Adhyaya 189

Verse 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठके २६ श्लोक मिलाकर कुल २६३ “लोक हैं।) नफमरशा+ (0) असऔ मनन - ऊर्ध्वविस्तृतदोर्माने तालमित्यभिधीयते। इस वचनके अनुसार एक मनुष्य अपनी बाँहको ऊपर उठाकर खड़ा हो तो उस हाथसे लेकर पैरतककी लम्बाईको “ताल” कहते हैं। एकोननवर्त्याधेकशततमो ध्याय: अर्जुन और भीमसेनके द्वारा कर्ण तथा शल्यकी पराजय द्रौोपदीसहित भीम-अर्जुनका अपने डेरेपर जाना वैशम्पायन उवाच अजिनानि विधुन्वन्त: करकांश्व द्विजर्षभा: । ऊचुस्ते भीर्न कर्तव्या वयं योत्स्यामहे परान्‌

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— മൃഗചർമ്മങ്ങളും കമണ്ഡലുക്കളും കുലുക്കിക്കൊണ്ട് ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠർ പറഞ്ഞു— “ഭയപ്പെടേണ്ട; ഞങ്ങളാണ് ശത്രുക്കളോടു യുദ്ധം ചെയ്യുക.”

Verse 2

तानेवं वदतो विप्रानर्जुन: प्रहसन्निव । उवाच प्रेक्षका भूत्वा यूयं तिष्ठथ पार्श्चत:,इस प्रकारकी बातें करनेवाले उन ब्राह्मणोंसे अर्जुनने हँसते हुए-से कहा--“आपलोग दर्शक होकर बगलमें चुपचाप खड़े रहें

അങ്ങനെ പറയുന്ന വിപ്രന്മാരോട് അർജുനൻ പുഞ്ചിരിയോടെ പറഞ്ഞു— “നിങ്ങൾ പ്രേക്ഷകരായി വശത്ത് നിശ്ശബ്ദമായി നിൽക്കുക.”

Verse 3

अहमेनानजिद्याग्रै: शतशो विकिरज्छरै: | वारयिष्यामि संक्रुद्धान्‌ मन्त्रराशीविषानिव

“ഞാൻ ഒറ്റയ്ക്കുതന്നെ മൂർച്ചയുള്ള അഗ്രമുള്ള നൂറുകണക്കിന് അമ്പുകൾ വർഷിപ്പിച്ച്, ക്രോധത്തിൽ കത്തുന്ന ഈ ശത്രുക്കളെ തടയും— മന്ത്രവിദഗ്ധർ മന്ത്രബലത്തോടെ വിഷസർപ്പങ്ങളെ അടക്കുന്നതുപോലെ.”

Verse 4

इति तद्‌ धनुरानम्य शुल्कावाप्त॑ं महाबल: । भ्रात्रा भीमेन सहितस्तस्थौ गिरिरिवाचल:

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മഹാബലനായ അർജുനൻ സ്വയംവരത്തിൽ ശുല്കമായി ലഭിച്ച വില്ല് വളച്ച് അതിൽ പ്രത്യഞ്ച കെട്ടി; ലക്ഷ്യഭേദത്തിനായി സജ്ജനായി കൈയിൽ പിടിച്ച് സഹോദരൻ ഭീമസേനനോടൊപ്പം പർവതംപോലെ അചലമായി നിന്നു.

Verse 5

ततः कर्णमुखानू्‌ दृष्ट्‌वा क्षत्रियान्‌ युद्धदुर्मदान्‌ । सम्पेततुरभीतौ तौ गजौ प्रतिगजानिव

അനന്തരം കർണ്ണനെ മുൻപാക്കി യുദ്ധമദത്തിൽ ഉന്മത്തരായ ക്ഷത്രിയരെ വരുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ, ആ രണ്ടു സഹോദരരും ഭയമില്ലാതെ അവരിലേക്കു പാഞ്ഞുകയറി—പ്രതിഗജങ്ങളിലേക്കു മദിച്ച രണ്ടു ഗജങ്ങൾ ചാടുന്നതുപോലെ.

Verse 6

ऊचुश्न वाच: परुषास्ते राजानो युयुत्सव: । आहवे हि द्विजस्यापि वधो दृष्टो युयुत्मत:

അപ്പോൾ യുദ്ധോത്സുകരായ ആ രാജാക്കന്മാർ കഠിനവാക്കുകൾ പറഞ്ഞു—“യുദ്ധത്തിനുതന്നെ ഉത്സുകനായാൽ, രണഭൂമിയിൽ ദ്വിജന്റെ വധവും ശാസ്ത്രസമ്മതമെന്നു കണ്ടിട്ടുണ്ട്.”

