Adhyaya 20

Verse 1

। सूत उवाच । तत्र दाशरथी रामो वनवासाय दीक्षितः । भ्रममाणो धरापृष्ठे सीतालक्ष्मणसंयुतः

ສູຕະ ກ່າວວ່າ: ທີ່ນັ້ນ ພຣະຣາມ ລູກຂອງທະສະຣະຖະ ຜູ້ຖືກປະພິທີດິກຊາເພື່ອການຢູ່ປ່າ ໄດ້ພາກພຽນເດີນທາງພະເລີນໄປເທິງຜືນແຜ່ນດິນ ພ້ອມດ້ວຍ ສີຕາ ແລະ ລັກສະມະນະ.

Verse 2

समाऽयातो द्विजश्रेष्ठा यत्र सा पितृकूपिका । तृषार्तश्च श्रमार्तश्च निषसाद धरातले

ໂອ ທ່ານພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດ, ພຣະອົງໄດ້ມາຮອດບ່ອນທີ່ມີ «ພິຕຣະກູປິກາ» (ບໍ່ນ້ຳບັນພະບຸລຸດ); ຖືກຄວາມຫິວນ້ຳແລະຄວາມເມື່ອຍລ້າ ຈຶ່ງນັ່ງລົງເທິງພື້ນດິນ.

Verse 3

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो भगवान्दिननायकः । अस्ताचलं जपापुष्पसन्निभो द्विजसत्तमाः

ໃນຂະນະນັ້ນ ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດ, ພຣະອາທິດ—ເຈົ້າແຫ່ງວັນ—ເຂົ້າໄປຫາພູຕາເວັນຕົກເພື່ອຕົກດິນ, ສົ່ງແສງແດງດັ່ງດອກຊະປາ.

Verse 4

ततः प्लक्षनगाधस्तात्पर्णान्यास्तीर्य भूतले । सायंतनं विधिं कृत्वा सुष्वाप रघुनन्दनः

ແລ້ວຕໍ່ມາ ພາຍໃຕ້ຕົ້ນປລັກສະ, ພຣະອົງປູໃບໄມ້ລົງເທິງດິນ, ປະກອບພິທີຍາມແລງຕາມວິທີ, ແລ້ວຜູ້ເປັນຄວາມປິຕິແຫ່ງວົງສາຣາຄຸ ກໍ່ຫຼັບໄປ.

Verse 5

अथाऽवलोकयामास स्वप्ने दशरथं नृपम् । यद्वत्पूर्वं प्रियाऽलापसंसक्तं हृष्टमानसम्

ຕໍ່ມາ ໃນຄວາມຝັນ ພຣະອົງໄດ້ເຫັນພຣະຣາຊາທະສະຣະຖະ—ເຫມືອນເກົ່າ—ຈິດໃຈຍິນດີ ໝົດໃຈຢູ່ໃນຖ້ອຍຄຳຮັກອ່ອນໂຍນ.

Verse 6

ततः प्रभाते विमले प्रोद्गते रविमण्डले । विप्रानाहूय तत्सर्वं कथयामास राघवः

ຕໍ່ມາ ໃນຍາມເຊົ້າອັນບໍລິສຸດ ເມື່ອດວງອາທິດສ່ອງຂຶ້ນ, ຣາຄະວະໄດ້ເຊີນພຣາຫມັນມາ ແລະເລົ່າທຸກຢ່າງທີ່ເກີດຂຶ້ນ.

Verse 7

अद्य स्वप्ने मया विप्राः प्रियालापपरः पिता । अतिहृष्टमना दृष्टः श्वेतमाल्यानुलेपनः

«ມື້ນີ້ ໂອ ພຣາຫມັນທັງຫຼາຍ, ໃນຄວາມຝັນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເຫັນພໍ່ຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ຜູ້ມຸ່ງໃນຖ້ອຍຄຳຮັກ, ຍິນດີຢ່າງຍິ່ງ, ປະດັບດ້ວຍພວງມາລາສີຂາວ ແລະນ້ຳຫອມທາກາຍ»।

Verse 8

तत्कीदृक्परिणामोऽस्य स्वप्नस्य द्विजसत्तमाः । भविष्यति प्रजल्पध्वं परं कौतूहलं यतः

ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດ! ຄວາມຝັນນີ້ຈະມີຜົນຢ່າງໃດ? ຂໍຈົ່ງອະທິບາຍ ເພາະຄວາມຢາກຮູ້ຂອງຂ້າພະເຈົ້າໃຫຍ່ຫຼາຍ।

Verse 9

ब्राह्मणा ऊचुः । पितरः श्राद्धकामा ये वृद्धिं पश्यंति वा नृप । ते स्वप्ने दर्शनं यांति पुत्राणामिति नः श्रुतम्

ພຣາຫມັນທັງຫຼາຍກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຣາຊາ, ພວກເຮົາໄດ້ຍິນວ່າ ເມື່ອບັນພະບຸລຸດປາຖະໜາພິທີ ສຣາດທະ ຫຼືເມື່ອເຫັນຄວາມເຈຣິນ, ພວກເຂົາຈະປາກົດໃນຄວາມຝັນແກ່ລູກຊາຍ»។

Verse 10

तदस्यां कूपिकायां च स्वयमेव गया स्थिता । तेन त्वया पिता दृष्टः स्वप्ने श्राद्धस्य वांछकः

ໃນບໍ່ນ້ຳນ້ອຍນີ້ເອງ ກະທັ່ງ ຄາຍາ (Gayā) ກໍສະຖິດຢູ່ໂດຍຕົນເອງ. ດັ່ງນັ້ນ ເຈົ້າຈຶ່ງເຫັນບິດາໃນຄວາມຝັນ ຜູ້ປາຖະໜາພິທີ ສຣາດທະ।

Verse 11

तस्मात्कुरु रघुश्रेष्ठ श्राद्धमत्र यथोदितम् । नीवारैः शाक मूलैश्च तथाऽरण्योद्भवैस्तिलैः

ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງລາກຸ, ຈົ່ງປະກອບພິທີ ສຣາດທະ ຢູ່ນີ້ຕາມທີ່ກ່າວໄວ້: ໃຊ້ເຂົ້າປ່າ, ຜັກແລະຮາກ, ພ້ອມທັງງາທີ່ເກັບຈາກປ່າ।

