Adhyaya 44
Adhyaya 44: Nandikesvara’s Manifestation and Abhisheka; The Rule of Namaskara in Shiva-Nama
ശൈലാദി പറയുന്നു—രുദ്രനെ സ്മരണമാത്രം ചെയ്താൽ അനവധി ഗണങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; അവർ ദീപ്തിമാന്മാർ, ത്രിനേത്രന്മാർ, ആയുധധാരികൾ, ഗാനം‑നൃത്തം സഹിതം ദിവ്യവാഹനങ്ങളിൽ എത്തി ദൈവാജ്ഞ അടുത്തിരിക്കുന്നു എന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അവർ ശിവ‑ദേവിയെ നമസ്കരിച്ചു ഏതു ദൗത്യം ചെയ്യണമെന്ന് ചോദിക്കുന്നു; സമുദ്രം വറ്റിക്കൽ, ഇന്ദ്രനെ ബന്ധിക്കൽ, യമനോടു സമരം, ദൈത്യനിഗ്രഹം തുടങ്ങിയ മഹാകർമ്മങ്ങളും സമർപ്പിക്കുന്നു. ശിവൻ പറയുന്നു—ലോകഹിതത്തിനായാണ് നിങ്ങളെ വിളിച്ചത്; എന്റെ പുത്രസമനായ നന്ദീശ്വരനെ ഗണങ്ങളുടെ സേനാനിയായി പ്രതിഷ്ഠിക്കണം. തുടർന്ന് രത്നമണ്ഡപം, മേരുസദൃശ സ്വർണാസനം, പാദപീഠം, ഇരട്ട കലശങ്ങൾ, സർവതീർത്ഥജലത്തോടെ നിറച്ച ആയിരക്കണക്കിന് പാത്രങ്ങൾ, വസ്ത്ര‑സുഗന്ധ‑ആഭരണങ്ങൾ, ഛത്ര‑ചാമരാദി രാജചിഹ്നങ്ങൾ—ദിവ്യ ശില്പികൾ നിർമ്മിച്ചവ—അഭിഷേകത്തിനായി ഒരുക്കുന്നു. ബ്രഹ്മാവ് ആദ്യം അഭിഷേകം നടത്തുന്നു; തുടർന്ന് വിഷ്ണു, ഇന്ദ്രൻ, ലോകപാലകർ; ഋഷി‑ദേവന്മാർ നവാഭിഷിക്ത ഗണേശ്വരനെ സ്തുതിക്കുന്നു, ബ്രഹ്മാവിന്റെ വിധിപ്രകാരം വിവാഹവിധാനത്തിന്റെ പരാമർശവും കാണുന്നു. അവസാനം ഉപദേശം—നമസ്കാരമില്ലാതെ ശിവനാമം ഉച്ചരിക്കരുത്; പ്രണാമത്തോടെ ആരംഭിച്ച് ഭക്തിയോടെ അവസാനിപ്പിക്കുന്ന നാമോച്ചാരമാണ് സുരക്ഷിതവും മോക്ഷദായകവും എന്ന നിയമം പ്രസ്താവിക്കുന്നു।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे नन्दिकेश्वरप्रादुर्भावनन्दिकेश्वराभिषेकमन्त्रो नाम त्रिचत्वारिंशो ऽध्यायः शैलादिरुवाच स्मरणादेव रुद्रस्य सम्प्राप्ताश् च गणेश्वराः सर्वे सहस्रहस्ताश् च सहस्रायुधपाणयः
ഇങ്ങനെ ശ്രീലിംഗമഹാപുരാണത്തിന്റെ പൂർവഭാഗത്തിൽ ‘നന്ദികേശ്വരപ്രാദുർഭാവവും നന്ദികേശ്വരാഭിഷേകമന്ത്രവും’ എന്ന നാല്പത്തിനാലാം അധ്യായം. ശൈലാദി പറഞ്ഞു—രുദ്രനെ വെറും സ്മരിച്ചതുമാത്രത്തിൽ എല്ലാ ഗണേശ്വരന്മാരും എത്തി; എല്ലാവർക്കും ആയിരം കൈകൾ, ആ കൈകളിൽ ആയിരം ആയുധങ്ങൾ।
