Adhyaya 37

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे क्षुपदधीचिसंवादो नाम षट्त्रिंशो ऽध्यायः सनत्कुमार उवाच भवान्कथमनुप्राप्तो महादेवमुमापतिम् श्रोतुमिच्छामि तत्सर्वं वक्तुमर्हसि मे प्रभो

ഇങ്ങനെ ശ്രീലിംഗ മഹാപുരാണത്തിന്റെ പൂർവഭാഗത്തിൽ ‘ക്ഷുപ-ദധീചി സംവാദം’ എന്ന മുപ്പത്താറാം അധ്യായം. സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ പൂജ്യനേ, നിങ്ങൾ ഉമാപതി മഹാദേവനെ എങ്ങനെ പ്രാപിച്ചു? അതെല്ലാം കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; പ്രഭോ, ദയവായി പറയുക।

Verse 2

शैलादिरुवाच प्रजाकामः शिलादो ऽभूत् पिता मम महामुने सो ऽप्यन्धः सुचिरं कलं तपस्तेपे सुदुश्चरम्

ശൈലാദി പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാമുനേ, എന്റെ പിതാവ് ശിലാദൻ സന്താനകാമനായിരുന്നു. അദ്ദേഹം അന്ധനായിരുന്നിട്ടും ദീർഘകാലം അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ തപസ്സു ചെയ്തു।

Verse 3

तपतस्तस्य तपसा संतुष्टो वज्रधृक् प्रभुः शिलादमाह तुष्टो ऽस्मि वरयस्व वरानिति

അവന്റെ തപസ്സിന്റെ തേജസ്സിൽ സന്തുഷ്ടനായ വജ്രധാരി പ്രഭു (ഇന്ദ്രൻ) ശിലാദനോട് പറഞ്ഞു—“ഞാൻ പ്രസന്നനാണ്; വരങ്ങൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുക।”

Verse 4

ततः प्रणम्य देवेशं सहस्राक्षं सहामरैः प्रोवाच मुनिशार्दूल कृताञ्जलिपुटो हरिम्

അപ്പോൾ ദേവേശനായ സഹസ്രാക്ഷ ഇന്ദ്രനെ അമരന്മാരോടുകൂടെ നമസ്കരിച്ചു, മുനിശ്രേഷ്ഠൻ കൈകൂപ്പി ഹരിയോട് അപേക്ഷിച്ചു। (പാശബന്ധിതനായ ജീവനും പതിസ്വരൂപ പ്രഭുവിൽ ശരണം ചേർന്നാൽ, അവന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ ബന്ധമോചനമാർഗം പ്രകാശിക്കുന്നു.)

Verse 5

शिलाद उवाच भगवन्देवतारिघ्न सहस्राक्ष वरप्रद अयोनिजं मृत्युहीनं पुत्रमिच्छामि सुव्रत

ശിലാദൻ പറഞ്ഞു—ഭഗവൻ, ദേവശത്രുഹന്താ, സഹസ്രാക്ഷ, വരപ്രദ, സുവ്രത! യോനിജനല്ലാത്തതും മരണരഹിതവുമായ ഒരു പുത്രനെ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു।

Verse 6

शक्र उवाच पुत्रं दास्यामि विप्रर्षे योनिजं मृत्युसंयुतम् अन्यथा ते न दास्यामि मृत्युहीना न सन्ति वै

ശക്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ശ്രേഷ്ഠ ബ്രഹ്മർഷേ, യോനിജനായി മരണബന്ധിതനായ ഒരു പുത്രനെ ഞാൻ നിനക്കു ദാനം ചെയ്യും; അല്ലെങ്കിൽ ഈ വരം നൽകുകയില്ല, കാരണം സത്യത്തിൽ മരണരഹിതർ ആരുമില്ല।

Verse 7

न दास्यति सुतं ते ऽत्र मृत्युहीनमयोनिजम् पितामहो ऽपि भगवान् किमुतान्ये महामुने

ഈ കാര്യത്തിൽ നിനക്കു മരണരഹിതനും അയോഗിജനുമായ പുത്രനെ ആരും നൽകുകയില്ല; പൂജ്യനായ പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവും നൽകുകയില്ല—പിന്നെ മറ്റാർ എങ്ങനെ നൽകും, ഹേ മഹാമുനേ।

Verse 8

सो ऽपि देवः स्वयं ब्रह्मा मृत्युहीनो न चेश्वरः योनिजश् च महातेजाश् चाण्डजः पद्मसंभवः

