Adhyaya 79

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे भक्तिमहिमवर्णनं नामाष्टसप्ततितमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः कथं पूज्यो महादेवो मर्त्यैर्मन्दैर्महामते कल्पायुषैर् अल्पवीर्यैर् अल्पसत्त्वैः प्रजापतिः

ഇങ്ങനെ ശ്രീലിംഗമഹാപുരാണത്തിന്റെ പൂർവഭാഗത്തിൽ ‘ഭക്തിമഹിമാവർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള എഴുപത്തൊമ്പതാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു. ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാമതേ! മന്ദബുദ്ധിയുള്ള, ഈ കൽപത്തിൽ അൽപായുസ്സും അൽപവീര്യവും അൽപസത്ത്വവും ഉള്ള മർത്ത്യന്മാർ പ്രജാപതിയായ മഹാദേവനെ എങ്ങനെ പൂജിക്കണം?

Verse 2

संवत्सरसहस्रैश् च तपसा पूज्य शङ्करम् न पश्यन्ति सुराश्चापि कथं देवं यजन्ति ते

ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ തപസ്സോടെ ശങ്കരനെ പൂജിച്ചാലും ദേവന്മാർക്കും അദ്ദേഹത്തെ ദർശിക്കാനാവുന്നില്ല. ആ ദേവനെ കാണാനാകാത്തവർ എങ്ങനെ യഥാർത്ഥമായി അദ്ദേഹത്തെ യജിക്കുമെന്നു?

Verse 3

सूत उवाच कथितं तथ्यम् एवात्र युष्माभिर् मुनिपुङ्गवाः तथापि श्रद्धया दृश्यः पूज्यः संभाष्य एव च

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, നിങ്ങൾ ഇവിടെ പറഞ്ഞത് തീർച്ചയായും സത്യമാണ്. എങ്കിലും ശ്രദ്ദയോടെ അവനെ സമീപിക്കണം—ഭക്തിയോടെ ദർശിക്കണം, പൂജിക്കണം, വിനയത്തോടെ സംഭാഷിക്കണം.

Verse 4

प्रसंगाच्चैव सम्पूज्य भक्तिहीनैरपि द्विजाः भावानुरूपफलदो भगवानिति कीर्तितः

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ഭക്തിയില്ലാതെ വെറും സന്ദർഭവശാൽ പോലും പൂജ ചെയ്താലും, ഭഗവാൻ ‘ഭാവത്തിന് അനുസരിച്ച് ഫലം നൽകുന്നവൻ’ എന്നു കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 5

उच्छिष्टः पूजयन्याति पैशाचं तु द्विजाधमः संक्रुद्धो राक्षसं स्थानं प्राप्नुयान् मूढधीर् द्विजाः

ഹേ ബ്രാഹ്മണന്മാരേ, ഉച്ഛിഷ്ടാവസ്ഥയിൽ പൂജ ചെയ്യുന്ന അധമ ദ്വിജൻ പൈശാചസ്ഥിതിയിലേക്കു പോകുന്നു. മോഹബുദ്ധിയോടെ ക്രോധത്തിൽ പൂജ ചെയ്താൽ രാക്ഷസസ്ഥാനത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 6

अभक्ष्यभक्षी सम्पूज्य याक्षं प्राप्नोति दुर्जनः गानशीलश् च गान्धर्वं नृत्यशीलस्तथैव च

അഭക്ഷ്യം ഭക്ഷിക്കുന്ന ദുർജനൻ പൂജ ചെയ്താലും യക്ഷസ്ഥിതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു. ഗാനത്തിൽ ആസക്തനായവൻ ഗന്ധർവസ്ഥിതിയെയും, നൃത്തത്തിൽ ആസക്തനായവൻ അതിനനുസൃതമായ നിലയെയും പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 7

ख्यातिशीलस् तथा चान्द्रं स्त्रीषु सक्तो नराधमः मदार्तः पूजयन् रुद्रं सोमस्थानमवाप्नुयात्

പ്രശസ്തനായാലും ചന്ദ്രസ്വഭാവനായാലും സ്ത്രീസക്തനും മദബാധിതനുമായ നരാധമനായാലും—രുദ്രനെ പൂജിച്ചാൽ സോമസ്ഥാനം (ചന്ദ്രലോകം) പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 8

गायत्र्या देवमभ्यर्च्य प्राजापत्यमवाप्नुयात् ब्राह्मं हि प्रणवेनैव वैष्णवं चाभिनन्द्य च

ഗായത്രിയാൽ ദേവനെ അർച്ചിച്ചാൽ പ്രാജാപത്യപദം ലഭിക്കുന്നു; പ്രണവം (ഓം) മാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ ബ്രാഹ്മപദം സിദ്ധിക്കുന്നു; ഭക്തിപൂർവ്വം അഭിനന്ദന-സ്തുതിയാൽ വൈഷ്ണവപദവും ലഭിക്കുന്നു.

