Adhyaya 7: Harishchandra Tested by Vishvamitra: The Gift of the Kingdom and the Pandava Curse-Backstory

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे बलदेवब्रह्महत्यानाम षष्ठोऽध्यायः । सप्तमोऽध्यायः । धर्मपक्षिण ऊचुः— हरिश्चन्द्र इति राजर्षिरासीत्त्रेतायुगे पुरा । धर्मात्मा पृथिवीपालः प्रोल्लसत्कीर्तिरुत्तमः ॥

ດັ່ງນັ້ນ ຈົບບົດທີ 6 ຂອງ ສຣີ ມາຣະກັນເດຍະ ປຸຣານະ ຊື່ວ່າ «ບາລະເດວະ ແລະ (ບາບແຫ່ງ) ການຂ້າພຣາຫມະນ». ບັດນີ້ ເລີ່ມບົດທີ 7. ນົກແຫ່ງທັມມະໄດ້ກ່າວວ່າ: «ໃນອະດີດ ໃນຍຸກເຕຣຕາ ມີຣາຊະຣິສີນາມວ່າ ຮະຣິສະຈັນດຣະ—ມີຄວາມທໍາມະເປັນນິໄສ ເປັນຜູ້ພິທັກແຜ່ນດິນ ແລະກິດຕິຄຸນອັນປະເສີດຂອງທ່ານສ່ອງສະຫວ່າງຢ່າງແຈ້ງໃສ»។

Verse 2

न दुर्भिक्षं न च व्याधिर्नाकालमरणं नृणाम् । नाधर्मरुचयः पौरास्तस्मिन् शासति पार्थिवे ॥

ເມື່ອກະສັດນັ້ນປົກຄອງ ບໍ່ມີຄວາມອຶດຢາກ ຫຼື ໂລກໄພ ແລະຜູ້ຄົນກໍບໍ່ຕາຍກ່ອນເວລາ. ຊາວເມືອງກໍບໍ່ເອົາໃຈໄປຫາອະທຳ.

Verse 3

बभूवुर्न ततोन्मत्ताः धनवीर्यतपोमदैः । नाजायन्त स्त्रियश्चैव काश्चिदप्राप्तयौवनाः ॥

ໃນເວລານັ້ນ ບໍ່ມີໃຜຫຼົງລືມ ຫຼື ອວດອ້າງເນື່ອງຈາກຄວາມເມົາໃນຊັບສິນ ກຳລັງ ຫຼື ອຳນາດຕະປະສະ. ແລະບໍ່ມີແມ່ຍິງໃດເກີດລູກກ່ອນຈະເຖິງວັຍເຕັມ.

Verse 4

स कदाचिन्महाबाहुररण्येऽनुसरन् मृगम् । शुश्राव शब्दमसकृत् त्रायस्वेति च योषिताम् ॥

ຄັ້ງໜຶ່ງ ຊາຍຜູ້ມີແຂນແຂງກ້ານັ້ນ ໃນຂະນະທີ່ຕາມລ່າກວາງໃນປ່າ ໄດ້ຍິນສຽງແມ່ຍິງຮ້ອງໄຫ້ຊ້ຳໆວ່າ “ຊ່ວຍດ້ວຍ!”

Verse 5

स विहाय मृगं राजा मा भैषीरित्यभाषत । मयि शासति दुर्मेधाः कोऽयमन्यायवृत्तिमान् ॥

ກະສັດໄດ້ປະລະການຕາມລ່າກວາງ ແລ້ວກ່າວວ່າ “ຢ່າຢ້ານ.” ຈາກນັ້ນທ່ານເພີ່ມວ່າ “ໃນຍາມທີ່ຂ້ອຍປົກຄອງ ໃຜແມ່ນຄົນໂງ່ທີ່ກ້າປະພຶດອະທຳ?”

Verse 6

तत्क्रन्दितानुसारī च सर्वारम्भविघातकृत् । एकस्मिन्नन्तरे रौद्रो विघ्नराट् समचिन्तयत् ॥

ແລະມີຜູ້ໜຶ່ງຕາມສຽງຮ້ອງນັ້ນມາ ເປັນຜູ້ທຳລາຍການງານທຸກຢ່າງ. ໃນພິບຕາດຽວ ວິຄນຣາດ (ເຈົ້າແຫ່ງອຸປະສັກ) ຜູ້ດຸຮ້າຍ ໄດ້ຄິດການຂອງຕົນຂຶ້ນ.

Verse 7

विश्वामित्रोऽयमतुलं तप आस्थाय वीर्यवान् । प्रागसिद्धाभवादीनां विद्याः साध्यति व्रती ॥

ວິສະວາມິດຣະຜູ້ມີລິດອັນຍິ່ງໃຫຍ່ນີ້ ໄດ້ຮັບເອົາຕະປະສະຍາອັນຫາທຽບບໍ່ໄດ້ ດ້ວຍວັດຕະປະຖານແນ່ນອນ ແລະເລີ່ມສຳເລັດວິທະຍາອັນລຶກລັບ ໂດຍເລີ່ມຈາກການໄດ້ຮັບສິດທິທີ່ເຄີຍຮູ້ແລ້ວ ແລະອຳນາດທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ।

Verse 8

साध्यमानाः क्षमामौनचित्तसंयमिनामुना । ता वै भयार्ताः क्रन्दन्ति कथं कार्यमिदं मया ॥

ເມື່ອຖືກລະງັບໄວ້ໂດຍລະສີນີ້—ຜູ້ຝຶກຄວາມອົດທົນ ຄວາມສງົບງຽບ ແລະການຄວບຄຸມໃຈ—ພວກນາງຖືກຄວາມຢ້ານກົວບີບຄັ້ນ ແລະຮ້ອງອອກວ່າ: “ຂ້ອຍຈະເຮັດການກະທຳນີ້ແນວໃດ?”

