Adhyaya 67

Verse 1

। सूत उवाच । एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो रामो भ्रातृभिरन्वितः । फलानि कन्दमूलानि गृहीत्वाऽश्रमसम्मुखः

ສູຕະກ່າວວ່າ: ໃນຂະນະນັ້ນ ຣາມາມາຮອດ ພ້ອມດ້ວຍພີ່ນ້ອງຂອງພຣະອົງ; ຖືຜົນໄມ້ ແລະຫົວຮາກ ເຂົ້າມາຫາໜ້າອາສຣົມ.

Verse 2

स दृष्ट्वा स्वाश्रमं ध्वस्तं पुलिन्दैर्बहुशो वृतम् । लकुटाश्मप्रहारैस्तु तां धेनुं जर्जरीकृताम्

ພຣະອົງເຫັນອາສຣົມຂອງຕົນຖືກທຳລາຍ ແລະຖືກພູລິນດາຈຳນວນຫຼາຍລ້ອມຮອບທຸກດ້ານ. ພຣະອົງຍັງເຫັນນາງວົວນັ້ນຖືກຕີດ້ວຍໄມ້ຄ້ອນແລະຫີນ ຈົນຊ້ຳແຕກພັງ.

Verse 3

पप्रच्छ किमिदं सर्वं व्याकुलत्वमुपागतम् । आश्रमास्पदमाभीरैः पुलिन्दैश्च समावृतम्

ພຣະອົງຖາມວ່າ: “ຄວາມວຸ້ນວາຍທັງໝົດນີ້ເກີດຂຶ້ນເພາະຫຍັງ? ເປັນຫຍັງບ່ອນອາສຣົມຈຶ່ງຖືກອາພີຣາ ແລະພູລິນດາ ຍຶດຄອງແລະລ້ອມຮອບ?”

Verse 4

केनैषा मामिका धेनुः प्रहारैर्जर्जरीकृता । तापस्यस्तापसाः सर्वे कस्मादेते रुदन्ति च

ຜູ້ໃດໄດ້ທຸບຕີງົວຂອງຂ້າພະເຈົ້າຈົນບາດເຈັບສາຫັດ? ແລະ ເປັນຫຍັງເຫຼົ່າລືສີທັງຫຼາຍຈຶ່ງຮ້ອງໄຫ້?

Verse 5

क्व स मेऽद्य पिता वृद्धो माता च सुतवत्सला । न मामद्य यथापूर्वं स्नेहाच्चायाति सम्मुखी

ພໍ່ຜູ້ເຖົ້າແກ່ແລະແມ່ຜູ້ຮັກແພງລູກຂອງຂ້າພະເຈົ້າຢູ່ໃສ? ເປັນຫຍັງເພິ່ນຈຶ່ງບໍ່ອອກມາຫາຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍຄວາມຮັກຄືແຕ່ກ່ອນ?

Verse 6

अथ तस्य समाचख्युर्वृत्तांतं सर्वतापसाः । यथादृष्टं सुदुःखार्ता सहस्रार्जुनचेष्टितम्

ຈາກນັ້ນ ເຫຼົ່າລືສີທັງຫຼາຍທີ່ມີຄວາມໂສກເສົ້າເສຍໃຈຢ່າງສຸດຊຶ້ງ ກໍໄດ້ເລົ່າເຫດການທັງໝົດຕາມທີ່ໄດ້ເຫັນ ກ່ຽວກັບການກະທຳຂອງທ້າວສະຫັດສະອະຣະຊຸນ.

Verse 7

ततस्ते भ्रातरः सर्वे वज्रपातोपमं वचः । श्रुत्वा दृष्ट्वा च तं शस्त्रैः खंडितं जनकं निजम्

ເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳເວົ້າປານຟ້າຜ່າ ແລະ ໄດ້ເຫັນພໍ່ຂອງຕົນຖືກຟັນດ້ວຍອາວຸດ, ອ້າຍນ້ອງທັງຫຼາຍກໍຕົກໃຈຢ່າງສຸດຂີດ.

