Adhyaya 10

Verse 1

इति श्री ब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे रुद्रप्रसववर्णनं नाम नवमो ऽध्यायः ऋषिरुवाच अस्मिन्कल्पे त्वया नोक्तः प्रादुर्भावो महात्मनः / महादेवस्य रुद्रस्य साधकैरृषिभिः सह

ഇങ്ങനെ ശ്രീ ബ്രഹ്മാണ്ഡ മഹാപുരാണത്തിൽ വായുപ്രോക്ത പൂർവഭാഗത്തിന്റെ ദ്വിതീയ അനുഷംഗപാദത്തിൽ ‘രുദ്രപ്രസവവർണ്ണനം’ എന്ന ഒൻപതാം അധ്യായം. ഋഷി പറഞ്ഞു— മഹാത്മാവേ! ഈ കല്പത്തിൽ സാധക ഋഷികളോടുകൂടെ മഹാദേവ രുദ്രന്റെ പ്രാദുർഭാവം നിങ്ങൾ പറഞ്ഞിട്ടില്ല।

Verse 2

सूत उवाच उत्पत्तिरादिसर्गस्य मया प्रोक्ता समासतः / विस्तरेण प्रवक्ष्यामि नामानि तनुभिः सह

സൂതൻ പറഞ്ഞു— ആദിസർഗത്തിന്റെ ഉത്ഭവം ഞാൻ സംക്ഷേപമായി പറഞ്ഞു; ഇനി തനുക്കളോടുകൂടെ നാമങ്ങൾ വിശദമായി പ്രസ്താവിക്കും।

Verse 3

पत्नीषु जनयामास महादेवः सुतान्बहून / कल्पेष्वन्येष्वतीतेषु ह्यस्मिन्कल्पे तु ताञ्शृणु

മഹാദേവൻ തന്റെ പത്നിമാരിൽ അനേകം പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു. കഴിഞ്ഞ മറ്റു കല്പങ്ങളിലും അങ്ങനെ തന്നെയായിരുന്നു; എന്നാൽ ഈ കല്പത്തിലെവരെ കേൾക്കുക।

Verse 4

कल्पादावात्मनस्तुल्यं सुतमध्यायत प्रभुः / प्रादुरा सीत्ततोङ्के ऽस्य कुमारो नीललोहितः

കല്പത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ പ്രഭു തനിക്കുതുല്യനായ ഒരു പുത്രനെ ധ്യാനിച്ചു. അപ്പോൾ അവന്റെ മടിയിൽ ‘നീലലോഹിതൻ’ എന്ന കുമാരൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 5

रुरोद सुस्वरं घोरं निर्दहन्निव तेजसा / दृष्ट्वा रुदन्तं सहसा कुमारं नीललोहितम्

അവൻ മധുരമെങ്കിലും ഭയാനകമായ സ്വരത്തിൽ കരഞ്ഞു, തേജസ്സാൽ ദഹിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ. നീലലോഹിത കുമാരൻ പെട്ടെന്ന് കരയുന്നത് കണ്ടു (എല്ലാവരും വിസ്മയിച്ചു).

Verse 6

किं रोदिषि कुमारेति ब्रह्मा तं प्रत्यभाषत / सो ऽब्रवीद्देहि मे नाम प्रथमं त्वं पितामह

ബ്രഹ്മാവ് അവനോട് പറഞ്ഞു—“കുമാരാ, നീ എന്തിന് കരയുന്നു?” അവൻ പറഞ്ഞു—“പിതാമഹാ, ആദ്യം എനിക്ക് ഒരു നാമം ദയവായി നൽകുക।”

Verse 7

रुद्रस्त्वं देव नामासि स इत्युक्तो ऽरुदत्पुनः / किं रोदिषि कुमारेति ब्रह्मा तं प्रत्यभाषत

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—“ദേവാ, നിന്റെ നാമം ‘രുദ്രൻ’ ആകുന്നു.” അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ വീണ്ടും കരഞ്ഞു. ബ്രഹ്മാവ് ചോദിച്ചു—“കുമാരാ, എന്തിന് കരയുന്നു?”

Verse 8

नाम देहि द्वितीयं मे इत्युवाच स्वयंभुवम् / भवस्त्वं देवनाम्नासि इत्युक्तः सो ऽरुदत्पुनः

അവൻ സ്വയംഭുവായ ബ്രഹ്മാവിനോട് പറഞ്ഞു—“എനിക്ക് രണ്ടാമത്തെ നാമം നൽകുക.” ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—“ദേവനാമമായി നീ ‘ഭവൻ’ ആകുന്നു.” അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ വീണ്ടും കരഞ്ഞു.

Verse 9

किं रोदिषीति तं ब्रह्मा रुदन्तं प्रत्युवाच ह / तृतीयं देहि मे नाम इत्युक्तः सो ऽब्रवीत्पुनः

ബ്രഹ്മാവ് കരഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന അവനോട് ചോദിച്ചു—“എന്തിന് കരയുന്നു?” അവൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു—“എനിക്ക് മൂന്നാമത്തെ നാമം നൽകുക.”

Verse 10

शर्वस्त्वं देव नाम्नासि इत्युक्तः सो ऽरुदत्पुनः / किं रोदिषीति तं ब्रह्मा रुदन्तं प्रत्युवाच ह

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—“ദേവാ, നിന്റെ നാമം ‘ശർവൻ’.” അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ വീണ്ടും കരഞ്ഞു. ബ്രഹ്മാവ് കരഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന അവനോട് ചോദിച്ചു—“എന്തിന് കരയുന്നു?”

