Adhyaya 132
Aṣṭāvakra–Kahoda Upākhyāna: Śvetaketu’s Āśrama, Sarasvatī, and the Origin of Aṣṭāvakra
Upa-parva: Tīrtha-yātrā / Lomasha-kathā-prasaṅga (Aṣṭāvakra–Śvetaketu Upākhyāna Context)
Lomasha directs Yudhiṣṭhira to the sacred and fruitful āśrama of the renowned mantra-knower Śvetaketu Auḍḍālaki. The chapter notes Śvetaketu’s direct vision of Sarasvatī in human form, linking the episode to vāk (speech) and brahmavidyā (sacred knowledge). It then situates Śvetaketu alongside Aṣṭāvakra (son of Kahoda) as maternal relatives, and recalls their entry into King Janaka of Videha’s yajña arena, where they confront the famed disputant Bandi. Prompted by Yudhiṣṭhira’s inquiry, Lomasha narrates Kahoda’s formation as Uddālaka’s disciplined student and his marriage to Uddālaka’s daughter Sujātā. While Kahoda studies, the unborn child admonishes his father’s recitation; the offended sage curses the fetus to be ‘crooked in eight ways,’ resulting in Aṣṭāvakra’s distinctive body at birth. Sujātā, distressed by poverty late in pregnancy, urges Kahoda to seek wealth; he goes to Janaka and is defeated in debate, being cast into the waters by Bandi. Uddālaka instructs Sujātā to conceal this from the child. Years later, a domestic incident with Śvetaketu triggers Aṣṭāvakra’s discovery of the truth; he resolves, with Śvetaketu, to attend Janaka’s yajña—where learned disputation and the recovery of familial honor become the narrative’s immediate horizon.
Chapter Arc: तीर्थयात्रा के प्रसंग में लोमश ऋषि धर्म की कसौटी पर खरे उतरे राजा उशीनर की कथा उठाते हैं—एक भयभीत कबूतर शरण माँगता है और उसके पीछे भूखा बाज न्याय की माँग लेकर आ खड़ा होता है। → बाज कहता है कि क्षुधा से पीड़ित उसका ‘विहित भक्षण’ रोका जा रहा है; राजा धर्म-लोभ में आकर यदि उसे रोकेगा तो स्वयं धर्म से च्युत होगा। राजा प्रत्युत्तर देता है कि शरणागत की रक्षा परम धर्म है—कबूतर भयार्त है, अतः उसे लौटाना अधर्म होगा। दोनों धर्मों—अहिंसा/शरणागति और जीविका/प्रकृति-धर्म—का टकराव तीखा होता जाता है। → बाज शर्त रखता है: यदि राजा को कबूतर से स्नेह है तो कबूतर के बराबर तौल कर अपना मांस काटकर दे। राजा अपने शरीर का मांस निकाल-निकाल कर तराजू पर रखता है, पर कबूतर का पलड़ा भारी ही रहता है—अंततः राजा स्वयं को ही तराजू पर रख देने को प्रस्तुत होता है, पूर्ण आत्म-त्याग के शिखर पर पहुँचकर। → तभी बाज और कबूतर अपना दिव्य रूप प्रकट करते हैं—बाज इन्द्र है और कबूतर अग्नि (हव्यवाहन)। वे कहते हैं कि वे धर्म की परीक्षा लेने आए थे; राजा उशीनर की शरणागत-रक्षा और आत्म-त्याग से प्रसन्न होकर उसे दिव्य लोक/सदन का दर्शन कराते हैं और उसकी कीर्ति को अमर बताते हैं।
Shlokas
Verse 1
हि आय न () है > 'प्रभास' की जगह 'हाटक' पाठभेद भी मिलता है। एकत्रिशदाधिकशततमो< ध्याय: राजा उशीनरद्वारा बाजको अपने शरीरका मांस देकर शरणमें आये हुए कबूतरके प्राणोंकी रक्षा करना श्येन उवाच धर्मात्मानं त्वाहुरेकं सर्वे राजन् महीक्षित: । सर्वधर्मविरुद्ध त्वं कस्मात् कर्म चिकीर्षसि
ນົກເຫຍື່ອກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຣາຊາ! ບັນດາກະສັດທົ່ວແຜ່ນດິນລ້ວນຍົກຍ້ອງພຣະອົງພຽງຜູ້ດຽວວ່າເປັນຜູ້ທຳມະທີ່ແທ້. ແລ້ວເປັນໄປໄດ້ແນວໃດທີ່ພຣະອົງຈະປາດຖະໜາກະທຳການທີ່ຂັດກັບທຳມະທັງປວງ? ຂ້າພະເຈົ້າຖືກທໍລະມານໂດຍຄວາມຫິວ ແລະນົກພິຈອນນີ້ຖືກກຳນົດເປັນອາຫານຂອງຂ້າພະເຈົ້າ. ຢ່າປົກປ້ອງມັນເພາະຄວາມໂລບຫາບຸນ. ແທ້ຈິງ ດ້ວຍການໃຫ້ມັນພຶ່ງພາ ພຣະອົງໄດ້ລະທິ້ງທຳມະເສຍແລ້ວ.»