ആ ദേവൻ സ്വയം ബ്രഹ്മനാണ്—മരണരഹിതനായാലും പരമേശ്വരൻ അല്ല; അവൻ യോനിജനും, മഹാതേജസ്സുള്ളവനും, അണ്ഡജനും, പദ്മസംഭവനും ആകുന്നു।

Verse 9

महेश्वराङ्गजश्चैव भवान्यास्तनयः प्रभुः तस्याप्यायुः समाख्यातं परार्धद्वयसंमितम्

കൂടാതെ പ്രഭു—മഹേശ്വരാംഗജനായും ഭവാനിയുടെ പുത്രനായും—അവന്റെ ആയുസ്സും രണ്ടുപരാർധമെന്ന അളവിൽ പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 10

कोटिकोटिसहस्राणि अहर्भूतानि यानि वै समतीतानि कल्पानां तावच्छेषापरत्रये

കൽപ്പങ്ങളുടെ ‘ദിവസങ്ങൾ’ എത്ര കഴിഞ്ഞുവോ അവ കോടി-കോടിയും സഹസ്രങ്ങളും ആകുന്നു; പിന്നെ ശേഷിക്കുന്ന അടുത്ത ത്രയത്തിലും അത്രയേറെ ദിവസങ്ങൾ പൂർത്തിയാകാൻ ബാക്കിയുണ്ട്।

Verse 11

तस्मादयोनिजे पुत्रे मृत्युहीने प्रयत्नतः परित्यजाशां विप्रेन्द्र गृहाणात्मसमं सुतम्

അതുകൊണ്ട്, ഹേ വിപ്രശ്രേഷ്ഠാ! പുത്രൻ അയോനിജനും മൃത്യുരഹിതനും ആണെങ്കിൽ, എല്ലാ ആശങ്കാഭരിത പ്രതീക്ഷയും ഉപേക്ഷിച്ച്, പരിശ്രമത്തോടെ ആത്മസമനായ ധർമ്മധാരക പുത്രനെ സ്വീകരിക്ക.

Verse 12

शैलादिरुवाच तस्य तद्वचनं श्रुत्वा पिता मे लोकविश्रुतः शिलाद इति पुण्यात्मा पुनः प्राह शचीपतिम्

ശൈലാദി പറഞ്ഞു—ആ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, ലോകവിശ്രുതനായ എന്റെ പിതാവ് പുണ്യാത്മാവായ ‘ശിലാദൻ’ വീണ്ടും ശചീപതി (ഇന്ദ്രൻ)നെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു പറഞ്ഞു।

Verse 13

शिलाद उवाच भगवन्नण्डयोनित्वं पद्मयोनित्वमेव च महेश्वराङ्गयोनित्वं श्रुतं वै ब्रह्मणो मया

ശിലാദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭഗവൻ! അണ്ഡയോനിത്വം, പദ്മയോനിത്വം, മഹേശ്വരന്റെ അംഗയോനിത്വം എന്നിവയെക്കുറിച്ച് ബ്രഹ്മാവിന്റെ മുഖത്തിൽ നിന്ന് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്।

Verse 14

पुरा महेन्द्रदायादाद् गदतश्चास्य पूर्वजात् नारदाद्वै महाबाहो कथमत्राशु नो वद

മുമ്പ് മഹേന്ദ്രന്റെ വംശജരിൽ നിന്നുമും, ഇതിന്റെ മുൻജന്മജനകനിൽ നിന്നുമും—നാരദനിൽ നിന്ന് ഇതു കേട്ടിരുന്നു. ഹേ മഹാബാഹോ! ഇത് എങ്ങനെ സംഭവിച്ചു എന്ന് ഇവിടെ വേഗം ഞങ്ങളോട് പറയുക।

Verse 15

दाक्षायणी सा दक्षो ऽपि देवः पद्मोद्भवात्मजः पौत्रीकनकगर्भस्य कथं तस्याः सुतो विभुः

അവൾ ദാക്ഷായണി; ദക്ഷനും പദ്മോദ്ഭവൻ (ബ്രഹ്മാവ്) എന്നവന്റെ പുത്രനായ ദിവ്യസത്തയാണ്. ദക്ഷൻ ഹിരണ്യഗർഭന്റെ പൗത്രനാണെങ്കിൽ, സർവ്വവ്യാപിയായ പ്രഭു (ശിവൻ) അവളുടെ പുത്രനെന്നു എങ്ങനെ പറയാം?