Verse 8

मातरं क्षतसर्वाङ्गीं प्राणशेषां व्यथान्विताम् । रुरुदुः शोकसन्तप्ता मुक्त्वा रामं महाबलम्

ເມື່ອເຫັນແມ່ບາດເຈັບທົ່ວຮ່າງກາຍ, ມີລົມຫາຍໃຈພຽງແຜ່ວເບົາ ແລະ ເຈັບປວດທໍລະມານ, ພວກເຂົາກໍຮ້ອງໄຫ້ດ້ວຍຄວາມໂສກເສົ້າ, ໂດຍປ່ອຍພະຣາມຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ໄວ້.

Verse 9

रुदित्वाथ चिरं कालं विप्रलप्य मुहुर्मुहुः । अन्त्येष्टिं चक्रिरे तस्य वेदोक्तविधिना ततः

ຫຼັງຈາກຮ້ອງໄຫ້ເປັນເວລາດົນນານ ແລະ ຄ້ຳຄວນຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ, ພວກເຂົາເຈົ້າກໍໄດ້ປະກອບພິທີສົບຂອງເພິ່ນ ຕາມຂັ້ນຕອນທີ່ກຳນົດໄວ້ໃນພຣະເວດ.

Verse 10

अथ दाहावसाने ते कृत्वा गर्तां यथोचिताम् । मुक्त्वा रामं ददुस्तोयं पितुः पुत्रास्तिलान्वितम्

ເມື່ອການເຜົາສົບສຳເລັດລົງ, ພວກເຂົາເຈົ້າກໍໄດ້ຂຸດຂຸມຕາມຄວາມເໝາະສົມ; ແລະ ຍົກເວັ້ນພຣະຣາມ, ພວກລູກຊາຍໄດ້ຖວາຍນ້ຳປະສົມງາໃຫ້ແກ່ບິດາຂອງພວກເຂົາ.

Verse 11

अथान्यैस्तापसैः प्रोक्तो रामः शस्त्रभृतां वरः । न प्रयच्छसि कस्मात्त्वं प्रेतपित्रे जलांजलिम्

ຈາກນັ້ນ ພວກລືສີຕົນອື່ນໆ ຈຶ່ງຖາມພຣະຣາມ ຜູ້ເປັນຍອດນັກຮົບວ່າ: "ເປັນຫຍັງທ່ານຈຶ່ງບໍ່ຖວາຍນ້ຳບູຊາ ແກ່ບິດາຜູ້ລ່ວງລັບຂອງທ່ານ?"

Verse 12

अथासौ बहुधा प्रो क्तस्तापसैर्जमदग्निजः । प्रहारान्गणयन्मातुः शितशस्त्रविनिर्मितान्

ດັ່ງນັ້ນ ລູກຊາຍຂອງພຣະຊະມະດັກນີ ຜູ້ຖືກພວກລືສີຖາມຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ ຈຶ່ງເລີ່ມນັບບາດແຜທີ່ເກີດຂຶ້ນກັບມານດາຂອງຕົນ ເຊິ່ງເປັນບາດແຜທີ່ເກີດຈາກອາວຸດແຫຼມຄົມ.

Verse 13

ततस्तानब्रवीद्रामो विनिःश्वस्य मुनीश्वरान् । निषेधस्तोयदानस्य श्रूयतां यन्मया कृतः

ຈາກນັ້ນ ພຣະຣາມ ໄດ້ຖອນຫາຍໃຈເລິກໆ ແລະ ກ່າວຕໍ່ບັນດານັກປາດຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ: "ຈົ່ງຟັງເຫດຜົນທີ່ຂ້າພະເຈົ້າລະເວັ້ນຈາກການຖວາຍນ້ຳ."