Verse 2
विहितं भक्षणं राजन् पीड्यमानस्य मे क्षुधा । मा रक्षीर्धर्मलो भेन धर्ममुत्सृष्टवानसि
ນົກເຫຍື່ອກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຣາຊາ, ຄວາມຫິວກຳລັງທໍລະມານຂ້າພະເຈົ້າ ແລະນົກພິຈອນນີ້ຖືກກຳນົດເປັນອາຫານອັນຊອບທຳຂອງຂ້າພະເຈົ້າ. ຢ່າປົກປ້ອງມັນເພາະຄວາມໂລບຢາກໄດ້ ‘ທຳມະ’. ເມື່ອພຣະອົງໃຫ້ມັນພຶ່ງພາຕໍ່ຕ້ານສິ່ງທີ່ຖືກກຳນົດ ພຣະອົງກໍໄດ້ລະທິ້ງທຳມະເສຍແທ້ໆ.»
Verse 3
राजोवाच संत्रस्तरूपस्त्राणार्थी त्वत्तो भीतो महाद्विज । मत्सकाशमनुप्राप्त: प्राणगृध्नुर॒यं द्विज:
ພຣະຣາຊາກ່າວວ່າ: «ໂອ ທະວິຊະຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່, ນົກເຂົານີ້ມາຫາຂ້າພະເຈົ້າດ້ວຍຄວາມຫວາດຫວັນ ເພາະຢ້ານພຣະອົງ ແລະປາດຖະໜາຈະຮັກສາຊີວິດ. ມັນໄດ້ມາເຖິງຕໍ່ໜ້າຂ້າພະເຈົ້າເພື່ອຂໍພຶ່ງພາ ແລະຂໍໃຫ້ຊ່ວຍຊີວິດ. ຖ້າຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ມອບນົກຜູ້ຂໍອະໄພນີ້ໃຫ້ພຣະອົງ ນັ້ນແມ່ນທຳມະອັນສູງສຸດຂອງຜູ້ປົກປ້ອງ. ເປັນໄປໄດ້ແນວໃດທີ່ພຣະອົງບໍ່ເຫັນສິ່ງນີ້?»
Verse 4
एवमभ्यागतस्थेह कपोतस्या भयार्थिन: । अप्रदाने परं धर्म कथं श्येन न पश्यसि
ພຣະຣາຊາກ່າວວ່າ: «ນົກພິຈອນນີ້ຢ້ານພຣະອົງ ແລະມາທີ່ນີ້ເພື່ອຂໍພຶ່ງພາຮັກສາຊີວິດ. ການບໍ່ມອບຜູ້ທີ່ມາຂໍຄຸ້ມຄອງໃຫ້ຜູ້ອື່ນ ແມ່ນທຳມະອັນສູງສຸດທີ່ຖືກຮັກສາ. ໂອ ນົກເຫຍື່ອ, ເປັນໄປໄດ້ແນວໃດທີ່ພຣະອົງບໍ່ເຫັນ?»