Verse 9

तेजस्वी कौशिकश्वेष्ठो वयमस्य सुदुर्बलाः । क्रोशन्त्येतास्तथा भीता दुष्पारं प्रतिबाति मे ॥

“ເກົາສິກະ (Kauśika) ສ່ອງສະຫວ່າງແລະນ່າຢ້ານກົວ, ແຕ່ພວກເຮົາອ່ອນແອຢ່າງຍິ່ງຕໍ່ໜ້າທ່ານ. ນາງເຫຼົ່ານີ້ຮ້ອງດ້ວຍຄວາມຕົກໃຈ; ສຳລັບຂ້ອຍ ອັນຕະລາຍນີ້ເຫັນວ່າຂ້າມພົ້ນບໍ່ໄດ້.”

Verse 10

अथवायं नृपः प्राप्तो मा भैरिति वदन् मुहुः । इममेव प्रविश्याशु साधयिष्ये यथेप्सितम् ॥

“ຫຼືບໍ່ຢ່າງນັ້ນ ກະສັດໄດ້ມາຮອດແລ້ວ; ທ່ານເວົ້າຊ້ຳໆວ່າ ‘ຢ່າຢ້ານ’. ເຂົ້າມາບ່ອນນີ້ໃນທັນທີ ຂ້ອຍຈະສຳເລັດສິ່ງທີ່ປາຖະໜາ.”

Verse 11

इति सञ्चिन्त्य रौद्रेण विघ्नराजेन वै ततः । तेनाविष्टो नृपः कोपादिदं वचनमब्रवीत् ॥

ເມື່ອຄິດຢ່າງນັ້ນແລ້ວ ວິຄນະຣາຊະ (ຈອມເຈົ້າແຫ່ງອຸປະສັກ) ຜູ້ດຸຮ້າຍກໍໄດ້ລົງມື; ກະສັດຜູ້ຖືກທ່ານຄອບງຳ ໄດ້ເວົ້າຖ້ອຍຄຳເຫຼົ່ານີ້ດ້ວຍຄວາມໂກດແຄ້ນ.

Verse 12

कोऽयं बघ्नाति वस्त्रान्ते पावकं पापकृन्नरः । बलोष्णतेजसा दीप्ते मयि पत्यावुपस्थिते ॥

«ຜູ້ບາບຄົນນີ້ແມ່ນໃຜ ທີ່ກ້າໃຊ້ຂອບເສື້ອຜ້າໄປກົດດັບໄຟ ໃນຂະນະທີ່ຂ້ອຍ—ລຸກໂຊດດ້ວຍຄວາມຮ້ອນແຫ່ງພະລັງຕະປະ—ຢືນຢູ່ນີ້ ແລະມີສາມີຂອງຂ້ອຍຢູ່ຄຽງ?»

Verse 13

सो ’द्य मत्कार्मुकाक्षेप-विदीपितदिगन्तरैः । शरैर्विभिन्नसर्वाङ्गो दीर्घनिद्रां प्रवेक्ष्यति ॥

«ມື້ນີ້ ເມື່ອຂ້ອຍດຶງຄັນທະນູປ່ອຍລູກສອນ ທີ່ລຸກໂຊດໄປຮອດຂອບຟ້າໄກໆ ເຂົາຈະຖືກທະລຸທົ່ວຮ່າງ ແລະຈະເຂົ້າສູ່ການນອນຍາວ (ຄືຄວາມຕາຍ)»

Verse 14

विश्वामित्रस्ततः क्रुद्धः श्रुत्वा तन्नृपतेर्वचः । क्रुद्धे चर्षिवरे तस्मिन्नेशुर्विद्याः क्षणेन ताः ॥

ຕໍ່ມາ ວິສະວາມິດຕະ ໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄໍາຂອງກະສັດ ກໍເກີດຄວາມໂກດ. ແລະເມື່ອລະສີຜູ້ເລີດນັ້ນຖືກໄຟແຫ່ງອາຄາດເຜົາຜານ ວິທະຍາ (ວິດຍາ) ອັນເປັນຄວາມຮູ້ລຶກລັບເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍຫາຍໄປໃນພິບຕາດຽວ।

Verse 15

स चापि राजा तं दृष्ट्वा विश्वामित्रं तपोनिधिम् । भीतः प्रावेपत अत्यर्थं सहसाश्वत्थपर्णवत् ॥

ແລະກະສັດນັ້ນເອງ ເມື່ອເຫັນວິສະວາມິດຕະ—ຜູ້ເປັນຄັງສົມບັດແຫ່ງຕະປະ (ການບໍາເພັນພະຕະບະ)—ກໍຢ້ານກົວ ແລະສັ່ນສະທ້ານຢ່າງແຮງໃນທັນໃດ ເຫມືອນໃບຂອງຕົ້ນອັສວັດຖະ (ໄມ້ໄພພິກຸນສັກສິດ).

Verse 16

स दुरात्मन्निति यदा मुनिस्तिष्ठेति चाब्रवीत् । ततः स राजा विनयात् प्रणिपत्याभ्यभाषत ॥

ເມື່ອລະສີກ່າວວ່າ «ເຈົ້າຜູ້ມີໃຈຊົ່ວ» ແລະຍັງກ່າວວ່າ «ຢືນຢູ່!» ແລ້ວ, ກະສັດນັ້ນດ້ວຍຄວາມນອບນ້ອມ ກໍກົ້ມກາບ ແລະຕອບກັບ.

Verse 17

भगवन्नेष धर्मो मे नापराधो मम प्रभो । न क्रोद्धुमर्हसि मुने निजधर्मरतस्य मे ॥

ໂອ ຜູ້ມີພອນ, ນີ້ແມ່ນທັມມະຂອງຂ້າພະເຈົ້າ; ບໍ່ແມ່ນຄວາມຜິດຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ໂອ ພຣະເຈົ້າ. ໂອ ມຸນີ, ຢ່າໂກດຂ້າພະເຈົ້າເລີຍ, ເພາະຂ້າພະເຈົ້າຈົ່ງຮັກພັກດີຕໍ່ໜ້າທີ່ອັນຖືກຕ້ອງຂອງຕົນ.