Verse 12

अथैवामन्त्रयामास तान्विप्रान्रघुसत्तमः । श्राद्धेषु श्रद्धया युक्तः प्रसादः क्रियतामिति

ແລ້ວຜູ້ປະເສີດໃນວົງລາກຸ ໄດ້ເຊີນພຣາຫມັນເຫຼົ່ານັ້ນ ແລະກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າມີສັດທາໃນພິທີ ສຣາດທະ; ຂໍຈົ່ງຮັບການຕ້ອນຮັບ ແລະປະທານພຣະກະລຸນາເຖີດ»។

Verse 13

बाढमित्येव ते चोक्त्वा स्नानार्थं द्विजसत्तमाः । गताः सर्वे सुसंहृष्टा स्वकीयानाश्रमान्प्रति व

ເມື່ອກ່າວວ່າ «ເປັນດັ່ງນັ້ນເທີດ» ແລ້ວ ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດທັງຫຼາຍໄດ້ໄປອາບນ້ຳ; ທຸກຄົນຍິນດີຢ່າງຫຼາຍ ແລະມຸ່ງກັບໄປຫາອາສຣົມຂອງຕົນ।

Verse 14

अथ तेषु प्रयातेषु ब्राह्मणेषु रघूत्तमः । प्रोवाच लक्ष्मणं पार्श्वे विनयावनतं स्थितम्

ເມື່ອພຣາຫມັນເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ເດີນທາງໄປແລ້ວ ພຣະຣາມາ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງຣາຄຸ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະລັກສະມະນະ ຜູ້ຢືນຂ້າງກາຍ ດ້ວຍຄວາມນອບນ້ອມກົ້ມກາຍ।

Verse 15

शाकमूलफलान्याशु श्राद्धार्थं समुपानय । सौमित्रानय वैदेही स्वयं पचति भामिनी

«ຈົ່ງຮີບນຳຜັກ ຮາກ ແລະໝາກໄມ້ມາ ເພື່ອພິທີສຣາດທະ. ໂອ ສໍມິຕຣີ ຈົ່ງນຳມາເຖີດ—ໄວເດຫີ ນາງຜູ້ສູງສົງ ຈະປຸງອາຫານດ້ວຍຕົນເອງ»।

Verse 16

तच्छ्रुत्वा लक्ष्मणस्तूर्णं जगामाऽरण्यमेव हि । श्राद्धार्थमानिनायाऽशु फलानि विविधानि च

ເມື່ອຟັງດັ່ງນັ້ນ ພຣະລັກສະມະນະກໍຮີບເຂົ້າໄປໃນປ່າ ແລະນຳໝາກໄມ້ຫຼາຍຊະນິດມາໂດຍໄວ ເພື່ອພິທີສຣາດທະ।

Verse 17

धात्रीफलानि चाऽम्राणि चिर्भटानीं गुदानि च । करीराणि कपित्थानि तथैवाऽन्यानि भूरिशः

ທ່ານນຳໝາກອາມະລະກະ ແລະໝາກມ່ວງ, ໝາກໂມ ແລະນ້ຳຕານກອນ (ກຸດ), ຝັກກະຣີຣະ ແລະໝາກກະປິດຖະ, ພ້ອມທັງອື່ນໆອີກຫຼາຍຢ່າງຢ່າງອຸດົມ।

Verse 18

ततश्च पाचयामास तदर्थे जनकोद्भवा । रामादेशात्स्वयं साध्वी विनयेन समन्विता

ຕໍ່ມາ ບຸດສາວຂອງຊະນະກະ ຄື ສີຕາ ຜູ້ມີສິນທຳ ແລະ ຖ່ອມຕົນ ໄດ້ປຸງແຕ່ງອາຫານບູຊານັ້ນດ້ວຍຕົນເອງ ຕາມພຣະຣາມຮັບສັ່ງ।

Verse 19

ततश्च कुतपे प्राप्ते काले ते द्विजसत्तमाः । कृताह्निकाः समायाता रामभक्तिसमन्विताः

ຕໍ່ມາ ເມື່ອເວລາ “ກຸຕະປະ” ມາຮອດ ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍກັບຄືນມາ ຫຼັງຈາກສຳເລັດພິທີປະຈຳວັນ ແລະ ເຕັມໄປດ້ວຍພັກດີຕໍ່ພຣະຣາມ।

Verse 20

एतस्मिन्नंतरे सीता प्लक्षवृक्षांतरे स्थिता । आत्मानं गोपयामास यथा वेत्ति न राघवः

ໃນຂະນະນັ້ນ ສີຕາໄດ້ຢືນຊ່ອນຢູ່ກາງກິ່ງໄມ້ພລັກສະ ປິດບັງຕົນເອງ ເພື່ອໃຫ້ຣາຄະວະ (ຣາມ) ບໍ່ທັນຮູ້ເຫັນ।

Verse 21

स तां सीतेति सीतेति व्याहृत्याथ मुहुर्मुहुः । स्त्रीधर्मिणीति मत्वा तु लक्ष्मणं चेदमब्रवीत्

ລາວໄດ້ເອີ້ນຊ້ຳໆວ່າ “ສີຕາ! ສີຕາ!” ແລະເຫັນນາງເປັນຜູ້ຖືຮັກສາທຳຂອງສະຕຣີ ຈຶ່ງໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ແກ່ລັກສະມະນະ।

Verse 22

वत्स लक्ष्मण शुश्रूषां विप्राणां श्राद्धसंभवाम् । पादप्रक्षालनाद्यां त्वं यथावत्कर्तुमर्हसि

ລູກເອີຍ ລັກສະມະນະ, ໃນເວລາພິທີສຣາດທະ ເຈົ້າຄວນປະຕິບັດການຮັບໃຊ້ພຣາຫມັນໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ເລີ່ມຈາກການລ້າງຕີນ ແລະ ພິທີອື່ນໆຕາມປະເພນີ।