Verse 14

अपराधं विना तातः क्षत्रियेण हतोमम । एकविंशतिः प्रहाराणां मातुरंगे स्थिता मम

«ແມ່ນວ່າບໍ່ມີຄວາມຜິດໃດໆ ພໍ່ຂອງຂ້າຖືກກະສັດຕຣິຍະຜູ້ໜຶ່ງຂ້າ; ແລະໃນກາຍຂອງແມ່ຂ້າ ຍັງຄົງມີຮອຍຟາດຊາວເອັດ ເພື່ອໃຫ້ຂ້າຕ້ອງນັບຮັບ»។

Verse 15

तस्मान्निःक्षत्रियामुर्वीं यद्यहं न करोमि वै । प्रहारसंख्यया विप्रास्तन्मे स्यात्सर्वपातकम्

«ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ພຣາຫມັນທັງຫຼາຍ ຖ້າຂ້າບໍ່ເຮັດໃຫ້ແຜ່ນດິນນີ້ປາສະຈາກກະສັດຕຣິຍະ ຕາມຈໍານວນຮອຍຟາດນັ້ນ ສໍາລັບຂ້າຈະເປັນຄວາມຕົກຕໍ່າແຫ່ງບາບທັງປວງ»។

Verse 16

पितृमातृवधाज्जातं यत्कृतं तेन पाप्मना । क्षत्रियापसदेनात्र तथान्यदपि कुत्सितम्

«ສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ໄດ້ຖືກກະທໍາໃນທີ່ນີ້ ໂດຍຄົນບາບນັ້ນ—ຜູ້ເກີດຈາກອາຊະຍາກໍາຂ້າພໍ່ແມ່—ໂດຍຜູ້ຕໍ່າຊ້າໃນຫມູ່ກະສັດຕຣິຍະນັ້ນ ແລະການກະທໍາອັນນ່າລະອາຍອື່ນໆອີກ…»។

Verse 17

ततस्तस्यैव चान्येषां क्षत्रियाणां दुरात्मनाम् । रुधिरैः पूरयित्वेमां गर्तां पितृजलोचिताम् । तर्पयिष्यामि रक्तेन पितरं नाहमंभसा

«ດັ່ງນັ້ນ ຂ້າຈະເອົາເລືອດຂອງຜູ້ນັ້ນເອງ ແລະຂອງກະສັດຕຣິຍະຜູ້ຊົ່ວອື່ນໆ ມາເຕີມຫຼຸມນີ້—ຫຼຸມທີ່ຄວນແກ່ນ້ໍາຖວາຍບັນພະບຸລຸດ—ແລ້ວຂ້າຈະທໍາຕັຣປະນາ ບໍາເລີງພໍ່ຂອງຂ້າດ້ວຍເລືອດ ບໍ່ແມ່ນດ້ວຍນ້ໍາ»។

Verse 19

सूत उवाच । श्रुत्वा ते दारुणां तस्य प्रतिज्ञां तापसोत्तमाः । परं विस्मयमापन्ना नोचुः किंचित्ततः परम्

ສູຕະກ່າວວ່າ: «ເມື່ອໄດ້ຍິນຄໍາປະຕິຍານອັນນ່າສະພຶງກົວຂອງລາວ ນັກຕະປະສະຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ເຫຼົ່ານັ້ນກໍຕົກຕະລຶງຢ່າງຫຼວງ ແລະບໍ່ໄດ້ເວົ້າຫຍັງຕໍ່ໄປອີກ»។

Verse 20

सर्वैस्तैः शबरैः सार्धं पुलिन्दैर्मेदकैस्तथा । बद्धगोधांगुलित्राणैर्वरबाणधनुर्धरैः

ພ້ອມກັບຊະບະຣາທັງປວງ ແລະທັງພຸລິນດາ ກັບເມດະກາ—ເປັນນັກທະນູຊັ້ນດີ ຖືຄັນທະນູແລະລູກສອນອັນປະເສີດ ມີປ້ອງນິ້ວມັດດ້ວຍໜັງອິກວານາ।