Verse 5
प्रस्पन्दमान: सम्भ्रान्त: कपोत: श्येन लक्ष्यते । मत्सकाशं जीवितार्थी तस्य त्यागो विगर्हित:
ນົກເຫຍື່ອກ່າວວ່າ: «ເບິ່ງເຖີດ—ນົກພິຈອນນ້ອຍນີ້ກຳລັງສັ່ນສະທ້ານ ແລະຫວາດຫວັນຢ່າງຫນັກ. ມັນມາຂໍພຶ່ງພາກໍເພື່ອຮັກສາຊີວິດເທົ່ານັ້ນ. ໃນສະພາບແບບນີ້ ການປະຖິ້ມມັນໄປ ເປັນເລື່ອງນ່າຕຳນິຢ່າງຍິ່ງ.»
Verse 6
यो हि कश्रिद् द्विजान् हन्याद् गां वा लोकस्य मातरम् । शरणागतं च त्यजते तुल्यं तेषां हि पातकम्
ນົກເຫຼືອງ (ຫຼື ນົກຍຽວ) ກ່າວວ່າ: «ຜູ້ໃດຂ້າພຣາຫມັນ, ຫຼື ຂ້າງົວ—ແມ່ແຫ່ງໂລກ—ຫຼື ປະຖິ້ມຜູ້ທີ່ມາຂໍພຶ່ງພາ: ບາບຂອງທັງໝົດນັ້ນເທົ່າກັນ. ເບິ່ງເຖິງນົກພິຈອນຜູ້ນ່າສົງສານນີ້ ມັນສັ່ນໄຫວດ້ວຍຄວາມຢ້ານ; ມັນມາຫາຂ້າພຽງເພື່ອຮັກສາຊີວິດ. ໃນສະພາບແບບນີ້ ການຂັບໄລ່ມັນໄປແມ່ນນ່າຕຳນິຢ່າງຍິ່ງ».
Verse 7
श्येन उवाच आहारात् सर्वभूतानि सम्भवन्ति महीपते | आहारेण विवर्धन्ते तेन जीवन्ति जन्तव:
ນົກຍຽວກ່າວວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພຣະມະຫາກະສັດ, ສັດທັງປວງເກີດຈາກອາຫານ; ເຕີບໃຫຍ່ດ້ວຍອາຫານ; ແລະດຳລົງຊີວິດດ້ວຍອາຫານນັ້ນເອງ».
Verse 8
शक््यते दुस्त्यजे<प्यर्थे चिररात्राय जीवितुम् । न तु भोजनमुत्सृज्य शक्यं वर्तयितुं चिरम्
ແມ່ນແທ້ ຖ້າຂາດຊັບສິນ—ຊຶ່ງລະທິ້ມຍາກຢ່າງຍິ່ງ—ມະນຸດກໍຍັງຢູ່ໄດ້ດົນ. ແຕ່ຖ້າລະທິ້ມອາຫານ ບໍ່ມີໃຜຈະດຳລົງຊີວິດໄດ້ດົນ.
Verse 9
भक्ष्याद् वियोजितस्याद्य मम प्राणा विशाम्पते । विसृज्य कायमेष्यन्ति पन्थानमकुतोभयम्
ນົກຍຽວກ່າວວ່າ: «ຂ້າແຕ່ເຈົ້າແຫ່ງປະຊາ, ມື້ນີ້ທ່ານໄດ້ພາກອາຫານອັນເປັນສິດຂອງຂ້າອອກໄປ. ດັ່ງນັ້ນ ລົມຫາຍໃຈແຫ່ງຊີວິດຂອງຂ້າຈະລະຈາກກາຍນີ້ ໄປສູ່ເສັ້ນທາງອັນບໍ່ມີຄວາມຢ້ານ—ຄືຄວາມຕາຍ. ແລະເມື່ອຂ້າຕາຍ ເມຍ, ລູກ ແລະຜູ້ພຶ່ງພາຂ້າກໍຈະພິນາດເນື່ອງຈາກຂາດຜູ້ອຸປະຖຳ. ດັ່ງນັ້ນ ການປົກປ້ອງນົກພິຈອນພຽງຕົວດຽວ ທ່ານກັບບໍ່ໄດ້ປົກປ້ອງຊີວິດອີກຫຼາຍທີ່ພຶ່ງພາຂ້າ».