Verse 23

बाढमित्येव संप्रोक्तो लक्ष्मणः शुभलक्षणः । चक्रे सर्वं तथा कर्म यथा नारी विचक्षणा

ເມື່ອຖືກກ່າວດັ່ງນັ້ນ ລັກສະມະນະ ຜູ້ມີເຄື່ອງໝາຍມງຄົດ ຕອບວ່າ «ເປັນດັ່ງນັ້ນເທີດ» ແລະໄດ້ປະຕິບັດກິດທັງປວງໃຫ້ຖືກຕ້ອງ ດ້ວຍຄວາມຮອບຄອບດັ່ງຜູ້ຮູ້ທັນ।

Verse 24

ततो निर्वर्तिते श्राद्धे ब्राह्मणेषु गतेष्वथ । जनकस्य सुता साध्वी तत्क्षणात्समुपस्थिता

ຕໍ່ມາ ເມື່ອພິທີສຣາດທະສຳເລັດຖືກຕ້ອງ ແລະພຣາຫມັນທັງຫຼາຍໄດ້ຈາກໄປແລ້ວ ທິດາຜູ້ດີງາມຂອງຊະນະກະ (ສີຕາ) ກໍປາກົດຂຶ້ນໃນທັນທີ।

Verse 25

तां दृष्ट्वा राघवः सीतां कोपसंरक्तलोचनः । प्रोवाच परुषैर्वाक्यैर्भर्त्समानो मुहुर्मुहुः

ເມື່ອເຫັນສີຕາ ຣາຄະວະມີດວງຕາແດງກ່ຳດ້ວຍໂກດ ໄດ້ເວົ້າຄຳຮຸນແຮງ ຕຳນິນາງຊ້ຳໆຫຼາຍເທື່ອ।

Verse 26

आयातेषु द्विजातेषु श्राद्धकाल उपस्थिते । क्व गता वद पापे त्वं मां परित्यज्य दूरतः

«ເມື່ອພວກດວິຊະມາຮອດ ແລະເວລາສຣາດທະມາຮອດແລ້ວ ເຈົ້າໄປໃສ? ບອກມາ ນາງຜູ້ມີບາບ—ປະຖິ້ມຂ້ອຍແລ້ວໄປໄກ!»

Verse 27

नैतद्युक्तं कुलस्त्रीणां विशेषादत्र कानने । विहर्तुं दूरतः शून्ये तस्मात्त्याज्याऽसि मैथिलि

«ນີ້ບໍ່ເໝາະສົມສຳລັບຍິງຜູ້ມີຕະກູນດີ ໂດຍສະເພາະໃນປ່ານີ້ ທີ່ຈະເດີນຫຼິ້ນໄປໄກໃນທີ່ວ່າງເປົ່າ; ດັ່ງນັ້ນ ແມ່ທິລີ ເຈົ້າຄວນຖືກປະຖິ້ມ»।

Verse 28

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भीता सा जनकोद्भवा । उवाच वेपमानांगी प्रस्खलंत्या गिरा ततः

ເມື່ອນາງໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄໍາຂອງພຣະອົງ ບຸດທິດາຂອງຊະນະກະກໍຢ້ານກົວ. ອະວະຍະວະສັ່ນໄຫວ ແລ້ວນາງກ່າວດ້ວຍສຽງສັ່ນແລະຕິດຂັດ.

Verse 29

न मामर्हसि कार्येऽस्मिन्गर्हितुं रघुसत्तम । यस्मादहमतिक्रान्ता स्थानादस्माच्छ्रणुष्व तत्

«ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງສາຣາຄຸ, ຢ່າໄດ້ຕໍານິຂ້ອຍໃນເລື່ອງນີ້ເລີຍ. ເນື່ອງຈາກຂ້ອຍໄດ້ກ້າວອອກຈາກບ່ອນນີ້, ຂໍໃຫ້ຟັງເຫດຜົນນັ້ນ»

Verse 30

पिता तव मया दृष्टः साक्षाद्दशरथः स्वयम् । ब्राह्मणस्य शरीरस्थो द्वितीयश्च पितामहः

«ຂ້ອຍໄດ້ເຫັນພໍ່ຂອງທ່ານ—ພຣະດັສະຣະຖະເອງ—ປາກົດຕໍ່ໜ້າຕາຂ້ອຍ ສະຖິດຢູ່ໃນຮ່າງຂອງພຣາຫມັນ. ແລະຂ້ອຍຍັງເຫັນຜູ້ເຖົ້າຜູ້ຄວນເຄົາລົບອີກຜູ້ໜຶ່ງ—ປູ່ຂອງທ່ານ—ຢູ່ທີ່ນັ້ນດ້ວຍ»

Verse 31

पितुः पितामहोऽन्यस्य तृतीयस्य रघूत्तम । त्रयाणां च तथान्येषां त्रयोऽन्ये नृपसंनिभाः

«ໂອ ຣາຄູອຸດຕະມະ, ຂ້ອຍຍັງເຫັນປູ່ຂອງພໍ່ທ່ານ, ແລະຍັງເຫັນປູ່ຂອງອີກຜູ້ໜຶ່ງ ຈຶ່ງເປັນຜູ້ທີສາມດ້ວຍ. ສໍາລັບທັງສາມນັ້ນ ຍັງມີອີກສາມອົງປາກົດ ສະຫງ່າງາມດັ່ງພຣະຣາຊາ»

Verse 32

ब्राह्मणानां मया दृष्टाः शरीरस्थाः सुहर्षिताः । मातामहानहं मन्ये तानपि त्रीनहं स्फुटम्

«ໃນຮ່າງກາຍຂອງພຣາຫມັນເຫຼົ່ານັ້ນ ຂ້ອຍໄດ້ເຫັນພວກເຂົາສະຖິດຢູ່—ສະຫວ່າງໄສ ແລະປິຕິຍິນດີ. ຂ້ອຍເຊື່ອວ່າ ຂ້ອຍຍັງຈໍາແນກໄດ້ຊັດເຈນຖຶງປູ່ຝ່າຍແມ່ອີກສາມອົງ»

Verse 33

ततो ऽहं लज्जया नष्टा दृष्ट्वा श्वशुरसंगमान् । येन भुक्तानि भोज्यानि पुरा मृष्टान्यनेकशः

ແລ້ວຂ້ອຍຖືກຄວາມອາຍຄອບງຳ ເມື່ອເຫັນການພົບປະກັບພໍ່ເຂົ້າເມຍ ແລະຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່; ຜູ້ທີ່ໃນກ່ອນໄດ້ກິນອາຫານອັນປະນີດຫຼາຍໆ ຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ.