Verse 11

चतुर्थ देहि मे नाम इत्युक्तः सो ऽब्रवीत्पुनः / ईशानो देवनाम्नासि इत्युक्तः सो ऽरुदत्पुनः

“എനിക്ക് നാലാമത്തെ നാമം തരേണമേ” എന്നു പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു. “നീ ദേവനാമത്തിൽ ‘ഈശാനൻ’ ആകുന്നു” എന്നു പറഞ്ഞതോടെ അവൻ വീണ്ടും കരഞ്ഞു.

Verse 12

किं रोदिषीति तं ब्रह्मा रुदन्तं पुनरब्रवीत् / पञ्चमं नाम देहीति प्रत्युवाच स्वयंभुवम्

കരഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന അവനോട് ബ്രഹ്മാവ് വീണ്ടും ചോദിച്ചു: “എന്തിന് കരയുന്നു?” അപ്പോൾ അവൻ സ്വയംഭുവിനോട്: “അഞ്ചാമത്തെ നാമം തരേണമേ” എന്നു മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 13

पशूनां त्वं पतिर्देव इत्युक्तः सो ऽरुदत्पुनः / किं रोदिषीति तं ब्रह्मा रुदन्तं पुनरब्रवीत्

“ദേവാ, നീ പശുക്കളുടെ അധിപൻ” എന്നു പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ വീണ്ടും കരഞ്ഞു. കരഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന അവനോട് ബ്രഹ്മാവ് വീണ്ടും ചോദിച്ചു: “എന്തിന് കരയുന്നു?”

Verse 14

षष्ठं वै देहि मे नाम इत्युक्तः प्रत्युवाच तम् / भीमस्त्वं देव नाम्नासि इत्युक्तः सो ऽरुदत्पुनः

“എനിക്ക് ആറാമത്തെ നാമം തരേണമേ” എന്നു പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ മറുപടി പറഞ്ഞു. “നീ ദേവനാമത്തിൽ ‘ഭീമൻ’” എന്നു പറഞ്ഞതോടെ അവൻ വീണ്ടും കരഞ്ഞു.

Verse 15

किं रोदिषीति तं ब्रह्मा रुदन्तं पुनरब्रवीत् / सप्तमं देहि मे नाम इत्युक्तः प्रत्युवाच ह

കരഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന അവനോട് ബ്രഹ്മാവ് വീണ്ടും ചോദിച്ചു: “എന്തിന് കരയുന്നു?” അപ്പോൾ അവൻ, “എനിക്ക് ഏഴാമത്തെ നാമം തരേണമേ” എന്നു പറഞ്ഞു മറുപടി നൽകി.

Verse 16

उग्रस्त्वं देव नाम्नासि इत्युक्तः सो ऽरुदत्पुनः / तं रुदन्तं कुमारं तु मारोदीरिति सो ऽब्रवीत्

“നിന്റെ നാമം ഉഗ്രദേവൻ” എന്നു പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ വീണ്ടും കരഞ്ഞു. കരയുന്ന ആ കുമാരനോട് അദ്ദേഹം—“മാ രോദീഃ, കരയരുത്” എന്നു പറഞ്ഞു.

Verse 17

सो ऽब्रवीदष्टमं नाम देहि मे त्वं विभो पुनः / त्वं महादेवनामासि इत्युक्तो विरराम ह

അവൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ വിഭോ, എനിക്ക് എട്ടാമത്തെ നാമവും ദയചെയ്യുക.” “നിന്റെ നാമം മഹാദേവൻ” എന്നു പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ ശാന്തനായി.

Verse 18

लब्ध्वा नामानि चैतानि ब्रह्माणं नीललोहितः / प्रोवाच नाम्नामेतेषां स्थानानि प्रदिशेति ह

ഈ നാമങ്ങൾ ലഭിച്ച ശേഷം നീലലോഹിതൻ ബ്രഹ്മാവിനോട് പറഞ്ഞു—“ഈ നാമങ്ങളുടെ അധിഷ്ഠാനസ്ഥലങ്ങൾ നിർദ്ദേശിക്കണമേ.”

Verse 19

ततो विसृष्टास्तनव एषां नाम्ना स्वयंभुवा / सूर्यो जलं मही वायुर्व ह्निराकाशमेव च

അപ്പോൾ സ്വയംഭൂ ബ്രഹ്മാവ് ആ നാമങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് അവരുടെ തനുരൂപങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു—സൂര്യൻ, ജലം, ഭൂമി, വായു, അഗ്നി, ആകാശം എന്നിവ.

Verse 20

दीक्षिता ब्राह्मणश्चन्द्र इत्येवं ते ऽष्टधा तनुः / तेषु पूज्यश्च वन्द्यश्च नमस्कार्यश्च यत्नतः

ദീക്ഷിതൻ, ബ്രാഹ്മണൻ, ചന്ദ്രൻ—ഇങ്ങനെ നിന്റെ തനു എട്ടുവിധം. അവയിൽ ഓരോന്നും പൂജ്യവും വന്ദ്യവും പരിശ്രമത്തോടെ നമസ്കാര്യവും ആകുന്നു.

Verse 21

प्रोवाच तं पुनर्ब्रह्मा कुमारं नीललोहितम् / यदुक्तं ते मया पूर्वं नाम रुद्रेति वै विभो

പിന്നെയും ബ്രഹ്മാവ് നീലലോഹിതനായ കുമാരനോടു പറഞ്ഞു—ഹേ വിഭോ, ഞാൻ മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ, നിന്റെ നാമം ‘രുദ്രൻ’ തന്നെയാകുന്നു.

Verse 22

तस्यादित्यतनुर्नाम्नः प्रथमा प्रथमस्य ते / इत्युक्ते तस्य यत्तेजश्चक्षुस्त्वासीत्प्रकाशकम्

നിന്റെ ആദ്യ നാമങ്ങളിൽ ആദ്യത്തേത് ‘ആദിത്യതനു’ ആകുന്നു; ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവന്റെ തേജസ് പ്രകാശം നൽകുന്ന കണ്ണുപോലെ ആയി.