Verse 16

शक्र उवाच स्थाने संशयितुं विप्र तव वक्ष्यामि कारणम् कल्पे तत्पुरुषे वृत्तं ब्रह्मणः परमेष्ठिनः

ശക്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രാ, നിന്റെ സംശയം യുക്തമാണ്. അതിന്റെ കാരണം ഞാൻ പറയും—തത്പുരുഷകൽപ്പത്തിൽ പരമേഷ്ഠി ബ്രഹ്മനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് സംഭവിച്ച വൃത്താന്തം।

Verse 17

ससर्ज सकलं ध्यात्वा ब्रह्माणं परमेश्वरः जनार्दनो जगन्नाथः कल्पे वै मेघवाहने

മേഘവാഹനകൽപ്പത്തിൽ ജഗന്നാഥൻ ജനാർദനൻ ബ്രഹ്മനെ ധ്യാനിച്ച് സമസ്ത ജഗത്തിനെ സൃഷ്ടിയായി പ്രസ്ഫుటമാക്കി।

Verse 18

दिव्यं वर्षसहस्रं तु मेघो भूत्वावहद्धरम् नारायणो महादेवं बहुमानेन सादरम्

ആയിരം ദിവ്യവർഷം നാരായണൻ മേഘരൂപമായി ജലധാരകൾ ചൊരിഞ്ഞു; മഹാദേവനോടു ഭക്തിയോടെ മഹാമാനത്തോടെ സാദരമായി സേവിച്ചു।

Verse 19

दृष्ट्वा भावं महादेवो हरेः स्वात्मनि शङ्करः प्रददौ तस्य सकलं स्रष्टुं वै ब्रह्मणा सह

ഹരിയിൽ തന്റെ തന്നെ ആത്മഭാവം കണ്ട മഹാദേവ ശങ്കരൻ, ബ്രഹ്മനോടൊപ്പം സൃഷ്ടി നടത്തുവാൻ വേണ്ട സമ്പൂർണ്ണ സാമർത്ഥ്യം അവനു നൽകി।

Verse 20

तदा तं कल्पमाहुर्वै मेघवाहनसंज्ञया हिरण्यगर्भस्तं दृष्ट्वा तस्य देहोद्भवस्तदा

അപ്പോൾ ആ കൽപ്പം ‘മേഘവാഹന’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായി. അതിനെ കണ്ട ഹിരണ്യഗർഭൻ (ബ്രഹ്മൻ) അതേ സമയത്ത് പ്രഭുവിന്റെ ദേഹത്തിൽ നിന്ന് ഉദ്ഭവിച്ചു—സൃഷ്ടിതത്ത്വമായി പ്രകാശിച്ചു।

Verse 21

जनार्दनसुतः प्राह तपसा प्राप्य शङ्करम् तव वामाङ्गजो विष्णुर् दक्षिणाङ्गभवो ह्यहम्

ജനാർദനപുത്രൻ തപസ്സിലൂടെ ശങ്കരനെ പ്രാപിച്ച് പറഞ്ഞു— “നിന്റെ വാമാംഗത്തിൽ നിന്ന് വിഷ്ണു ജനിച്ചു; നിന്റെ ദക്ഷിണാംഗത്തിൽ നിന്ന് ഞാൻ ജനിച്ചു।”

Verse 22

मया सह जगत्सर्वं तथाप्यसृजदच्युतः जगन्मयो ऽवहद्यस्मान् मेघो भूत्वा दिवानिशम्

എന്നോടൊപ്പം സർവ്വജഗത്തും ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും അച്യുതൻ അതിനെ സൃഷ്ടിച്ചു. ജഗന്മയനായി, പകലും രാത്രിയും മേഘരൂപം ധരിച്ചു, ഞങ്ങളെ നിരന്തരം വഹിച്ചു.

Verse 23

भवन्तमवहद्विष्णुर् देवदेवं जगद्गुरुम् नारायणादपि विभो भक्तो ऽहं तव शङ्कर

വിഷ്ണു നിന്നെ സ്തുതിക്കുന്നു— ദേവദേവാ, ജഗദ്ഗുരുവേ. ഓ വിഭോ ശങ്കരാ, നാരായണത്വത്തേക്കാളും അതീതമായി ഞാൻ നിന്റെ ഭക്തൻ ആകുന്നു.

Verse 24

प्रसीद देहि मे सर्वं सर्वात्मत्वं तव प्रभो तदाथ लब्ध्वा भगवान् भवात्सर्वात्मतां क्षणात्

പ്രസാദിക്കണമേ, പ്രഭോ; എനിക്ക് എല്ലാം തരണമേ— നിന്റെ സർവ്വാത്മത്വബോധം ദയചെയ്യണമേ. അത് ലഭിച്ചാൽ, നിന്റെ കൃപയാൽ, അവൻ ക്ഷണത്തിൽ സർവ്വാത്മസ്ഥിതിയിൽ സ്ഥാപിതനാകും.