Verse 34

तथा खाद्यानि लेह्यानि चोष्याणि च विशेषतः । पिता तव कथं सोऽद्य कषायाणि कटूनि च । भक्षयिष्यति दत्तानि स्वहस्तेन मया विभो

ທັງອາຫານທີ່ຕ້ອງຄຽວ ທີ່ຕ້ອງເລຍ ແລະທີ່ຕ້ອງດູດ ໂດຍສະເພາະ. ໂອ້ ພຣະອົງຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່, ມື້ນີ້ພໍ່ຂອງພຣະອົງຈະກິນຂອງຝາດຝືນແລະເຜັດຮ້ອນ ທີ່ຂ້ອຍໄດ້ຖວາຍດ້ວຍມືຂອງຂ້ອຍເອງ ໄດ້ແນວໃດ?

Verse 36

तच्छ्रुत्वा संप्रहृष्टात्मा रामो राजीवलोचनः । साधुसाध्विति तां प्राह परिष्वज्य मुहुर्मुहुः

ເມື່ອໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ພຣະຣາມາຜູ້ມີນັຍນາດັ່ງດອກບົວ ກໍປິຕິຍິນດີຢ່າງຫຼາຍ. ພຣະອົງກ່າວກັບນາງວ່າ “ດີແທ້, ດີແທ້” ພ້ອມທັງກອດນາງຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ.

Verse 37

ततो भुक्त्वा स्वयं रामो लक्ष्मणेन समन्वितः । सायाह्ने समनुप्राप्ते संध्याकार्यं विधाय च

ຕໍ່ມາ ພຣະຣາມາໄດ້ສະເຫຼີມອາຫານດ້ວຍພຣະອົງເອງ ໂດຍມີພຣະລັກສະມະນະຢູ່ຄຽງຂ້າງ. ເມື່ອຍາມແລງມາເຖິງ ພຣະອົງກໍໄດ້ປະກອບພິທີສັນທະຍາຕາມທຳນຽມອັນກຳນົດໄວ້ດ້ວຍ.

Verse 38

प्रोवाच लक्ष्मणं वत्स पर्णान्यास्तीर्य भूतले । शय्यां कुरु समानीय पादशौचाय सज्जलम्

ພຣະອົງຕັດກັບພຣະລັກສະມະນະວ່າ: “ລູກເອີຍ, ຈົ່ງປູໃບໄມ້ລົງເທິງພື້ນດິນ ແລະຈັດເຮັດທີ່ນອນ; ຈົ່ງນຳນ້ຳມາໃຫ້ພ້ອມ ເພື່ອຊຳລະລ້າງພຣະບາດ.”

Verse 39

ततः कोपपरीतात्मा सौमित्रिः प्राह राघवम् । नाहं शय्यां करिष्यामि पादप्रक्षालनं न च

ຕໍ່ມາ ສໍມິຕຣີ (ລັກສະມະນະ) ຜູ້ມີໃຈຖືກຄວາມໂກດຄອບງຳ ໄດ້ກ່າວແກ່ ຣາຄະວະ ວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າຈະບໍ່ຈັດທີ່ນອນ ແລະຈະບໍ່ລ້າງພະບາດຂອງພະອົງ»।

Verse 40

तथाऽन्यदपि यत्किंचित्कर्म स्वल्पमपि प्रभो । त्वां वा त्यक्त्वा गमिष्यामि कुत्रचित्पीडितो भृशम्

«ແລະວຽກອື່ນໃດໆ ແມ່ນແຕ່ນ້ອຍນິດດຽວ ໂອ້ພຣະເຈົ້າ ຂ້າພະເຈົ້າກໍຈະບໍ່ເຮັດ. ຫາກບໍ່ແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າຈະປະລະພະອົງ ໄປບ່ອນໃດບ່ອນໜຶ່ງ ດ້ວຍຄວາມທຸກໃຈຢ່າງໜັກ»।

Verse 41

प्रेष्यत्वेन रघुश्रेष्ठ सत्यमेतन्मयोदितम् । सीतायाः किं समादेश्यं न किंचित्संप्रयच्छसि । अपि स्वल्पतरं राम मया त्वं किं करिष्यसि

«ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງຣາຄຸ! ຄໍາທີ່ຂ້າພະເຈົ້າເວົ້າໃນຖານະຜູ້ຮັບໃຊ້ນັ້ນ ແມ່ນຄວາມຈິງ. ຂ້າພະເຈົ້າຈະນໍາສານອັນໃດໄປຫາ ສີຕາ ໃນເມື່ອພະອົງບໍ່ມອບຫຍັງເລີຍ? ແມ່ນແຕ່ນ້ອຍທີ່ສຸດ ໂອ ຣາມະ—ພະອົງຈະໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າເຮັດຫຍັງແທນພະອົງ?»

Verse 42

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा विकृतं चापि राघवः । तूष्णीं बभूव मेधावी हास्यं कृत्वा मनाक्ततः

ເມື່ອຣາຄະວະຜູ້ມີປັນຍາ ໄດ້ຍິນຄໍາເວົ້າທີ່ອອກຈະບໍ່ສົມຄວນນັ້ນ ພະອົງພຽງແຕ່ຍິ້ມນ້ອຍໆ ແລ້ວກໍຢູ່ນິ່ງງຽບ।

Verse 43

ततः स्वयं समुत्थाय कृत्वा स्वा स्तरकं शुभम् । सीतया क्षालितांघ्रिस्तु सुष्वाप तदनंतरम्

ຕໍ່ມາ ພະອົງລຸກຂຶ້ນເອງ ແລ້ວຈັດທີ່ນອນອັນມົງຄຸນຂອງພະອົງ; ແລະເມື່ອສີຕາໄດ້ລ້າງພະບາດໃຫ້ແລ້ວ ພະອົງກໍນອນຫຼັບຕໍ່ຈາກນັ້ນ।

Verse 44

लक्ष्मणोऽपि विदूरस्थः कोपसंरक्तलोचनः । वृक्षमूलं समाश्रित्य सुप्तश्चित्ते व्यचिंतयत्

ລັກສະມະນະກໍຢູ່ໄກ ດວງຕາແດງດ້ວຍໂທສະ; ອາໄສຢູ່ທີ່ໂຄນຕົ້ນໄມ້ ນອນລົງ ແຕ່ໃຈຍັງຄິດບໍ່ຢຸດ.

