् । तेषां स्वबावतः सिद्धिः सुखप्राया ह्यत्नतः ॥

കിംപുരുഷാദി വർഷങ്ങളെയും ‘ഹിമ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന വർഷത്തെയും ഒഴിവാക്കി, മറ്റു വർഷങ്ങളിൽ സിദ്ധി സ്വാഭാവികമായി തന്നെ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. അവിടെ ജീവിതം മിക്കവാറും സുഖമയമാണ്; പരിശ്രമമില്ലാതെ തന്നെ പ്രാപ്തി ലഭിക്കുന്നു.

Verse 37

विपर्ययो न तेष्वस्ति जरा मृत्युभयं न च । धर्माधर्मौ न तेष्वास्तां नोत्तमाधममध्यमाः ॥

അവരിൽ ഇടിവോ വിപരീതതയോ ഇല്ല; ജരയും ഇല്ല, മരണഭയവും ഇല്ല. അവർക്കു ധർമ്മമില്ല, അധർമ്മമില്ല; ഉത്തമ-അധമ-മധ്യമ എന്ന ഭേദവും ഇല്ല.

Verse 38

न वै चतुर्युगावस्था नार्तवा ऋतवो न च । आग्नीध्रसूनोर्नाभेस्तु ऋषभो 'भूत् सुतो द्विज ॥

അവിടെ നാലു യുഗങ്ങളുടെ ക്രമവ്യവസ്ഥയില്ല; മാസാന്തര ഋതുക്കളുമില്ല, സ്ഥിരമായ ഋതുചക്രവും ഇല്ല. എന്നാൽ അഗ്നീധ്രന്റെ പുത്രനായ നാഭിക്കു, ഹേ ദ്വിജ, ഋഷഭൻ പുത്രനായി ജനിച്ചു.

Verse 39

ऋषभाद्भरतो जज्ञे वीरः पुत्रशताद्वरः । सो 'भिषिच्यर्षभः पुत्रं महाप्रव्राज्यमास्थितः ॥

ഋഷഭനിൽ നിന്ന് ആ വീരൻ ഭരതൻ ജനിച്ചു—അവന്റെ നൂറു പുത്രന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ. പുത്രനെ അഭിഷേകം ചെയ്ത്, ഋഷഭൻ മഹാപ്രവ്രാജ്യ (മഹാസന്ന്യാസ) ജീവിതത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.

Verse 40

तपस्तेपे महाभागः पुलहाश्रमसंश्रयः । हिमाह्विं दक्षिणं वर्षं भरताय पिता ददौ ॥

പുലഹാശ്രമം ആശ്രയിച്ച് ആ ഭാഗ്യവാൻ തപസ്സു ചെയ്തു. അവന്റെ പിതാവ് ‘ഹിമാഹ്വ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന ദക്ഷിണപ്രദേശം ഭരതനു നൽകി.

Verse 41

तस्मात् तु भारतं वर्षं तस्य नाम्ना महात्मनः । भतस्याप्यभूत् पुत्रः सुमतिर्नाम धार्मिकः ॥

അതുകൊണ്ട് ആ മഹാത്മാവിന്റെ നാമത്തിൽ ഈ ദേശം ‘ഭാരതവർഷം’ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ടു. അവനു സുമതി എന്ന പേരുള്ള ധർമ്മാത്മനായ പുത്രനും ഉണ്ടായി.

Verse 42

तस्मिन् राज्यं समावेश्य भरतोऽपि वनं ययौ । एतेषां पुत्रपौत्रैस्तु सप्तद्वीपा वसुन्धरा ॥

അവനെ രാജ്യം ഏല്പിച്ച് ഭരതനും വനത്തിലേക്കു പോയി. ഇവരുടെ പുത്രന്മാരും പൗത്രന്മാരും ഏഴ് ദ്വീപുകളോടുകൂടിയ ഭൂമിയെ ഭോഗിക്കുകയും ഭരിക്കുകയും ചെയ്തു.

Verse 43

प्रियव्रतस्य पुत्रैस्तु भुक्त्वा स्वायम्भुवेऽन्तरे । एष स्वायम्भुवः सर्गः कथितस्ते द्विजोत्तम ॥

ഇങ്ങനെ സ്വായംഭുവ മന്വന്തരത്തിൽ പ്രിയവ്രതന്റെ പുത്രന്മാർ ഭൂമിയെ ഭരിച്ചു. ഹേ ദ്വിജോത്തമാ, ഈ സ്വായംഭുവ സൃഷ്ടിവൃത്താന്തം നിനക്കു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.

Verse 44

पूर्वमन्वन्तरे सम्यक् किमन्यत् कथयामि ते ॥

ഇപ്പോൾ മുൻപത്തെ മന്വന്തരത്തെക്കുറിച്ച്—ക്രമമായി ഞാൻ നിനക്കു ഇനി എന്തു വിവരിക്കണം?