Verse 7

इत्येवमुक्त्वा राजान: सहसा दुद्रुवुर्द्धिजान । ततः: कर्णो महातेजा जिष्णुं प्रति ययौ रणे,यों कहकर वे राजालोग सहसा ब्राह्मणोंकी ओर दौड़े। महातेजस्वी कर्ण अर्जुनकी ओर युद्धके लिये बढ़ा

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ രാജാക്കന്മാർ പെട്ടെന്ന് ദ്വിജന്മാരുടെ നേരെ പാഞ്ഞു. തുടർന്ന് മഹാതേജസ്സനായ കർണ്ണൻ രണത്തിൽ ജിഷ്ണുവായ (അർജുനന്റെ) നേരെ മുന്നേറി.

Verse 8

युद्धार्थी वासिताहेतोर्गज: प्रतिगजं यथा । भीमसेनं ययौ शल्यो मद्राणामी श्वरो बली

പെൺആനയ്ക്കുവേണ്ടി യുദ്ധിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ ഒരു ഗജം പ്രതിഗജത്തെ നേരിടാൻ മുന്നേറുന്നതുപോലെ, മദ്രന്മാരുടെ അധീശ്വരനായ ബലവാൻ ശല്യൻ ഭീമസേനനെ യുദ്ധത്തിൽ ഏറ്റുമുട്ടാൻ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 9

दुर्योधनादय: सर्वे ब्राह्म॒णैः सह संगता: । मृदुपूर्वमयत्नेन प्रत्ययुध्यंस्तदाहवे

അപ്പോൾ ദുര്യോധനാദികൾ എല്ലാവരും ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം ഒന്നിച്ചുകൂടി, ആ യുദ്ധഭൂമിയിൽ വലിയ പരിശ്രമമില്ലാതെ, മര്യാദയുടെ പേരിൽ—കളിപോലെ—മൃദുവായി പരസ്പരം പ്രതിയുദ്ധം തുടങ്ങി।

Verse 10

ततो्र्जुन: प्रत्यविध्यदापतन्तं शितै: शरै: । कर्ण वैकर्तनं श्रीमान्‌ विकृष्प बलवद्‌ धनु:,तब तेजस्वी अर्जुनने अपने धनुषको जोरसे खींचकर अपनी ओर वेगसे आते हुए सूर्यपुत्र कर्णको कई तीक्ष्ण बाण मारे

അപ്പോൾ ശ്രീമാൻ അർജുനൻ ധനുസ്സിനെ ശക്തിയായി വലിച്ച്, തന്റെ നേരെ വേഗത്തിൽ പാഞ്ഞുവരുന്ന സൂര്യപുത്രൻ വൈകർത്തനൻ കർണ്ണനെ അനേകം തീക്ഷ്ണശരങ്ങളാൽ ഭേദിച്ചു।

Verse 11

तेषां शराणां वेगेन शितानां तिग्मतेजसाम्‌ | विमुह्यमानो राधेयो यत्नात्‌ तमनुधावति,उन दुःसह तेजवाले तीखे बाणोंके वेगपूर्वक आघातसे राधानन्दन कर्णको मूर्च्छा आने लगी। वह बड़ी कठिनाईसे अर्जुनकी ओर बढ़ा

അസഹ്യമായ തേജസ്സുള്ള തീക്ഷ്ണശരങ്ങളുടെ വേഗമേറിയ പ്രഹാരത്തിൽ രാധേയൻ കർണ്ണൻ തലചുറ്റി ബോധം മങ്ങിത്തുടങ്ങി; എങ്കിലും വലിയ പരിശ്രമത്തോടെ സ്വയം പിടിച്ചുനിർത്തി അർജുനനെ പിന്തുടർന്ന് മുന്നേറി।

Verse 12

तावुभावप्यनिर्देश्यौ लाघवाज्जयतां वरौ । अयुध्येतां सुसंरब्धावन्योन्यविजिगीषिणौ

വിജയവീരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠരായ ആ ഇരുവരും കൈകളുടെ ചാപല്യത്തിൽ അതുല്യർ; ആരാണ് മേൽ ആരാണ് കീഴ് എന്ന് നിർണ്ണയിക്കാനാവാത്തവർ. പരസ്പരം ജയിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ, ഉഗ്രകോപത്തോടെ അവർ യുദ്ധം ചെയ്തു।