Verse 10
प्रमृते मयि धर्मात्मन् पुत्रदारादि नड्क्ष्यति | रक्षमाण: कपोतं त्वं बहून् प्राणान् न रक्षसि
ນົກຍຽວກ່າວວ່າ: «ຜູ້ມີທຳ, ຖ້າຂ້າຕາຍ ເມຍ, ລູກ ແລະຜູ້ພຶ່ງພາຂ້າກໍຈະພິນາດ. ໂອ ເຈົ້າແຫ່ງສັດທັງປວງ, ການປົກປ້ອງນົກພິຈອນພຽງຕົວດຽວ ທ່ານກັບບໍ່ໄດ້ປົກປ້ອງຊີວິດອີກຫຼາຍ. ເພາະມື້ນີ້ທ່ານໄດ້ພາກອາຫານຂອງຂ້າໄປ ລົມຊີວິດຂອງຂ້າຈະລະຈາກກາຍນີ້ ໄປສູ່ເສັ້ນທາງແຫ່ງຄວາມຕາຍ».
Verse 11
धर्म यो बाधते धर्मो न स धर्म: कुधर्म तत् अविरोधात् तु यो धर्म: स धर्म: सत्यविक्रम
ນົກເຫຼັ້ມໄດ້ກ່າວວ່າ: «ສິ່ງໃດທີ່ເອີ້ນວ່າ ‘ທຳ’ ແຕ່ກັບຂັດຂວາງ ຫຼືລະເມີດທຳ ນັ້ນບໍ່ແມ່ນທຳແທ້; ມັນແມ່ນກຸທຳ. ແຕ່ທຳທີ່ຕັ້ງຢູ່ໂດຍບໍ່ມີຄວາມຂັດແຍ້ງ—ສອດຄ່ອງກັບລະບຽບແຫ່ງຄວາມຊອບທຳອັນລຶກຊຶ້ງ—ນັ້ນແຫຼະແມ່ນທຳ, ໂອ ສັດຕະຍະວິກຣະມະ!»
Verse 12
सत्यपराक्रमी नरेश! जो धर्म दूसरे धर्मका बाधक हो वह धर्म नहीं, कुधर्म है। जो दूसरे किसी धर्मका विरोध न करके प्रतिष्ठित होता है वही वास्तविक धर्म है ।।
ໂອ ກະສັດຜູ້ກ້າຫານດ້ວຍຄວາມຈິງ, ກົດແຫ່ງການປະພຶດໃດທີ່ຂັດຂວາງຫນ້າທີ່ອັນຊອບທຳອື່ນ ບໍ່ແມ່ນທຳແທ້; ມັນແມ່ນກຸທຳ. ທຳແທ້ນັ້ນແມ່ນທຳທີ່ຕັ້ງຢູ່ໄດ້ໂດຍບໍ່ຕໍ່ຕ້ານຫນ້າທີ່ອັນຖືກຕ້ອງອື່ນໆ. ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອຫນ້າທີ່ທັງຫຼາຍດູເຫມືອນຂັດແຍ້ງກັນ, ໂອ ຜູ້ປົກຄອງແຜ່ນດິນ, ຈົ່ງຊັ່ງນ້ຳໜັກແລະຄວາມເບົາ ແລ້ວປະພຶດຕາມທາງທີ່ບໍ່ກໍ່ໃຫ້ເກີດໂທດ ຫຼືການຂັດຂວາງແກ່ຜູ້ອື່ນ.
Verse 13
गुरुलाघवमादाय धर्माधर्मविनिश्चये । यतो भूयांस्ततो राजन् कुरुष्व धर्मनिश्चयम्
ໂອ ກະສັດ, ເມື່ອຈະຕັດສິນລະຫວ່າງທຳ ແລະ ອະທຳ, ຈົ່ງຊັ່ງນ້ຳໜັກແລະຄວາມເບົາຂອງບຸນແລະບາບ. ເມື່ອພິຈາລະນາແລ້ວວ່າທາງໃດມີສ່ວນແຫ່ງຄວາມຊອບທຳຫຼາຍກວ່າ, ຈົ່ງຕັດສິນວ່ານັ້ນແມ່ນທຳ ແລະໃຫ້ເປັນຫຼັກໃນການປະພຶດຂອງທ່ານ.
Verse 14
राजोवाच बहुकल्याणसंयुक्तं भाषसे विहगोत्तम | सुपर्ण: पक्षिराट् किं त्वं धर्मज्ञश्नास्यसंशयम्
ກະສັດກ່າວວ່າ: «ໂອ ນົກຜູ້ປະເສີດ, ຖ້ອຍຄຳຂອງເຈົ້າປະກອບດ້ວຍຄຸນຄ່າອັນເປັນມົງຄຸນຫຼາຍປະການ. ເຈົ້າແມ່ນສຸປັນນະ, ຈອມກະສັດແຫ່ງນົກ—ຄື ຄຣຸດ—ຫຼືບໍ? ບໍ່ມີຂໍ້ສົງໄສວ່າເຈົ້າເປັນຜູ້ຮູ້ທຳ.»
Verse 15
तथा हि धर्मसंयुक्तं बहु चित्र च भाषसे । न ते>स्त्यविदितं किंचिदिति त्वां लक्षयाम्पहम्
«ແທ້ດັ່ງນັ້ນ, ຖ້ອຍຄຳທີ່ເຈົ້າເວົ້ານັ້ນຫຼາກຫຼາຍນ່າພິສົດ ແຕ່ກໍຍຶດຫມັ້ນຢູ່ໃນທຳ. ຈາກເຄື່ອງໝາຍທີ່ຂ້ອຍສັງເກດໄດ້, ຂ້ອຍສະຫຼຸບວ່າ: ບໍ່ມີສິ່ງໃດເລີຍທີ່ເຈົ້າບໍ່ຮູ້.»
Verse 16
शरणैषिपरित्यागं कथं साध्विति मन्यसे । आहारार्थ समारम्भस्तव चायं॑ विहंगम
ນົກເຫຼືອງ (ຫຼື ນົກຫຼວງ) ກ່າວວ່າ: «ເຈົ້າຈະເຫັນວ່າ ການປະຖິ້ມຜູ້ທີ່ມາຂໍພຶ່ງພາ ເປັນສິ່ງດີໄດ້ແນວໃດ? ແລະອີກຢ່າງ ໂອ ນົກເອີຍ, ຄວາມພະຍາຍາມຂອງເຈົ້ານີ້ ເພື່ອອາຫານເທົ່ານັ້ນ»។
Verse 17
तो भी तुम शरणागतके त्यागको कैसे अच्छा मानते हो? यह मेरी समझमें नहीं आता। विहंगम! वास्तवमें तुम्हारा यह उद्योग केवल भोजन प्राप्त करनेके लिये है ।।
ນົກເຫຼືອງກ່າວວ່າ: «ອາຫານສໍາລັບເຈົ້າ ຈັດຫາໄດ້ອີກທາງ—ແຖມຍັງຫຼາຍກວ່ານົກພິຈອນຕົວນີ້. ໃຫ້ຈັດຕຽມງົວຜູ້ດີໆ ຫຼື ໝູປ່າ ຫຼື ກວາງ ຫຼື ແມ່ນແຕ່ຄວາຍ ໃນມື້ນີ້ເພື່ອເຈົ້າ; ຫຼື ສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ເຈົ້າປາດຖະໜາຢູ່ນີ້. ຄວາມພະຍາຍາມຂອງເຈົ້າ, ໂອ ນົກເອີຍ, ແທ້ຈິງແມ່ນເພື່ອໄດ້ອາຫານເທົ່ານັ້ນ—ດັ່ງນັ້ນ ເຈົ້າຈະເຫັນວ່າການປະຖິ້ມຜູ້ຂໍພຶ່ງພາເປັນສິ່ງດີໄດ້ແນວໃດ?»
Verse 18
श्येन उवाच न वराहं न चोक्षाणं न मृगान् विविधांस्तथा । भक्षयामि महाराज कि ममान्येन केनचित्
ນົກເຫຼືອງກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະມະຫາກະສັດ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ກິນໝູປ່າ, ບໍ່ກິນງົວຜູ້, ແລະບໍ່ກິນກວາງຫຼາຍຊະນິດ. ຂ້າພະເຈົ້າຈະຕ້ອງການອາຫານອື່ນໃດອີກ?»
Verse 19
बाज बोला--महाराज! मैं न सूअर खाऊँगा, न कोई उत्तम पशु और न भाँति-भाँतिके मृगोंका ही आहार करूँगा। दूसरी किसी वस्तुसे भी मुझे क्या लेना है? ।।
ນົກເຫຼືອງກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນຫມູ່ກະສັດນັກຮົບ, ອາຫານທີ່ເທວະດາກໍານົດໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າ ແມ່ນນົກພິຈອນຕົວນີ້ເອງ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ພຣະມະຫາກະສັດ, ຂໍຈົ່ງປ່ອຍມັນໃຫ້ແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ. ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຕ້ອງການອາຫານອື່ນ; ສິ່ງທີ່ຜູ້ສ້າງກໍານົດເປັນອາຫານຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ກໍຄືມັນນີ້ແທ້»។
Verse 20
श्येन: कपोतानत्तीति स्थितिरेषा सनातनी । मा राजन् सारमज्ञात्वा कदलीस्कन्धमाश्रय
ນົກເຫຼືອງກ່າວວ່າ: «ນີ້ແມ່ນລະບຽບເກົ່າແກ່ອັນສືບຕໍ່ມາດົນນານວ່າ ນົກເຫຼືອງກິນນົກພິຈອນ. ໂອ ພຣະມະຫາກະສັດ, ຖ້າບໍ່ເຂົ້າໃຈແກ່ນແທ້ຂອງທັມມະ ຢ່າໄດ້ໄປພຶ່ງພາສິ່ງທີ່ກົມກອງວ່າງເປົ່າ—ເຫມືອນລໍາຕົ້ນກ້ວຍ»។
Verse 21
राजोवाच राष्ट्र शिबीनामृद्धं वै ददानि तव खेचर । यं वा कामयसे कामं॑ श्येन सर्व ददानि ते
ກະສັດກ່າວວ່າ: «ໂອ ນົກຜູ້ບິນລ່ອງໄປໃນຟ້າ! ຂ້າຈະມອບອານາຈັກອັນຮຸ່ງເຮືອງຂອງຊາວຊິບິ (Śibi) ໃຫ້ເຈົ້າແທ້ໆ. ຫຼືບໍ່ວ່າເຈົ້າປາຖະໜາສິ່ງໃດ, ໂອ ສະເຍນ (hawk) — ຂ້າຈະໃຫ້ທັງໝົດ»។
Verse 22
विनेम॑ पक्षिणं श्येन शरणार्थिनमागतम् । येनेम॑ वर्जयेथास्त्वं कर्मणा पक्षिसत्तम । तदाचक्ष्व करिष्यामि न हि दास्ये कपोतकम्