Verse 23

विवेश तत्तदादित्यं तस्माद्रुद्रो ह्यसौ स्मृतः / उद्यतमस्तं यन्तं च वर्जयेद्दर्शनेरविम्

ആ തേജസ് ആ ആദിത്യനിൽ പ്രവേശിച്ചു; അതുകൊണ്ട് അവൻ ‘രുദ്രൻ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ഉദയിക്കുന്നതും അസ്തമിക്കുന്നതും മദ്ധ്യാഹ്നത്തിലെതുമായ സൂര്യനെ നേരിട്ട് കാണുന്നത് ഒഴിവാക്കണം.

Verse 24

शश्वच्च जायते यस्माच्छश्वत्संतिष्ठते तु यत् / तस्मात्मूर्यं न वीक्षेत आयुष्कामः शुचिः सदा

യാരിൽ നിന്നാണ് നിത്യജനനം ഉണ്ടാകുന്നതും യാരിൽ തന്നെയാണ് നിത്യസ്ഥിതി നിലനിൽക്കുന്നതും; അതുകൊണ്ട് ആയുസ്സ് ആഗ്രഹിക്കുന്ന ശുചിയായവൻ എപ്പോഴും തലമുകളിൽ നിൽക്കുന്ന സൂര്യനെ നേരിട്ട് നോക്കരുത്.

Verse 25

अतीतानागतं रुद्रं विप्रा ह्याप्याययन्ति यत् / उभे संध्ये ह्युपासीना गृणन्तः सामऋग्यजुः

വിപ്രന്മാർ ഇരുസന്ധ്യകളിലും ഉപാസനയിൽ ഇരുന്ന് സാമ, ഋഗ്, യജുസ് വേദസ്തുതികൾ പാടി, അതീതവും അനാഗതവും ആയ രൂപമുള്ള രുദ്രനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നു.

Verse 26

उद्यन्स तिष्ठते ऋक्षु मध्याह्ने च यजुःष्वथ / सामस्वथापराह्णे तु रुद्रः संविशति क्रमात्

ഉദയസമയത്ത് അദ്ദേഹം ഋഗ്വേദത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, മധ്യാഹ്നത്തിൽ യജുർവേദത്തിൽ; അപരാഹ്നത്തിൽ സാമവേദത്തിൽ രുദ്രൻ ക്രമമായി പ്രവേശിക്കുന്നു.

Verse 27

तस्माद्भवेन्नाभ्युदितो बाह्यस्तमित एव च / न रुद्रम्प्रति मेहेत सर्वावस्थं कथं चन

അതുകൊണ്ട് അവൻ ഉദിക്കുന്നതുമില്ല, പുറത്തുപോകുന്നതുമില്ല, അസ്തമിക്കുന്നതുമില്ല; ഏതു അവസ്ഥയിലും രുദ്രനെതിരേ ഒരിക്കലും അശുദ്ധമായി പെരുമാറരുത്.

Verse 28

एवं युक्तान् द्विजान् देवो रुद्रस्तान्न हिनस्ति वै / ततो ऽप्रवीत्पुनर्ब्रह्मा तं देवं नीललोहितम्

ഇങ്ങനെ നിയമായുക്തരായ ദ്വിജന്മാരെ ദേവൻ രുദ്രൻ ഒരിക്കലും ഹാനിപ്പെടുത്തുന്നില്ല; പിന്നെ ബ്രഹ്മാവ് വീണ്ടും ആ നീലലോഹിത ദേവനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 29

द्वितीयं नामधेयं ते मया प्रोक्तं भवेति यत् / एतस्यापो द्वितीया ते तनुर्नाम्ना भवत्विति

ഞാൻ നിനക്കു രണ്ടാമത്തെ നാമമായി ‘ഭവ’ എന്നു പ്രസ്താവിച്ചു; ഇതിന്റെ നിന്റെ രണ്ടാമത്തെ തനു ‘ആപഃ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാകട്ടെ.

Verse 30

इत्युक्ते त्वथ तस्यासीच्छरीरस्थं रसात्मकम् / विवेश तत्तदा यस्तु तस्मादापो भवः स्मृतः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവന്റെ ശരീരത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന രസാത്മക തത്ത്വം അതിൽ പ്രവേശിച്ചു; അന്ന് പ്രവേശിച്ച ആ രസത്താൽ ‘ആപഃ’ ‘ഭവ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 31

यस्माद्भवन्ति भूतानि ताभ्यस्ता भावयन्ति च / भवनाद्रावनाच्चैव भूतानामुच्यते भवः

ഏതിൽ നിന്നാണ് സകല ഭൂതങ്ങളും ഉത്ഭവിക്കുന്നത്, അതിനാൽ തന്നെയാണ് അവ പോഷിക്കപ്പെടുന്നതും; സൃഷ്ടിക്കുകയും പ്രവഹിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതിനാൽ അവനെ ‘ഭവ’ എന്നു പറയുന്നു.

Verse 32

तस्मान्मूत्रं पुरीषं च नाप्सु कुर्वीत कर्हिचित् / न निष्ठीवेन्नावगाहेन्नैव गच्छेच्च मैथुनम्

അതുകൊണ്ട് ജലത്തിൽ ഒരിക്കലും മൂത്രവും മലവും വിസർജിക്കരുത്; ജലത്തിൽ തുപ്പരുത്, അതിൽ മുങ്ങിക്കുളിക്കരുത്, ജലസന്നിധിയിൽ മൈഥുനവും ചെയ്യരുത്.

