Shloka 67
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
मुक्तात्मा संस्थितो रुद्रः पिबत्यंभो गभस्तिभिः / अद्यते पीयते चैव ह्यन्नपानादिकाम्यया
Transliteration
muktātmā saṃsthito rudraḥ pibatyaṃbho gabhastibhiḥ / adyate pīyate caiva hyannapānādikāmyayā
Translation
മുക്താത്മാവായ രുദ്രൻ തന്റെ കിരണങ്ങളാൽ ജലം പാനം ചെയ്യുന്നു. അന്നപാനാദികളുടെ ആഗ്രഹം കൊണ്ടാണ് ഭക്ഷണവും പാനവും നടക്കുന്നത്.
Word by Word
मुक्तात्माhaving a liberated self; free-souled
मुक्तात्मा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमुक्त (कृदन्त, √मुच्) + आत्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय-समास (विशेषण-विशेष्य)
संस्थितःstanding/established
संस्थितः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootसम्-स्था (धातु)
Formभूतकृत् (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तरि प्रयोग
रुद्रःRudra
रुद्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
पिबतिdrinks
पिबति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपा (धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
अम्भःwater
अम्भः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअम्भस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
गभस्तिभिःwith rays
गभस्तिभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootगभस्ति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन
अद्यतेis eaten
अद्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअद् (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)
पीयतेis drunk
पीयते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपा (धातु)
Formलट् (present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-निपात (emphatic particle)
हिfor, indeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चये निपात (particle: for/indeed)
अन्नपानादिकाम्ययाby desire for food, drink, etc.
अन्नपानादिकाम्यया:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootअन्न + पान + आदि (प्रातिपदिक) + काम्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; तृतीया-हेतु/निमित्त (instrumental of cause); समासः—अन्नपानादि (तत्पुरुष/समाहार) + काम्य (इच्छा)