Verse 2
त्रिनेत्राश् च महात्मानस् त्रिदशैरपि वन्दिताः कोटिकालाग्निसंकाशा जटामुकुटधारिणः
അവർ ത്രിനേത്ര മഹാത്മാക്കൾ; ത്രിദശ ദേവന്മാരാലും വന്ദിക്കപ്പെടുന്നവർ. കോടി പ്രളയാഗ്നിയെപ്പോലെ ദീപ്തരായി, ജടാമുകുടം ധരിച്ചവർ।
Verse 3
दंष्ट्राकरालवदना नित्या बुद्धाश् च निर्मलाः कोटिकोटिगणैस्तुल्यैर् आत्मना च गणेश्वराः असंख्याता महात्मानस् तत्राजग्मुर्मुदा युताः
അവരുടെ മുഖങ്ങൾ ദംഷ്ട്രകളാൽ ഭീകരമായിരുന്നു; അവർ നിത്യർ, പ്രബുദ്ധർ, നിർമ്മലർ. ആ ഗണേശ്വരർ തങ്ങളുടെ ആത്മസ്വരൂപത്തിൽ കോടി കോടി ഗണങ്ങൾക്കു തുല്യർ. ഇങ്ങനെ അസംഖ്യ മഹാത്മാക്കൾ ആനന്ദത്തോടെ അവിടെ എത്തി।
Verse 4
गायन्तश् च द्रवन्तश् च नृत्यन्तश् च महाबलाः मुखाडम्बरवाद्यानि वादयन्तस्तथैव च
ആ മഹാബലികൾ പാടിക്കൊണ്ട്, ഓടിക്കൊണ്ട്, നൃത്തം ചെയ്തുകൊണ്ട്, മുഖംകൊണ്ട് ഊതിവായിക്കുന്ന ഗംഭീരനാദമുള്ള വാദ്യങ്ങളും മുഴക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നു।
Verse 5
रथैर्नागैर्हयैश्चैव सिंहमर्कटवाहनाः विमानेषु तथारूढा हेमचित्रेषु वै गणाः
രഥങ്ങളിലും ഗജങ്ങളിലും അശ്വങ്ങളിലും, സിംഹവും കുരങ്ങും വാഹനമാക്കി ശിവഗണങ്ങൾ എത്തി. സ്വർണ്ണചിത്രങ്ങളാൽ ദീപ്തമായ വിമാനങ്ങളിൽ ആരൂഢരായി, പതി ആയ പ്രഭുവിനെ അനുഗമിക്കുന്ന ഗണസമൂഹം മുന്നേറി।
Verse 6
भेरीमृदङ्गकाद्यैश् च पणवानकगोमुखैः वादित्रैर्विविधैश्चान्यैः पटहैरेकपुष्करैः
ഭേരി, മൃദംഗാദി, പണവ, ആനക, ഗോമുഖ-ശൃംഗനാദം; കൂടാതെ പലവിധ വാദ്യങ്ങളോടൊപ്പം പടഹവും ഏകമുഖ പുഷ്കരമൃദംഗവും മുഴങ്ങി—പശുക്കളുടെ പാശബന്ധം അഴിക്കുന്ന പതി മഹേശ്വരനെ ആദരിച്ച്.
Verse 7
भेरीमुरजसंनादैर् आडम्बरकडिण्डिमैः मर्दलैर्वेणुवीणाभिर् विविधैस्तालनिःस्वनैः
ഭേരി‑മുരജങ്ങളുടെ ഘനനാദം, ആഡംബര‑കടിണ്ഡിമ യുദ്ധമൃദംഗങ്ങൾ; മർദല, വേണു, വീണ, വിവിധ താളധ്വനികൾ എന്നിവകൊണ്ട് സഭ മുഴങ്ങി—ലിംഗസ്വരൂപ സത്യമായ പതി പ്രഭുവിന്റെ സന്നിധിയിൽ മംഗളോത്സവമായി.