Verse 18

दातव्यं रक्षितव्यं च धर्मज्ञेन महीक्षिताः । चापं चोद्यंय योद्धव्यं धर्मशास्त्रानुसारतः ॥

ກະສັດຜູ້ຮູ້ທັມມະ ຕ້ອງໃຫ້ທານ ແລະຕ້ອງປົກປ້ອງປະຊາ. ແລ້ວຈຶ່ງຈັບຄັນທະນູ ຕ້ອງຮົບຕາມຄຳສອນໃນທັມມະສາດຕຣາ.

Verse 19

विश्वामित्र उवाच । दातव्यं कस्य के रक्ष्याः कैरुद्धव्यं च ते नृप । क्षिप्रमेतत् समाचक्ष्व यद्यधर्मभयं तव ॥

ວິສວາມິດຕຣາ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ກະສັດ, ຄວນໃຫ້ທານແກ່ໃຜ? ໃຜຄວນໄດ້ຮັບການປົກປ້ອງ, ແລະໃຜຄວນຖືກຊ່ວຍກູ້ໂດຍໃຜ? ຈົ່ງບອກຂ້າພະເຈົ້າໃຫ້ໄວ—ຖ້າເຈົ້າຢ້ານອະທັມມະແທ້»។

Verse 20

हरिश्चन्द्र उवाच दातव्यं विप्रमुख्येभ्यो ये चान्ये कृशवृत्तयः । रक्ष्या भीताः सदा युद्धं कर्तव्यं परिपन्थिभिः ॥

ຫະຣິສຈັນດຣາ ກ່າວວ່າ: ຄວນໃຫ້ທານແກ່ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດ ແລະແກ່ຜູ້ອື່ນທີ່ດຳລົງຊີວິດດ້ວຍທຶນອັນນ້ອຍ. ຜູ້ທີ່ຢ້ານກົວຄວນໄດ້ຮັບການປົກປ້ອງ. ແລະການຮົບຄວນເຮັດເສມອຕໍ່ຕ້ານພວກໂຈນປົ້ນທາງ ແລະຜູ້ຮຸກຮານສັດຕູ.

Verse 21

विश्वामित्र उवाच यदि राजा भवान् सम्यग्राजधर्ममवेक्षते । निर्वेष्टुकामो विप्रोऽहं दीयतामिष्टदक्षिणा ॥

ວິສວາມິດຕຣາ ກ່າວວ່າ: «ຖ້າເຈົ້າ, ໂອ ກະສັດ, ຮັກສາໜ້າທີ່ແຫ່ງຄວາມເປັນກະສັດຢ່າງແທ້ຈິງ, ຈົ່ງມອບດັກຊິນາ (ຄ່າບູຊາພິທີຍັດ) ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າປາຖະໜາ. ຂ້າພະເຈົ້າເປັນພຣາຫມັນຜູ້ປາຖະໜາຈະພົ້ນຈາກພັນທະ.»

Verse 22

पक्षिण ऊचुः एतद्राजा वचः श्रुत्वा प्रहृष्टेनान्तरात्मना । पुनर्जातमिवात्मानं मेने प्राह च कौशिकम् ॥

ນົກທັງຫຼາຍກ່າວວ່າ: ເມື່ອກະສັດໄດ້ຍິນຖ້ອຍຄໍານີ້ ໃຈພາຍໃນເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມປິຕິ ດຸດດັ່ງເກີດໃໝ່ ແລະໄດ້ກ່າວອີກຄັ້ງຕໍ່ ກໍສິກະ (Kauśika).

Verse 23

उच्यतां भगवन् यत्ते दातव्यमविशङ्कितम् । दत्तमित्येव तद्विद्धि यद्यपि स्यात् सुदुर्लभम् ॥

«ຂໍທ່ານຜູ້ມີພອນ ຈົ່ງບອກຂ້ອຍເຖີດ ວ່າສິ່ງໃດຄວນໃຫ້ໂດຍບໍ່ລັງເລ. ຈົ່ງຮູ້ວ່າ ມັນໄດ້ “ໃຫ້” ແທ້ແລ້ວ ທັນທີທີ່ໃຈຕັ້ງປະສົງວ່າ ‘ໃຫ້ແລ້ວ’ ແມ່ນແມ່ນວ່າສິ່ງນັ້ນຈະຫາຍາກຢ່າງຍິ່ງ»।

Verse 24

हिरण्यं वा सुवर्णं वा पुत्रः पत्नी कलेवरम् । प्राणा राज्यं पुरं लक्ष्मीः यदभिप्रेतमात्मनः ॥

ບໍ່ວ່າຈະເປັນຊັບສິນ—ເງິນຫຼືຄໍາ—ຫຼືລູກ, ພັນລະຍາ, ຫຼືແມ່ນແຕ່ຮ່າງກາຍເອງ; ບໍ່ວ່າຈະເປັນລົມຫາຍໃຈແຫ່ງຊີວິດ, ອານາຈັກ, ເມືອງ, ຫຼືຄວາມຮຸ່ງເຮືອງ—ສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ຄົນຮັກຫຼາຍທີ່ສຸດໃນໃຈ (ຍ່ອມເປັນວັດຖຸແຫ່ງຄວາມຍຶດຕິດ).

Verse 25

विश्वामित्र उवाच राजन् प्रतिगृहीतोऽयं यस्ते दत्तः प्रतिग्रहः । प्रयच्छ प्रथमं तावद् दक्षिणां राजसूयिकीम् ॥

ວິສວາມິດຣະ (Viśvāmitra) ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ທານທີ່ທ່ານໄດ້ໃຫ້ນີ້ ໄດ້ຖືກຮັບໄວ້ແລ້ວ. ດັ່ງນັ້ນ ກ່ອນອື່ນໃດ ຈົ່ງໃຫ້ຄ່າທັກສິນາ (dakṣiṇā) ຕາມທີ່ກໍານົດສໍາລັບພິທີ ຣາຊະສູຍະ (Rājasūya).»