Verse 13

कृते प्रतिकृतं पश्य पश्य बाहुबलं च मे । इति शूरार्थवचनैरभाषेतां परस्परम्‌

അവർ പരസ്പരം പറഞ്ഞു—“നോക്കൂ, നീ ചെയ്തതിനു ഞാൻ പ്രതികൃതം ചെയ്തു; നോക്കൂ എന്റെ ഭുജബലം!”—ഇങ്ങനെ വീരാർത്ഥവചനങ്ങളാൽ അവർ തമ്മിൽ തമ്മിൽ വെല്ലുവിളിച്ചു।

Verse 14

ततोडअर्जुनस्य भुजयोर्वीर्यमप्रतिमं भुवि । ज्ञात्वा वैकर्तनः कर्ण: संरब्ध: समयोधयत्‌

അപ്പോൾ ഭൂമിയിൽ അർജുനന്റെ ഭുജവീര്യത്തിന് തുല്യം ഇല്ലെന്ന് അറിഞ്ഞ സൂര്യപുത്രൻ വൈകർത്തനൻ കർണ്ണൻ ക്രോധത്തിൽ ജ്വലിച്ച് ദൃഢമായി അവനോട് യുദ്ധം തുടങ്ങി।

Verse 15

अर्जुनेन प्रयुक्तांस्तान्‌ बाणान्‌ वेगवतस्तदा । प्रतिहत्य ननादोच्चै: सैन्यानि तदपूजयन्‌

അപ്പോൾ അർജുനൻ പ്രയോഗിച്ച ആ വേഗമേറിയ അമ്പുകളെ പ്രതിഹതിച്ച് കർണ്ണൻ ഉച്ചത്തിൽ സിംഹനാദം മുഴക്കി; സൈന്യങ്ങൾ എല്ലാം അവന്റെ ആ അത്ഭുതകൃത്യത്തെ പ്രശംസിച്ചു।

Verse 16

कर्ण उवाच तुष्यामि ते विप्रमुख्य भुजवीर्यस्य संयुगे । अविषादस्य चैवास्य शत्त्रास्त्रविजयस्थ च

കർണ്ണൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ! യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ ഭുജവീര്യം കണ്ടു ഞാൻ തൃപ്തനാകുന്നു. നിനക്കിൽ ക്ഷീണമോ വിഷാദമോ യാതൊരു ലക്ഷണവും ഇല്ല; നീ ശസ്ത്രാസ്ത്രങ്ങളെ ജയിച്ച് അവയെ വശപ്പെടുത്തിയതുപോലെ തോന്നുന്നു।

Verse 17

किं त्वं साक्षाद्‌ धनुर्वेदो रामो वा विप्रसत्तम | अथ साक्षाद्धरिहय: साक्षाद्‌ वा विष्णुरच्युत:

ഹേ വിപ്രസത്തമാ! നീ സാക്ഷാൽ ധനുർവേദമോ, അല്ലെങ്കിൽ പരശുരാമനോ? അതോ ഹരിഹയങ്ങളുടെ അധിപനായ ഇന്ദ്രനോ, അല്ലെങ്കിൽ സാക്ഷാൽ അച്യുതനായ വിഷ്ണുവോ?

Verse 18

आत्मप्रच्छादनार्थ वै बाहुवीर्यमुपाश्रित: । विप्ररूप॑ विधायेदं मन्ये मां प्रतियुध्यसे

നിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വരൂപം മറയ്ക്കാനായി ഭുജവീര്യത്തെ ആശ്രയിച്ച് ഈ ബ്രാഹ്മണവേഷം ധരിച്ചു നീ എന്നോടു യുദ്ധം ചെയ്യുന്നു എന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു।

Verse 19

न हि मामाहवे क्रुद्धमन्य: साक्षाच्छचीपते: । पुमान्‌ योधयितु शक्त: पाण्डवाद्‌ वा किरीटिन:

കർണ്ണൻ പറഞ്ഞു— യുദ്ധത്തിൽ ഞാൻ ക്രുദ്ധനായാൽ, ശചീപതി ഇന്ദ്രൻ തന്നെയോ കിരീടധാരിയായ പാണ്ഡവൻ അർജുനനോ ഒഴികെ മറ്റൊരു മനുഷ്യനും എന്നെ നേരിട്ട് പോരാടാൻ ശേഷിയുള്ളവനല്ല।

Verse 20

तमेवं वादिनं तत्र फाल्गुन: प्रत्यभाषत । नास्मि कर्ण थनुर्वेदो नास्मि राम: प्रतापवान्‌,कर्णके ऐसा कहनेपर अर्जुनने उसे इस प्रकार उत्तर दिया--'कर्ण! न तो मैं धनुर्वेद हूँ और न प्रतापी परशुराम”