Verse 8
दर्दुरैस्तलघातैश् च कच्छपैः पणवैरपि वाद्यमानैर्महायोगा आजग्मुर्देवसंसदम्
ദർദുരയും കച്ഛപയും എന്ന താളമൃദംഗങ്ങളുടെ അടികൾ, പണവ വാദ്യങ്ങളുടെ നാദം എന്നിവയോടെ മഹായോഗികൾ ദേവസദസ്സിലേക്കെത്തി—പാശുപതയോഗസിദ്ധരുടെ ശുഭാഗമനം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നതുപോലെ സംഗീതം മുഴങ്ങി।
Verse 9
ते गणेशा महासत्त्वाः सर्वदेवेश्वरेश्वराः प्रणम्य देवं देवीं च इदं वचनम् अब्रुवन्
അവർ മഹാസത്ത്വമുള്ള ഗണേശ്വരർ—സകല ദേവാധിപന്മാരിലും അധിപതികൾ—ദേവനെയും ദേവിയെയും പ്രണാമം ചെയ്ത് പിന്നെ ഈ വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു।
Verse 10
भगवन्देवदेवेश त्रियंबक वृषध्वज किमर्थं च स्मृता देव आज्ञापय महाद्युते
ഹേ ഭഗവൻ, ദേവദേവേശ, ത്ര്യംബക, വൃഷധ്വജ! ഹേ മഹാദ്യുതി ദേവാ, ഏതു കാരണത്താൽ ഞങ്ങളെ സ്മരിച്ചു വിളിച്ചു? ആജ്ഞാപിക്കൂ; ഞങ്ങൾ അതുപോലെ ചെയ്യും.
Verse 11
किं सागराञ्शोषयामो यमं वा सह किङ्करैः हन्मो मृत्युसुतां मृत्युं पशुवद्धन्म पद्मजम्
“നാം എന്തു ചെയ്യണം—സമുദ്രങ്ങളെ വറ്റിക്കളയണമോ? അല്ലെങ്കിൽ കിങ്കരന്മാരോടുകൂടെ യമനെ വധിക്കണമോ? മൃത്യുവിനെയും മൃത്യുസുതന്മാരെയും പോലും സംഹരിക്കണമോ? പദ്മജൻ (ബ്രഹ്മാവ്)നെയും മൃഗത്തെപ്പോലെ അടിച്ചു വീഴ്ത്തണമോ?”
Verse 12
बद्ध्वेन्द्रं सह देवैश् च सह विष्णुं च वायुना आनयामः सुसंक्रुद्धा दैत्यान्वा सह दानवैः
“വായുബലത്താൽ ഇന്ദ്രനെ ദേവന്മാരോടുകൂടെ—വിഷ്ണുവിനെയും കൂടി—കെട്ടി ഇവിടെ വലിച്ചുകൊണ്ടുവരാം; ഞങ്ങൾ ദൈത്യർ ദാനവരോടുകൂടെ അത്യന്തം ക്രുദ്ധരാണ്।”
Verse 13
कस्याद्य व्यसनं घोरं करिष्यामस्तवाज्ञया कस्य वाद्योत्सवो देव सर्वकामसमृद्धये
ഹേ ദേവാ, നിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഇന്ന് ഞങ്ങൾ ആരുടെ മേൽ ഭീകര ദുരന്തം വരുത്തണം? കൂടാതെ സർവകാമസമൃദ്ധിക്കായി ആരുടെ വേണ്ടി വാദ്യോത്സവം നടത്തണം?
