Shloka 72
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
वायोः संचरणार्थानि भीमा सा प्रोच्यते तनुः / वैतान्यादीक्षितानां तु या स्थितिर्ब्रह्मवादिनाम्
Transliteration
vāyoḥ saṃcaraṇārthāni bhīmā sā procyate tanuḥ / vaitānyādīkṣitānāṃ tu yā sthitirbrahmavādinām
Translation
വായുവിന്റെ സഞ്ചാരത്തിനായി ഉള്ള തനു ‘ഭീമാ’ എന്നു പ്രോച്യമാണ്. വൈതാന്യാദി ദീക്ഷകളാൽ ദീക്ഷിതരായ ബ്രഹ്മവാദികളുടെ സ്ഥിതിയും അതിനോടു ബന്ധപ്പെട്ടു തന്നെയാണ്.
Word by Word
वायोःof wind
वायोः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
संचरणार्थानिpurposes/means of movement
संचरणार्थानि:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootसंचरण + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (purpose/for movement)
भीमाterrible/mighty
भीमा:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootभीम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण
साshe/that
सा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
प्रोच्यतेis proclaimed/called
प्रोच्यते:
Kriyā (क्रिया/Verbal action)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट् (Present), कर्मणि प्रयोग (Passive), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; उपसर्ग प्र-
तनुःbody/form
तनुः:
Pratipādya (प्रतिपाद्य/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
वैतानिVedic/ritual (things)
वैतानि:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootवैतान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
आदीक्षितानाम्of the initiated
आदीक्षितानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootआ + दीक्षित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दिक्ष्/दिक्ष् ‘initiate’ → दीक्षित, उपसर्ग आ-)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; भूतकृदन्त (past participle) used substantively
तुbut/indeed
तु:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक निपात (contrastive particle)
याwhich (she/that)
या:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
स्थितिःstate/condition
स्थितिः:
Pratipādya (प्रतिपाद्य/Predicate nominative)
TypeNoun
Rootस्थिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
ब्रह्मवादिनाम्of the Brahman-expounders
ब्रह्मवादिनाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive relation)
TypeNoun
Rootब्रह्म + वादिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (those who speak/expound Brahman/Veda)