Verse 21

तथाऽर्जुनोऽपि तं श्रुत्वा समायातं भृगूत्तमम् । सैन्येन महता युक्तं प्रतिज्ञाधारिणं तथा

ອາຣຊຸນະກໍເຊັ່ນກັນ ເມື່ອໄດ້ຍິນວ່າ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງສາພຣຶກຸ ໄດ້ມາຮອດ—ຜູ້ຍຶດຫມັ້ນໃນສັດຈະປະຕິຍານ ແລະມີກອງທັບໃຫຍ່ຕິດຕາມ—ກໍຈັດການຕາມຄວນ।

Verse 22

ततस्तु सम्मुखो दृष्टो युद्धार्थं स विनिर्ययौ । सार्धं नानाविधैर्योधैः सर्वैर्देवासुरोपमैः

ແລ້ວຕໍ່ມາ ເມື່ອເຫັນສັດຕູຢືນປະຈັນໜ້າ ລາວກໍຍົກອອກໄປເພື່ອສົງຄາມ ພ້ອມດ້ວຍນັກຮົບຫຼາກຫຼາຍຊະນິດ—ທຸກຄົນມີລິດດຸດດັ່ງເທວະແລະອະສຸຣະ।

Verse 23

अथाभवन्महायुद्धं पुलिन्दानां द्विजोत्तमाः । हैहयाधिपतेर्योधैः सार्धं देवासुरोपमैः

ແລ້ວຕໍ່ມາ ໂອ ທ່ານດວິຊະຜູ້ປະເສີດ, ສົງຄາມໃຫຍ່ໄດ້ເກີດຂຶ້ນ—ລະຫວ່າງພຸລິນດາ ແລະນັກຮົບຂອງຈອມແຫ່ງໄຫຫະຍະ—ຜູ້ຮົບທີ່ມີລິດດຸດດັ່ງເທວະແລະອະສຸຣະ।

Verse 24

ततस्ते हैहयाः सर्वे शरैराशीविषोपमैः । वध्यन्ते शबरैः संख्ये गर्जमानैर्मुहुर्मुहुः

ແລ້ວຕໍ່ມາ ໄຫຫະຍະທັງປວງ ຖືກຊະບະຣາຍິງລົງໃນສະໜາມຮົບ ດ້ວຍລູກສອນດຸດດັ່ງງູພິດ ໃນຂະນະທີ່ພວກເຂົາຮ້ອງຄຳຮາມຊ້ຳໆ।

Verse 25

ब्रह्महत्यासमुत्थेन पातकेन ततश्च ते । जाता निस्तेजसः सर्वे प्रपतंति धरातले

ແລ້ວຕໍ່ມາ ດ້ວຍບາບທີ່ເກີດຈາກ ພຣະຫມະຫັດຕະຍາ (ການຂ້າພຣາຫມັນ) ພວກເຂົາທັງໝົດເສຍປະກາຍ ແລະລົ້ມລົງສູ່ພື້ນດິນ។

Verse 26

न कश्चित्पौरुषं तत्र संप्रदर्शयितुं क्षमः । पलायनपरा सर्वे वध्यन्ते निशितैः शरैः

ທີ່ນັ້ນ ບໍ່ມີໃຜສາມາດສະແດງຄວາມກ້າຫານໄດ້ເລີຍ; ພວກເຂົາທັງໝົດມຸ່ງແຕ່ຈະຫນີ ແລະຖືກລູກສອນຄົມກັດຟັນລົງ.

Verse 27

अथ भग्नं बलं दृष्ट्वा हैहयाधिपतिः क्रुधा । स्वचापं वाञ्छयामास सज्यं कर्तुं त्वरान्वितः । शक्नोति नारोपयितुं सुयत्नमपि चाश्रितः

ເມື່ອເຫັນກອງທັບຂອງຕົນແຕກພ່າຍ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງໄຫຫະຍະໂກດແຄ້ນ ແລະຮີບຮ້ອນຈະຂຶ້ນສາຍຄັນທະນູຂອງຕົນ; ແຕ່ແມ່ນຈະພະຍາຍາມຢ່າງຫນັກ ກໍບໍ່ອາດວາງລູກສອນໃຫ້ຂຶ້ນໄດ້.