കർണ്ണൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവിടെ ഫാൽഗുണൻ (അർജുനൻ) അവനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു— “കർണ്ണാ! ഞാൻ ധനുർവേദം തന്നെയല്ല; ഞാൻ പ്രതാപവാനായ രാമൻ (പരശുരാമൻ) കൂടിയല്ല।”

Verse 21

ब्राह्मणो5स्मि युधां श्रेष्ठ: सर्वशस्त्रभूतां वर: । ब्राह्मे पौरंदरे चास्त्रे नेष्ठितो गुरुशआसनात्‌

കർണ്ണൻ പറഞ്ഞു— “യുദ്ധശ്രേഷ്ഠനേ! ഞാൻ ബ്രാഹ്മണൻ; ആയുധധാരികളിൽ ഞാൻ അഗ്രഗണ്യൻ. ബ്രഹ്മാസ്ത്രത്തിലും പൗരന്ദര (ഇന്ദ്ര) അസ്ത്രത്തിലും ഗുരുവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞാൻ പൂർണ്ണമായി പരിശീലിതനാണ്।”

Verse 22

वैशम्पायन उवाच एवमुक्तस्तु राधेयो युद्धात्‌ कर्णो न्यवर्तत

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— “ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ രാധേയൻ—കർണ്ണൻ—യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറി.”

Verse 23

अपरस्मिन्‌ वनोद्देशे वीरोी शल्यवृकोदरौ

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— “അതേ സമയം വനത്തിലെ മറ്റൊരു പ്രദേശത്ത് ശല്യനും വൃകോദരനും (ഭീമൻ)—ഇരുവരും മഹാവീരർ—ആ സ്ഥലത്തെയേ റണഭൂമിയാക്കി പരസ്പരം വെല്ലുവിളിച്ച്, മദിച്ച രണ്ട് ഗജേന്ദ്രന്മാരെപ്പോലെ യുദ്ധം ചെയ്തു. ഇരുവരും വിദ്യയിലും ബലത്തിലും യുദ്ധകലകളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ ആയിരുന്നു।”

Verse 24

बलिनीौ युद्धसम्पन्नौ विद्यया च बलेन च । अन्योन्यमाह्दयन्तौ तु मत्ताविव महागजौ

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—വിദ്യയും ബലവും യുദ്ധകലയും പൂർണ്ണമായി അഭ്യസിച്ച മഹാബലികളായ ശല്യനും ഭീമസേനനും മറ്റൊരു സ്ഥലത്തെ യുദ്ധഭൂമിയാക്കി പരസ്പരം വെല്ലുവിളിച്ച് മദിച്ച മഹാഗജങ്ങളെപ്പോലെ പടയൊരുക്കി ഏറ്റുമുട്ടി. ധർമ്മയുദ്ധത്തിന്റെ കളത്തിൽ അവരുടെ മത്സരഭാവം വീര്യം കൂടുതൽ ഉഗ്രമാക്കി.

Verse 25

मुष्टिभिर्जानुभिश्वैव निघ्नन्तावितरेतरम्‌ । प्रकर्षणाकर्षणयोरभ्याकर्षविकर्षणै:

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—അവർ ഇരുവരും മുഷ്ടികളാലും മുട്ടുകളാലും പരസ്പരം പ്രഹരിക്കാൻ തുടങ്ങി. വലിച്ചിഴയ്ക്കലും തള്ളലും നിറഞ്ഞ പിടിവാശിപ്പോരിൽ ഒരിക്കൽ അടുത്തേക്ക് വലിച്ചു, മറ്റൊരിക്കൽ അകറ്റി തള്ളി; ലക്ഷ്യം ഒന്നേ—എതിരാളിയുടെ തുലനം തെറ്റിച്ച് നിലത്തടിക്കുക.

Verse 26

आचर्कर्षतुरन्योन्यं मुष्टिभिश्वापि जघ्नतुः । ततश्नट्चटाशब्द: सुघोरो हूभवत्‌ तयो:

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—അവർ പരസ്പരം വലിച്ചിഴച്ച് മുഷ്ടികളാൽ അടിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു. അപ്പോൾ അവരുടെ പ്രഹാരങ്ങളിൽ നിന്ന് അതിഭീകരമായ ‘ചട്-ചട്’ ശബ്ദം ഉയർന്നു—കല്ലുകൾ കൂട്ടിയിടിക്കുന്നതുപോലെ. കുറേ നേരം ആ സമരത്തിൽ അവർ തമ്മിൽ വലിച്ചും തള്ളിയും തുടർന്നു.