Verse 14
तांस्तथावादिनः सर्वान् गणेशान् सर्वसंमतान् उवाच देवः सम्पूज्य कोटिकोटिशतान्प्रभुः
അപ്പോൾ പ്രഭു—അങ്ങനെ പറഞ്ഞ, എല്ലാവർക്കും സമ്മതമായ ആ എല്ലാ ഗണേശന്മാരെയും വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച ശേഷം—കോടികോടി ശത ഗണങ്ങളുടെ അധിപതി, ആ അനന്ത ഗണങ്ങളെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു പറഞ്ഞു।
Verse 15
शृणुध्वं यत्कृते यूयम् इहाहूता जगद्धिताः श्रुत्वा च प्रयतात्मानः कुरुध्वं तदशङ्किताः
ഹേ ജഗത്-ഹിതൈഷികളേ, ഏതു ലക്ഷ്യത്തിനായി നിങ്ങളെ ഇവിടെ വിളിച്ചുവരുത്തിയതോ അത് കേൾക്കുക. കേട്ട ശേഷം നിയന്ത്രിതമനസ്സോടെ, സംശയമോ മടിയോ കൂടാതെ അത് നിർവഹിക്കുവിൻ।
Verse 16
नन्दीश्वरो ऽयं पुत्रो नः सर्वेषामीश्वरेश्वरः विप्रो ऽयं नायकश्चैव सेनानीर् वः समृद्धिमान्
ഈ നന്ദീശ്വരൻ നമ്മുടെ തന്നെ പുത്രൻ—സകല ഈശ്വരന്മാരുടെയും ഈശ്വരൻ. അദ്ദേഹം വിപ്രസ്വരൂപ ഋഷി, നേതാവും, നിങ്ങളുടെ സമൃദ്ധിമാന സേനാധിപനും ആകുന്നു।
Verse 17
तमिमं मम संदेशाद् यूयं सर्वे ऽपि संमताः सेनान्यम् अभिषिञ्चध्वं महायोगपतिं पतिम्
എന്റെ ഈ സന്ദേശപ്രകാരം നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഏകമതത്തോടെ, ആ മഹായോഗപതി പ്രഭു ‘പതി’യെ ഗണങ്ങളുടെ സേനാനായകനായി അഭിഷേകം ചെയ്യുവിൻ।
Verse 18
एवमुक्ता भगवता गणपाः सर्व एव ते एवमस्त्विति संमन्त्र्य संभारानाहरंस्ततः
ഭഗവാൻ ഇങ്ങനെ അരുളിച്ചെയ്തപ്പോൾ, ആ എല്ലാ ഗണപതികളും ‘എവമസ്തു’ എന്നു സമ്മതിച്ച് പരസ്പരം ആലോചിച്ചു; പിന്നെ ആവശ്യമായ പൂജാസംഭാരങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നു।
Verse 19
तस्य सर्वाश्रयं दिव्यं जांबूनदमयं शुभम् आसनं मेरुसंकाशं मनोहरम् उपाहरन्
സർവാശ്രയനായ ആ ദിവ്യ പ്രഭുവിനായി അവർ ജാംബൂനദ സ്വർണ്ണത്തിൽ നിർമ്മിതമായ ശുഭാസനം കൊണ്ടുവന്നു—മേരു പർവ്വതംപോലെ ദീപ്തവും മനോഹരവും രമണീയവും।
Verse 20
नैकस्तंभमयं चापि चामीकरवरप्रभम् मुक्तादामावलम्बं च मणिरत्नावभासितम्
അത് അനേകം സ്തംഭങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായതുപോലെ തോന്നി; ശുദ്ധ സ്വർണ്ണത്തിന്റെ പരമകാന്തിയിൽ ദീപ്തമായി, മുത്തുമാലകൾ തൂങ്ങി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും, മണി-രത്നങ്ങളുടെ ജ്വലനത്തോടെ പ്രകാശിച്ചും നിന്നു. അതേ പതി-സ്വരൂപമായ പവിത്ര ലിംഗം പാശു-ജീവങ്ങളെ മോക്ഷത്തിലേക്ക് ആകർഷിക്കുന്നു.
Verse 21
स्तंभैश् च वैडूर्यमयैः किङ्किणीजालसंवृतम् चारुरत्नकसंयुक्तं मण्डपं विश्वतोमुखम्
അവിടെ വൈഡൂര്യമണിയുടെ സ്തംഭങ്ങളുള്ള ഒരു മണ്ഡപം ഉണ്ടായിരുന്നു; ചെറുമണികളുടെ ജാലംകൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ട്, മനോഹര രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, എല്ലാ ദിക്കുകളിലേക്കും മുഖമുള്ളത്. അത് സർവ്വവ്യാപിയായ പതി-പ്രഭുവിന് യോജ്യം; അവിടെ ബന്ധിത പാശു-ജീവൻ മോക്ഷമാർഗത്തിലേക്ക് തിരിയുന്നു.
Verse 22
कृत्वा विन्यस्य तन्मध्ये तदासनवरं शुभम् तस्याग्रतः पादपीठं नीलवज्रावभासितम्
ഇത് ഒരുക്കി അതിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ പ്രഭുവിന് ശുഭമായ ഉത്തമ ആസനം സ്ഥാപിക്കണം; അതിന്റെ മുൻപിൽ നീല വജ്രംപോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന പാദപീഠം വെക്കണം—ദൃഢവും ദീപ്തവും പൂജാർഹവും.
Verse 23
चक्रुः पादप्रतिष्ठार्थं कलशौ चास्य पार्श्वगौ सम्पूर्णौ परमाम्भोभिर् अरविन्दावृताननौ
പാദപ്രതിഷ്ഠയ്ക്കായി അവർ അതിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലും രണ്ട് കലശങ്ങൾ ഒരുക്കി വെച്ചു—പരമ പവിത്രജലത്തോടെ പൂർണ്ണമായവ, അവയുടെ വായ് താമരകളാൽ മൂടപ്പെട്ടവ.
Verse 24
कलशानां सहस्रं तु सौवर्णं राजतं तथा ताम्रजं मृन्मयं चैव सर्वतीर्थाम्बुपूरितम्
പിന്നീട് ആയിരം കലശങ്ങൾ—സ്വർണം, വെള്ളി, ചെമ്പ്, മണ്ണ്—ക്രമപ്പെടുത്തി വെക്കണം; ഓരോ കലശവും സർവ്വ തീർത്ഥങ്ങളിലെ പവിത്രജലത്തോടെ നിറച്ച്, ശിവപൂജയിൽ അർപ്പിക്കണം.
Verse 25
वासोयुगं तथा दिव्यं गन्धं दिव्यं तथैव च केयूरे कुण्डले चैव मुकुटं हारमेव च
ഭഗവാനെ ദിവ്യ വസ്ത്രയുഗളവും ദിവ്യ സുഗന്ധവും അർപ്പിക്കുവിൻ; കൂടാതെ കേയൂരങ്ങൾ, കുണ്ഡലങ്ങൾ, മകുടം, ഹാരം എന്നിവയും സമർപ്പിക്കുവിൻ. ലിംഗാരാധനയാൽ ബന്ധിത പശുവിനെ മോചിപ്പിക്കുന്ന പതി പരമേശ്വരൻ ഇങ്ങനെ അലങ്കൃതനാകുന്നു.
Verse 26
छत्रं शतशलाकं च वालव्यजनमेव च दत्तं महात्मना तेन ब्रह्मणा परमेष्ठिना
മഹാത്മാവായ പരമേഷ്ഠി ബ്രഹ്മാവ് നൂറു ദണ്ഡങ്ങളുള്ള രാജച്ഛത്രവും വാലവ്യജനമായ ചാമരവും ദാനമായി നൽകി. ഇങ്ങനെ മംഗളദാനങ്ങളാൽ അദ്ദേഹം പരമ പതിയെ ആദരത്തോടെ പൂജിച്ചു.
Verse 27
शङ्खहाराङ्गगौरेण पृष्ठेनापि विराजितम् व्यजनं चन्द्रशुभ्रं च हेमदण्डं सुचामरम्
അത് പിന്നിലെയും ശംഖസദൃശമായ ദീപ്ത ഗൗരവർണ്ണത്താലും ഹാരശോഭയാലും വിരാജിച്ചു. കൂടാതെ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ശുഭ്രമായ വ്യജനവും—ഹേമദണ്ഡമുള്ള ഉത്തമ ചാമരവും—ഉണ്ടായിരുന്നു.
Verse 28
ऐरावतः सुप्रतीको गजावेतौ सुपूजितौ मुकुटं काञ्चनं चैव निर्मितं विश्वकर्मणा
ഐരാവതനും സുപ്രതീകനും—ഈ രണ്ടു ഗജങ്ങളും അത്യന്തം പൂജിക്കപ്പെട്ട് സമർപ്പിക്കപ്പെട്ടു. കൂടാതെ വിശ്വകർമ്മൻ നിർമ്മിച്ച കാഞ്ചന മകുടവും അർപ്പിക്കപ്പെട്ടു.
Verse 29
कुण्डले चामले दिव्ये वज्रं चैव वरायुधम् जांबूनदमयं सूत्रं केयूरद्वयमेव च
അവന് രണ്ടു നിർമലമായ ദിവ്യ കുണ്ഡലങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; കൂടാതെ ശ്രേഷ്ഠായുധമായ വജ്രവും ഉണ്ടായിരുന്നു. ജാംബൂനദ സ്വർണ്ണസൂത്രവും കേയൂരദ്വയവും കൂടി (ഉണ്ടായിരുന്നു/അർപ്പിക്കപ്പെട്ടു).
Verse 30
सम्भाराणि तथान्यानि विविधानि बहून्यपि समन्तान् निन्युर् अव्यग्रा गणपा देवसंमताः
അപ്പോൾ ദേവസംമതരായ ശിവഗണാധിപന്മാർ അവ്യഗ്രചിത്തത്തോടെ എല്ലാ ദിക്കുകളിൽ നിന്നുമുള്ള നാനാവിധ സാമഗ്രികളും അനവധി മറ്റു ആവശ്യോപകരണങ്ങളും കൊണ്ടുവന്നു।
Verse 31
ततो देवाश् च सेन्द्राश् च नारायणमुखास् तथा मुनयो भगवान्ब्रह्मा नवब्रह्माण एव च
അതിനുശേഷം ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവന്മാർ, നാരായണമുഖന്മാർ, മുനിമാർ, ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവും നവബ്രഹ്മാക്കളും—all ഒരുമിച്ച് സമവേതരായി।
Verse 32
देवैश् च लोकाः सर्वे ते ततो जग्मुर्मुदा युताः तेष्वागतेषु सर्वेषु भगवान्परमेश्वरः
അപ്പോൾ ദേവന്മാരോടുകൂടി എല്ലാ ലോകങ്ങളും ആനന്ദത്തോടെ അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു. അവർ എല്ലാവരും എത്തിച്ചേരുമ്പോൾ ഭഗവാൻ പരമേശ്വരൻ തന്റെ പരമാധികാരസന്നിധി പ്രകാശിപ്പിച്ചു।
Verse 33
सर्वकार्यविधिं कर्तुम् आदिदेश पितामहम् पितामहो ऽपि भगवान् नियोगादेव तस्य तु
സകല പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ വിധി സ്ഥാപിക്കുവാൻ ഭഗവാൻ പിതാമഹനായ ബ്രഹ്മാവിനെ ആജ്ഞാപിച്ചു. പിതാമഹനും അവന്റെ നിയോഗപ്രകാരം മാത്രമേ എല്ലാം നിർവഹിച്ചു।
Verse 34
चकार सर्वं भगवान् अभिषेकं समाहितः अर्चयित्वा ततो ब्रह्मा स्वयमेवाभ्यषेचयत्
സമാഹിതചിത്തത്തോടെ ഭഗവാൻ സമ്പൂർണ്ണ അഭിഷേകവിധി നിർവഹിച്ചു. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാവ് ആരാധന നടത്തി സ്വയം ലിംഗത്തിന് അഭിഷേകം ചെയ്തു।
Verse 35
ततो विष्णुस्ततः शक्रो लोकपालास्तथैव च अभ्यषिञ्चन्त विधिवद् गणेन्द्रं शिवशासनात्
അനന്തരം വിഷ്ണുവും, പിന്നെ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) കൂടാതെ ലോകപാലന്മാരും ശിവാജ്ഞപ്രകാരം വിധിപൂർവ്വം ഗണേന്ദ്രനെ അഭിഷേകം ചെയ്തു।
Verse 36
ऋषयस्तुष्टुवुश्चैव पिता महपुरोगमाः स्तुतवत्सु ततस्तेषु विष्णुः सर्वजगत्पतिः
അപ്പോൾ ഋഷിമാർ സ്തുതി ചെയ്തു; അവരുടെ മുൻപിൽ പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മനായിരുന്നു. സ്തോത്രങ്ങൾ സമാപിച്ചതോടെ സർവ്വജഗത്പതി വിഷ്ണു അവരുടെ ഇടയിൽ പ്രത്യക്ഷനായി।