Verse 45

हत्वैनं राघवं सुप्तं सीतां पत्नीं विधाय च । किं गच्छामि निजं स्थानं विदेशं वाऽपिदूरतः

«ຖ້າຂ້ອຍຂ້າຣາຄະວະຜູ້ກໍາລັງນອນ ແລະເອົາສີຕາເປັນເມຍ ຂ້ອຍຈະໄປໃສ—ກັບບ່ອນຂອງຕົນ ຫຼືໄປດິນແດນຕ່າງປະເທດອັນໄກ?»

Verse 46

एवं चिंतयतस्तस्य बहुधा लक्ष्मणस्य सा । व्यतिक्रांता निशा विप्राः कृच्छ्रेण महता ततः

ເມື່ອລັກສະມະນະຄິດພິຈາລະນາຫຼາຍທາງຢ່າງນີ້ ໂອ ພຣາຫມັນທັງຫຼາຍ ຄືນນັ້ນກໍຜ່ານໄປ ດ້ວຍຄວາມລໍາບາກຢ່າງໃຫຍ່.

Verse 47

न तस्य निश्चयो जज्ञे तस्मिन्कृत्ये कथंचन । कोपात्प्रणष्टनिद्रस्य सोष्णं निःश्वसतो मुहुः

ໃນເລື່ອງນັ້ນ ລາວບໍ່ມີຄໍາຕັດສິນໃດໆເກີດຂຶ້ນເລີຍ; ໂທສະເຮັດໃຫ້ນອນບໍ່ຫຼັບ ແລະລາວຫາຍໃຈອອກເປັນລົມຮ້ອນຊ້ໍາໆ.

Verse 48

ततः प्रभाते विमले कृतपूर्वाह्णिकक्रियः । रामः सीतां समादाय प्रस्थितो दक्षिणां दिशम्

ຕໍ່ມາ ໃນຍາມເຊົ້າອັນໃສສະອາດ ຣາມະໄດ້ປະກອບພິທີຕອນເຊົ້າແລ້ວ; ພາສີຕາໄປດ້ວຍ ແລະອອກເດີນທາງໄປທາງທິດໃຕ້.

Verse 49

लक्ष्मणोऽपि धनुः सज्यं कृत्वा संधाय सायकम् । अनुव्रजति पृष्ठस्थस्तस्य च्छिद्रं विलोकयन्

ລັກສະມະນະກໍໄດ້ຂຶ້ນສາຍຄັນທະນູ ແລະປັກລູກສອນໄວ້ ຕາມຫຼັງໄປ ພ້ອມຈ້ອງຫາຊ່ອງວ່າງຫຼືຄວາມພາດພະລາດ।

Verse 50

ततो गोकर्णमासाद्य प्रणम्य च महेश्वरम् । प्रतस्थे राघवो यावत्सौमित्रिस्तावदागतः

ຕໍ່ມາ ຣາຄະວະໄດ້ເຖິງໂກກັນນະ ແລະກໍກົ້ມກາບມະເຫສະວະຣະ ແລ້ວອອກເດີນທາງຕໍ່ໄປ; ໃນເວລານັ້ນເອງ ສໍມິຕຣີ (ລັກສະມະນະ) ກໍມາຮອດດ້ວຍ।

Verse 51

बाष्पपर्याकुलाक्षश्च व्रीडयाऽधोमुखः स्थितः । प्रणम्य शिरसा रामं ततः प्राह सुदुः खितः

ດວງຕາຂອງເຂົາຂຸ້ນມົວດ້ວຍນ້ຳຕາ; ດ້ວຍຄວາມອາຍ ເຂົາຢືນກົ້ມໜ້າ. ເມື່ອກົ້ມກາບຣາມດ້ວຍສີສະແລ້ວ ຈຶ່ງເວົ້າອອກມາດ້ວຍຄວາມໂສກເສົ້າຢ່າງລຶກຊຶ້ງ।

Verse 52

कुरु मे निग्रहं नाथ स्वामिद्रोहसमुद्भवम् । अतिपापस्य दुष्टस्य कृतघ्नस्य रघूत्तम

ໂອ້ ພຣະນາຖາ ຂໍໃຫ້ພຣະອົງລົງໂທດຂ້າພະເຈົ້າ ດ້ວຍຄວາມຜິດທີ່ເກີດຈາກການທໍລະຍົດຕໍ່ນາຍ. ໂອ້ ຣະຄຸອຸດຕະມະ ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຄົນບາບໜັກ ຊົ່ວຮ້າຍ ແລະອະກະຕັນຍູ।

Verse 53

उत्तराणि विरुद्धानि तव दत्तानि भूरिशः । मया विनाऽपराधेन वधोपायश्च चिंतितः

ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຕອບພຣະອົງຫຼາຍເທື່ອດ້ວຍຖ້ອຍຄໍາທີ່ຂັດກັບຄວາມຖືກຕ້ອງ. ແລະແມ່ນວ່າພຣະອົງບໍ່ມີຄວາມຜິດ ຂ້າພະເຈົ້າຍັງໄດ້ຄິດຫາອຸບາຍເພື່ອຂ້າພຣະອົງອີກດ້ວຍ।

Verse 54

ततश्च तं परिष्वज्य रामोऽपि निजबांधवम् । बाष्पक्लिन्नमुखः प्राह क्षांतं वत्स मया तव

ຕໍ່ມາ ພຣະຣາມາກໍໄດ້ກອດອ້ອມຍາດພີ່ນ້ອງຂອງພຣະອົງ. ໃບໜ້າຊຸ່ມດ້ວຍນ້ຳຕາ ພຣະອົງກ່າວວ່າ «ລູກເອີຍ ຂ້າໄດ້ອະໄພເຈົ້າແລ້ວ»។

Verse 55

न ते त्वन्यः प्रियः कश्चिन्मां मुक्त्वा वेद्म्यहं स्फुटम् । तस्मादागच्छ गच्छामो मार्गं वेलाधिका भवेत्

ຂ້າຮູ້ຊັດແຈ້ງວ່າ ນອກຈາກຂ້າແລ້ວ ເຈົ້າບໍ່ມີຜູ້ໃດເປັນທີ່ຮັກ. ດັ່ງນັ້ນ ມາເຖີດ—ເຮົາໄປຕໍ່; ບໍ່ຊັ້ນ ເວລາແຫ່ງທາງຈະຜ່ານໄປເກີນຄວນ.