Verse 27

पाषाणसम्पातनिभीै: प्रहारैरभिजध्नतु: । मुहूर्त तौ तदान्योन्यं समरे पर्यकर्षताम्‌

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—കല്ലുകൾ ഇടിച്ചിടിക്കുന്നതുപോലെ മുഴങ്ങുന്ന പ്രഹാരങ്ങളാൽ അവർ പരസ്പരം അടിച്ചു. കുറേ നേരം ആ സമരത്തിൽ അവർ തമ്മിൽ വലിച്ചും തള്ളിയും നിന്നു; സംയമത്തേക്കാൾ ശരീരബലമാണ് മേൽക്കൈ നേടിയതെന്നപോലെ.

Verse 28

ततो भीम: समुत्क्षिप्य बाहुभ्यां शल्यमाहवे । अपातयत्‌ कुरुश्रेष्ठो ब्राह्मणा जहसुस्तदा,तदनन्तर कुरुश्रेष्ठ भीमसेनने दोनों हाथोंसे शल्यको ऊपर उठाकर उस युद्धभूमिमें पटक दिया। यह देख ब्राह्मणलोग हँसने लगे

അപ്പോൾ കുരുശ്രേഷ്ഠനായ ഭീമൻ യുദ്ധത്തിനിടയിൽ ഇരുകൈകളാലും ശല്യനെ ഉയർത്തി യുദ്ധഭൂമിയിൽ അടിച്ചുവീഴ്ത്തി. ആ അതുല്യമായ ബലപ്രദർശനം കണ്ട അവിടെയുണ്ടായിരുന്ന ബ്രാഹ്മണർ ചിരിച്ചു പൊട്ടിച്ചു—ഗൗരവമുള്ള സംഘർഷത്തിനിടയിലും ഒരു നിമിഷം കളിപോലെ മേൽക്കൈ മറിഞ്ഞതുപോലെ.

Verse 29

तत्राश्नर्य भीमसेनश्वकार पुरुषर्षभः । यच्छल्यं पातितं भूमौ नावधीद्‌ बलिनं बली,कुरुश्रेष्ठ बलवान्‌ भीमसेनने एक आश्चर्यकी बात यह की कि महाबली शल्यको पृथ्वीपर पटककर भी मार नहीं डाला

അവിടെ പുരുഷർഷഭനായ ഭീമസേനൻ അത്ഭുതകരമായൊരു പ്രവൃത്തി ചെയ്തു. മഹാബലനായ ശല്യനെ ഭൂമിയിൽ വീഴ്ത്തിയിട്ടും ആ ബലവാൻ ഭീമൻ അവനെ വധിച്ചില്ല.

Verse 30

पातिते भीमसेनेन शल्ये कर्णे च शड्किते । शड्किता: सर्वराजान: परिवत्रुर्वकोदरम्‌

ഭീമസേനൻ ശല്യനെ നിലത്തടിച്ചുവീഴ്ത്തുകയും കർണനും ശങ്കിതനാകുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, എല്ലാ രാജാക്കളും ഭയാകുലരായി യുദ്ധചിന്ത വിട്ട് വൃകോദരനെ (ഭീമനെ) ചുറ്റിനിന്നു.

Verse 31

ऊचुश्न सहितास्तत्र साध्विमौ ब्राह्मणर्षभौ । विज्ञायेतां क्वजन्मानौ क्वनिवासौ तथैव च

അപ്പോൾ അവർ എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് അവിടെ പറഞ്ഞു—“അഹോ! ഈ രണ്ടുപേരും ധന്യർ, ബ്രാഹ്മണർഷഭർ. ഇവരുടെ ജന്മദേശം എവിടെയെന്നും താമസം എവിടെയെന്നും അറിയുക.”

Verse 32

को हि राधासुतं कर्ण शक्तो योधयितुं रणे । अन्यत्र रामाद्‌ द्रोणाद्‌ वा पाण्डवाद्‌ वा किरीटिन:,“परशुराम, द्रोण अथवा पाण्डुनन्दन अर्जुनके सिवा दूसरा ऐसा कौन है, जो युद्धमें राधानन्दन कर्णका सामना कर सके

“പരശുരാമൻ, ദ്രോണൻ അല്ലെങ്കിൽ കിരീടധാരിയായ പാണ്ഡവൻ അർജുനൻ ഇവരെ ഒഴികെ, യുദ്ധത്തിൽ രാധാസുതനായ കർണനെ നേരിടാൻ ആര് കഴിയും?”

Verse 33

कृष्णाद्‌ वा देवकीपुत्रात्‌ कृपाद्‌ वापि शरद्वत: । को वा दुर्योधन शक्त: प्रतियोधयितुं रणे

“അതുപോലെ ദേവകീപുത്രനായ ശ്രീകൃഷ്ണൻ അല്ലെങ്കിൽ ശരദ്വതന്റെ പുത്രനായ കൃപാചാര്യൻ ഇവരെ ഒഴികെ, യുദ്ധത്തിൽ ദുര്യോധനനെ പ്രതിയോധിക്കാൻ ആര് കഴിയും?”

Verse 34

तथैव मद्राधिपतिं शल्यं बलवतां वरम्‌ | बलदेवादृते वीरात्‌ पाण्डवाद्‌ वा वृकोदरात्‌

അതുപോലെ ബലവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ മദ്രാധിപതി ശല്യനെ, വീരൻ ബലദേവനെ ഒഴികെ, അല്ലെങ്കിൽ പാണ്ഡവൻ വൃകോദരൻ (ഭീമൻ) ഒഴികെ, യുദ്ധത്തിൽ മറ്റാരാണ് വീഴ്ത്താൻ കഴിയുക?

Verse 35

वीराद्‌ दुर्योधनाद्‌ वान्य: शक्तः पातयितुं रणे । क्रियतामवहारो<स्माद्‌ युद्धाद्‌ ब्राह्मणसंवृतात्‌

വീരൻ ദുര്യോധനനെ ഒഴികെ, യുദ്ധത്തിൽ (അത്തരം യോദ്ധാവിനെ) വീഴ്ത്താൻ ശക്തിയുള്ളത് മറ്റാര്ക്കാണ്? അതിനാൽ ബ്രാഹ്മണന്മാർ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്ന ഈ യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്ന് പിന്മാറ്റം വരുത്തുക.

Verse 36

ब्राह्मणा हि सदा रक्ष्या: सापराधापि नित्यदा | अथैनानुपलभ्येह पुनर्योत्स्याम हृष्टवत्‌

ബ്രാഹ്മണർ കുറ്റക്കാരായാലും എന്നും സംരക്ഷിക്കപ്പെടേണ്ടവരാണ്. അതിനാൽ ആദ്യം ഇവിടെ ഇവരുടെ യഥാർത്ഥ പരിചയം കണ്ടെത്താം; പിന്നെ (അവർ ആഗ്രഹിച്ചാൽ) സന്തോഷചിത്തത്തോടെ വീണ്ടും അവരോടു യുദ്ധം ചെയ്യും.

Verse 37

तांस्तथावादिन: सर्वान्‌ प्रसमीक्ष्य क्षिती श्वरान्‌ । अथान्यान्‌ पुरुषांश्षापि कृत्वा तत्‌ कर्म संयुगे

ആ രാജാക്കന്മാർ എല്ലാവരും അങ്ങനെ പറയുന്നതു കണ്ടും, യുദ്ധസംഘർഷത്തിൽ ആ കർമ്മം നിർവഹിച്ച് മറ്റു പുരുഷന്മാരെയും നേരിട്ടും, ഭീമസേനനും അർജുനനും (തങ്ങളുടെ പരാക്രമത്തിൽ) അത്യന്തം സന്തുഷ്ടരായി.

Verse 38

वैशम्पायन उवाच तत्‌ कर्म भीमस्य समीक्ष्य कृष्ण: कुन्तीसुतो तौ परिशड्कमान: । निवारयामास महीपतींस्तान्‌ धर्मेण लब्धेत्यनुनीय सर्वान्‌

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ഭീമന്റെ ആ അത്ഭുതകർമ്മം കണ്ടു, ഇവർ ഇരുവരും കുന്തീപുത്രന്മാർ (ഭീമനും അർജുനനും) തന്നെയെന്ന സംശയത്തോടെ കൃഷ്ണൻ, ദ്രൗപദി ധർമ്മപ്രകാരം ലഭിച്ചതാണെന്ന് എല്ലാവരെയും ബോധ്യപ്പെടുത്തി, ആ രാജാക്കളെ വിനയത്തോടെ യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് പിന്തിരിപ്പിച്ചു.

Verse 39

एवं ते विनिवृत्तास्तु युद्धाद्‌ युद्धविशारदा: । यथावासं ययु: सर्वे विस्मिता राजसत्तमा:

ഇങ്ങനെ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ ഉപദേശത്താൽ യുദ്ധകലയിൽ നിപുണരായ ആ ശ്രേഷ്ഠരാജാക്കന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറി; വിസ്മയത്തോടെ എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ പാളയങ്ങളിലേക്കു പോയി।

Verse 40

वृत्तो ब्रह्मोत्तरो रड्र: पाज्चाली ब्राह्मुणैर्वता । इति ब्रुवन्त: प्रययुर्ये तत्रासन्‌ समागता:

അവിടെ കൂടിയിരുന്ന ദർശകർ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ വസതികളിലേക്കു മടങ്ങുമ്പോൾ—“ഈ രംഗമണ്ഡപോത്സവം ബ്രാഹ്മണരുടെ ശ്രേഷ്ഠത തെളിയിച്ചു; പാഞ്ചാലകുമാരി ദ്രൗപദിയെയും ബ്രാഹ്മണർ തന്നെയാണ് നേടിയതു” എന്നു പറഞ്ഞുകൊണ്ടു പോയി।

Verse 41

ब्राह्मणैस्तु प्रतिच्छन्नी रौरवाजिनवासिभि: । कृच्छेण जग्मतुस्ती तु भीमसेनधनंजयौ

രുരുമൃഗചർമ്മം വസ്ത്രമായി ധരിച്ച ബ്രാഹ്മണന്മാർ മറച്ചും ചുറ്റിപ്പറ്റിയും നിന്നതിനാൽ ഭീമസേനനും ധനഞ്ജയനും (അർജുനനും) അത്യന്തം പ്രയാസത്തോടെ മാത്രമേ മുന്നോട്ട് പോകാൻ കഴിഞ്ഞുള്ളൂ।

Verse 42

विमुक्तीो जनसम्बाधाच्छत्रुभि: परिवीक्षितौ । कृष्णयानुगतौ तत्र नृवीरी तौ विरेजतु:

ജനക്കൂട്ടത്തിന്റെ തിരക്കിൽ നിന്ന് പുറത്തുവന്ന ഉടൻ ശത്രുക്കൾ അവരെ നന്നായി കണ്ടറിഞ്ഞു. മുന്നിൽ ആ രണ്ടു നരവീരന്മാർ നടന്നു; അവരുടെ പിന്നാലെ പിന്നാലെ കൃഷ്ണാ (ദ്രൗപദി) നടന്നു. ദ്രൗപദിയോടൊപ്പം അവിടെ ആ ഇരുവരും അത്യന്തം ശോഭിച്ചു।

Verse 43

पौर्णमास्यां घनैर्मुक्तौ चन्द्रसूर्याविवोदितौ । तेषां माता बहुविधं विनाशं पर्यचिन्तयत्‌

പൗർണ്ണമാസിയിൽ മേഘക്കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരായി ഉദിച്ച ചന്ദ്രസൂര്യന്മാരെപ്പോലെ അവർ ദീപ്തരായി തോന്നി. എന്നാൽ ഭിക്ഷാസമയം കഴിഞ്ഞിട്ടും പുത്രന്മാർ മടങ്ങിവരാതിരുന്നതോടെ, അവരുടെ മാതാവ് കുന്തീദേവി സ്നേഹവശാൽ പലവിധ ആശങ്കകളിൽ മുങ്ങി അവരുടെ നാശത്തെ ഭയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി—“ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ പാണ്ഡവരെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് വധിച്ചോ? അല്ലെങ്കിൽ വൈരം ദൃഢമായി ധരിച്ച മഹാഭയങ്കര മായാവി രാക്ഷസന്മാർ എന്റെ മക്കളെ കൊന്നോ? മഹാത്മാവ് വ്യാസന്റെ നിശ്ചിതാഭിപ്രായത്തിനും വിരുദ്ധമായി എന്തെങ്കിലും സംഭവിച്ചോ?”

Verse 44

अनागच्छत्सु पुत्रेषु भैक्षकालेडभिगच्छति । धार्तराष्ट्रहता न स्युर्विज्ञाय कुरुपुज्वा:

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു— ഭിക്ഷാകാലം വന്നിട്ടും പുത്രന്മാർ മടങ്ങിവരാതിരുന്നതിനാൽ, മാതൃസ്നേഹത്തിൽ ആകുലയായ കുന്തി പലവിധ ചിന്തകളിൽ മുങ്ങി അവരുടെ നാശം ഭയപ്പെട്ടു— “ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ കുരുശ്രേഷ്ഠരായ പാണ്ഡവരെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് കൊന്നുകളഞ്ഞോ?”

Verse 45

मायान्वितैर्वा रक्षोभि: सुघोरैर्दुढवैरिभि: । विपरीतं मतं जातं व्यासस्यापि महात्मन:

അല്ലെങ്കിൽ മായയിൽ നിപുണരായ, അതിഭീകരവും ദൃഢവൈരമുള്ളവുമായ രാക്ഷസന്മാർ ഇതു ചെയ്തിരിക്കാം. മഹാത്മാവായ വ്യാസന്റെ നിശ്ചിതവിധിക്കുപോലും വിരുദ്ധമായി എന്തെങ്കിലും സംഭവിച്ചോ?

Verse 46

इत्येवं चिन्तयामास सुतस्नेहावृता पृथा । ततः सुप्तजनप्राये दुर्दिने मेघसम्प्लुते

ഇങ്ങനെ പുത്രസ്നേഹത്തിൽ ആകുലയായ പൃഥാ (കുന്തി) മനസ്സിൽ തന്നെ ചിന്തിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു. പിന്നെ മേഘങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ആ ദുർദിനത്തിൽ, ജനങ്ങൾ ഉറങ്ങുന്നവരെപ്പോലെ നിശ്ചലരായിരുന്നപ്പോൾ,

Verse 47

महत्यथापराह्ि तु घनै: सूर्य इवावृत: । ब्राह्मणै: प्राविशत्‌ तत्र जिष्णुर्भार्गववेश्म तत्‌

അപ്പോൾ മഹാ അപരാഹ്നത്തിൽ, ഘനമേഘങ്ങൾ മറച്ച സൂര്യനെപ്പോലെ, ബ്രാഹ്മണസംഘം ചുറ്റിനിന്ന ജിഷ്ണു (അർജുനൻ) അവിടെ ഭാർഗവന്റെ ആ ഗൃഹത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 189

इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि स्वयंवरपर्वणि पाण्डवप्रत्यागमने एकोननवत्यधिकशततमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपव॑के अन्तर्गत स्वयंवरपर्वमें पाण्डवप्रत्यागमनविषयक एक सौ नवासीवाँ अध्याय पूरा हुआ

ഇങ്ങനെ ശ്രീമഹാഭാരതത്തിലെ ആദിപർവത്തിലെ സ്വയംവരപർവത്തിൽ പാണ്ഡവപ്രത്യാഗമനം സംബന്ധിച്ച നൂറ്റി എൺപത്തൊമ്പതാം അധ്യായം സമാപ്തം.

Verse 216

स्थितो<स्म्यद्य रणे जेतुं त्वां वै वीर स्थिरो भव । मैं तो सम्पूर्ण शस्त्रधारियोंमें उत्तम और योद्धाओंमें श्रेष्ठ एक ब्राह्मण हूँ। गुरुका उपदेश पाकर ब्रह्मास्त्र तथा इन्द्रास्त्र दोनोंमें पारंगत हो गया हूँ। वीर! आज मैं तुम्हें युद्धमें जीतनेके लिये खड़ा हूँ

ഇന്ന് ഞാൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്നെ ജയിക്കാനായി ദൃഢമായി നിലകൊള്ളുന്നു; ഹേ വീരാ, നീയും സ്ഥിരമായി നിലകൊൾക. ഞാൻ സർവ്വായുധധാരികളിലും ഉത്തമനും യോദ്ധാക്കളിലും ശ്രേഷ്ഠനുമായ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ. ഗുരുവിന്റെ ഉപദേശത്താൽ ബ്രഹ്മാസ്ത്രവും ഇന്ദ്രാസ്ത്രവും—ഇരണ്ടിലും പാരംഗതനായിരിക്കുന്നു. വീരാ! ഇന്ന് നിന്നെ പരാജയപ്പെടുത്താൻ ഞാൻ നിലകൊള്ളുന്നു; നീയും ധൈര്യത്തോടെ അചലമായി നിലകൊൾക.

Verse 226

बाद्यां तेजस्तदाजय्यं मन्यमानो महारथ: । वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! अर्जुनकी यह बात सुनकर महारथी कर्ण ब्राह्मतेजको अजेय मानता हुआ उस समय युद्ध छोड़कर हट गया

വൈശമ്പായനൻ പറഞ്ഞു—ജനമേജയാ! അർജുനന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട മഹാരഥൻ കർണ്ണൻ ബ്രാഹ്മതേജസ് അജേയമാണെന്ന് കരുതി അപ്പോൾ യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറി.