Sarga 89
इन्द्रजित्–लक्ष्मणयोर् घोरः शरयुद्धः (Indrajit and Lakshmana’s Fierce Exchange of Arrows)
युद्धकाण्ड
ສະກະ 89 ເຮັດໃຫ້ການດວນລະຫວ່າງ ພຣະລັກສະມະນ ແລະ ອິນທຣະຈິດ ຮຸນແຮງຂຶ້ນ ໂດຍສະຫຼັບກັນລະຫວ່າງສົງຄາມວາຈາ (vāk-yuddha) ແລະສົງຄາມລູກສອນ (śara-yuddha)។ ພຣະລັກສະມະນເລີ່ມດ້ວຍຄວາມໂກດທີ່ຄວບຄຸມໄດ້ ແລະຄວາມແມ່ນຍຳ; ສຽງສາຍທະນູກະທົບໃຈຜູ້ນຳຣາກສະສະ. ວິພີຊະນະເຫັນຄວາມຊີດຂອງອິນທຣະຈິດເປັນຮອຍຮ້າວທາງໃຈ. ອິນທຣະຈິດຕອບໂຕ້ດ້ວຍຄຳຍົກຍ້ອນ ນຳເລື່ອງເກົ່າໃນສະໜາມຮົບມາຍົກຂຶ້ນ ທ້າທາຍຄວາມຈື່ຈຳຂອງພຣະລັກສະມະນ ແລະຂູ່ໃຫ້ໄປສູ່ “ທີ່ຢູ່ຂອງພຣະຍົມ”। ຈາກນັ້ນການຍິງລູກສອນກໍເກີດເປັນຝົນຫນາແນ່ນ: ພຣະລັກສະມະນປ່ອຍລູກສອນດັ່ງຝົນ; ອິນທຣະຈິດຍິງຖືກພຣະລັກສະມະນ, ຮະນຸມານ ແລະ ວິພີຊະນະ; ໂລ່ ແລະ ທຸງຮົບຖືກທຳລາຍ. ຟ້າກາຍເປັນຕາຂ່າຍຂອງລູກສອນ ດັ່ງເມກໃນຍາມປະລະຍະ. ເລືອດໄຫຼດັ່ງນ້ຳຕົກ ແລະຮ່າງກາຍທີ່ບາດເຈັບສ່ອງປະກາຍດັ່ງຕົ້ນໄມ້ອອກດອກ; ແຕ່ທັງສອງວິລະຊົນບໍ່ຖອຍ ແລະບໍ່ສະແດງຄວາມເມື່ອຍ. ທ້າຍສະກະ ວິພີຊະນະກ້າວເຂົ້າໄປຊ່ວຍພຣະລັກສະມະນຜູ້ຍາກຈະພ່າຍ—ເປັນໝາຍແຫ່ງໜ້າທີ່ຂອງມິດ ແລະການດູແລໃນສະໜາມຮົບ.
Shlokas
Verse 1
ततश्शरान् दाशरथिस्सन्धायामित्रकर्शणः ।ससर्जराक्षसेन्द्रायकृद्धस्सर्पइवश्वसन् ।।6.89.1।।
ແລ້ວລັກສະມະນະ ບຸດແຫ່ງທະສະຣະຖະ ຜູ້ຂົ່ມຂັດສັດຕູ ໄດ້ຂຶ້ນສາຍທະນູ ແລະປ່ອຍລູກສອນໄປຫາຈອມແຫ່ງຣາກສະ; ດ້ວຍໂທສະລຸກໂລດ ລາວຫາຍໃຈຟືດຟາດດຸດງູ.
Verse 2
तस्यज्यातलनिर्घोषं स श्रुत्वाराक्षसाधिपः ।विवर्णवदनोभूत्वालक्ष्मणंसमुदैक्षत ।।6.89.2।।
ເມື່ອໄດ້ຍິນສຽງກັງວານແຫຼມຄົມຂອງສາຍທະນູຂອງລັກສະມະນະ ຈອມແຫ່ງຣາກສະກໍໜ້າຊີດ ແລ້ວຈ້ອງມອງລັກສະມະນະຢ່າງແນ່ນິ່ງ.
Verse 3
विषण्णवदनंदृष्टवाराक्षसंरावणात्मजे ।सौमित्रिंयुद्धसंयुक्तंप्रत्युवाचविभीषणः ।।6.89.3।।
ເມື່ອວິພີສະນະເຫັນບຸດຂອງຣາວະນະຢູ່ທ່າມກາງຝູງຣາກສະ ມີໃບໜ້າເສົ້າໝອງແລະໃຈທໍ້ຖອຍ ຈຶ່ງໄດ້ກ່າວແກ່ເສົາມິຕຣີ (ລັກສະມະນະ) ຜູ້ພ້ອມຮົບແລະກໍາລັງປະຈັນໜ້າຢູ່.
Verse 4
निमित्तान्युपपश्यामियान्यस्मिन् रावणात्मजे ।त्वरतेनमहाबाहोभग्नएष न संशयः ।।6.89.4।।
ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນນິມິດອັນອັບມົວໃນບຸດຂອງຣາວະນະຜູ້ນີ້; ໂອ ຜູ້ມີແຂນອັນແຂງກ້າ, ລາວກຳລັງຫວັ່ນໄຫວ—ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສວ່າໃຈລາວແຕກສະລາຍແລ້ວ.
Verse 5
ततस्सन्धायसौमित्रिश्शरानग्निशिखोपमान् ।मुमोचनिशितांस्तस्मिन् सर्पानिवमहाविषान् ।।6.89.5।।
ແລ້ວພຣະເສົາມິຕຣີ (ພຣະລັກສະມະນະ) ໄດ້ຂຶ້ນສາຍທະນູດ້ວຍລູກສອນດຸຈລິ້ນໄຟ ແລະ ຍິງໄປຫາເຂົາ—ແຫຼມຄົມ ແລະ ຮ້າຍແຮງ ດຸຈງູພິດໃຫຍ່ທີ່ມີພິດກ້າ.
Verse 6
शक्राशनिसमस्पर्शैर्लक्ष्मणेनाहतश्शरैः ।मुहूर्तमभवन्मूक्षःसर्वसंक्षुभितेन्द्रियः ।।6.89.6।।
ເມື່ອຖືກລູກສອນຂອງພຣະລັກສະມະນະ—ທີ່ການສຳຜັດດຸຈວັຊຣະຂອງພຣະອິນທຣ໌—ເຂົາກໍມືດມົນຢູ່ຊົ່ວຄາວ ແລະ ປະສາດສຳຜັດທັງປວງຖືກກະທົບປັ່ນປ່ວນ.
Verse 7
उपलभ्यमुहूर्तेनसंज्ञांप्रत्यागतेन्द्रियः ।ददर्शावस्थितंवीरंवीरोदशरथात्मजम् ।।6.89.7।।
ໃນໄມ່ດົນເຂົາກໍຟື້ນສະຕິ ອິນທຣີຍ໌ກັບຄືນສົມບູນ; ວີຣະບຸລຸດນັ້ນໄດ້ເຫັນວີຣະບຸລຸດຜູ້ໝັ້ນຄົງ—ພຣະຣາມ ພຣະຣາຊະບຸດຂອງທະສະຣະຖ—ຢືນຢັນຢ່າງບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ។
Verse 8
सोऽभिचक्रामसौमित्रिंरोषात्संरक्तलोचनः ।अब्रवीच्चैनमासाद्यपुनस्सपरुषंवचः ।।6.89.8।।
ດ້ວຍດວງຕາແດງກ່ຳດ້ວຍໂທສະ ເຂົາເດີນເຂົ້າໄປຫາເສາມິຕຣີ; ເມື່ອເຂົ້າໃກ້ແລ້ວ ກໍກ່າວວາຈາຮຸນແຮງອີກຄັ້ງ។
Verse 9
किं न स्मरसितद्युद्धेप्रथमेमत्पराक्रमम् ।निबद्धस्त्वंसहभ्रात्रायदाभुविविचेष्टसे ।।6.89.9।।
ເຈົ້າບໍ່ຈື່ຈຳວິລະພະລັງຂອງເຮົາໃນສຶກຄັ້ງທຳອິດນັ້ນບໍ? ເມື່ອເຮົາມັດເຈົ້າກັບອ້າຍນ້ອງຂອງເຈົ້າ ແລ້ວພວກເຈົ້າດິ້ນທຸກທໍລະມານຢູ່ເທິງພື້ນດິນ?
Verse 10
युवांखलुमहायुद्धेशक्रानिसमैश्शरैः ।शायितौप्रथमंभूमौविसंज्ञौसपुरस्सरौ ।।6.89.10।।
“ແທ້ຈິງ ໃນມະຫາສົງຄາມນັ້ນ ພວກເຈົ້າສອງຄົນເຄີຍເປັນຜູ້ທຳອິດທີ່ຖືກໃຫ້ນອນລົງກັບພື້ນ ໝົດສະຕິໂດຍລູກສອນຂອງຂ້າ ດຸດຖືກວັຊຣະຂອງພຣະອິນທຣາ ພ້ອມດ້ວຍຫົວໜ້າຂອງພວກເຈົ້າ.”
Verse 11
स्मृतिर्वानास्तितेमन्येव्यक्तंवायमसादनम् ।गन्तुमिच्छसियस्मात्त्वमंधर्षयितुमिच्छसि ।।6.89.11।।
ຂ້າຄິດວ່າ ເຈົ້າຄົງສູນເສຍສະຕິແລະຄວາມຈື່ຈຳໄປແລ້ວ ຫຼືບໍ່ກໍຊັດເຈນວ່າ ເຈົ້າປາດຖະໜາຈະໄປສູ່ສຳນັກຂອງພຣະຍົມ ເພາະເຈົ້າຈຶ່ງປາດຖະໜາຈະທ້າທາຍຂ້າ.
Verse 12
यदितेप्रथमेयुद्धे न दृष्टोमत्पराक्रमः ।अद्यतेदर्शयिष्यामितिष्ठेदानींव्यवस्थितः ।।6.89.12।।
ຖ້າໃນການປະລະຄັ້ງທຳອິດ ເຈົ້າບໍ່ໄດ້ເຫັນພະລັງອານຸພາບຂອງຂ້າ ມື້ນີ້ຂ້າຈະສະແດງໃຫ້ເຈົ້າເຫັນ; ບັດນີ້ຈົ່ງຢືນໃຫ້ໝັ້ນ ພ້ອມຮົບເຖິດ.
Verse 13
इत्युक्त्वासप्तभिर्भाणैरभिविव्याथलक्ष्मणम् ।दशभिस्तुहनूमन्तंतीक्ष्णधाश्शरोत्तमैः ।।6.89.13।।
ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ລາວໄດ້ຍິງລູກສອນ 7 ດອກທະລຸພຣະລັກສະມະນະ ແລະຍິງ 10 ດອກອັນຄົມກິບຊັ້ນຍອດໃສ່ພຣະຫນຸມານ
Verse 14
ततःशरशतेनैवसुप्रयुक्तेनवीर्यवान् ।क्रोथाव्दिगुणसम्रब्धोनिर्बिभेदविभीषणम् ।।6.89.14।।
ຕໍ່ມາ ຜູ້ມີລິດທິແຮງກ້ານັ້ນ ເມື່ອໂທສະທະວີຄູນ ກໍຍິງລູກສອນ 100 ດອກທີ່ເລັ່ງດີ ແລະປ່ອຍດ້ວຍກຳລັງເຕັມ ທະລຸທ່ານວິພີຊະນະ
Verse 15
तद्दष्टवेन्द्रजिताकर्मकृतंरामानुजस्तदा ।अचिन्तयित्वाप्रहसन्नैतत्किञ्चिदितिब्रुवन् ।।6.89.15।।मुमोच च शरान् घोरान् सम्गृह्यनरपुङ्गवः ।अभीतवदनःक्रुद्धोरावणिंलक्ष्मणोयुधि ।।6.89.16।।
ເມື່ອພຣະລັກສະມະນະ ອະນຸຊາຂອງພຣະຣາມ ເຫັນການກະທຳຂອງອິນທຣະຈິດ ກໍບໍ່ໃສ່ໃຈ ຍິ້ມແລ້ວກ່າວວ່າ “ນີ້ບໍ່ແມ່ນຫຍັງເລີຍ” ແລ້ວພຣະລັກສະມະນະ ຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ມະນຸດ ໃບໜ້າບໍ່ຫວາດຫວັນ ແລະໂທສະລຸກໂຊນໃນສົງຄາມ ໄດ້ກຳລັງຈັບລູກສອນອັນນ່າຢ້ານ ແລະປ່ອຍໃສ່ບຸດຂອງຣາວະນະ
Verse 16
तद्दष्टवेन्द्रजिताकर्मकृतंरामानुजस्तदा ।अचिन्तयित्वाप्रहसन्नैतत्किञ्चिदितिब्रुवन् ।।6.89.15।।मुमोच च शरान् घोरान् सम्गृह्यनरपुङ्गवः ।अभीतवदनःक्रुद्धोरावणिंलक्ष्मणोयुधि ।।6.89.16।।
ເມື່ອພຣະລັກສະມະນະ ອະນຸຊາຂອງພຣະຣາມ ເຫັນການກະທຳຂອງອິນທຣະຈິດ ກໍບໍ່ໃສ່ໃຈ ຍິ້ມແລ້ວກ່າວວ່າ “ນີ້ບໍ່ແມ່ນຫຍັງເລີຍ” ແລ້ວພຣະລັກສະມະນະ ຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ມະນຸດ ໃບໜ້າບໍ່ຫວາດຫວັນ ແລະໂທສະລຸກໂຊນໃນສົງຄາມ ໄດ້ກຳລັງຈັບລູກສອນອັນນ່າຢ້ານ ແລະປ່ອຍໃສ່ບຸດຂອງຣາວະນະ
Verse 17
नैवंरणगताःशूराःप्रहरन्तिनिशाचर ।लघवश्चाल्पवीर्याश्चशरासुखास्तवहीमे ।।6.89.17।।
ໂອ ຜູ້ທ່ອງທ່ຽວໃນຄືນ, ວິລະຊົນແທ້ໃນສະໜາມຮົບບໍ່ໂຈມຕີແບບນີ້. ລູກສອນຂອງເຈົ້າທັງເບົາ ແລະກຳລັງນ້ອຍ—ແທ້ຈິງແລ້ວມັນຮູ້ສຶກຄ້າຍຈະສະບາຍຕໍ່ຂ້າ
Verse 18
नैवंशूरास्तुयुध्यन्तेसमरेजयकाङ्क्षिणः ।इत्येवंतंब्रुवाणस्तुधन्वीशरैरभिववर्ष ह ।।6.89.18।।
“ວິລະຊົນຜູ້ປາດຖະນາໄຊຊະນະ ບໍ່ຮົບແບບນີ້ໃນສະໜາມຮົບ” ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ນັກທະນູກໍກະໜ່ຳຍິງລູກສອນດັ່ງຝົນໃສ່ເຂົາ
Verse 19
स्यबाणैस्सुविध्वस्तंकवचंकाञ्चनंमहत् ।व्यशीर्यतरथोपस्थेताराजालमिव्बारात् ।।6.89.19।।
ຖືກລູກສອນຂອງລາວທຳລາຍຈົນແຕກພັງ ເກາະຄຳອັນໃຫຍ່ນັ້ນກໍຮ່ວງກະຈາຍລົງເທິງພື້ນລົດສົງຄາມ ດັ່ງກຸ່ມດາວຕົກຈາກຟ້າ.
Verse 20
विधूतवर्मानाराचैर्भभूव स कृतव्रणः ।इन्द्रजित्समरेवीरःप्रत्यूषेभानुमानिव ।।6.89.20।।
ເມື່ອເກາະແລະໂລ່ຂອງລາວຖືກລູກສອນເຫຼັກທຳລາຍ ອິນທຣະຈິດ ວີລະບຸລຸດຜູ້ບາດເຈັບໃນສົງຄາມ ກໍປາກົດດັ່ງພຣະອາທິດຍາມອະຮຸນ ສ່ອງໄສກາງເລືອດແລະຝຸ່ນຄວັນແຫ່ງສະໜາມຮົບ.
Verse 21
ततःशरसहस्रेणसङ्क्रुद्धोरावणात्मजः ।बिभेदसमरेवीरोलक्ष्मणंभीमविक्रमः ।।6.89.21।।
ແລ້ວບຸດຂອງຣາວະນະ ຜູ້ໂກດເກຣີຍວ ແລະມີພະລັງນ່າຢ້ານ ກໍຍິງພຣະລັກສະມະນະໃນສະໜາມຮົບດ້ວຍລູກສອນນັບພັນ ຈົນທະລຸຊ້ຳໆ.
Verse 22
व्यशीर्यतमहद्धिव्यंकवचंलक्ष्मणस्य च ।कृतप्रतिकृतान्योन्यंबभूवतुरभिद्रुतौ ।।6.89.22।।
ເກາະອັນໃຫຍ່ແລະປະເສີດດັ່ງທິບຂອງພຣະລັກສະມະນະກໍແຕກພັງເຊັ່ນກັນ; ແລະທັງສອງຜູ້ພຸ່ງເຂົ້າຫາກັນ ກໍປະທະກັນວາດແວງ—ການຮຸກຖືກຕອບໂຕໃນທັນທີດ້ວຍການໂຕ້ກັບ.
Verse 23
अभीक्ष्णंनिश्श्वसन्तौतौयुध्येतांतुमुलंयुधि ।शरसङ्कृत्तसर्वाङ्गौसर्वतोरुधिरोक्षितौ ।।6.89.23।।
ທັງສອງຫາຍໃຈແຮງຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ ຕໍ່ສູ້ກັນຢ່າງດຸເດືອດໃນສະໜາມຮົບ ຮ່າງກາຍຖືກລູກສອນບາດ ແລະ ອາບໄປດ້ວຍເລືອດທົ່ວທຸກບ່ອນ.
Verse 24
सुदीर्घकालंतौवीरावन्योन्यनिशितैःशरैः ।ततक्षतुर्महात्मानौरणकर्मविहारदौ ।।6.89.24।।
ເປັນເວລາດົນນານທີ່ວິລະຊົນທັງສອງ ຜູ້ມີຈິດໃຈຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະ ຊ່ຽວຊານໃນການສູ້ຮົບ ໄດ້ໃຊ້ລູກສອນແຫຼມຄົມຕັດເຊືອນກັນແລະກັນ.
Verse 25
बभूवतुश्चात्मजयेयत्तौभीमपराक्रमौ ।तौशरौघैस्तदाकीर्णौनिकृत्तकवचध्वजौ ।।6.89.25।।सृजन्तौरुधिरंचोष्णंजलंप्रस्रवणाविव ।
ທັງສອງຜູ້ມີພະລັງອັນໜ້າເກງຂາມ ແລະ ມຸ່ງຫວັງໄຊຊະນະ ໄດ້ບຸກເຂົ້າຫາກັນ ປົກຄຸມໄປດ້ວຍຫ່າຝົນລູກສອນ ເກາະ ແລະ ທຸງຖືກຕັດຂາດ ເລືອດອຸ່ນໆໄຫຼອອກມາຄືກັບສາຍນ້ຳຈາກຕານ້ຳເທິງພູ.
Verse 26
शरवर्षंततोघोरंमुञ्चतोर्भीमनिःस्वनम् ।।6.89.26।।सासारयोरिवाकाशेनीलयोःकालमेघयोः ।तयोरथमहान्कालोव्यत्ययाद्युध्यमानयोः ।।6.89.27।।न च तौयुद्धवैमुख्यंश्रमंवाप्युपजग्मतुः ।
ຈາກນັ້ນ ຄັນທະນູຂອງທັງສອງກໍປ່ອຍຝົນລູກສອນອັນໜ້າສະພຶງກົວ ພ້ອມສຽງຄຳລາມກຶກກ້ອງ ດັ່ງເມກພາຍຸສີດຳໃນທ້ອງຟ້າທີ່ເທລົງມາເມື່ອເຖິງວັນສິ້ນໂລກ.
Verse 27
शरवर्षंततोघोरंमुञ्चतोर्भीमनिःस्वनम् ।।6.89.26।।सासारयोरिवाकाशेनीलयोःकालमेघयोः ।तयोरथमहान्कालोव्यत्ययाद्युध्यमानयोः ।।6.89.27।।न च तौयुद्धवैमुख्यंश्रमंवाप्युपजग्मतुः ।
ຂະນະທີ່ພວກເຂົາຕໍ່ສູ້ກັນ ເວລາໄດ້ລ່ວງເລີຍໄປດົນນານ ແຕ່ບໍ່ມີຝ່າຍໃດຫັນຫຼັງໃຫ້ກັບສະໜາມຮົບ ແລະ ບໍ່ມີໃຜຍອມຈຳນົນຕໍ່ຄວາມອິດເມື່ອຍ.
Verse 28
अस्त्राण्यस्त्रविदांश्रेष्ठौदर्शयन्तौपुनःपुनः ।।6.89.28।।शरानुच्छावचाकारानन्तरिक्षेबबन्धतुः ।
ນັກຮູ້ອາວຸດຜູ້ຍອດຢ່າງສອງນັ້ນ ໄດ້ສະແດງຄວາມຊໍານານໃນອັສຕຣາຊ້ໍາໆ ແລະໄດ້ຖັກທໍ່ເປັນຂ່າຍລູກທະນູຫຼາຍຮູບຫຼາຍຊົງໄວ້ໃນອາກາດອັນໂລ່ງກວ້າງ.
Verse 29
न्यपेतदोषमस्यन्तौलघुचित्रं च सुष्ठु च ।।6.89.29।।उभौतुतुमुलंघोरंचक्रतुर्नरराक्षसौ ।
ມະນຸດແລະຣາກສະ ທັງສອງຍິງລູກທະນູໂດຍບໍ່ມີຄວາມຜິດພາດ ໄວ ງາມສະຫງ່າ ແລະແມ່ນຍໍາຢ່າງຍິ່ງ ຈົນເຮັດໃຫ້ສົງຄາມນັ້ນອື້ອອຶງວຸ້ນວາຍ ແລະນ່າສະພຶງກົວ.
Verse 30
तयोःपृथक् पृथभगीमश्शुश्रुवेतलनिस्स्वनः ।।6.89.30।।प्रकम्पयन्जनंघोरोनिर्घातइवदारुणः ।
ຈາກນັກຮົບທັງສອງ ໄດ້ຍິນສຽງນ່າຢ້ານກົວຢ່າງແຈ້ງຊັດແຍກກັນ ດັ່ງສຽງຕົບກະທົບ; ສຽງນັ້ນດຸຮ້າຍແລະຫນັກໜ່ວງ ດັ່ງຟ້າຜ່າອັນຮຸນແຮງ ສັ່ນສະເທືອນຝູງທະຫານທີ່ຊຸມນຸມ.
Verse 31
सतयोःभ्राजतेशब्दस्तदासमरयत्तयोः ।।6.89.31।।सुघोरयोर्निष्टनतोर्गगनेमेघयोरिव ।
ເມື່ອທັງສອງຍັງສູ້ຮົບຕໍ່ໄປ ສຽງຄໍາຮ້ອງກຶກກ້ອງນັ້ນກໍພຸ່ງດັງຂຶ້ນ ດັ່ງສຽງຄືນຄືນຂອງເມກດໍາອັນນ່າຢ້ານກົວສອງກ້ອນ ກ້ອງກັງວານໄປທົ່ວນະພາ.
Verse 32
सुवर्णपुङ्खैर्नाराचैर्बलवन्तौकृतव्रणौ ।।6.89.32।।प्रसुस्रुवातेरुधिरंकीर्तिमन्तौजयेधृतौ ।
ຖືກລູກສອນນາຣາຈະທີ່ມີຂົນທອງປັກ ວີລະບຸລຸດທັງສອງຜູ້ມີພະລັງ ແລະມີກຽດສັກສີ—ຍຶດໝັ້ນໃນໄຊຊະນະ—ກໍເລີ່ມໃຫ້ເລືອດໄຫຼຫຼາຍ
Verse 33
तेगात्रयोर्निपतितारुक्मपुङ्खाःशरायुधि ।।6.89.33।।असृदगिग्धाविनिष्पेतुर्विविशुर्धरणीतलम् ।
ໃນສົງຄາມ ລູກສອນທີ່ມີຂົນທອງນັ້ນຕົກຖືກອະວະຍະວະຂອງພວກເຂົາ; ເປື້ອນເລືອດແລ້ວກໍຫຼຸດອອກອີກ ແລະຈອກທະລຸຜິວດິນ
Verse 34
अन्येसुनिशितैश्शस्त्रैराकाशेसञ्जघट्टिरे ।।6.89.34।।बभञ्जुश्चिच्छिदुश्चैवतयोर्बाणाःसहस्रशः ।
ໃນຂະນະນັ້ນ ລູກສອນອື່ນໆນັບພັນຈາກທັງສອງ ໄດ້ພົບກັນແລະປະທະກັນໃນອາກາດ ດຸດດັ່ງອາວຸດຄົມກິບ—ແຕກຫັກ ແລະຖືກຜ່າອອກເປັນຊິ້ນໆ
Verse 35
सबभूवरणेघोरस्तयोर्बाणमयश्चयः ।।6.89.35।।अग्निभ्यामिवदीप्ताभ्यांसत्रेकुशमयश्चयः ।
ໃນສຶກນັ້ນ ລະຫວ່າງທັງສອງເກີດເປັນກອງແລະການແຜ່ກະຈາຍຂອງລູກສອນອັນນ່າຢ້ານ; ເບິ່ງເຫັນດຸດດັ່ງກອງຫຍ້າກຸສະໃນລານຍັດຍາ ທີ່ສະຫວ່າງໄສດ້ວຍໄຟບູຊາສອງກອງອັນລຸກໂຊນ
Verse 36
तयोःकृतव्रणौदेहौशुशुभातेमहात्मनोः ।।6.89.36।।सुपुष्पाविवनिष्पत्रौवनेशाल्मलिकिंशुकौ ।
ກາຍຂອງມະຫາວີລະບຸລຸດທັງສອງຜູ້ບາດເຈັບນັ້ນ ຍັງສ່ອງປະກາຍງາມ; ດຸດດັ່ງຕົ້ນຊາລະມະລີ ແລະກິມຊຸກະໃນປ່າ ທີ່ອຸດົມດ້ວຍດອກໄມ້ ແຕ່ປາດຈາກໃບ
Verse 37
चक्रतुस्तुमुलंघोरंसन्निपातंमुहुर्मुहुः ।।6.89.37।।इन्द्रजिल्लक्ष्मणश्चैवपरस्परवधैषिणौ ।
ຄັ້ງແລ້ວຄັ້ງເລົ່າ ອິນດຣະຈິດ ແລະ ພຣະລັກສະມະນະ—ຕ່າງມຸ່ງຫວັງໃຫ້ອີກຝ່າຍພິນາດ—ໄດ້ກໍ່ໃຫ້ເກີດການປະທະອັນອື້ອຶງ ແລະ ນ່າສະພຶງກົວໃນສະໜາມຮົບ.
