Shloka 29
Rudra-prasava-varṇana
The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita
Devanagari script
द्वितीयं नामधेयं ते मया प्रोक्तं भवेति यत् / एतस्यापो द्वितीया ते तनुर्नाम्ना भवत्विति
Transliteration
dvitīyaṃ nāmadheyaṃ te mayā proktaṃ bhaveti yat / etasyāpo dvitīyā te tanurnāmnā bhavatviti
Translation
ഞാൻ നിനക്കു രണ്ടാമത്തെ നാമമായി ‘ഭവ’ എന്നു പ്രസ്താവിച്ചു; ഇതിന്റെ നിന്റെ രണ്ടാമത്തെ തനു ‘ആപഃ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാകട്ടെ.
Word by Word
द्वितीयम्second
द्वितीयम्:
विशेषण (Modifier)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; qualifies नामधेयम्
नामधेयम्name/appellation
नामधेयम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनामधेय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
तेyour
ते:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; enclitic pronoun
मयाby me
मया:
कर्ता/करण (Agent-instrumental)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (3rd/करण), एकवचन
प्रोक्तम्spoken/declared
प्रोक्तम्:
विशेषण (Predicate/Modifier)
TypeAdjective
Rootप्र+वच् (धातु) → प्रोक्त (कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; agrees with नामधेयम्
भवBhava
भव:
उद्धृतपद (Quoted name)
TypeNoun
Rootभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st) एकवचन; quoted name (नाम)
इतिthus (called)
इति:
उद्धरणचिह्न (Quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक अव्यय (quotative)
यत्which
यत्:
सम्बन्ध (Relative connector)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd) एकवचन; relative pronoun referring to ‘नामधेयम्’
एतस्यof this (one)
एतस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
आपःwaters
आपः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआप्/अप् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (pluralia tantum), प्रथमा (1st), बहुवचन
द्वितीयाsecond
द्वितीया:
विशेषण (Modifier)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; agrees with तनुः
तेyour
ते:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; enclitic pronoun
तनुःbody/form
तनुः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतनु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
नाम्नाby the name
नाम्ना:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; instrumental of designation ‘by name/as’
भवतुlet it be
भवतु:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलोट् (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
उद्धरणचिह्न (Quotative marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक अव्यय (quotative)