Verse 26

राजोवाच ब्रह्मंस्तामपि दास्यामि दक्षिणां भवतो ह्यहम् । व्रियतां द्विजशार्दूल यस्तवेष्टः प्रतिग्रहः ॥

ກະສັດກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ນ່າເຄົາລົບ, ຂ້ອຍຈະໃຫ້ສິ່ງນັ້ນແກ່ທ່ານເປັນຄ່າທັກສິນາດ້ວຍ, ເພາະຂ້ອຍເປັນຂອງທ່ານ (ຢູ່ໃນການຮັບໃຊ້). ໂອ ເສືອໃນຫມູ່ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ, ຈົ່ງເລືອກຂອງຂວັນໃດກໍຕາມທີ່ທ່ານປາຖະໜາຈະຮັບ.»

Verse 27

विश्वामित्र उवाच ससागरां धरामेतां सभूभृद्ग्रामपत्तनाम् । राज्यं च सकलं वीर रथाश्वगजसङ्कुलम् ॥

ວິສະວາມິດຕະຣະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ວິຣະບຸລຸດ, ຂໍໃຫ້ເຈົ້າປະທານແຜ່ນດິນທັງໝົດນີ້ ພ້ອມທະເລທັງຫຼາຍ, ພ້ອມພູເຂົາ, ບ້ານ ແລະ ເມືອງ, ທັງອານາຈັກທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍລົດສົງຄາມ, ມ້າ ແລະ ຊ້າງ»។

Verse 28

कोष्ठागारं च कोषं च यच्चान्यद्विद्यते तव । विना भार्यां च पुत्रं च शरीरं च तवानघ ॥

«ຄັງເກັບສິນຄ້າ ແລະ ຄັງທອງຂອງເຈົ້າ, ພ້ອມທັງສິ່ງໃດໆທີ່ເຈົ້າຄອບຄອງ—ທັງໝົດນັ້ນ (ຈະຕ້ອງຖືກປະທານ) ໂດຍບໍ່ພົວພັນກັບເມຍແລະລູກ, ແມ່ນແຕ່ບໍ່ພົວພັນກັບຮ່າງກາຍຂອງເຈົ້າເອງ, ໂອ ຜູ້ບໍ່ມີມົນທິນ»।

Verse 29

धर्मं च सर्वधर्मज्ञ यो यान्तमनुगच्छति । बहुना वा किमुक्तेन सर्वमेतत् प्रदीयताम् ॥

ແລະ ຜູ້ຮູ້ທັງປວງໃນທຳມະ—ຜູ້ໃດກໍຕາມທີ່ດຳເນີນຕາມທຳມະຕາມທາງຂອງມັນ: ຈະມີປະໂຫຍດອັນໃດໃນການເວົ້າຫຼາຍ? ຂໍໃຫ້ທຸກສິ່ງນີ້ຖືກປະທານໃຫ້ຄົບຖ້ວນ।

Verse 30

पक्षिण ऊचुः प्रहृष्टेनैव मनसा सोऽविकारमुखो नृपः । तस्यार्षेर्वचनं श्रुत्वा तथेत्याह कृताञ्जलिः ॥

ນົກທັງຫຼາຍກ່າວວ່າ: ກະສັດນັ້ນມີໃຈຊື່ນບານແທ້, ໃບໜ້າບໍ່ປ່ຽນ (ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ), ເມື່ອໄດ້ຟັງຖ້ອຍຄຳຂອງລະສີ ກໍຕອບວ່າ «ເປັນດັ່ງນັ້ນ» ພ້ອມປະນົມມື।

Verse 31

विश्वामित्र उवाच सर्वस्वं यदि मे दत्तं राज्यमुर्वो बलं धनम् । प्रभुत्वं कस्य राजर्षे राज्यस्थे तापसे मयि ॥

ວິສະວາມິດຕະຣະ ກ່າວວ່າ: «ຖ້າທຸກສິ່ງຖືກປະທານໃຫ້ແກ່ຂ້າ—ອານາຈັກ, ໂອ ອຸຣະວາ, ກຳລັງ ແລະ ຊັບສິນ—ແລ້ວອຳນາດເປັນຂອງໃຜ, ໂອ ລະສີແຫ່ງກະສັດ, ເມື່ອຂ້າເປັນຕະປະສີ ຕັ້ງຢູ່ໃນອານາຈັກນັ້ນ?»

Verse 32

हरिश्चन्द्र उवाच— यस्मिन्नपि मया काले ब्राह्मण दत्ता वसुन्धरा । तस्मिन्नपि भवान् स्वामी किमुताद्य महीपतिः ॥

ຮາຣິສຈັນດຣະ ກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແຕ່ໃນເວລາທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ມອບແຜ່ນດິນເປັນທານແກ່ພຣາຫມະນະ ທ່ານກໍຍັງເປັນເຈົ້າຂອງມັນ—ຍິ່ງກວ່ານັ້ນໃນບັດນີ້, ໂອ ກະສັດແຫ່ງແຜ່ນດິນ!»

Verse 33

विश्वामित्र उवाच यदि राजंस्त्वया दत्ता मम सर्वा वसुन्धरा । यत्र मे विषये स्वाम्यं तस्मान्निष्क्रान्तुमर्हसि ॥

ວິສວາມິດຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ຖ້າແຜ່ນດິນທັງໝົດ ໂອ ກະສັດ, ເຈົ້າໄດ້ມອບໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າແລ້ວ, ຈາກດິນແດນທີ່ອຳນາດຂອງຂ້າພະເຈົ້າຄອບຄອງ ເຈົ້າຄວນຈາກໄປ»

Verse 34

श्रोणीसूत्रादिसकलं मुक्त्वा भूषणसंग्रहम् । तरुवल्कलमाबध्य सह पत्न्या सुतेन च ॥

ພຣະອົງໄດ້ປະຖິ້ມເຄື່ອງປະດັບທັງໝົດ ເລີ່ມແຕ່ສາຍຄາດແອວ (śroṇī-sūtra) ແລ້ວຜູກນຸ່ງຜ້າທີ່ເຮັດຈາກເປືອກໄມ້ ພ້ອມກັບພຣະມະເຫສີ ແລະ ພຣະຣາຊະບຸດ.