Verse 38
लक्ष्मणोरावणिंयुद्धेरावणिश्चापिलक्ष्मणम् ।।6.89.38।।अन्योन्यंतावभिघ्नन्तौ न श्रमंप्रतिपद्यताम् ।
ໃນສົງຄາມ ພຣະລັກສະມະນະໄດ້ຟັນຟາດໃສ່ບຸດຂອງຣາວະນະ ແລະ ບຸດຂອງຣາວະນະກໍຟັນຟາດໃສ່ພຣະລັກສະມະນະ; ທັງສອງປະທະກັນໄປມາ ໂດຍບໍ່ຍອມໃຫ້ຄວາມເມື່ອຍລ້າຄອບງຳ.
Verse 39
बाणजालैश्शरीरस्थैरवगाढैस्तरस्विनौ ।।6.89.39।।शुशुभातेमहावीर्यौप्ररूढाविवपर्वतौ ।
ວີຣະບຸລຸດມະຫາພະລັງທັງສອງຜູ້ວ່ອງໄວ ຖືກຕາຂ່າຍແຫ່ງລູກສອນປັກຝັງລຶກໃນກາຍ ແຕ່ຍັງສະຫງ່າງາມສ່ອງປະກາຍ ດຸດດັ່ງພູສອງລູກທີ່ປົກຄຸມດ້ວຍໄມ້ພະນາໜາແໜ້ນ।
Verse 40
तयोरुधिरसिक्तानिसम्वृतान्तिशरैर्भृशम् ।।6.89.40।।बभ्राजुःसर्वगात्राणिज्वलन्तइवपावकाः ।
ກາຍທັງໝົດຂອງທັງສອງຊຸ່ມໂຊກດ້ວຍເລືອດ ແລະຖືກລູກສອນປົກຄຸມໜາແໜ້ນ; ແຕ່ກໍລຸກໂຊນດ້ວຍປະກາຍອັນນ່າຢ້ານ ດຸດດັ່ງໄຟທີ່ກຳລັງໂພລະໄຫມ້។
Verse 41
तयोरथमहान् कालोव्यतीयाद्युध्यमानयोः ।।6.89.41।।न च तौयुद्धवैमुख्यंश्रमंवाप्युपजग्मतुः ।
ເວລາອັນຍາວນານໄດ້ຜ່ານໄປ ໃນຂະນະທີ່ທັງສອງຮົບພົນກັນ; ແຕ່ບໍ່ມີຜູ້ໃດຫັນຫຼັງຈາກສົງຄາມ ແລະຄວາມເມື່ອຍລ້າກໍບໍ່ອາດຄອບງຳໄດ້.
Verse 42
ຕໍ່ມາ ວິພີສະນະຜູ້ມີໃຈຍິ່ງ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ພຣະລັກສະມະນະ—ຜູ້ບໍ່ອາດພ່າຍແພ້ໃນແນວໜ້າສົງຄາມ—ໄດ້ມາຮອດສະໜາມຮົບເພື່ອບັນເທົາຄວາມເມື່ອຍຈາກການຕໍ່ສູ້ ແລະຢືນຢູ່ທີ່ນັ້ນ.
Frequently Asked Questions
The pivotal action is psychological warfare within dharmic combat: Indrajit attempts to destabilize Lakṣmaṇa through memory-taunts and threats of death, while Lakṣmaṇa rejects fear, critiques improper striking, and responds with disciplined, targeted force rather than reckless rage.
The sarga teaches that true vīrya includes mental sovereignty: endurance under pain, refusal to concede moral or psychological ground, and sustained effort without fatigue or retreat—supported by loyal allies who act for one’s welfare in crisis.
No specific terrestrial landmark is foregrounded; instead, the ‘sky’ (antarikṣa/gagana) becomes the primary arena through networks of arrows and cloud similes, while ‘Yama’s abode’ functions as a cultural-religious reference point for mortality and warrior challenge.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.