Verse 25

त्वरमाणो ऽथ संगम्य ददर्श पुरुषोत्तमम् एकार्णवालये शुभ्रे त्व् अन्धकारे सुदारुणे

അവൻ ത്വരിതമായി സമീപിച്ച് പുരുഷോത്തമനെ ദർശിച്ചു— ഏകാർണവത്തിന്റെ വാസസ്ഥാനത്തിൽ; അത് ആദിയിൽ ശുഭ്രമായിരുന്നുവെങ്കിലും അവിടെ അത്യന്തം ഭയാനകമായ അന്ധകാരം നിലനിന്നു.

Verse 26

हेमरत्नचिते दिव्ये मनसा च विनिर्मिते दुष्प्राप्ये दुर्जनैः पुण्यैः सनकाद्यैरगोचरे

സ്വർണ്ണവും രത്നങ്ങളും പാകിയ ആ ദിവ്യധാമം, ശുദ്ധമനസ്സാൽ മാത്രം നിർമ്മിതമായതു; ദുഷ്ടർക്കു ദുർലഭം, പുണ്യവാന്മാർക്കേ സുലഭം, സനകാദി ഋഷികൾക്കും അഗോചരമാകുന്നു।

Verse 27

जगदावासहृदयं ददर्श पुरुषं त्वजः अनन्तभोगशय्यायां शायिनं पङ्कजेक्षणम्

അപ്പോൾ അജൻ (അജന്മാവ്) ആ പരമപുരുഷനെ ദർശിച്ചു—ലോകങ്ങളുടെ ആശ്രയഹൃദയം—അനന്തന്റെ ഭോഗങ്ങളാൽ രൂപപ്പെട്ട ശയ്യയിൽ ശയിച്ചിരിക്കുന്ന, പദ്മനേത്രനും ശാന്തനും ആയവനെ।

Verse 28

शङ्खचक्रगदापद्मं धारयन्तं चतुर्भुजम् सर्वाभरणसंयुक्तं शशिमण्डलसन्निभम्

ശംഖം, ചക്രം, ഗദ, പദ്മം എന്നിവ ധരിക്കുന്ന ചതുര്ഭുജനായ പ്രഭുവിനെ ധ്യാനിക്കുവിൻ; സർവാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതനായി, ചന്ദ്രമണ്ഡലത്തെപ്പോലെ ദീപ്തൻ।

Verse 29

श्रीवत्सलक्षणं देवं प्रसन्नास्यं जनार्दनम् रमामृदुकराम्भोजस्पर्शरक्तपदाम्बुजम्

ശ്രീവത്സലാഞ്ഛനധാരിയായ, പ്രസന്നമുഖനായ ദേവൻ ജനാർദനനെ ഞാൻ ധ്യാനിക്കുന്നു; രമയുടെ മൃദുലമായ പദ്മഹസ്തസ്പർശത്തിൽ അവന്റെ പദ്മപാദങ്ങൾ അരുണിമയാർന്നിരിക്കുന്നു।

Verse 30

परमात्मानमीशानं तमसा कालरूपिणम् रजसा सर्वलोकानां सर्गलीलाप्रवर्तकम्

അവൻ പരമാത്മാവും ഈശാനപ്രഭുവുമാകുന്നു; തമോഗുണത്തിൽ അവൻ കാലരൂപം ധരിക്കുന്നു, രജോഗുണത്തിൽ സർവലോകങ്ങളുടെ സൃഷ്ടിലീല പ്രചരിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 31

सत्त्वेन सर्वभूतानां स्थापकं परमेश्वरम् सर्वात्मानं महात्मानं परमात्मानमीश्वरम्

സ്വസത്ത്വം—ശുദ്ധ പ്രകാശശക്തി—കൊണ്ട് അദ്ദേഹം പരമേശ്വരൻ സർവ്വഭൂതങ്ങളെയും ധരിച്ചു സ്ഥാപിക്കുന്നു. അവൻ തന്നെ സർവ്വാത്മാവ്, മഹാത്മാവ്, പരമാത്മാവ്, ഈശ്വരൻ।

Verse 32

क्षीरार्णवे ऽमृतमये शायिनं योगनिद्रया तं दृष्ट्वा प्राह वै ब्रह्मा भगवन्तं जनार्दनम्

അമൃതമയ ക്ഷീരസമുദ്രത്തിൽ യോഗനിദ്രയിൽ ശയിക്കുന്ന ജനാർദനനെ കണ്ട ബ്രഹ്മാവ് ആ ഭഗവാനോട് പറഞ്ഞു. ശൈവദൃഷ്ടിയിൽ, പരമ പതി ശിവന്റെ ശരണം കൂടാതെ ദേവന്മാരും പാശബന്ധത്തിൽ; മോക്ഷദാതാവ് ശിവൻ മാത്രം।

Verse 33

ग्रसामि त्वां प्रसादेन यथापूर्वं भवानहम् स्मयमानस्तु भगवान् प्रतिबुध्य पितामहम्

“എന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഞാൻ നിന്നെ എന്നിൽ ലയിപ്പിക്കുന്നു; നീ യഥാപൂർവ്വം ആകും.” എന്നു പറഞ്ഞ്, ഭഗവാൻ സ്മിതത്തോടെ പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവിനെ ഉണർത്തി മുൻസ്ഥിതി തിരിച്ചുനൽകി।

Verse 34

उदैक्षत महाबाहुः स्मितमीषच्चकार सः विवेश चाण्डजं तं तु ग्रस्तस्तेन महात्मना

മഹാബാഹു നോക്കി അല്പം സ്മിതം ചെയ്തു. പിന്നെ അദ്ദേഹം ആ അണ്ഡജനായ സത്തയിൽ പ്രവേശിച്ചു; ആ മഹാത്മാവ് അദ്ദേഹത്താൽ ഗ്രസിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 35

ततस्तं चासृजद्ब्रह्मा भ्रुवोर्मध्येन चाच्युतम् सृष्टस्तेन हरिः प्रेक्ष्य स्थितस्तस्याथ संनिधौ

അതിനുശേഷം ബ്രഹ്മാവ് ഭ്രൂമധ്യത്തിൽ നിന്ന് അച്യുതനെ സൃഷ്ടിച്ചു. അങ്ങനെ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ഹരി തന്റെ സ്രഷ്ടാവിനെ നോക്കി, പിന്നെ അവന്റെ സന്നിധിയിൽ സേവാഭാവത്തോടെ നിലകൊണ്ടു।

Verse 36

एतस्मिन्नन्तरे रुद्रः सर्वदेवभवोद्भवः विकृतं रूपमास्थाय पुरा दत्तवरस्तयोः

അന്നേരം സർവ്വദേവഭാവോദ്ഭവനായ രുദ്രൻ, ആ ഇരുവർക്കും മുൻപ് നൽകിയ വരങ്ങളനുസരിച്ച്, അത്ഭുതകരമായ വികൃതരൂപം ധരിച്ചു।

Verse 37

आगच्छद्यत्र वै विष्णुर् विश्वात्मा परमेश्वरः प्रसादमतुलं कर्तुं ब्रह्मणश् च हरेः प्रभुः

അവിടെ വിശ്വാത്മാവും പരമേശ്വരനുമായ വിഷ്ണു എത്തി; ബ്രഹ്മാവിന് അതുല്യപ്രസാദം നൽകുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ച്, പ്രഭുവായ ഹരി പ്രത്യക്ഷനായി।

Verse 38

ततः समेत्य तौ देवौ सर्वदेवभवोद्भवम् अपश्यतां भवं देवं कालाग्निसदृशं प्रभुम्

പിന്നീട് ആ രണ്ടു ദേവന്മാർ ഒന്നിച്ചുകൂടി, സർവ്വദേവഭാവോദ്ഭവനായ പ്രഭു ഭവദേവ ശിവനെ ദർശിച്ചു; അവൻ കാലാഗ്നിയെപ്പോലെ ജ്വലിച്ചു।

Verse 39

तौ तं तुष्टुवतुश्चैव शर्वमुग्रं कपर्दिनम् प्रणेमतुश् च वरदं बहुमानेन दूरतः

അപ്പോൾ അവർ ഉഗ്രനായ ശർവ്വൻ കപർദിനനെ സ്തുതിച്ചു; വരദനായ പ്രഭുവിനെ ദൂരത്തുനിന്നുതന്നെ മഹാഭക്തിയോടെ നമസ്കരിച്ചു।

Verse 40

भवो ऽपि भगवान् देवम् अनुगृह्य पितामहम् जनार्दनं जगन्नाथस् तत्रैवान्तरधीयत

പിന്നീട് ജഗന്നാഥനായ ഭഗവാൻ ഭവൻ, പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവിനെയും ജനാർദനൻ വിഷ്ണുവിനെയും അനുഗ്രഹിച്ച്, അവിടെയേ തന്നെ അന്തർധാനം ചെയ്തു।