Verse 35

पक्षिण ऊचुः तथेत्य चोक्त्वा कृत्वा च राजा गन्तुं प्रचक्रमे । स्वपत्न्या शैव्यया सार्धं बालकेनात्मजेन च ॥

ນົກທັງຫຼາຍກ່າວວ່າ: «ເປັນດັ່ງນັ້ນເຖີດ»। ເມື່ອໄດ້ກ່າວດັ່ງນັ້ນ ແລະ ຈັດການສິ່ງຈຳເປັນແລ້ວ, ກະສັດເລີ່ມອອກເດີນທາງ ມີພຣະມະເຫສີ ສາຍວະຍາ ແລະ ພຣະຣາຊະບຸດນ້ອຍຕິດຕາມ.

Verse 36

व्रजतः स ततो रुद्ध्वा पन्थानं प्राह तं नृपम् । क्व यास्यसीत्यदत्त्वा मे दक्षिणां राजसूयिकीम् ॥

ແລ້ວໃນຂະນະທີ່ກະສັດກຳລັງຈາກໄປ, ພຣາຫມະນະ/ນັກບຳເນັດນັ້ນໄດ້ຂວາງທາງ ແລະ ກ່າວວ່າ: «ເຈົ້າຈະໄປໃສ ໂດຍບໍ່ໄດ້ມອບດັກຊິນາ (ຄ່າບູຊາ) ທີ່ຄວນແກ່ພິທີຣາຊະສູຍະ (Rājasūya) ໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າ?»

Verse 37

हरिश्चन्द्र उवाच भगवन् राज्यं एतत् ते दत्तं निहतकण्टकम् । अवशिष्टम् इदं ब्रह्मन् अद्य देहत्रयं मम ॥

ຮາຣິສຈັນດຣະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ມີພຣະພອນ, ອານາຈັກນີ້ໄດ້ມອບໃຫ້ເຈົ້າແລ້ວ—ບັດນີ້ປາສຈາກໜາມ (ສັດຕູ ແລະ ຄວາມທຸກຍາກຖືກກຳຈັດ)។ ໂອ ພຣາຫມັນ, ມື້ນີ້ເທົ່ານັ້ນ ‘ກາຍສາມປະການ’ ຂອງຂ້າພະເຈົ້າຍັງເຫຼືອ»។

Verse 38

विश्वामित्र उवाच तथापि खलु दातव्या त्वया मे यज्ञदक्षिणा । विशेषतो ब्राह्मणानां हन्त्यदत्तं प्रतिश्रुतम् ॥

ວິສວາມິຕຣະ ກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແທ້ແລ້ວ, ແຕ່ເຈົ້າຕ້ອງມອບຄ່າບູຊາ (ຍັຊະ-ດັກຊິນາ) ໃຫ້ຂ້າ. ໂດຍພິເສດສຳລັບພຣາຫມັນ, ຂອງຂວັນທີ່ສັນຍາໄວ້ ຖ້າບໍ່ມອບ ນຳມາຊຶ່ງຄວາມພິນາດ»។

Verse 39

यावत् तोषो राजसूये ब्राह्मणानां तभवेन्नृप । तावदेव तु दातव्या दक्षिणा राजसूयिकी ॥

ໂອ ພຣະຣາຊາ, ດັກຊິນາ (ຄ່າບູຊາ) ທີ່ຈະມອບໃນພິທີ ຣາຊະສູຍະ ຄວນຖວາຍໃຫ້ພໍດີຕາມຂະໜາດທີ່ຈະເຮັດໃຫ້ພຣາຫມັນຜູ້ປະກອບພິທີບູຊານັ້ນ ພໍໃຈ।

Verse 40

प्रतिश्रुत्य च दातव्यं योद्धव्यं चाततायिभिः । रक्षितव्यास्तथा चार्तास्त्वयैव प्राक् प्रतिश्रुतम् ॥

«ເມື່ອໄດ້ສັນຍາແລ້ວ ກໍຕ້ອງມອບໃຫ້ແທ້; ແລະຕ້ອງຕໍ່ສູ້ກັບຜູ້ຮຸນແຮງຜູ້ຮຸກຮານ. ເຊັ່ນດຽວກັນ ຜູ້ທຸກທ້ອນຕ້ອງໄດ້ຮັບການປົກປ້ອງ—ນີ້ແມ່ນສິ່ງທີ່ເຈົ້າເຄີຍສັນຍາໄວ້ກ່ອນ»។

Verse 41

हरिश्चन्द्र उवाच भगवन् साम्प्रतं नास्ति दास्ये कालक्रमेण ते । प्रसादं कुरु विप्रर्षे सद्भावमनुचिन्त्य च ॥

ຮາຣິສຈັນດຣະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ມີພຣະພອນ, ບັດນີ້ການຮັບໃຊ້ຂອງຂ້າພະເຈົ້າຕໍ່ເຈົ້າບໍ່ມີປະໂຫຍດອີກແລ້ວ ເນື່ອງຈາກເວລາໄດ້ຜ່ານໄປ. ໂອ ພຣາຫມັນ-ຣິສີຜູ້ປະເສີດ, ຂໍໃຫ້ເຈົ້າເມດຕາ ແລະພິຈາລະນາໃໝ່ດ້ວຍໃຈດີ»។

Verse 42

विश्वामित्र उवाच किम्प्रमाणो मया कालः प्रतीक्ष्यस्ते जनाधिप । शीघ्रमाचक्ष्व शापाग्निरन्यथा त्वां प्रदहक्ष्यति ॥

ວິສະວາມິດຕະຣະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະຕ້ອງລໍຖ້າທ່ານອີກດົນເທົ່າໃດ ເປັນມາດຕະຖານແຫ່ງການຊ້າ? ຈົ່ງເວົ້າໃຫ້ໄວ; ບໍ່ຊັ້ນ ໄຟແຫ່ງຄໍາສາບຂອງຂ້າພະເຈົ້າຈະເຜົາທ່ານ»។

Verse 43

हरिश्चन्द्र उवाच मासेन तव विप्रर्षे प्रदास्ये दक्षिणाधनम् । साम्प्रतं नास्ति मे वित्तमनुज्ञां दातुमर्हसि ॥

ຫະຣິຊະຈັນທຣະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດ, ໃນໜຶ່ງເດືອນ ຂ້າພະເຈົ້າຈະມອບເງິນທານທີ່ສັນຍາໄວ້ (ດັກຊິນາ dakṣiṇā). ບັດນີ້ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ມີຊັບ; ດັ່ງນັ້ນ ທ່ານຄວນອະນຸຍາດເວລາໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າເພື່ອມອບມັນ»។

Verse 44

विश्वामित्र उवाच । गच्छ गच्छ नृपश्रेष्ठ स्वधर्ममनुपालय । शिवश्च तेऽध्वा भवतु मा सन्तु परिपन्थिनः ॥

ວິສະວາມິດຕະຣະ ກ່າວວ່າ: «ໄປເຖີດ, ໄປເຖີດ, ໂອ ກະສັດຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດ; ຈົ່ງຮັກສາຫນ້າທີ່ຂອງຕົນ (svadharma) ໃຫ້ຖືກຕ້ອງ. ຂໍໃຫ້ເສັ້ນທາງຂອງທ່ານເປັນມົງຄຸນ ແລະຢ່າໃຫ້ມີອຸປະສັກ ຫຼືສັດຕູ ຕາມທາງ»។

Verse 45

पक्षिण ऊचुः अनुज्ञातश्च गच्छेति जगाम वसुधाधिपः । पद्भ्यामनुचितां गन्तुमन्वगच्छत तं प्रिया ॥

ນົກທັງຫຼາຍ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຮັບອະນຸຍາດວ່າ «ໄປ» ແລ້ວ, ຈອມເຈົ້າແຫ່ງແຜ່ນດິນກໍອອກເດີນທາງ. ມະເຫສີຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ, ແມ່ນແມ່ນບໍ່ຄວນໃຫ້ເດີນຕີນ, ກໍຍັງຕາມຫຼັງພຣະອົງໄປ.

Verse 46

तं सभार्यं नृपश्रेष्ठं निर्यान्तं ससुतं पुरात् । दृष्ट्वा प्रचुक्रुशुः पौराः राज्ञश्चैवानुयायिनः ॥

ເມື່ອເຫັນກະສັດຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດ ອອກຈາກເມືອງ ພ້ອມກັບມະເຫສີ ແລະ ພຣະໂອຣົດ, ຊາວເມືອງ ແລະ ຂ້າລາຊະບໍລິພານຂອງກະສັດ ກໍຮ້ອງອອກດັງໆ.

Verse 47

हानाथ किं जहास्यस्मान् नित्यार्तिपरिपीडितान् । त्वं धर्मतत्परो राजन् पौरानुग्रहकृत् तथा ॥

«ໂອ ຜູ້ປົກປ້ອງ—ເປັນຫຍັງຈຶ່ງຈະລະທິ້ງພວກເຮົາ ຜູ້ຖືກທຸກຂ໌ທົນທຸກຢູ່ເປັນນິດ? ພຣະອົງເປັນກະສັດຜູ້ຍຶດຖືທຳມະ ແລະຍັງໃຫ້ພຣະກະລຸນາກັບການຄຸ້ມຄອງແກ່ຊາວເມືອງດ້ວຍ»។

Verse 48

नयास्मानपि राजर्षे यदि धर्ममवेक्षसे । मुहूर्तं तिष्ठ राजेन्द्र भवतो मुखपङ्कजम् ॥

«ໂອ ລາຊະລິສີ—ຖ້າພຣະອົງມຸ່ງໝັ້ນຈະທຳນຸບຳລຸງທຳມະ ກໍຂໍນຳພວກເຮົາໄປດ້ວຍ. ໂອ ກະສັດຜູ້ປະເສີດ—ຂໍຢຸດຢູ່ຊົ່ວຄາວ ເພື່ອໃຫ້ພວກເຮົາໄດ້ເຫັນໃບໜ້າດັ່ງດອກບົວຂອງພຣະອົງ»។

Verse 49

पिबामो नेत्रभ्रमरैः कदा द्रक्ष्यामहे पुनः । यस्य प्रयातस्य पुरो यान्ति पृष्ठे च पार्थिवाः ॥

ເມື່ອໃດພວກເຮົາຈຶ່ງຈະໄດ້ເຫັນພຣະອົງອີກ ແລະດື່ມດ່ຳພຣະອົງດ້ວຍຜຶ້ງແຫ່ງດວງຕາ?—ພຣະອົງຜູ້ເມື່ອເສດັດອອກ ມີກະສັດທັງຫຼາຍເດີນນຳໜ້າ ແລະເດີນຕາມຫຼັງ.

Verse 50

तस्यानुयाति भार्येयं गृहीत्वा बालकं सुतम् । यस्य भृत्याः प्रयातस्य यान्त्यग्रे कुञ्जचरस्थिताः ॥

ພຣະມະເຫສີຕາມຫຼັງພຣະອົງ ອຸ້ມລູກນ້ອຍໄວ້ໃນອ້ອມແຂນ. ແລະບ່າວໃຊ້ຂອງຜູ້ກຳລັງເດີນທາງນັ້ນ ໄປຂ້າງໜ້າກ່ອນ ຈັດຕຳແໜ່ງຢູ່ທ່າມກາງພຸ່ມໄມ້ແລະປ່າລະເມາະ.

Verse 51

स एष पद्भ्यां राजेन्द्रो हरिश्चन्द्रो ’द्य गच्छति । हा राजन् सुकुमारं ते सुभ्रु सुत्वचमुन्‍नसम् ॥

«ເບິ່ງເຖີດ—ມື້ນີ້ ພຣະຣາຊາ ຫຣິສຈັນທຣະ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງກະສັດທັງຫຼາຍ ເດີນດ້ວຍຕີນ. ໂອ ກະສັດ, ອະນິດຈາ! ຈະລະທິ້ງນາງຜູ້ອ່ອນບາງ—ຄິ້ວງາມ, ຜິວພັນງາມ, ແລະດັ່ງງອນ—ໄດ້ແນວໃດ?»