Verse 28

ततश्चाकर्षयामास खङ्गं कोशात्सुनिर्मलम् । आक्रष्टुं न च शक्रोति वैलक्ष्यं परमं गतः

ແລ້ວຕໍ່ມາ ລາວພະຍາຍາມຊັກດາບອັນບໍລິສຸດອອກຈາກຝັກ; ແຕ່ກໍຊັກບໍ່ອອກ ແລະຕົກຢູ່ໃນຄວາມອັບອາຍຢ່າງຫນັກ.

Verse 29

गदया निर्जितो रौद्रो रावणो लोकरावणः । यया साप्यपतद्धस्तात्तत्क्षणात्पृथिवीतले

ດ້ວຍຄອນກະບອກນັ້ນ ຣາວະນະຜູ້ດຸຮ້າຍ ຜູ້ເປັນຄວາມຫວາດກົວແກ່ໂລກທັງຫມົດ ຖືກປະຫານພ່າຍ; ແລະຄອນນັ້ນເອງກໍລື່ນຈາກມື ຕົກລົງສູ່ພື້ນດິນໃນທັນທີ.

Verse 30

नर्मदायाः प्रवाहो यैः सहस्राख्यैः करैः शुभैः । विधृतस्तेन ते सर्वे बभूवुः कम्पविह्वलाः

ຜູ້ທີ່ໃຊ້ມືອັນເປັນມງຄົດ ນັບໄດ້ດັ່ງ «ພັນ» ກັ້ນກະແສແມ່ນ້ຳນະຣະມະດາ ທັງໝົດນັ້ນກໍກາຍເປັນຜູ້ສັ່ນສະເທືອນ ແລະ ວຸ້ນວາຍ।

Verse 31

न शस्त्रं शेकुरुद्धर्तुं दैवयोगात्कथंचन । दिव्यास्त्राणां तथा सर्वे मन्त्रा विस्मृतिमागताः

ດ້ວຍການປະສົມປະສານແຫ່ງຊະຕາ ພວກເຂົາບໍ່ອາດຍົກອາວຸດຂຶ້ນໄດ້ເລີຍ; ແລະມັນຕຣາສຳລັບອາສະຕຣາທິບພະທັງຫຼາຍ ກໍຫຼຸດຫາຍຈາກຄວາມຈື່ຈຳຂອງພວກເຂົາທັງໝົດ।

Verse 32

एतस्मिन्नंतरे रामः संप्राप्तः क्रोधमूर्छितः । तीक्ष्णं परशुमुद्यम्य ततस्तं प्राह निष्ठुरम्

ໃນຂະນະນັ້ນ ຣາມະມາຮອດ ຖືກຄວາມໂກດກົດທັບຈົນມືດມົນ. ພຣະອົງຊູພະຣະຊຸອັນແຫຼມຄົມ ແລ້ວກ່າວຖ້ອຍຄຳຮຸນແຮງໃສ່ເຂົາ.

Verse 33

हैहयाधिपते पाप यैः करैर्जनको मम । त्वया विनिहतस्तान्मे शीघ्रं दर्शय सांप्रतम्

«ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງໄຫຫະຍະ ຜູ້ບາບ! ມືໃດທີ່ເຈົ້າໃຊ້ຂ້າພໍ່ຂອງຂ້ອຍ—ຊະນະກະ—ຈົ່ງສະແດງມືນັ້ນໃຫ້ຂ້ອຍເຫັນໃນບັດນີ້ໂດຍໄວ!»

Verse 34

ब्रह्मतेजोहतः सोऽपि प्रोक्तस्तेन सुनिष्ठुरम् । नोवाच चोत्तरं किंचिदालेख्ये लिखितो यथा

ແມ່ນແຕ່ຖືກກ່າວດ້ວຍຖ້ອຍຄຳຮຸນແຮງ ເຂົາຜູ້ຖືກລັງສີແຫ່ງພຣະພຣະຫມັນ (ພຣະພຣະຫມະ) ກົດທັບ ກໍບໍ່ເວົ້າຄຳຕອບໃດໆ ດັ່ງຮູບທີ່ຖືກຂຽນໄວ້ໃນຝາ.

Verse 35

ततो भुजवनं तस्य रामः शस्त्रभृतां वरः । मुहुर्मुहुर्विनिर्भर्त्स्य प्रचकर्त शनैःशनैः

ຈາກນັ້ນ ພຣະຣາມ ຜູ້ເປັນເລີດໃນບັນດາຜູ້ຖືອາວຸດ ໄດ້ຕຳນິຕິຕຽນລາວຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ ແລະ ຄ່ອຍໆຕັດ "ປ່າ" ແຫ່ງແຂນຂອງລາວອອກ.

Verse 36

ततश्छित्त्वा शिरस्तस्य कुठारेण भृगूद्वहः । जग्राह रुधिरं यत्नात्प्रहारेभ्यः स्वयं द्विजाः

ຈາກນັ້ນ ເຊື້ອສາຍຂອງ Bhrigu ໄດ້ຕັດຫົວຂອງລາວດ້ວຍຂວານ; ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງນັ້ນ ໄດ້ເກັບເອົາເລືອດຈາກບາດແຜທີ່ເກີດຈາກການຟັນຢ່າງລະມັດລະວັງ.

Verse 37

पूरयित्वा महाकुम्भाञ्छबरेभ्यो ददौ ततः । म्लेच्छेभ्यो लुब्धकेभ्यश्च ततः प्रोवाच सादरम्

ຫຼັງຈາກຕື່ມໄຫໃຫຍ່ຈົນເຕັມແລ້ວ, ພຣະອົງໄດ້ມອບໃຫ້ແກ່ຊາວ Shabara, ແລະ ຊາວ Mleccha ລວມທັງນາຍພານ; ຈາກນັ້ນ ພຣະອົງໄດ້ກ່າວກັບພວກເຂົາດ້ວຍຄວາມເຄົາລົບ.

Verse 38

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे गर्ता मे भ्रातृभिः कृता । पितृसंतर्पणार्थाय सलिलेन परिप्लुता

"ໃນດິນແດນສັກສິດແຫ່ງ Hatakesvara ມີຂຸມທີ່ອ້າຍນ້ອງຂອງຂ້າພະເຈົ້າເຮັດໄວ້ໃຫ້, ເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳເພື່ອຈຸດປະສົງໃນການບູຊາບັນພະບຸລຸດ."

Verse 39

प्रक्षिपध्वं द्रुतं गत्वा तस्यां रक्तमिदं महत् । पापस्यास्य सपत्नस्य ममादेशादसंशयम्

"ຈົ່ງໄປຢ່າງໄວວາ ແລະ ຖອກເລືອດຈຳນວນມະຫາສານນີ້ລົງໃນຂຸມນັ້ນ - ເລືອດຂອງສັດຕູຜູ້ມີບາບນີ້ - ຕາມຄຳສັ່ງຂອງຂ້າພະເຈົ້າ, ໂດຍບໍ່ຕ້ອງສົງໃສ."

Verse 40

येन तातं निजं भक्त्या तर्पयित्वा विधानतः । ऋणस्य मुक्तिर्भवति येन मे पैतृकस्यच

ໂດຍການນີ້ ຜູ້ໃດໄດ້ທຳໃຫ້ບິດາຂອງຕົນພໍໃຈ ດ້ວຍສັດທາ ແລະຕາມພິທີອັນຖືກຕ້ອງ ຜູ້ນັ້ນຈະພົ້ນຈາກໜີ້; ແລະຍັງພົ້ນຈາກພັນທະບຸພະບຸລຸດຂອງຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍ។