
Vighneshvara-Prashna and Deva-Krita Shiva-Stava (Adhyaya 104)
ഋഷികൾ സൂതനോട് ചോദിക്കുന്നു—ആനമുഖനായ വിനായക ഗണേശ്വരൻ എങ്ങനെ ജനിച്ചു, വിഘ്നങ്ങളിലേക്കുള്ള അവന്റെ അധികാരം എന്തുകൊണ്ട് അത്ര മഹത്താണ്. സൂതൻ ഒരു മഹാകാലസന്ധി വിവരിക്കുന്നു; ഇന്ദ്ര-ഉപേന്ദ്രന്മാരോടുകൂടിയ ദേവന്മാർ ദൈത്യപ്രേരിത വിഘ്ന-ഉപദ്രവം തടഞ്ഞ് ധർമ്മസംരക്ഷണത്തിന് മാർഗം തേടുന്നു. ഇവിടെ ‘വിഘ്നം’ വെറും ദുർഭാഗ്യമല്ല, കർമഫലത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന നിയമം; ദേവന്മാർ അവിഘ്നരായി നിലനിൽക്കാനും മനുഷ്യർക്ക് പുത്രലാഭവും കർമസിദ്ധിയും ലഭിക്കാനും ശിവസ്തുതി ചെയ്യുകയും ഗണപ/വിഘ്നേശന്റെ പ്രാദുർഭാവം ഉണ്ടാകുകയും വേണം. തുടർന്ന് ദേവന്മാർ ശിവനെ വിപുലമായി സ്തുതിക്കുന്നു—അവനെ കാലൻ, കാലാഗ്നിരുദ്രൻ, ഓംകാരൻ, വേദങ്ങൾ, പഞ്ചാക്ഷരം, ഗുണാതീത പരതത്ത്വം എന്നിങ്ങനെ ഏകീകരിച്ച്. അവസാനം ഫലശ്രുതി—ഭക്തിയോടെ ഈ ദേവകൃത ശിവസ്തവം പാരായണം ചെയ്യുകയോ ഉപദേശിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവൻ പരമപദം പ്രാപിക്കും; അടുത്തതായി വിഘ്നേശ്വരന്റെ ഉദ്ഭവവും പ്രവർത്തിയും വിശദമാകും।
Verse 1
इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे पार्वतीविवाहवर्णनं नाम त्र्यधिकशततमो ऽध्यायः ऋषय ऊचुः कथं विनायको जातो गजवक्त्रो गणेश्वरः कथं प्रभावस्तस्यैवं सूत वक्तुमिहार्हसि
ഇങ്ങനെ ശ്രീലിംഗമഹാപുരാണത്തിന്റെ പൂർവഭാഗത്തിൽ ‘പാർവതീവിവാഹവർണ്ണനം’ എന്ന നൂറ്റിനാലാം അധ്യായം ആരംഭിക്കുന്നു। ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ഗജമുഖനായ ഗണേശ്വരൻ വിനായകൻ എങ്ങനെ ജനിച്ചു? അവന്റെ മഹിമ ഇങ്ങനെ എങ്ങനെ? ഹേ സൂത, നീ ഇവിടെ പറയാൻ യോഗ്യൻ।
Verse 2
सूत उवाच एतस्मिन्नन्तरे देवाः सेन्द्रोपेन्द्राः समेत्य ते धर्मविघ्नं तदा कर्तुं दैत्यानामभवन्द्विजाः
സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇതിനിടയിൽ ഇന്ദ്രനും ഉപേന്ദ്രനും ഉൾപ്പെടെ ദേവന്മാർ ഒന്നിച്ചു കൂടി, അന്ന് ദൈത്യരുടെ ധർമ്മകർമ്മങ്ങൾക്ക് വിഘ്നം വരുത്താൻ ദ്വിജബ്രാഹ്മണരൂപം ധരിച്ചു।
Verse 3
असुरा यातुधानाश् च राक्षसाः क्रूरकर्मिणः तामसाश् च तथा चान्ये राजसाश् च तथा भुवि
ഭൂമിയിൽ അസുരന്മാർ, യാതുധാനന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ—ക്രൂരകർമ്മികൾ—താമസസ്വഭാവമുള്ളവർ; അതുപോലെ മറ്റു ചിലർ രാജസസ്വഭാവമുള്ളവരുമുണ്ട്।
Verse 4
अविघ्नं यज्ञदानाद्यैः समभ्यर्च्य महेश्वरम् ब्रह्माणं च हरिं विप्रा लब्धेप्सितवरा यतः
ഹേ വിപ്രന്മാരേ, യജ്ഞം, ദാനം മുതലായവകൊണ്ട് മഹേശ്വരനെ—അതോടൊപ്പം ബ്രഹ്മാവിനെയും ഹരിയെയും—ശുദ്ധമായി ആരാധിച്ചതിനാൽ അവർ നിർവിഘ്നരായി, ഇഷ്ടവരങ്ങൾ പ്രാപിച്ചു।
Verse 5
ततो ऽस्माकं सुरश्रेष्ठाः सदा विजयसंभवः तेषां ततस्तु विघ्नार्थम् अविघ्नाय दिवौकसाम्
അപ്പോൾ, ഹേ ദേവശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഞങ്ങളുടെ ഭാഗത്തേക്കു സദാ വിജയം നിശ്ചിതമായിരുന്നു. അതിനാൽ അവരുടെ കാര്യങ്ങളിൽ വിഘ്നം സൃഷ്ടിക്കാനും ദിവൗകസർക്കു നിർവിഘ്നത നിലനിർത്താനും ദിവ്യ പ്രതിശക്തി പ്രവർത്തിച്ചു.
Verse 6
पुत्रार्थं चैव नारीणां नराणां कर्मसिद्धये विघ्नेशं शङ्करं स्रष्टुं गणपं स्तोतुमर्हथ
സ്ത്രീകൾക്ക് പുത്രപ്രാപ്തിക്കായും പുരുഷന്മാർക്ക് കര്മ്മസിദ്ധിക്കായും, ശങ്കരൻ വിഘ്നഹരനും സിദ്ധിദാതാവുമായ പ്രഭുവായി സൃഷ്ടിച്ച ഗണപൻ—വിഘ്നേശ്വരനെ—സ്തുതിച്ച് ആരാധിക്കേണ്ടതാണ്.
Verse 7
इत्युक्त्वान्योन्यमनघं तुष्टुवुः शिवमीश्वरम् नमः सर्वात्मने तुभ्यं सर्वज्ञाय पिनाकिने
ഇങ്ങനെ പരസ്പരം പറഞ്ഞ ശേഷം അവർ നിർമലനായ പരമേശ്വരൻ ശിവനെ സ്തുതിച്ചു—“സർവാത്മാവായ നിനക്കു നമസ്കാരം; സർവജ്ഞനും പിനാകധാരിയുമായ നിനക്കു നമസ്കാരം.”
Verse 8
अनघाय विरिञ्चाय देव्याः कार्यार्थदायिने अकायायार्थकायाय हरेः कायापहारिणे
പാപരഹിതനായ പ്രഭുവിനു നമസ്കാരം; വിരിഞ്ചൻ (ബ്രഹ്മാ) നു നമസ്കാരം; ദേവിക്ക് കാര്യസിദ്ധിയുടെ ശക്തി നൽകുന്നവനു നമസ്കാരം; ദേഹരഹിതനായിട്ടും അർത്ഥപൂർണ്ണ രൂപം ധരിക്കുന്നവനു നമസ്കാരം; ഹരി (വിഷ്ണു) യുടെ ദേഹാവസ്ഥയെയും അപഹരിച്ചു ലയിപ്പിക്കുന്നവനു നമസ്കാരം.
Verse 9
कायान्तस्थामृताधारमण्डलावस्थिताय ते कृतादिभेदकालाय कालवेगाय ते नमः
ദേഹത്തിനകത്തെ അമൃതാധാര മണ്ഡലത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന നിനക്കു നമസ്കാരം; കൃതാദി യുഗങ്ങളെ വേർതിരിക്കുന്ന കാലമായ നിനക്കു നമസ്കാരം; കാലത്തിന്റെ അതിവേഗമായ നിനക്കു നമസ്കാരം.
Verse 10
कालाग्निरुद्ररूपाय धर्माद्यष्टपदाय च कालीविशुद्धदेहाय कालिकाकारणाय ते
കാലാഗ്നി-രുദ്രരൂപനേ, ധർമാദി അഷ്ടപദാധാരനേ, കാളിയാൽ വിശുദ്ധദേഹധാരിയേ, കാലികയുടെ കാരണസ്വരൂപനേ—നമസ്കാരം।
Verse 11
कालकण्ठाय मुख्याय वाहनाय वराय ते अंबिकापतये तुभ्यं हिरण्यपतये नमः
നീലകണ്ഠനേ, പരമ പ്രധാനനേ, ശ്രേഷ്ഠ വാഹനം-സ്വരൂപനും വരദായകനും, അംബികാപതീ, ഹിരണ്യ-സമൃദ്ധിയുടെ അധിപതീ—നമഃ।
Verse 12
हिरण्यरेतसे चैव नमः शर्वाय शूलिने कपालदण्डपाशासिचर्माङ्कुशधराय च
ഹിരണ്യരേതസിന് നമഃ; ശർവനായ ശൂലധാരിക്ക് നമഃ; കപാലദണ്ഡം, പാശം, അസി, ചർമ്മം, അങ്കുശം ധരിക്കുന്ന പ്രഭുവിന് പ്രണാമം।
Verse 13
पतये हैमवत्याश् च हेमशुक्लाय ते नमः पीतशुक्लाय रक्षार्थं सुराणां कृष्णवर्त्मने
ഹൈമവതീ (പാർവതി) പതി, ഹേമ-ശുക്ല തേജസ്സുള്ളവനേ—നമഃ. ദേവരുടെ രക്ഷാർത്ഥം പീത-ശുക്ല രൂപനേ, കൃഷ്ണവർത്മാ (ഗൂഢപഥധാരീ)—നമഃ।
Verse 14
पञ्चमाय महापञ्चयज्ञिनां फलदाय च पञ्चास्यफणिहाराय पञ्चाक्षरमयाय ते
പഞ്ചമനേ (പഞ്ചത്തെ അതീതനേ), മഹാപഞ്ചയജ്ഞം ചെയ്യുന്നവർക്ക് ഫലം നൽകുന്നവനേ, പഞ്ചാസ്യങ്ങളിൽ ഫണിഹാരം ധരിക്കുന്നവനേ, പഞ്ചാക്ഷര (നമഃ ശിവായ)മയനേ—നമഃ।
Verse 15
पञ्चधा पञ्चकैवल्यदेवैरर्चितमूर्तये पञ्चाक्षरदृशे तुभ्यं परात्परतराय ते
അഞ്ചുവിധമായി അഞ്ചു കൈവല്യദേവന്മാർ അർച്ചിക്കുന്ന മൂർത്തിസ്വരൂപനേ, പഞ്ചാക്ഷരി ‘നമഃ ശിവായ’ ദർശനമന്ത്രമായി പ്രത്യക്ഷനായ പരാത്പരനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം.
Verse 16
षोडशस्वरवज्राङ्गवक्त्रायाक्षयरूपिणे कादिपञ्चकहस्ताय चादिहस्ताय ते नमः
പതിനാറു പവിത്ര സ്വരങ്ങളുടെ വജ്രശക്തിയാൽ ദീപ്തമുഖനായവനേ, അക്ഷയസ്വരൂപനേ, ‘ക’ ആദി പഞ്ചക അക്ഷരസമൂഹത്തെ ഹസ്തശക്തി (മന്ത്രബലം) ആയി ധരിക്കുന്നവനേ, സ്വയം ആദിഹസ്തം—ആദ്യ കർത്തൃത്വം—നിനക്കു നമഃ.
Verse 17
टादिपादाय रुद्राय तादिपादाय ते नमः पादिमेण्ढ्राय यद्यङ्गधातुसप्तकधारिणे
ട-ആദി പാദതത്ത്വസ്വരൂപനായ രുദ്രനേ, നിനക്കു നമഃ; ത-ആദി പാദാധാരസ്വരൂപനേ, നിനക്കു നമഃ. പാദാധാരത്തിൽ സ്ഥാപിതനായി ദേഹാംഗങ്ങളും സപ്തധാതുക്കളും ധരിക്കുന്നവനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം.
Verse 18
शान्तात्मरूपिणे साक्षात् क्षदन्तक्रोधिने नमः लवरेफहलाङ्गाय निरङ्गाय च ते नमः
ശാന്താത്മസ്വരൂപനേ, സാക്ഷാത് തത്ത്വപ്രകാശനേ, ക്രോധത്തെ ക്ഷയിപ്പിച്ച് ഭസ്മമാക്കുന്നവനേ, നിനക്കു നമഃ. ‘ല-വ-ര-രെ-ഫ-ഹ-ലാംഗ’ അക്ഷരദേഹസ്വരൂപനേ, നിനക്കു നമഃ; കൂടാതെ നിരംഗൻ, നിർമ്മലൻ, നിരാകാരൻ, നിനക്കു വീണ്ടും നമസ്കാരം.
Verse 19
सर्वेषाम् एव भूतानां हृदि निःस्वनकारिणे भ्रुवोर् अन्ते सदा सद्भिर् दृष्टायात्यन्तभानवे
സകല ജീവികളുടെ ഹൃദയത്തിൽ സൂക്ഷ്മ അന്തർനാദം ഉണർത്തുന്നവനേ, ഭ്രൂമധ്യത്തിന്റെ അന്തസ്ഥാനത്ത് സദാ സദ്ഭക്തർ ദർശിക്കുന്ന അത്യന്തം തേജോമയനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം.
Verse 20
भानुसोमाग्निनेत्राय परमात्मस्वरूपिणे गुणत्रयोपरिस्थाय तीर्थपादाय ते नमः
സൂര്യചന്ദ്രാഗ്നി നേത്രനായവനേ, പരമാത്മസ്വരൂപനായവനേ, ത്രിഗുണാതീതനായവനേ, തീർത്ഥമായ പാദങ്ങളുള്ളവനേ—നിനക്കു നമസ്കാരം।
Verse 21
तीर्थतत्त्वाय साराय तस्मादपि पराय ते ऋग्यजुःसामवेदाय ओंकाराय नमो नमः
തീർത്ഥതത്ത്വമായവനേ, സാരസ്വരൂപനായവനേ, അതിനും പരമാതീതനായവനേ—നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം. നീ തന്നെയാണ് ഋഗ്-യജുഃ-സാമ വേദവും, പ്രണവമായ ഓംകാരവും—നമോ നമഃ।
Verse 22
ओङ्कारे त्रिविधं रूपम् आस्थायोपरिवासिने पीताय कृष्णवर्णाय रक्तायात्यन्ततेजसे
ഓംകാരത്തിൽ അധിഷ്ഠിതനായി അവൻ ത്രിവിധ രൂപം ധരിക്കുന്നു—ഊർദ്ധ്വസ്ഥ പരാത്പരനായ പ്രഭുവായി; പീത, കൃഷ്ണവർണ്ണ, രക്തവർണ്ണ രൂപങ്ങളായി; അത്യന്തം തേജസ്സോടെ ദീപ്തനായവൻ।
Verse 23
स्थानपञ्चकसंस्थाय पञ्चधाण्डबहिः क्रमात् ब्रह्मणे विष्णवे तुभ्यं कुमाराय नमोनमः
അഞ്ചു സ്ഥാനങ്ങളിൽ അധിഷ്ഠിതനും, ക്രമമായി അഞ്ചു ആവരണങ്ങൾക്കും പുറത്തുള്ളവനുമായ നിനക്കു നമോ നമഃ. ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, കൂടാതെ നീയായ ദിവ്യ കുമാരൻ (സ്കന്ദൻ)—നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം।
Verse 24
अंबायाः परमेशाय सर्वोपरिचराय ते मूलसूक्ष्मस्वरूपाय स्थूलसूक्ष्माय ते नमः
അംബാ (ശക്തി)യുടെ പരമേശ്വരനേ, സർവ്വരും സേവിക്കുന്നവനേ—നിനക്കു നമസ്കാരം. മൂലകാരണമെന്ന അതിസൂക്ഷ്മസ്വരൂപനും, സ്ഥൂല-സൂക്ഷ്മ ഇരുവരൂപനും ആയ നിനക്കു നമഃ।
Verse 25
सर्वसंकल्पशून्याय सर्वस्माद्रक्षिताय ते आदिमध्यान्तशून्याय चित्संस्थाय नमोनमः
ഹേ ഭഗവൻ! സർവ്വസങ്കൽപ്പശൂന്യനും സർവ്വപരിമിതികളിൽ നിന്നു അക്ഷുണ്ണനുമായും, ആദി‑മധ്യ‑അന്തമില്ലാത്തവനും, ശുദ്ധ ചിത്‑സ്വരൂപത്തിൽ സ്ഥാപിതനുമായ നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം।
Verse 26
यमाग्निवायुरुद्रांबुसोमशक्रनिशाचरैः दिङ्मुखे दिङ्मुखे नित्यं सगणैः पूजिताय ते
ഹേ പതി! യമൻ, അഗ്നി, വായു, രുദ്രൻ, വരുണൻ (ജലാധിപൻ), സോമൻ, ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) എന്നിവരും നിശാചരന്മാരും—ഓരോ ദിക്കിന്റെ ദ്വാരത്തിലും—നിന്റെ ഗണങ്ങളോടുകൂടെ നിന്നെ നിത്യവും പൂജിക്കുന്നു।
Verse 27
सर्वेषु सर्वदा सर्वमार्गे सम्पूजिताय ते रुद्राय रुद्रनीलाय कद्रुद्राय प्रचेतसे महेश्वराय धीराय नमः साक्षाच्छिवाय ते
എല്ലാവരാലും, എല്ലാകാലവും, എല്ലാമാർഗങ്ങളാലും സമ്പൂർണ്ണമായി പൂജിക്കപ്പെടുന്ന ആ രുദ്രനു—നീലവർണ്ണ രുദ്രനു, ഉഗ്ര രുദ്രനു, സർവ്വജ്ഞ പ്രചേതസിനു; മഹേശ്വരനായ ധീര‑ശാന്ത സ്വരൂപത്തിനു—സാക്ഷാത് ശിവനായ നിനക്കു നമസ്കാരം।
Verse 28
अथ शृणु भगवन् स्तवच्छलेन कथितमजेन्द्रमुखैः सुरासुरेशैः /* मखमदनयमाग्निदक्षयज्ञक्षपणविचित्रविचेष्टितं क्षमस्व
ഇപ്പോൾ, ഹേ ഭഗവൻ! ബ്രഹ്മാവും ദേവ‑അസുരാധിപന്മാരും സ്തവത്തിന്റെ മറവിൽ പറഞ്ഞതു കേൾക്കണമേ. മഖന്റെ ദമനം, മദനന്റെ അഹങ്കാരഭംഗം, യമ‑അഗ്നികളുടെ നിരോധനം, ദക്ഷയജ്ഞത്തിന്റെ അത്ഭുത നാശം—ഇവയായ വിചിത്ര ലീലകൾ ക്ഷമിക്കണമേ।
Verse 29
सूत उवाच यः पठेत्तु स्तवं भक्त्या शक्राग्निप्रमुखैः सुरैः कीर्तितं श्रावयेद्विद्वान् स याति परमां गतिम्
സൂതൻ പറഞ്ഞു—ശക്ര‑അഗ്നി മുതലായ ദേവന്മാർ കീർത്തിച്ച ഈ സ്തവം ഭക്തിയോടെ പാരായണം ചെയ്യുന്നവനും, പണ്ഡിതൻ അതു മറ്റുള്ളവർക്ക് ശ്രവിപ്പിക്കുന്നവനും—പരമഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു।
The rishis ask how Vināyaka (Gaṇeśvara) was born with an elephant face and why his authority over obstacles is uniquely powerful.
Shiva is praised as Kāla and Kālāgni-Rudra, as Oṃkāra and the very substance of Ṛg–Yajus–Sāma, as pañcākṣara-maya, as the inner Self of all beings, and as transcendent beyond the three guṇas—uniting ritual, mantra, and metaphysics.
The text states that one who recites it with devotion—or a learned person who causes it to be heard—attains paramā gati, the supreme state associated with liberation through Shiva’s grace.