Verse 52

पथि पांशुपरिक्लिष्टं मुखं कीदृग्भविष्यति । तिष्ठ तिष्ठ नृपश्रेष्ठ स्वधर्ममनुपालय ॥

«ໃບໜ້າຂອງພຣະອົງຈະເປັນແນວໃດ ເມື່ອຖືກຝຸ່ນທາງກົດກະທົບ? ຈົ່ງຢືນໝັ້ນ, ຈົ່ງຢືນໝັ້ນ, ໂອ ກະສັດຜູ້ປະເສີດ—ຈົ່ງຕິດຕາມ ແລະປົກປ້ອງ ທັມມະຂອງພຣະອົງເອງ»।

Verse 53

आनृशंस्यं परो धर्मः क्षत्रियाणां विशेषतः । किं दारैः किं सुतैर्नाथ धनैर्धान्यैरथापि वा ॥

ອະຫິງສາ (ບໍ່ໂຫດຮ້າຍ ແລະການຍັບຍັ້ງດ້ວຍເມດຕາ) ແມ່ນທັມມະອັນສູງສຸດ—ໂດຍສະເພາະສໍາລັບກະສັດນັກຮົບ (kṣatriya). ໂອ ພຣະອົງ, ຖ້າລະທິ້ງທັມມະນັ້ນ ເມຍຈະມີປະໂຫຍດອັນໃດ, ລູກຈະມີປະໂຫຍດອັນໃດ, ຊັບສິນ ແລະເຂົ້າອາຫານກໍມີປະໂຫຍດອັນໃດ?

Verse 54

सर्वमेतत् परित्यज्य छायाभूता वयं तव । हानाथ हा महाराज हा स्वामिन् किं जहासि नः ॥

«ເມື່ອລະທິ້ງທຸກສິ່ງແລ້ວ ພວກເຮົາໄດ້ກາຍເປັນດັ່ງເງົາຂອງພຣະອົງ. ອະລາດ ຜູ້ປົກປ້ອງ! ອະລາດ ກະສັດຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່! ອະລາດ ນາຍ—ເປັນຫຍັງພຣະອົງຈຶ່ງລະທິ້ງພວກເຮົາ?»

Verse 55

यत्र त्वं तत्र हि वयं तत्सुखं यत्र वै भवान् । नगरं तद्भवान् यत्र स स्वर्गो यत्र नो नृपः ॥

ບ່ອນໃດທີ່ພຣະອົງຢູ່ ບ່ອນນັ້ນແທ້ໆກໍມີພວກເຮົາ; ບ່ອນໃດທີ່ພຣະອົງຢູ່ ນັ້ນແຫຼະແມ່ນຄວາມສຸກຂອງພວກເຮົາ. ບ່ອນນັ້ນແມ່ນເມືອງທີ່ພຣະອົງຢູ່; ບ່ອນນັ້ນແມ່ນສະຫວັນ ທີ່ກະສັດຂອງພວກເຮົາປະທັບຢູ່.

Verse 56

इति पौरवचः श्रुत्वा राजा शोकपरिप्लुतः । अतिष्ठत स तदा मार्गे तेषामेवानुकम्पया ॥

ເມື່ອກະສັດໄດ້ຍິນຄໍາຂອງຊາວເມືອງດັ່ງນັ້ນ ພຣະອົງຖືກຄວາມໂສກເສົ້າຄອບງໍາ ແລ້ວຈຶ່ງຢຸດຢືນຢູ່ກາງທາງ ເພາະຄວາມເມດຕາຕໍ່ພວກເຂົາເທົ່ານັ້ນ.

Verse 57

विश्वामित्रोऽपि तं दृष्ट्वा पौरवाक्याकुलीकृतम् । रोषमर्षविवृत्ताक्षः समागम्य वचोऽब्रवीत् ॥

ວິສວາມິດຕະ ເຫັນເຂົາຖືກຄໍາຂອງຊາວປໍຣະວະເຮັດໃຫ້ສັບສົນ ຈຶ່ງເບິ່ງຕາກວ້າງດ້ວຍຄວາມໂກດ ແລະຄວາມອົດທົນບໍ່ໄດ້ ເຂົ້າໄປໃກ້ ແລ້ວເວົ້າຂຶ້ນ។

Verse 58

धिक् त्वां दुष्टसमाचारम् अनृतं जिह्मभाषणम् । मम राज्यं च दत्वा यः पुनः प्राक्रष्टुम् इच्छसि ॥

ອັບອາຍແກ່ເຈົ້າ—ຜູ້ປະພຶດຊົ່ວ ມຸສາ ແລະເວົ້າຄໍາຄົດຄ້ຽວ! ຂ້າໄດ້ມອບອານາຈັກຂອງຂ້າແລ້ວ ແຕ່ບັດນີ້ເຈົ້າກັບຢາກຊິງເອົາຄືນອີກ.

Verse 59

इत्युक्तः परुषं तेन गच्छामीति सवेपथुः । ब्रुवन्नेवं ययौ शीघ्रमाकर्षन् दयितां करे ॥

ເມື່ອຖືກລາວຕໍາໜິຢ່າງຮຸນແຮງ ເຂົາກໍສັ່ນກົວ ແລ້ວກ່າວວ່າ “ຂ້າຈະໄປ” ແລະທັນໃດນັ້ນກໍຮີບຮ້ອນຈາກໄປ ດຶງມືຜູ້ເປັນທີ່ຮັກໄປຢ່າງໄວ.

Verse 60

कर्षतस्तां ततो भार्यां सुकुमारीं श्रमातुराम् । सहसा दण्डकाष्ठेन ताडयामास कौशिकः ॥

ແລ້ວໃນຂະນະທີ່ນາງຖືກລາກໄປ—ເມຍຜູ້ອ່ອນໂຍນ ເຫນື່ອຍລ້າດ້ວຍຄວາມອິດເມື່ອຍ—ກໍສິກະ ກະທັນຫັນຕີນາງດ້ວຍໄມ້ຄ້ອນ.