Verse 56

लक्ष्मण उवाच । यदि मे निग्रहं नाथ न करिष्यसि सांप्रतम् । प्राणत्यागं करिष्यामि वह्नावात्मविशुद्धये

ລັກສະມະນະກ່າວວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ ຖ້າພຣະອົງບໍ່ລົງໂທດຂ້າໃນບັດນີ້ ຂ້າຈະສະຫຼະຊີວິດໃນໄຟ ເພື່ອຊໍາລະຈິດວິນຍານໃຫ້ບໍລິສຸດ»។

Verse 57

रामलक्ष्मणयोरेवं वदतोस्तत्र कानने । आजगाम मुनिश्रेष्ठो मार्कंड इति यः स्मृतः

ໃນຂະນະທີ່ ພຣະຣາມາ ແລະ ລັກສະມະນະ ກ່າວກັນຢ່າງນັ້ນໃນປ່ານັ້ນ ມຸນີຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດກໍມາຮອດ—ຜູ້ທີ່ຖືກຈື່ຈໍາວ່າ ມາຣະກັນດະ.

Verse 58

ततः प्रणम्य तं रामः सीतालक्ष्मणसंयुतः । प्रोवाच स्वागतं तेस्तु कुतः प्राप्तोऽसि सन्मुने

ຕໍ່ມາ ພຣະຣາມາ ພ້ອມດ້ວຍ ສີຕາ ແລະ ລັກສະມະນະ ໄດ້ກາບນົບທ່ານ ແລະກ່າວວ່າ: «ຂໍຕ້ອນຮັບ ໂອ້ ມຸນີຜູ້ບໍລິສຸດ; ທ່ານມາຈາກໃສ?»

Verse 59

मार्कंडेय उवाच । प्रभासादहमायातः सांप्रतं रघुनंदन । स्वमाश्रमं गमिष्यामि क्षेत्रेऽत्रैव व्यवस्थितम्

ມາຣະກັນເດຍ ກ່າວວ່າ: «ຂ້າພະເຈົ້າພຶ່ງມາຈາກ ປຣະພາສາ ໂອ ຜູ້ເປັນຄວາມຊື່ນບານແຫ່ງວົງລາກຸ. ບັດນີ້ຂ້າພະເຈົ້າຈະໄປຫາອາສຣົມຂອງຕົນ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນເຂດສັກສິດນີ້ເອງ»។

Verse 60

मया राघव तत्राऽस्ति स्थापितः प्रपितामहः । तस्याऽद्य दिवसे यात्रा बहुश्रेयःप्रदा स्मृता

ໂອ ຣາຄະວະ, ທີ່ນັ້ນຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະຖາປະນາ «ປຣະປິຕາມະຫະ» ປູ່ບັນພະບຸລຸດອັນເກົ່າແກ່. ໃນວັນນີ້ເອງ ການເດີນທາງຈາລິກໄປນະມັດສະການພຣະອົງ ຖືກຈື່ຈຳວ່າໃຫ້ຄຸນປະໂຫຍດແລະບຸນກຸສົນຫຼາຍຍິ່ງ.

Verse 61

तस्मात्त्वमपि तत्रैव तूर्णमेव मया सह । ममाश्रमपदे स्थित्वा पश्य देवं पितामहम्

ດັ່ງນັ້ນ ເຈົ້າກໍຄວນໄປທີ່ນັ້ນໃນທັນທີ ພ້ອມກັບຂ້າພະເຈົ້າ. ຢູ່ທີ່ສະຖານອາສຣົມຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ແລ້ວຈົ່ງເບິ່ງພຣະພິຕາມະຫະຜູ້ເປັນເທວະ (ພຣະພຣະຫມາ).

Verse 62

येन स्याः सर्वशत्रूणामगम्यस्त्वं रघूद्वह । ज्येष्ठपञ्चदशीयोगे ज्येष्ठपुत्रः समाहितः

ໂດຍການນີ້ ໂອ ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ແຫ່ງວົງລາກຸ, ເຈົ້າຈະເປັນຜູ້ທີ່ສັດຕູທັງປວງເຂົ້າບໍ່ເຖິງ. ໃນການປະຈົບກັນແຫ່ງວັນເພັງເດືອນເຈຍດຖະ, ‘ບຸດຄົນໃຫຍ່’ (ອິນທຣະ) ໄດ້ຕັ້ງຈິດສະຫງົບ ແລະບໍລິສຸດ.

Verse 63

यस्तत्र कुरुते स्नानं तस्य मृत्युभयं कुतः । साऽद्य पंचदशी राम ज्येष्ठमाससमुद्भवा । ज्येष्ठानक्षत्रसंयुक्ता तस्मात्स्नातुं त्वमर्हसि

ຜູ້ໃດອາບນ້ຳຢູ່ທີ່ນັ້ນ ຄວາມຢ້ານກົວຄວາມຕາຍຈະມາແຕ່ໃສ? ວັນນີ້ ໂອ ຣາມະ, ແມ່ນວັນທີສິບຫ້າແຫ່ງດວງຈັນ ເກີດຂຶ້ນໃນເດືອນເຈຍດຖະ ແລະປະກົບກັບນັກສັດຕຣະ ເຈຍດຖາ; ດັ່ງນັ້ນ ເຈົ້າຄວນອາບນ້ຳໃນຕີຣະຖະນັ້ນ.

Verse 64

ततः संप्रस्थितं रामं दृष्ट्वा प्रोवाच लक्ष्मणः । कुरु मे निग्रहं तावद्गच्छ तीर्थं ततः प्रभो

ຕໍ່ມາ ເມື່ອເຫັນພຣະຣາມກໍາລັງອອກເດີນທາງ ພຣະລັກສະມະນະໄດ້ກ່າວວ່າ: «ຂໍພຣະອົງຊ່ວຍຫ້າມຂ້າພະອົງໄວ້ຊົ່ວຄາວ ແລ້ວຈຶ່ງໄປຍັງຕີຣຖະອັນສັກສິດນັ້ນ ໂອ້ພຣະເຈົ້າ»។

Verse 65

राम उवाच । स्थितेऽस्मिन्मुनिशार्दूले समीपे वत्स लक्ष्मण । अनर्हा निष्कृतिः कर्तुं तस्मादेनं प्रयाचय

ພຣະຣາມກ່າວວ່າ: «ລັກສະມະນະຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ໃນຂະນະທີ່ມຸນີຜູ້ເປັນເສືອໃນຫມູ່຤ິສີນີ້ຢູ່ໃກ້ ພວກເຮົາບໍ່ຄວນເຮັດການຊໍາລະບາບໂດຍຕົນເອງ; ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງໄປຂໍທ່ານນັ້ນ»។

Verse 66

लक्ष्मण उवाच । स्वामिद्रोहे कृते ब्रह्मन्प्रायश्चित्तं यदीक्ष्यते । तन्मे देहि स्फुटं येन कायशुद्धिः प्रजायते

ພຣະລັກສະມະນະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣາຫມະນະເຈົ້າ, ຖ້າມີການຊໍາລະບາບສໍາລັບການທໍລະຍົດຕໍ່ນາຍຂອງຕົນ, ຂໍຈົ່ງບອກຂ້າພະອົງໃຫ້ຊັດເຈນ ເພື່ອໃຫ້ເກີດຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງກາຍ»។

Verse 67

मार्कंडेय उवाच । ममाऽश्रमसमीपेऽस्ति सुतीर्थं बालमंडनम् । स्वामिद्रोहरताः स्नाता मुच्यंते तत्र पातकैः

ມາຣະກັນເຑຍະກ່າວວ່າ: «ໃກ້ອາສຣົມຂອງຂ້າພະອົງ ມີຕີຣຖະອັນດີເລີດ ຊື່ວ່າ ບາລະມັນດະນະ. ຜູ້ທີ່ມີມົນທິນແຫ່ງການທໍລະຍົດຕໍ່ນາຍ ເມື່ອອາບນ້ໍາທີ່ນັ້ນ ຍ່ອມພົ້ນຈາກບາບທັງປວງ»។

Verse 68

तत्र शक्रो विपाप्माभूद्धत्वा गर्भं दितेः पुरा । विश्वस्ताया विशेषेण मातुः काकुत्स्थसत्तम । तस्मात्तत्र द्रुतं गत्वा स्नानं कुरु महामते

«ທີ່ນັ້ນ ຊັກຣະ (ອິນທຣະ) ໄດ້ພົ້ນຈາກບາບ ຫຼັງຈາກເຄີຍທໍາລາຍຄັນຂອງດິຕິໃນການກ່ອນ—ໂດຍເຉື່ອນໄຂພິເສດແຫ່ງຄວາມໄວ້ວາງໃຈແລະພຣະກະຣຸນາຂອງແມ່. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງກາກຸດສະຖະ, ຈົ່ງໄປໃຫ້ໄວ ແລ້ວເຮັດພິທີອາບນ້ໍາອັນສັກສິດ, ໂອ ຜູ້ມີປັນຍາໃຫຍ່»។

Verse 69

ततः प्रमुच्यसे पापात्स्वामिद्रोहसमुद्भवात् । अपरं नास्ति ते दोषो मनसा पातकं कृतम्

ແລ້ວເຈົ້າຈະພົ້ນຈາກບາບທີ່ເກີດຈາກການທໍລະຍົດຕໍ່ນາຍຂອງເຈົ້າ. ບໍ່ມີຄວາມຜິດອື່ນໃນເຈົ້າ—ມີແຕ່ຄວາມຜິດໃນໃຈເທົ່ານັ້ນທີ່ໄດ້ເຮັດ.

Verse 70

मनस्तापेन शुध्येत मतमेतन्मनीषिणाम् । त्वया तु मनसा द्रोहः कृतो रामकृते यतः

ດ້ວຍຄວາມຮ້ອນໃຈແຫ່ງການສຳນຶກຜິດ ຄົນຈຶ່ງບໍລິສຸດ—ນີ້ແມ່ນທັດສະນະຂອງຜູ້ຮູ້. ສໍາລັບເຈົ້າ ການທໍລະຍົດເກີດຂຶ້ນແຕ່ໃນໃຈ ແລະເກີດຂຶ້ນເນື່ອງຈາກພຣະຣາມ.

Verse 71

ईदृक्षान्मनसस्तापात्तस्माच्छुद्धोऽसि लक्ष्मण । अपरं शृणु मे वाक्यं नास्ति दोषस्तवा नघ

ເນື່ອງຈາກຄວາມຮ້ອນໃຈໃນຈິດແບບນັ້ນ ເຈົ້າຈຶ່ງບໍລິສຸດແລ້ວ, ໂອ ລັກສະມະນະ. ບັດນີ້ຈົ່ງຟັງຖ້ອຍຄໍາຕໍ່ໄປຂອງຂ້ອຍ: ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີບາບ, ບໍ່ມີຄວາມຜິດໃນເຈົ້າ.