Verse 9

श्रद्धया सकृदेवापि समभ्यर्च्य महेश्वरम् रुद्रलोकमनुप्राप्य रुद्रैः सार्धं प्रमोदते

ശ്രദ്ധയോടെ ഒരിക്കൽ മാത്രമെങ്കിലും മഹേശ്വരനെ സമ്യകമായി അർച്ചിച്ചാൽ ജീവൻ രുദ്രലോകം പ്രാപിക്കുന്നു; രുദ്രലോകത്തിലെത്തി രുദ്രഗണങ്ങളോടൊപ്പം ആനന്ദിക്കുന്നു.

Verse 10

संशोध्य च शुभं लिङ्गम् अमरासुरपूजितम् जलैः पूतैस्तथा पीठे देवमावाह्य भक्तितः

ദേവന്മാർ പൂജിക്കുന്നതും അസുരന്മാരിലും ആദരിക്കപ്പെടുന്നതുമായ ആ ശുഭലിംഗം ആദ്യം ശുദ്ധീകരിക്കണം; പിന്നെ പവിത്രജലങ്ങളാൽ സ്നാപനം ചെയ്ത് പീഠത്തിൽ ഭക്തിയോടെ ദേവനെ ആവാഹിക്കണം.

Verse 11

दृष्ट्वा देवं यथान्यायं प्रणिपत्य च शङ्करम् कल्पिते चासने स्थाप्य धर्मज्ञानमये शुभे

വിധിപ്രകാരം ദേവദർശനം ചെയ്ത് ശങ്കരനെ പ്രണാമം ചെയ്ത്, ധർമ്മജ്ഞാനമയമായ ശുഭമായി ഒരുക്കിയ ആസനത്തിൽ അവനെ സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 12

वैराग्यैश्वर्यसम्पन्ने सर्वलोकनमस्कृते ओङ्कारपद्ममध्ये तु सोमसूर्याग्निसंभवे

വൈരാഗ്യവും ഐശ്വര്യവും സമ്പന്നനായ, സർവ്വലോകനമസ്കൃതനായ പ്രഭോ! ഓംകാരപദ്മത്തിന്റെ മദ്ധ്യേ നീ സോമ-സൂര്യ-അഗ്നികളുടെ ത്രിവിധ തേജസ്സായി പ്രത്യക്ഷനാകുന്നു।

Verse 13

पाद्यमाचमनं चार्घ्यं दत्त्वा रुद्राय शंभवे स्नापयेद्दिव्यतोयैश् च घृतेन पयसा तथा

രുദ്രനായ മംഗളസ്വരൂപ ശംഭുവിന് പാദ്യം, ആചമനീയം, അർഘ്യം അർപ്പിച്ച്, ദിവ്യജലങ്ങളാലും അതുപോലെ നെയ്യും പാലും കൊണ്ടും ശിവലിംഗത്തെ സ്നാപിക്കണം।

Verse 14

दध्ना च स्नापयेद्रुद्रं शोधयेच्च यथाविधि ततः शुद्धांबुना स्नाप्य चन्दनाद्यैश् च पूजयेत्

തൈരുകൊണ്ട് രുദ്രനെ സ്നാപിച്ച് വിധിപ്രകാരം ശോധനം നടത്തണം; തുടർന്ന് ശുദ്ധജലത്തിൽ സ്നാനം കഴിപ്പിച്ച് ചന്ദനാദികളാൽ പൂജിക്കണം।

Verse 15

रोचनाद्यैश् च सम्पूज्य दिव्यपुष्पैश् च पूजयेत् बिल्वपत्रैरखण्डैश् च पद्मैर्नानाविधैस् तथा

