Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

Adhyaya 53Rudrasarga and the Measure of the Manvantaras: Svayambhuva Manu, Priyavrata’s Line, and the Seven Dvipas

आग्नीध्रो मेधातिथिश्च वपुष्मांश्च तथापरः ।

ज्योतिष्मान्द्युतिमान् भव्यः सवनः सप्त एव ते ॥

āgnīdhro medhātithiś ca vapuṣmāṃś ca tathāparaḥ |

jyotiṣmān dyutimān bhavyaḥ savanaḥ sapta eva te ||

അവർ കൃത്യമായി ഏഴുപേരായിരുന്നു—ആഗ്നീധ്രൻ, മേധാതിഥി, വപുഷ്മാൻ, ജ്യോതിഷ്മാൻ, ദ്യുതിമാൻ, ഭവ്യൻ, സവനൻ।

आग्नीध्रःĀgnīdhra (name)
आग्नीध्रः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootआग्नीध्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
मेधातिथिःMedhātithi (name)
मेधातिथिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमेधातिथि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
वपुष्मान्Vapuṣmān (name)
वपुष्मान्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootवपुष्मत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessive stem)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner: 'thus/likewise')
अपरःanother (one)
अपरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifier)
ज्योतिष्मान्Jyotiṣmān (name)
ज्योतिष्मान्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootज्योतिष्मत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त
द्युतिमान्Dyutimān (name)
द्युतिमान्:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootद्युतिमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त
भव्यःBhavya (name)
भव्यः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootभव्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सवनःSavana (name)
सवनः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसवन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सप्तseven
सप्त:
Visheshana (विशेषण/quantifier)
TypeAdjective
Rootसप्त (प्रातिपदिक/संख्याशब्द)
Formसंख्यावाचक, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचनार्थे (numeral used predicatively: 'seven')
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय (particle of emphasis)
तेthey
ते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (Nominative plural: 'they')
Narrative section (listing of rulers)
Priyavrata
CosmologyGeographyGenealogySapta-dvipa rulers

FAQs

Names emphasizing light/splendor (jyotis/dyuti) reflect the ideal king as an illuminator—one who makes dharma visible through governance.

Vaṃśānucarita combined with cosmography: the genealogical list immediately functions as an administrative map of the world.

Seven rulers for seven dvīpas echoes the sevenfold cosmic pattern; it can be read as seven ‘powers’ distributing order across the manifested plane.