Verse 37
शिरस्यञ्जलिमादाय तुष्टाव च समाहितः प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वा जयशब्दं चकार च
അവൻ തലയിൽ അഞ്ജലി വച്ച്, സമാഹിതചിത്തനായി സ്തുതി ചെയ്തു. കൈകൂപ്പി നമസ്കരിച്ചു ‘ജയ’ എന്ന ജയഘോഷവും മുഴക്കി।
Verse 38
ततो गणाधिपाः सर्वे ततो देवास्ततो ऽसुराः एवं स्तुतश्चाभिषिक्तो देवैः सब्रह्मकैस्तदा
അപ്പോൾ എല്ലാ ഗണാധിപന്മാരും, പിന്നെ ദേവന്മാരും, പിന്നെ അസുരന്മാരും പോലും അവനെ സ്തുതിച്ചു. ഇങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ട അവനെ, അന്ന് ബ്രഹ്മാവോടുകൂടി ദേവന്മാർ അഭിഷേകം ചെയ്തു।
Verse 39
उद्वाहश् च कृतस्तत्र नियोगात्परमेष्ठिनः मरुतां च सुता देवी सुयशाख्या बभूव या
അവിടെ പരമേഷ്ഠി (ബ്രഹ്മാ) യുടെ നിയോഗപ്രകാരം വിവാഹകർമ്മം നടന്നു. മരുത്തുകളിൽ നിന്ന് ‘സുയശാ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായ ഒരു ദേവികന്യയും ജനിച്ചു।
Verse 40
लब्धं शशिप्रभं छत्रं तया तत्र विभूषितम् चामरे चामरासक्तहस्ताग्रैः स्त्रीगणैर्युता
അവിടെ അവൾ പുതുതായി ലഭിച്ച ചന്ദ്രപ്രഭയുള്ള കുടയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവളായി, ചാമരം വീശുന്ന സ്ത്രീഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവളായി നിലകൊണ്ടു।
Verse 41
सिंहासनं च परमं तया चाधिष्ठितं मया अलंकृता महालक्ष्म्या मुकुटाद्यैः सुभूषणैः
അവിടെ പരമമായ സിംഹാസനവും ഉണ്ടായിരുന്നു; ദേവിയോടൊപ്പം ഞാൻ അതിൽ അധിഷ്ഠിതനായി. മഹാലക്ഷ്മി മുകുടാദി മംഗളാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചു।
Verse 42
लब्धो हारश् च परमो देव्याः कण्ठगतस् तथा वृषेन्द्रश् च सितो नागः सिंहः सिंहध्वजस् तथा
പരമമായ ഹാരം ലഭിച്ച് ദേവിയുടെ കഴുത്തിൽ അണിയിക്കപ്പെട്ടു. അതുപോലെ വൃഷേന്ദ്രൻ, ശ്വേതനാഗം, സിംഹം, സിംഹധ്വജവും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।
Verse 43
रथश् च हेमच्छत्रं च चन्द्रबिंबसमप्रभम् अद्यापि सदृशः कश्चिन् मया नास्ति विभुः क्वचित्
രഥവും ചന്ദ്രബിംബസമമായ പ്രകാശമുള്ള സ്വർണകുടയും ഉണ്ടായിരുന്നു. ഇന്നും എവിടെയും എനിക്കു തുല്യനായ വിഭു ആരുമില്ലെന്ന് ഞാൻ കാണുന്നു।
Verse 44
सान्वयं च गृहीत्वेशस् तथा संबन्धिबान्धवैः आरुह्य वृषमीशानो मया देव्या गतः शिवः
ഈശൻ തന്റെ വംശത്തെയും ബന്ധപ്പെട്ട ബന്ധുക്കളെയും കൂടെ കൂട്ടി, വൃഷഭത്തെ आरोഹിച്ച്—ഈശാനൻ—ദേവിയായ എന്നോടൊപ്പം ശിവൻ പുറപ്പെട്ടു।
Verse 45
तदा देवीं भवं दृष्ट्वा मया च प्रार्थयन् गणैः मुनिदेवर्षयः सिद्धा आज्ञां पाशुपतीं द्विजाः
അപ്പോൾ ദേവിയെയും ഭവനായ ശിവനെയും ദർശിച്ച് ഞാനും ഗണങ്ങളും വിനയത്തോടെ പ്രാർത്ഥിച്ചു. മുനികൾ, ദേവർഷികൾ, സിദ്ധർ, ദ്വിജർ എല്ലാവരും പശുപതിയുടെ പാശുപത ആജ്ഞ—ബന്ധമോചനവിധി—യാചിച്ചു.