Verse 33

न चैताः परिचक्षीत वहन्त्यो वा स्थिता अपि / मैध्यामेध्यास्त्वपामेतास्तनवो मुनिभिः स्मृताः

ഈ ജലരൂപങ്ങളെ—ഒഴുകുന്നതായാലും നിശ്ചലമായാലും—ദോഷദൃഷ്ടിയോടെ നോക്കരുത്; ജലത്തിന്റെ ഈ തനുക്കൾ മുനിമാർ ശുദ്ധവും അശുദ്ധവും എന്നു രണ്ടായും സ്മരിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 34

विवर्णरसगन्धाश्च वर्ज्या अल्पाश्च सर्वशः / अपां योनिः समुद्रस्तु तस्मात्तं कामयन्ति ताः

വർണ്ണം, രുചി, ഗന്ധം വികൃതമായ ജലവും അത്യൽപജലവും എല്ലായ്പ്പോഴും ഒഴിവാക്കേണ്ടത്; ജലങ്ങളുടെ യോനി സമുദ്രമാണ്, അതുകൊണ്ട് അവ അതിനെയേ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

Verse 35

मध्याश्चैवामृता ह्यापो भवन्ति प्राप्य सागरम् / तस्मादपो न रुन्धीत समुद्रं कामयन्ति ताः

സമുദ്രത്തെ പ്രാപിച്ചാൽ ജലം മധുരവും അമൃതസമാനവും ആകുന്നു; അതുകൊണ്ട് ജലത്തെ തടയരുത്, കാരണം അവ സമുദ്രത്തെയേ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.

Verse 36

न हिनस्ति भवो देवो य एवं ह्यप्सु वर्तते / ततो ऽब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा कुमारं नीललोहितम्

ജലത്തിൽ തന്നെ വർത്തിക്കുന്ന ഭവദേവൻ ആരെയും ഹാനിക്കുകയില്ല. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാവ് വീണ്ടും നീലലോഹിത കുമാരനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 37

शर्वेति यत्तृतीयं ते नाम प्रोक्तं मया विभो / तस्य भूमिस्तृतीयस्य तनुर्नाम्ना भवत्त्वियम्

ഹേ വിഭോ! ഞാൻ പ്രസ്താവിച്ച നിന്റെ മൂന്നാമത്തെ നാമം ‘ശർവ’ ആകുന്നു. ആ മൂന്നാമത്തെ നാമത്തിന്റെ തനുവായി ഈ ഭൂമിയേ നാമത്തോടെ നിലകൊള്ളട്ടെ.

Verse 38

इत्युक्ते यत्स्थिरं तस्य शरीरे ह्यस्थिसंज्ञितम् / विवेश तत्तदा भूमिं यस्मात्सा शर्व उच्यते

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവന്റെ ശരീരത്തിലെ സ്ഥിരമായ ‘അസ്ഥി’ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ട ഭാഗം അപ്പോൾ ഭൂമിയിൽ പ്രവേശിച്ചു; അതുകൊണ്ടാണ് അവൾ ‘ശർവ’ എന്നു പറയപ്പെടുന്നത്.

Verse 39

तस्मात्कृष्टेन कुर्वीत पुरीषं मूत्रमेव च / न च्छायायां तथा मार्गे स्वच्छायायां न मेहयेत्

അതുകൊണ്ട് മനുഷ്യൻ യോജ്യമായി ഒരുക്കിയ സ്ഥലത്ത് തന്നെ മലമൂത്രം വിസർജിക്കണം; നിഴലിലും വഴിയിലും, സ്വന്തം നിഴലിലുമെല്ലാം മൂത്രമൊഴിക്കരുത്.

Verse 40

शिरः प्रावृत्य कुर्वीत अन्तर्धाय तृणैर्महीम् / एवं यो वर्तते भूमौ शर्वस्तं न हिनस्ति वै

തല മൂടി, പുല്ലുകൊണ്ട് മണ്ണിനെ മറച്ച് രഹസ്യമായി അങ്ങനെ ചെയ്യണം. ഭൂമിയിൽ ഇങ്ങനെ ആചരിക്കുന്നവനെ ശർവൻ തീർച്ചയായും ഹാനിക്കുകയില്ല.

Verse 41

ततो ऽब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा कुमारं नीललोहितम् / ईशानेति चतुर्थ ते नाम प्रोक्तं मयेह यत्

അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് നീലലോഹിത കുമാരനോട് വീണ്ടും പറഞ്ഞു— “ഈശാനൻ” എന്നത് നിന്റെ നാലാമത്തെ നാമം; ഞാൻ ഇവിടെ പ്രസ്താവിച്ചതാണ്।

Verse 42

चतुर्थस्य चतुर्थी तु वायुर्नाम्ना तनुस्तव / इत्युक्ते यच्छरीरस्थं पञ्चधा प्राणसंज्ञितम्

നാലാമതിന്റെയും നാലാമത്തെ തനു നിനക്കു “വായു” എന്ന നാമത്തിൽ പറയപ്പെട്ടു; ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവന്റെ ശരീരസ്ഥമായ “പ്രാണ”ശക്തി അഞ്ചായി വിഭജിതമായി.

Verse 43

विवेश तस्य तद्वायुमीशानस्तन मारुतः / तस्मान्नैनं परिवदेत्प्रवान्तं वायुमीश्वरम्

അപ്പോൾ ഈശാനസ്വരൂപനായ ആ മാരുതൻ ആ വായുവിൽ പ്രവേശിച്ചു; അതുകൊണ്ട് പ്രവഹിക്കുന്ന വായു-ഈശ്വരനെ ആരും നിന്ദിക്കരുത്.

Verse 44

यज्ञैर्व्यवहरन्त्येनं ये वै परिचरन्ति च / एवं युक्तं महेशानो नैव देवो हिनस्ति तम्

യജ്ഞങ്ങളാൽ അവനോടു ബന്ധപ്പെട്ടു അവനെ സേവിക്കുന്നവർ— ഇങ്ങനെ യുക്തനായവനെ മഹേശാനന്റെ അനുഗ്രഹത്തിൽ ഒരു ദേവനും ഹാനിപ്പിക്കുകയില്ല.

Verse 45

ततो ऽब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा तं देवं ध५म्लमीश्वरम् / नाम यद्वै पशुपतिरित्युक्तं पञ्चमं मया

പിന്നീട് ബ്രഹ്മാവ് ആ ധൂമല ഈശ്വരസ്വരൂപ ദേവനോട് വീണ്ടും പറഞ്ഞു— “പശുപതി” എന്ന നാമം ഞാൻ നിന്റെ അഞ്ചാമത്തെ നാമമായി പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 46

पञ्चमी पञ्चम स्यैषा तनुर्नाम्नाग्निरस्तु ते / इत्युक्ते यच्छरीरस्थं तेजस्तस्योष्णसंज्ञितम्

“പഞ്ചമീ, ഇതാ നിന്റെ അഞ്ചാം തനു ‘അഗ്നി’ എന്ന നാമത്താൽ ഇരിക്കട്ടെ”—എന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവന്റെ ശരീരസ്ഥമായ തേജസ് ‘ഉഷ്ണ’ എന്നു സംജ്ഞിതമായി.

Verse 47

विवेश तत्तदा ह्यग्निं तस्मात्पशुपतिस्तु सः / यस्मादग्निः पशुश्चासीद्यस्मात्पाति पशूंश्च सः

അപ്പോൾ ആ തേജസ് അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിച്ചു; അതുകൊണ്ട് അവൻ ‘പശുപതി’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായി. കാരണം അവൻ അഗ്നിയുമായിരുന്നു, പശുവുമായിരുന്നു; അവൻ തന്നെയാണ് പശുക്കളെ പാലിച്ചു കാക്കുന്നതും.

Verse 48

तस्मात्पशुपतेस्तस्य तनुरग्निर्निरुच्यते / तस्मादमेद्यं न दहेन्न च पादौ प्रतापयेत्

അതുകൊണ്ട് ആ പശുപതിയുടെ തനു ‘അഗ്നി’ എന്നു നിർദ്ദേശിക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ അവൻ അശുദ്ധമായതു ദഹിപ്പിക്കുകയില്ല; പാദങ്ങളെയും ചുട്ടുപൊള്ളിക്കുകയില്ല.

Verse 49

अधस्तान्नोपदध्याच्च न चैनमतिलङ्घयेत् / नैनं पशुपतिर्देव एवं युक्तं हिनस्ति वै

ഇതിന്റെ താഴെ ഒന്നും വെക്കരുത്; ഇതിനെ കടന്നുചാടുകയും അരുത്. ഇങ്ങനെ നിയമത്തോടെ ഇരിക്കുന്നവനെ ദേവനായ പശുപതി പീഡിപ്പിക്കുകയില്ല.

Verse 50

ततो ऽब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा तं देवं श्वेतपिङ्गलम् / षष्टं नाम मया प्रोक्तं तव भीमेति यत्प्रभो

പിന്നെ ബ്രഹ്മാവ് ആ ശ്വേത-പിംഗള ദേവനോട് വീണ്ടും പറഞ്ഞു—“പ്രഭോ, നിന്റെ ആറാമത്തെ നാമം ‘ഭീമ’ എന്നു ഞാൻ പ്രസ്താവിച്ചു.”

Verse 51

आकाशं तस्य नाम्नस्तु तनुः षष्ठी भवत्विति / इत्युक्ते सुषिरं तस्य शरीरस्थमभूच्च यत्

അവന്റെ നാമത്തിന്റെ ആറാം തനു ‘ആകാശം’ ആകട്ടെ എന്നു പറഞ്ഞ ഉടനെ, അവന്റെ ശരീരത്തിനുള്ളിലെ ശൂന്യസ്ഥലം ആകാശരൂപമായി മാറി.

Verse 52

विवेश तत्तदाकाशं तस्माद्भीमस्य सा तनुः / यदाकाशे स्मृतो देवस्तस्मान्ना संवृतः क्वचित्

അവൻ ആ ആകാശത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു; അതുകൊണ്ട് ഭീമന്റെ ആ തനു ആകാശമയമായി. ആകാശത്തിൽ ദേവനെ സ്മരിച്ചാൽ, അവൻ എവിടെയും മറഞ്ഞിരിക്കുകയില്ല.

Verse 53

कुर्यान्मूत्रं पुरीषं वा न भुञ्जीत पिबेन्न वा / मैथुनं वापि न चरेदुच्छिष्टानि च नोत्क्षिपेत्

അവൻ മൂത്രമോ മലമോ വിസർജിക്കരുത്; ഭക്ഷിക്കരുത്, കുടിക്കരുത്; മൈഥുനം ചെയ്യരുത്; ഉച്ചിഷ്ടവും എറിയരുത്.

Verse 54

न हिनस्ति च तं देवो यो भीमे ह्येवमाचरेत् / ततो ऽब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा तं देवं सबलं प्रभुम्

ഭീമനിൽ ഇങ്ങനെ ആചരിക്കുന്നവനെ ദേവൻ ഹാനിപ്പെടുത്തുന്നില്ല. തുടർന്ന് ബ്രഹ്മാവ് വീണ്ടും ആ ബലവാനായ പ്രഭു ദേവനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 55

सप्तमं यन्मया प्रोक्तं नामोग्रेति तव प्रभो / तस्य नाम्नस्तनुस्तुभ्यं द्विजो भवति दीक्षितः

പ്രഭോ! ഞാൻ പ്രസ്താവിച്ച ഏഴാമത്തെ നാമം ‘ഓഗ്ര’ ആകുന്നു; ആ നാമത്തിന്റെ തനുവാൽ ദീക്ഷിതനായ ദ്വിജൻ നിനക്കായി സമർപ്പിതനാകുന്നു.

Verse 56

एवमुक्ते तु यत्तस्य चैतन्यं वै शरीरगम् / विवेश दीक्षितं तद्वै ब्राह्मणं सोमयाजिनम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവന്റെ ശരീരഗതമായ ചൈതന്യം സത്യമായി ദീക്ഷിതനായ സോമയാജി ബ്രാഹ്മണനിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 57

तावत्कालं स्मृतो विप्र उग्रो देवस्तु दीक्षितः / तस्मान्नेमं परिवदेन्नाश्लीलं चास्य कीर्त्तयेत्

ആ സമയത്തോളം ആ വിപ്രൻ ‘ഉഗ്രദേവൻ’ എന്ന ദീക്ഷിതനായി കണക്കാക്കപ്പെടണം; അതിനാൽ അവനെ നിന്ദിക്കരുത്, അശ്ലീലമായി പ്രസ്താവിക്കയും അരുത്.

Verse 58

ते हरन्त्यस्य पाप्मानं ये वै परिवदन्ति तम् / एवं युक्तान् द्विजानुग्रो देवस्तान्न हिनस्ति वै

അവനെ നിന്ദിക്കുന്നവർ അവന്റെ പാപം അകറ്റുന്നു; ഇങ്ങനെ നിയമത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ദ്വിജന്മാരെ ഉഗ്രദേവൻ ഹാനിക്കുകയില്ല.

Verse 59

ततोब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा तं देवं भास्करद्युतिम् / अष्टमं नाम यत् प्रोक्तं महादेवेति ते मया

അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് സൂര്യദീപ്തിയുള്ള ആ ദേവനോടു വീണ്ടും പറഞ്ഞു— ‘ഞാൻ നിന്നോടു പറഞ്ഞ എട്ടാമത്തെ നാമം “മഹാദേവ” ആകുന്നു.’

Verse 60

तस्य नाम्नो ऽष्टमस्यास्तु तनुस्तुभ्यं तु चन्द्रमाः / इत्युक्ते यन्मन स्तस्य संकल्पकमभूत्प्रभोः

ആ എട്ടാമത്തെ നാമത്തിന്റെ തനു നിനക്കായി ചന്ദ്രനാകട്ടെ; എന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ പ്രഭുവിന്റെ മനസ് സംकल्पമായി ഉണർന്നു.

Verse 61

विवेश तच्चन्द्रमसं महादेवस्ततः शशी / तस्माद्विभाव्यते ह्येष महादेवस्तु चन्द्रमाः

മഹാദേവൻ ആ ചന്ദ്രമണ്ഡലത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; അപ്പോൾ ശശിയായി. അതുകൊണ്ട് ഈ ചന്ദ്രൻ മഹാദേവൻ തന്നെയെന്ന് ധ്യാനിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 62

अमावास्यां न वै छिन्द्याद्वृक्षगुल्मौषधीर्द्विजः / महादेवः स्मृतः सोमस्तस्यात्मा ह्यौषधीगणः

അമാവാസിയിൽ ദ്വിജൻ വൃക്ഷങ്ങളും കുറ്റിച്ചെടികളും ഔഷധികളും മുറിക്കരുത്. സോമൻ മഹാദേവനെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; ഔഷധഗണം അവന്റെ ആത്മസ്വരൂപം തന്നേ.

Verse 63

एवं यो वर्त्तते चैह सदा पर्वणि पर्वणि / न हन्ति तं महादेवो य एवं वेद तं प्रभुम्

ഇവിടെ ഓരോ പർവ്വത്തിലും ഇങ്ങനെ തന്നെ സദാ ആചരിച്ച്, പ്രഭുവിനെ ഇപ്രകാരം അറിയുന്നവനെ മഹാദേവൻ നശിപ്പിക്കുകയില്ല.

Verse 64

गोपायति दिवादित्यः प्रजा नक्तं तु चन्द्रमाः / एकरात्रौ समेयातां सूर्या चन्द्रमसावुभौ

പകൽ ആദിത്യൻ പ്രജകളെ കാക്കുന്നു; രാത്രി ചന്ദ്രൻ. ഒരേ രാത്രിയിൽ—അമാവാസിയിൽ—സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ഇരുവരും ഒന്നിക്കുന്നു.

Verse 65

अमावास्यानिशायां तु तस्यां युक्तः सादा भवेत् / रुद्राविष्टं सर्वमिदं तनुभिर्न्नामभिश्च ह

അമാവാസ്യയുടെ ആ രാത്രിയിൽ മനുഷ്യൻ സദാ സംയമയുക്തനായിരിക്കണം. ഇതെല്ലാം റുദ്രാവിഷ്ടം—അവന്റെ തനുക്കളാലും നാമങ്ങളാലും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 66

एकाकी चश्चरत्येष सूर्यो ऽसौ रुद्र उच्यते / सूर्यस्य यत्प्रकाशेन वीक्षन्ते चक्षुषा प्रजाः

ഈ സൂര്യൻ ഏകാകിയായി സഞ്ചരിക്കുന്നു; അവനെയാണ് രുദ്രൻ എന്നു വിളിക്കുന്നത്. അവന്റെ പ്രകാശത്താൽ തന്നെയാണ് പ്രജകൾ കണ്ണാൽ കാണുന്നത്.

Verse 67

मुक्तात्मा संस्थितो रुद्रः पिबत्यंभो गभस्तिभिः / अद्यते पीयते चैव ह्यन्नपानादिकाम्यया

മുക്താത്മാവായ രുദ്രൻ തന്റെ കിരണങ്ങളാൽ ജലം പാനം ചെയ്യുന്നു. അന്നപാനാദികളുടെ ആഗ്രഹം കൊണ്ടാണ് ഭക്ഷണവും പാനവും നടക്കുന്നത്.

Verse 68

तनुरंबूद्भवा सा वै देहेष्वेवोपचीयते / यया धत्ते प्रजाः सर्वाः स्थिरीभूतेन तेजसा

ജലത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ആ തനു ദേഹങ്ങളിലേ തന്നെ വർധിക്കുന്നു. സ്ഥിരമായ തേജസ്സാൽ അവൾ സർവ്വ പ്രജകളെയും ധരിക്കുന്നു.

Verse 69

पार्थिवी सा तनुस्तस्य साध्वी धारयते प्रजाः / या च स्थिता शरीरेषु भूतानां प्राणवृत्तिभिः

അവന്റെ പാർത്ഥിവമായ, സാദ്ധ്വിയായ തനു പ്രജകളെ ധരിക്കുന്നു. അത് ഭൂതങ്ങളുടെ ശരീരങ്ങളിൽ പ്രാണവൃത്തികളോടുകൂടെ നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 70

वातात्मिका तु चैशानी सा प्राणः प्राणिनामिह / पीताशितानि पचति भूतानां जठरेष्विह

ആ ഈശാനി വായുസ്വരൂപിണിയാണ് ഇവിടെ ജീവികളുടെ പ്രാണൻ. ഭൂതങ്ങളുടെ ജഠരങ്ങളിൽ കുടിച്ചതും തിന്നതും അവൾ തന്നെയാണ് പചിപ്പിക്കുന്നത്.

Verse 71

तनुः पाशुपती तस्य पाचकः सो ऽग्निरुच्यते / यानीह शुषिराणि स्युर्देहेष्वन्तर्गतानि वै

അവന്റെ തനു പാശുപതീ എന്നു പറയപ്പെടുന്നു; അവന്റെ പാചകൻ അഗ്നി എന്നു ഉച്യമാണ്. ഇവിടെ ദേഹങ്ങളിലെ അന്തർഗതമായ ശൂഷിരങ്ങൾ (ഗുഹകൾ/രന്ധ്രങ്ങൾ) എല്ലാം തന്നെയും സൂചിതമാണ്.

Verse 72

वायोः संचरणार्थानि भीमा सा प्रोच्यते तनुः / वैतान्यादीक्षितानां तु या स्थितिर्ब्रह्मवादिनाम्

വായുവിന്റെ സഞ്ചാരത്തിനായി ഉള്ള തനു ‘ഭീമാ’ എന്നു പ്രോച്യമാണ്. വൈതാന്യാദി ദീക്ഷകളാൽ ദീക്ഷിതരായ ബ്രഹ്മവാദികളുടെ സ്ഥിതിയും അതിനോടു ബന്ധപ്പെട്ടു തന്നെയാണ്.

Verse 73

तनुरुग्रात्मिका सा तु तेनोग्रो दीक्षितः स्मृतः / यत्तु संकल्पकं तस्य प्रजास्विह समास्थितम्

ആ തനു ഉഗ്രാത്മികമാണ്; അതിനാൽ അവൻ ‘ഉഗ്ര’ ദീക്ഷിതൻ എന്നു സ്മൃതമാണ്. അവന്റെ സംकल्पശക്തി ഇവിടെ പ്രജകളിൽ സ്ഥാപിതമായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 74

सा तनुर्मानसी तस्य चन्द्रमाः प्राणिषु स्थितः / नवोनवो यो भवति जायमानः पुनःपुनः

അത് അവന്റെ മാനസീ തനുവാണ്; ചന്ദ്രൻ പ്രാണികളിൽ സ്ഥിതനാണ്. അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ജനിച്ചു, നിത്യവും പുതുപുതുതായി മാറുന്നു.

Verse 75

पीयते ऽसौ यथाकालं विबुधैः पितृभिः सह / महादेवो ऽमृतात्मा स चन्द्रमा अम्मयः स्मृतः

ആ ചന്ദ്രൻ യഥാകാലം ദേവന്മാരും പിതൃകളും കൂടെ പാനം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. അമൃതാത്മാവായ മഹാദേവൻ തന്നെയാണ് ആ ചന്ദ്രൻ; അവൻ അമൃതമയൻ എന്നു സ്മൃതമാണ്.

Verse 76

तस्य या प्रथमा नाम्ना तनू रौद्री प्रकीर्त्तिता / पत्नी सुवर्च्चला तस्याः पुत्रश्चास्य शनैश्चरः

അവന്റെ ആദ്യ തനു ‘രൗദ്രീ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. അവളുടെ ഭാര്യ സുവർച്ച്ചല; അവന്റെ പുത്രൻ ശനൈശ്ചരൻ.

Verse 77

भवस्य या द्वितीया तु आपो नाम्ना तनुः स्मृता / तस्या धात्री स्मृता पत्नी पुत्रश्च उशना स्मृतः

ഭവന്റെ രണ്ടാം തനു ‘ആപഃ’ എന്ന നാമത്തിൽ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അവളുടെ ഭാര്യ ധാത്രീ; പുത്രൻ ഉശനാ എന്നും പറയുന്നു.

Verse 78

शर्वस्य या तृतीयस्य नाम्नो भूमिस्तनुः स्मृता / तस्याः पत्नी विकेशी तु पुत्रो ऽस्याङ्गारकः स्मृतः

ശർവന്റെ മൂന്നാം തനു ‘ഭൂമി’ എന്ന നാമത്തിൽ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അവളുടെ ഭാര്യ വികേശീ; പുത്രൻ അങ്കാരകൻ എന്നും പറയുന്നു.

Verse 79

ईशानस्य चतुर्थस्य नाम्ना वातस्तनुस्तु या / तस्याः पत्नी शिवा नाम पुत्रश्चास्या मनोजवः

ഈശാനന്റെ നാലാം തനു ‘വാത’ എന്ന നാമത്തിൽ സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അവളുടെ ഭാര്യ ശിവാ; പുത്രൻ മനോജവൻ.

Verse 80

अविज्ञातगतिश्चैव द्वौ पुत्रौ चानिलस्य तु / नाम्ना पशुपतेर्या तु तनुरग्निर्द्विजैः स्मृता

അനിലന് ഗതി അജ്ഞാതമായ രണ്ട് പുത്രന്മാരും ഉണ്ട്. പാശുപതിയുടെ ‘അഗ്നി’ എന്ന തനുവിനെ ദ്വിജന്മാർ സ്മരിക്കുന്നു.

Verse 81

तस्याः पत्नी स्मृता स्वाहा स्कन्दस्तस्याः सुतः स्मृतः / नाम्ना षष्ठस्य या भीमा तनुराकाशमुच्यते

അവന്റെ ഭാര്യ സ്വാഹാ എന്നു സ്മൃതയാണ്; അവളുടെ പുത്രൻ സ്കന്ദൻ എന്നു സ്മൃതൻ. ‘ഷഷ്ഠ’ എന്ന നാമമുള്ള ഭീമതനു ‘ആകാശം’ എന്നു ഉച്യപ്പെടുന്നു.

Verse 82

दिशः पत्न्यः स्मृतास्तस्य स्वर्गश्चापि सुतः स्मृतः / अग्रा तनुः सप्तमी या दीक्षितो ब्राह्मणः स्मृतः

അവന്റെ ഭാര്യമാർ ദിക്കുകൾ എന്നു സ്മൃതം; അവന്റെ പുത്രൻ സ്വർഗ്ഗം എന്നും സ്മൃതം. ഏഴാമത്തെ ‘അഗ്രാ’ എന്ന തനു ദീക്ഷിത ബ്രാഹ്മണൻ എന്നു സ്മൃതം.

Verse 83

दीक्षा पत्नी स्मृता तस्याः संतानः पुत्र उच्यते / नाम्नाष्टमस्य महस्तनुर्या चन्द्रमाः स्मृतः

അവളുടെ ഭാര്യ ദീക്ഷാ എന്നു സ്മൃതം; ‘സന്താന’ എന്നത് പുത്രൻ എന്നു ഉച്യപ്പെടുന്നു. എട്ടാമത്തെ നാമമായ ‘മഹഃ’—അതിന്റേതായ തനു ചന്ദ്രൻ എന്നു സ്മൃതം.

Verse 84

तस्य वै रोहिणी पत्नी पुत्रस्तस्य बुधः स्मृतः / इत्येतास्तनवस्तस्य नामभिः सह कीर्तिताः

അവന്റെ ഭാര്യ രോഹിണി; അവന്റെ പുത്രൻ ബുധൻ എന്നു സ്മൃതം. ഇങ്ങനെ അവന്റെ ഈ തനുക്കൾ നാമങ്ങളോടുകൂടെ കീർത്തിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 85

तासु वन्द्यो नमस्यश्च प्रतिनामतनूषु वै / सूर्येप्सूर्व्यां तथा वायावग्नौ व्योम्न्यथ दीक्षिते

ആ ഓരോ നാമ-തനുവിലും അവൻ വന്ദ്യനും നമസ്കാര്യനും ആകുന്നു—സൂര്യനിൽ, ഭൂമിയിൽ, വായുവിൽ, അഗ്നിയിൽ, ആകാശത്തിൽ, ദീക്ഷിതനിലും കൂടെ.

Verse 86

भक्तैस्तथा चन्द्रमसि भत्तया वन्द्यस्तु नामभिः / एवं यो वेत्ति तं देवं तनुभिर्नामभिश्च ह

ഭക്തർ ചന്ദ്രമണ്ഡലത്തിലും ഭക്തിയോടെ അവന്റെ നാമങ്ങളാൽ വന്ദിക്കട്ടെ. ഇങ്ങനെ ആ ദേവനെ അവന്റെ തനുക്കളും നാമങ്ങളും സഹിതം അറിയുന്നവൻ.

Verse 87

प्रजावानेति सायुज्यमीश्वरस्य भवस्य सः / इत्येतद्वो मया प्रोक्तं गुह्यं भीमास्य यद्यशः

‘പ്രജാവാൻ’ എന്ന നാമത്താൽ അവൻ ഭവ-ഈശ്വരന്റെ സായുജ്യം പ്രാപിക്കുന്നു. ഭീമാസ്യന്റെ യശസ്സുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഈ ഗുഹ്യം ഞാൻ നിങ്ങളോട് പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 88

शन्नो ऽस्तु द्विपदे विप्राः शन्नो ऽस्तु च चतुष्पदे / एतत्प्रोक्तमिदानीं च तनूनां नामभि सह / महादेवस्य देवस्य भृगोस्तु शृणुत प्रजाः

ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ദ്വിപദങ്ങൾക്ക് മംഗളം ഉണ്ടാകട്ടെ; ചതുഷ്പദങ്ങൾക്കും മംഗളം ഉണ്ടാകട്ടെ. ഇപ്പോൾ തനുക്കളുടെ നാമങ്ങളോടുകൂടി ഇതു പ്രസ്താവിച്ചു; ഹേ പ്രജകളേ, ഭൃഗുവിലൂടെ ദേവാധിദേവനായ മഹാദേവന്റെ മഹിമ കേൾക്കുവിൻ.