രോചനാദി പവിത്ര ലേപനങ്ങളാൽ സമ്യക് പൂജിച്ച് ദിവ്യപുഷ്പങ്ങളാൽ ആരാധിക്കണം; അതുപോലെ അഖണ്ഡ ബിൽവപത്രങ്ങളും നാനാവിധ പദ്മങ്ങളും അർപ്പിക്കണം।

Verse 16

नीलोत्पलैश् च राजीवैर् नद्यावर्तैश् च मल्लिकैः चम्पकैर् जातिपुष्पैश्च बकुलैः करवीरकैः

നീലോത്പലം, രാജീവം, നന്ദ്യാവർത്തം, മല്ലിക, ചമ്പകം, ജാതിപുഷ്പം, ബകുലം, കരവീരം എന്നീ പുഷ്പങ്ങളാൽ (ശിവലിംഗത്തെ) പൂജിക്കണം।

Verse 17

शमीपुष्पैर् बृहत्पुष्पैर् उन्मत्तागस्त्यजैरपि अपामार्गकदम्बैश् च भूषणैरपि शोभनैः

ശമീ പുഷ്പങ്ങൾ, വലിയ പുഷ്പങ്ങൾ, ഉന്മത്താ-അഗസ്ത്യ പുഷ്പങ്ങൾ, അതുപോലെ അപാമാർഗവും കടമ്പയും എന്നീ പുഷ്പങ്ങൾ, ശോഭനമായ ഭൂഷണങ്ങളോടുകൂടി ശിവലിംഗത്തെ അലങ്കരിക്കണം. പാശബന്ധിതനായ പശുവിനെ മോചിപ്പിക്കുന്ന പതി (ശിവൻ)യുടെ പൂജ ഇങ്ങനെ ദീപ്തമാകും.

Verse 18

दत्त्वा पञ्चविधं धूपं पायसं च निवेदयेत् दधिभक्तं च मध्वाज्यपरिप्लुतमतः परम्

അഞ്ചുവിധ ധൂപം അർപ്പിച്ച് പായസം (ക്ഷീരം) നൈവേദ്യമായി സമർപ്പിക്കണം. തുടർന്ന് ശ്രേഷ്ഠ അർപ്പണമായി ദധിഭക്തം (തൈര്-ചോറ്) തേനും നെയ്യും ധാരാളമായി ചേർത്ത് സ്നിഗ്ധമാക്കി അർപ്പിക്കണം. ഇങ്ങനെ ശിവലിംഗോപചാരങ്ങൾ പൂർണ്ണമാകും.

Verse 19

शुद्धान्नं चैव मुद्गान्नं षड्विधं च निवेदयेत् अथ पञ्चविधं वापि सघृतं विनिवेदयेत्

ശുദ്ധ അന്നവും മുദ്ഗാന്നവും (പയർ/മൂങ്ങ അന്നം) ആറുവിധമായി നൈവേദ്യമായി സമർപ്പിക്കണം. അല്ലെങ്കിൽ നെയ്യോടുകൂടിയ അഞ്ചുവിധ ഭക്ഷണം അർപ്പിക്കാം. ഇങ്ങനെ ഭക്തൻ പതി ശിവനോട് ഭക്തിയോടെ നൈവേദ്യം സമർപ്പിക്കുന്നു.

Verse 20

केवलं चापि शुद्धान्नम् आढकं तण्डुलं पचेत् कृत्वा प्रदक्षिणं चान्ते नमस्कृत्य मुहुर्मुहुः

ലളിതമായ ശുദ്ധ അന്നം പോലും—ഒരു ആഢക അളവിലെ അരി എടുത്ത്—പാകം ചെയ്യണം. പിന്നെ അവസാനം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത് വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കരിക്കണം.

Verse 21

स्तुत्वा च देवमीशानं पुनः सम्पूज्य शङ्करम् ईशानं पुरुषं चैव अघोरं वाममेव च

ഈശാന ദേവനെ സ്തുതിച്ച്, വീണ്ടും ശങ്കരനെ യഥാവിധി പൂജിക്കണം. തുടർന്ന് ശിവനെ ഈശാന, പുരുഷ (തത്പുരുഷ), അഘോര, വാമ (വാമദേവ) രൂപങ്ങളായി ധ്യാനിച്ച് ഭക്തിയോടെ അർച്ചിക്കണം.

Verse 22

सद्योजातं जपंश्चापि पञ्चभिः पूजयेच्छिवम् अनेन विधिना देवः प्रसीदति महेश्वरः

സദ്യോജാത മന്ത്രം ജപിച്ച് പഞ്ചബ്രഹ്മവിധിപ്രകാരം ശിവനെ പൂജിച്ചാൽ, ഈ വിധിയാൽ തന്നെ ദേവൻ മഹേശ്വരൻ പ്രസന്നനാകുന്നു।

Verse 23

वृक्षाः पुष्पादिपत्राद्यैर् उपयुक्ताः शिवार्चने गावश्चैव द्विजश्रेष्ठाः प्रयान्ति परमां गतिम्

ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ! വൃക്ഷങ്ങളുടെ പുഷ്പം, ഇല മുതലായവ ശിവാർചനയിൽ വിനിയോഗിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, പശുക്കളും കൂടെ—എല്ലാവരും പരമഗതി പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 24

पूजयेद्यः शिवं रुद्रं शर्वं भवमजं सकृत् स याति शिवसायुज्यं पुनरावृत्तिवर्जितम्

ആരെങ്കിലും ഒരിക്കൽ പോലും ശിവനെ—രുദ്രൻ, ശർവൻ, ഭവൻ, അജൻ—എന്ന് പൂജിച്ചാൽ, അവൻ ശിവസായുജ്യം പ്രാപിച്ച് പുനരാവർത്തനരഹിതനാകുന്നു।

Verse 25

अर्चितं परमेशानं भवं शर्वमुमापतिम् सकृत्प्रसंगाद्वा दृष्ट्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते

പൂജിക്കപ്പെട്ട പരമേശാനൻ—ഭവൻ, ശർവൻ, ഉമാപതി—യെ ഒരിക്കൽ, യാദൃശ്ചികമായാലും, ദർശിച്ചാൽ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു।

Verse 26

पूजितं वा महादेवं पूज्यमानमथापि वा दृष्ट्वा प्रयाति वै मर्त्यो ब्रह्मलोकं न संशयः

മഹാദേവനെ പൂജിച്ചുകഴിഞ്ഞിരിക്കട്ടെ അല്ലെങ്കിൽ പൂജ നടക്കുകയായിരിക്കട്ടെ—ആ പൂജയെ മാത്രം കണ്ടാലും മർത്ത്യൻ സംശയമില്ലാതെ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 27

श्रुत्वानुमोदयेच्चापि स याति परमां गतिम् यो दद्याद् घृतदीपं च सकृल्लिङ्गस्य चाग्रतः

ഇത് ശ്രവിച്ച് ഭക്തിയോടെ അനുമോദിക്കുന്നവനും പരമഗതി പ്രാപിക്കുന്നു. ലിംഗത്തിന്റെ മുമ്പിൽ ഒരിക്കൽപോലും ഘൃതദീപം അർപ്പിക്കുന്നവൻ പാശബന്ധം ശിഥിലമാക്കി പതി ശിവന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ പരമപദം നേടുന്നു.

Verse 28

स तां गतिम् अवाप्नोति स्वाश्रमैर् दुर्लभां स्थिराम् दीपवृक्षं पार्थिवं वा दारवं वा शिवालये

സ്വാശ്രമനിഷ്ഠർക്കും ദുർലഭമായ ആ സ്ഥിരഗതി അവൻ പ്രാപിക്കുന്നു. ശിവാലയത്തിൽ മണ്ണിലോ മരത്തിലോ നിർമ്മിച്ച ദീപവൃക്ഷം (ദീപസ്തംഭം) സ്ഥാപിച്ചാൽ ആ പദം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 29

दत्त्वा कुलशतं साग्रं शिवलोके महीयते आयसं ताम्रजं वापि रौप्यं सौवर्णिकं तथा

നൂറുകുടുംബങ്ങൾക്ക് ഉപകാരകരമായ പൂർണ്ണദാനം നൽകി അവൻ ശിവലോകത്തിൽ മഹിമപ്പെടുന്നു. (ആ ദാനം) ഇരുമ്പ്, ചെമ്പ്, വെള്ളി, അതുപോലെ സ്വർണം എന്നിവയിൽ നിർമ്മിതമായിരിക്കാം.