Verse 46
अथाज्ञां प्रददौ तेषाम् अर्हाणाम् आज्ञया विभोः नन्दिको नगजाभर्तुस् तेषां पाशुपतीं शुभाम्
അനന്തരം സർവ്വവ്യാപിയായ വിഭുവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം നന്ദി ആ ആദരണീയർക്കു മംഗളമായ പാശുപത ആജ്ഞ നൽകി—പർവ്വതകন্য (പാർവതി)യുടെ ഭർത്താവായ ശിവന്റെ അധികാരം।
Verse 47
तस्माद्धि मुनयो लब्ध्वा तदाज्ञां मुनिपुङ्गवात् भवभक्तास्तदा चासंस् तस्मादेवं समर्चयेत्
അതുകൊണ്ട് മുനിപുങ്ഗവനിൽ നിന്ന് ആ ആജ്ഞ ലഭിച്ച മുനികൾ ഭവനായ ശിവന്റെ ഭക്തരായി. അതിനാൽ ഇങ്ങനെ തന്നേ വിധിപൂർവ്വം സമർചിക്കണം.
Verse 48
नमस्कारविहीनस्तु नाम उद्गिरयेद्भवे ब्रह्मघ्नदशसंतुल्यं तस्य पापं गरीयसम्
നമസ്കാരമില്ലാതെ വെറും ഭവനായ ശിവന്റെ നാമം ഉച്ചരിക്കുന്നവന്റെ പാപം അത്യന്തം ഗുരുതരം—പത്ത് ബ്രഹ്മഹത്യയ്ക്ക് തുല്യം.
Verse 49
तस्मात्सर्वप्रकारेण नमस्कारादिमुच्चरेत् आदौ कुर्यान्नमस्कारं तदन्ते शिवतां व्रजेत्
അതുകൊണ്ട് എല്ലാപ്രകാരവും ആദ്യം നമസ്കാരാദി ഉച്ചരിക്കണം. തുടക്കത്തിൽ നമസ്കാരം ചെയ്യണം; അവസാനം അതേ ഭക്തിയാൽ ശിവത്വം പ്രാപിക്കണം.
Frequently Asked Questions
They appear in countless hosts—three-eyed, radiant like many cosmic fires, with matted hair-crowns, fearsome faces, and immense strength—singing, dancing, and playing instruments while arriving on chariots, elephants, horses, lions, and aerial vimanas.
To publicly establish Nandi as the sanctioned senapati and leader of the ganas under Shiva’s command, with universal divine assent (Brahma, Vishnu, Indra, and lokapalas), making Shaiva authority a ritually consecrated cosmic institution.
The text prescribes that Shiva’s name should be uttered with namaskara; chanting without salutation is condemned as gravely sinful, while beginning with namaskara and concluding in Shiva-oriented devotion is praised as leading toward shivata (spiritual fulfillment and liberation).