Verse 61

तां तथा ताडितां दृष्ट्वा हरिश्चन्द्रो महीपतिः । गच्छामीत्याह दुःखार्तो नान्यत् किञ्चिदुदाहरत् ॥

ເມື່ອເຫັນນາງຖືກຕີຢ່າງນັ້ນ ພຣະຣາຊາຫະຣິສຈັນດຣະ ຜູ້ຖືກຄວາມໂສກເສົ້າບີບຄັ້ນ ກ່າວວ່າ “ຂ້າຈະໄປ” ແລະບໍ່ໄດ້ເວົ້າອັນອື່ນອີກເລີຍ.

Verse 62

अथ विश्वे तदा देवाः पञ्च प्राहुः कृपालवः । विश्वामित्रः सुपापोऽयं लोकान् कान् समवाप्स्यति ॥

ແລ້ວພຣະວິສເວເທວະທັງຫ້າ ຖືກກະຕຸ້ນໂດຍຄວາມເມດຕາ ໄດ້ກ່າວວ່າ: «ວິສວາມິດຕະນີ້ ມີບາບຫນັກຫຼາຍ—ລາວຈະໄດ້ຮັບໂລກ (ປາຍທາງ) ໃດ?»

Verse 63

येनायां यज्वनां श्रेष्ठः स्वराज्यादवरॊपितः । कस्य वा श्रद्धया पूतं सुतं सोमं महाध्वरे । पीत्वा वयं प्रयास्यामो मुदं मन्त्रपुरःसरम् ॥

«ໃຜເປັນຜູ້ໂຄ່ນລົງຜູ້ບູຊາຍັນອັນປະເສີດນີ້ ຈາກອຳນາດຂອງຕົນ? ຫຼືວ່າ ພວກເຮົາຈະດື່ມໂຊມະ (Soma)—ບຸດຂອງໃຜ—ທີ່ຖືກຊຳລະໃຫ້ບໍລິສຸດດ້ວຍສັດທາ (śraddhā) ໃນມະຫາຍັນ ແລ້ວຈາກໄປດ້ວຍຄວາມຍິນດີ ໂດຍມີມັນຕຣາອັນສັກສິດນຳໜ້າ?»

Verse 64

पक्षिण ऊचुः इति तेषां वचः श्रुत्वा कौशिकोऽतिरुषान्वितः । शशाप तान् मनुष्यत्वं सर्वे यूयमवाप्स्यथ ॥

ນົກທັງຫຼາຍໄດ້ກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳຂອງພວກເຂົາແລ້ວ ກໍສິກະ (Kauśika) ຖືກຄວາມໂກດອັນແຮງກ້າຄອບງຳ ໄດ້ສາບແຊ່ງພວກເຂົາວ່າ: «ພວກເຈົ້າທຸກຄົນຈະໄດ້ຮັບຄວາມເປັນມະນຸດ»

Verse 65

प्रसादितश्च तैः प्राह पुनरेव महामुनिः । मानुषत्वेऽपि भवतां भवित्री नैव सन्ततिः ॥

ເມື່ອພວກເຂົາໄດ້ປະນີປະນອມທ່ານແລ້ວ ມະຫາລຶສີໄດ້ກ່າວອີກຄັ້ງວ່າ: «ແມ່ນແຕ່ພວກເຈົ້າໄດ້ເກີດເປັນມະນຸດ ກໍຈະບໍ່ມີລູກຫຼານໃຫ້ພວກເຈົ້າແທ້ໆ»

Verse 66

न दारसंग्रहश्चैव भविता न च मत्सरः । कामक्रोधविनिर्मुक्ता भविष्यथ सुराः पुनः ॥

«ຈະບໍ່ມີການເອົາຫຼືສະສົມເມຍ ແລະຈະບໍ່ມີຄວາມອິດສາ. ພົ້ນຈາກຕັນຫາແລະຄວາມໂກດ ພວກເຈົ້າຜູ້ເປັນເທວະຈະກັບເປັນເທວະອີກຄັ້ງ»

Verse 67

ततोऽवतेरुरंशैः स्वैर्देवास्ते कुरुवेश्मनि । द्रौपदीगर्भसम्भूताः पञ्च वै पाण्डुनन्दनाः ॥

ຕໍ່ມາ ບັນດາເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ລົງມາໃນຮູບອະວະຕານບາງສ່ວນຂອງຕົນ ເຂົ້າສູ່ວົງຕະກູນກຸຣຸ; ແລະບຸດຊາຍຫ້າຄົນຂອງປານດຸ—ຜູ້ເກີດຈາກຄັນຂອງດຣອຸປະດີ—ກໍໄດ້ບັງເກີດຂຶ້ນ।

Verse 68

एतस्मात् कारणात् पञ्च पाण्डवेया महारथाः । न दारसंग्रहं प्राप्ताः शापात् तस्य महामुनेः ॥

ດ້ວຍເຫດນີ້ ບຸດຂອງປານດຸທັງຫ້າ ຜູ້ເປັນມະຫາຣະຖີ (ນັກຮົບລົດສົງຄາມຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່) ຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ຮັບການໄດ້ພັນລະຍາ ເນື່ອງຈາກຄຳສາບແຊ່ງຂອງມະຫາລະສີນັ້ນ।

Verse 69

एतत्ते सर्वमाख्यातं पाण्डवेयकथाश्रयम् । प्रश्नं चतुष्टयं गीतं किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥

ທັງໝົດນີ້ ຂ້າໄດ້ອະທິບາຍໃຫ້ເຈົ້າຢ່າງຄົບຖ້ວນ ອີງຕາມເລື່ອງລາວຂອງປານດະວະ. ຄຳຖາມສີ່ປະການກໍໄດ້ຕອບແລ້ວ. ເຈົ້າຍັງປາດຖະໜາຈະຟັງສິ່ງໃດອີກ?