Verse 30

शिवाय दीपं यो दद्याद् विधिना वापि भक्तितः सूर्यायुतसमैः श्लक्ष्णैर् यानैः शिवपुरं व्रजेत्

വിധിപ്രകാരം അല്ലെങ്കിൽ ശുദ്ധഭക്തിയാൽ ശിവനു ദീപം അർപ്പിക്കുന്നവൻ, പതിനായിരം സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തമായ മൃദുലയാനങ്ങളിൽ ശിവപുരത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.

Verse 31

कार्तिके मासि यो दद्याद् घृतदीपं शिवाग्रतः सम्पूज्यमानं वा पश्येद् विधिना परमेश्वरम्

കാർത്തിക മാസത്തിൽ ശിവന്റെ മുമ്പിൽ ഘൃതദീപം അർപ്പിക്കുന്നവൻ, അല്ലെങ്കിൽ വിധിപ്രകാരം പൂജിക്കപ്പെടുന്ന പരമേശ്വരനെ ദർശിക്കുന്നവൻ, ശിവഭക്തിജന്യമായ മംഗളഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 32

स याति ब्रह्मणो लोकं श्रद्धया मुनिसत्तमाः आवाहनं सुसान्निध्यं स्थापनं पूजनं तथा

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ആരെങ്കിലും ശ്രദ്ധയോടെ ലിംഗത്തിൽ ഭഗവാന്റെ ആവാഹനം, ശുഭസാന്നിധ്യസ്ഥാപനം, പ്രതിഷ്ഠയും പൂജനവും ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 33

सम्प्रोक्तं रुद्रगायत्र्या आसनं प्रणवेन वै पञ्चभिः स्नपनं प्रोक्तं रुद्राद्यैश् च विशेषतः

ആസനകർമ്മം രുദ്രഗായത്രിയാലും, നിശ്ചയമായി പ്രണവം (ഓം) കൊണ്ടും നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു। സ്നപനം (അഭിഷേകം) അഞ്ചു ശുദ്ധിമന്ത്രങ്ങളാൽ, പ്രത്യേകിച്ച് രുദ്രമന്ത്രാദികളാൽ ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 34

एवं सम्पूजयेन्नित्यं देवदेवमुमापतिम् ब्रह्माणं दक्षिणे तस्य प्रणवेन समर्चयेत्

ഇങ്ങനെ നിത്യവും ദേവദേവനായ ഉമാപതിയെ സമ്യകമായി പൂജിക്കണം। അവന്റെ വലതുഭാഗത്ത് ബ്രഹ്മാവിനെയും പ്രണവം (ഓം) കൊണ്ടു യഥാവിധി അർച്ചിക്കണം।

Verse 35

उत्तरे देवदेवेशं विष्णुं गायत्रिया यजेत् वह्नौ हुत्वा यथान्यायं पञ्चभिः प्रणवेन च

പിന്നീട് ഉത്തരദിക്കിൽ ദേവദേവേശനായ വിഷ്ണുവിനെ ഗായത്രിയാൽ യജിക്കണം। നിയമപ്രകാരം അഗ്നിയിൽ ഹുതി അർപ്പിച്ച്, പ്രണവം (ഓം) സഹിതം അഞ്ചു ആഹുതികളും സമർപ്പിക്കണം।

Verse 36

स याति शिवसायुज्यम् एवं सम्पूज्य शङ्करम् इति संक्षेपतः प्रोक्तो लिङ्गार्चनविधिक्रमः

ഇങ്ങനെ ശങ്കരനെ സമ്യകമായി പൂജിച്ചാൽ साधകൻ ശിവസായുജ്യം പ്രാപിക്കുന്നു। സംക്ഷേപത്തിൽ ഇതാണ് ലിംഗാർചനവിധിക്രമം എന്ന് ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 37

व्यासेन कथितः पूर्वं श्रुत्वा रुद्रमुखात्स्वयम्

പൂർവ്വം വ്യാസൻ സ്വയം രുദ്രന്റെ മുഖത്തിൽ നിന്നു ശ്രവിച്ച് ഈ ഉപദേശം പ്രസ്താവിച്ചു. ഇങ്ങനെ ഇത് പതിയായ ശിവന്റെ സാക്ഷാത് പ്രകാശനമായി, ബന്ധിത പശു-ജീവന്റെ മോക്ഷത്തിനായി സംരക്ഷിതമായി നിലകൊണ്ടു.