Verse 72

ईदृक्क्षेत्रप्रभावोऽयं सौभ्रात्रेण विवर्जितः । पंचक्रोशात्मके क्षेत्रे ये वसन्त्यत्र लक्ष्मण

ພະລັງອານຸພາບຂອງເຂດສັກສິດນີ້ເປັນດັ່ງນີ້: ມັນປາສຈາກຄວາມຮັກພີ່ນ້ອງ. ຜູ້ໃດຢູ່ອາໄສທີ່ນີ້, ໂອ ລັກສະມະນະ, ໃນເຂດສັກສິດທີ່ກວ້າງຫ້າກໂຣສະ—

Verse 73

अपि स्वल्पं न सौभ्रात्रं तेषां संजायते क्वचित्

ສໍາລັບພວກເຂົາ ຄວາມຮັກພີ່ນ້ອງ ແມ່ນແຕ່ນ້ອຍນິດກໍບໍ່ເຄີຍເກີດຂຶ້ນໃນເວລາໃດໆ.

Verse 74

तावत्स्नेहपरो मर्त्यस्तावद्वदति कोमलम् । चमत्कारोद्भवं क्षेत्रं यावन्न स्पृशतेंऽघ्रिभिः

ມະນຸດຍັງຄົງມີຄວາມຮັກແພງ ແລະເວົ້າຈາອ່ອນໂຍນ ຕາບໃດທີ່ຍັງບໍ່ໄດ້ຍ່າງຕີນເຂົ້າສູ່ແດນສັກສິດອັນອັດສະຈັນນີ້।

Verse 75

येऽन्येपि निवसंत्यत्र पशवः पक्षिणो मृगाः । तेऽपि सौहार्द्दनिर्मुक्ताः सस्पर्द्धा इतरेतरम्

ບັນດາສັດອື່ນໆທີ່ອາໄສຢູ່ນີ້—ງົວ, ນົກ, ແລະກວາງ—ພວກເຂົາກໍພົ້ນຈາກມິດຕະພາບ ແລະແຂ່ງຂັນກັນເອງ।

Verse 76

कस्यचित्केनचित्सार्धं सौहार्दं नैव विद्यते । तस्मान्नैवास्ति ते दोष ईदृक्क्षे त्रस्य संस्थितिः

ໃນບ່ອນນີ້ ກັບໃຜກໍບໍ່ພົບມິດຕະພາບເລີຍ। ດັ່ງນັ້ນ ເຈົ້າບໍ່ມີຄວາມຜິດແທ້—ນີ້ແມ່ນສະພາບທີ່ດຳລົງໃນແດນສັກສິດນີ້।

Verse 77

तथापि यदि ते काचिच्छंका चित्ते व्यवस्थिता । तत्स्नानं कुरु गत्वा तु तस्मिंस्तीर्थे सुशोभने

ແຕ່ຖ້າໃນໃຈເຈົ້າຍັງມີຄວາມສົງໄສຢູ່ ກໍໃຫ້ໄປເຮັດການອາບນ້ຳ ໃນທ່ານ້ຳສັກສິດອັນງາມສະຫງ່ານັ້ນ।

Verse 78

यत्र शक्रो विपाप्माऽभूद्द्रोहं कृत्वा सुदारुणम् । विश्वस्ताया दितेः पूर्वं गर्भपातसमुद्रवम्

ທີ່ນັ້ນແຫຼະ ພຣະສັກຣະ (ອິນທຣາ) ໄດ້ພົ້ນຈາກບາບ ແມ່ນແຕ່ເຄີຍກະທຳການຫັກຫຼັງອັນໂຫດຮ້າຍ—ໃນອະດີດໄດ້ກໍ່ໃຫ້ ດິຕິ ຜູ້ໄວ້ໃຈ ເກີດການແທງລູກອັນເຈັບປວດ.

Verse 79

एवमुक्तस्तु सौमित्रिर्गत्वा तत्र द्विजोत्तमाः । तीर्थे स्नानाच्च संपन्नो विशुद्धः शक्रसेविते । रामोऽपि तत्र गत्वाशु मार्कंडेयवराश्रमे

ເມື່ອໄດ້ຮັບຖ້ອຍຄໍານັ້ນ ສໍາມິຕຣີກໍໄປທີ່ນັ້ນ ໂອ ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງຜູ້ປະເສີດ. ໂດຍອາບນ້ໍາໃນຕີຣະຖະທີ່ພຣະອິນທຣາເຄີຍມາບໍລິການ ລາວກໍບໍລິສຸດ. ພຣະຣາມະກໍໄປຢ່າງໄວ ເຖິງອາສຣົມອັນປະເສີດຂອງມາຣະກັນເດຍ.

Verse 80

स्नानं कृत्वा यथान्यायं ददर्शाऽथ पितामहम् । जगामाऽथ दिशं याम्यां सीतालक्ष्मणसंयुतः

ເມື່ອອາບນ້ໍາຕາມພິທີອັນຖືກຕ້ອງແລ້ວ ລາວກໍໄດ້ເຫັນພຣະປິຕາມະຫະ (ພຣະພຣະຫມາ). ຈາກນັ້ນ ພ້ອມດ້ວຍສີຕາ ແລະ ລັກສະມະນະ ລາວໄດ້ໄປສູ່ທິດໃຕ້.

Verse 83

तत्प्रभावाज्जघानाऽथ खरादीन्राक्षसोत्तमान् । तथा वै रावणं रौद्रं मेघनादसमन्वितम्

ໂດຍອໍານາດແຫ່ງພຣະອິດທິພົນນັ້ນ ລາວໄດ້ປະຫານພວກຣາກສະສະຜູ້ເລີດ—ຄະຣະ ແລະ ອື່ນໆ; ແລະຍັງປະຫານຣາວະນະຜູ້ດຸຮ້າຍ ຜູ້ມີເມກະນາດຄຽງຂ້າງດ້ວຍ.

Verse 358

एतस्मात्कारणान्नष्टा त्वत्समीपादहं विभो । श्राद्धकालेऽपि संप्राप्ते सत्येनात्मानमालभे

ເນື່ອງຈາກເຫດນີ້ແທ້ໆ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຫາຍໄປຈາກພຣະອົງ ໂອ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່. ແມ່ນແຕ່ເມື່ອເວລາຊຣາດທະ (Śrāddha) ມາຮອດ ຂ້າພະເຈົ້າກໍດໍາລົງຊີວິດໄດ້ດ້ວຍສັດຈະ—ຄໍາສັດທີ່ຖືມັ່ນ—ເທົ່ານັ້ນ.