«ໂອ ສະເຍນ, ຂ້າບໍ່ອາດປະຖິ້ມນົກນ້ອຍນີ້ຜູ້ມາຂໍພຶ່ງພາໄດ້. ໂອ ນົກຜູ້ປະເສີດ, ຈົ່ງບອກຂ້າວ່າຂ້າຄວນເຮັດການໃດເພື່ອໃຫ້ເຈົ້າຢຸດຈາກການເອົາມັນ; ຂ້າຈະເຮັດຕາມ. ແຕ່ຂ້າຈະບໍ່ມອບນົກພິລາບນີ້»។
Verse 23
श्येन उवाच उशीनर कपोते ते यदि स्नेहो नराधिप । आत्मनो मांसमुत्कृत्य कपोततुलया धृतम्
ນົກສະເຍນກ່າວວ່າ: «ໂອ ອຸຊີນະຣະ (Uśīnara) ຜູ້ເປັນເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ! ຖ້າເຈົ້າມີຄວາມຮັກຕໍ່ນົກພິລາບນີ້, ຈົ່ງຕັດເນື້ອຈາກຮ່າງກາຍຂອງເຈົ້າ ແລ້ວວາງໃສ່ຕາຊັ່ງໃຫ້ເທົ່ານ້ຳໜັກຂອງມັນ. ເມື່ອເນື້ອຂອງເຈົ້າຊັ່ງເທົ່າກັນກັບນົກພິລາບ, ຈົ່ງມອບນັ້ນໃຫ້ຂ້າ; ແລ້ວຂ້າຈະພໍໃຈ»។
Verse 24
यदा सम॑ कपोतेन तव मांसं नृपोत्तम | तदा देयं तु तन्महां सा मे तुष्टिर्भविष्यति
ນົກສະເຍນກ່າວວ່າ: «ໂອ ກະສັດຜູ້ປະເສີດ, ເມື່ອເນື້ອທີ່ເຈົ້າຖວາຍຊັ່ງເທົ່າກັນກັບນົກພິລາບ, ເຈົ້າຕ້ອງມອບເນື້ອນັ້ນໃຫ້ຂ້າ. ນັ້ນແຫຼະຈະເຮັດໃຫ້ຂ້າພໍໃຈ»។
Verse 25
शरीरका मांस काटकर देना है हे कु * £ राजा अनुग्रहमिमं मन्ये श्येन यन्माभियाचसे । तस्मात् तेड्द्य प्रदास्यामि स्वमांसं तुलया धृतम्
ກະສັດກ່າວວ່າ: «ໂອ ສະເຍນ, ການທີ່ເຈົ້າຂໍເນື້ອຈາກຂ້າ ຂ້ານັບເປັນຄວາມເມດຕາອັນໃຫຍ່ທີ່ເຈົ້າມີຕໍ່ຂ້າ. ດັ່ງນັ້ນ ມື້ນີ້ຂ້າຈະມອບເນື້ອຂອງຂ້າ ທີ່ຊັ່ງໃນຕາຊັ່ງ ໃຫ້ເຈົ້າ»។
Verse 26
लोगमश उवाच उत्कृत्य स स्वयं मांसं राजा परमधर्मवित् | तोलयामास कौन्तेय कपोतेन सम॑ विभो
ໂລມະສະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ບຸດແຫ່ງກຸນຕີ! ຫຼັງຈາກນັ້ນ ກະສັດຜູ້ຮູ້ທຳມະຢ່າງສູງສຸດນັ້ນ ໄດ້ຕັດເນື້ອຈາກກາຍຂອງພຣະອົງດ້ວຍມືຂອງພຣະອົງເອງ ແລະເລີ່ມຊັ່ງໃຫ້ເທົ່າກັບນົກພິລາບ, ໂອ ຜູ້ມີລິດອຳນາດ»។
Verse 27
पुनश्चोत्कृत्य मांसानि राजा प्रादादुशीनर:
ໂລມະສະ ກ່າວວ່າ: ກະສັດອຸສີນະ ໄດ້ຕັດເນື້ອຈາກກາຍຂອງພຣະອົງອີກ ແລະວາງລົງໃນຖາດຊັ່ງ. ແຕ່ນົກພິລາບທີ່ຢູ່ອີກຖາດໜຶ່ງກັບໜັກກວ່າເນື້ອນັ້ນ. ດັ່ງນັ້ນ ກະສັດຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ໄດ້ຕັດເນື້ອເພີ່ມ ແລະຖວາຍວາງຂຶ້ນຊ້ຳໆ. ເມື່ອເຮັດຊ້ຳໆແລ້ວກໍຍັງບໍ່ເທົ່ານ້ຳໜັກນົກພິລາບ ພຣະອົງຈຶ່ງຕັດເນື້ອເທົ່າທີ່ຈະຕັດໄດ້ທັງໝົດ ແລະສຸດທ້າຍກໍຂຶ້ນໄປຢືນເທິງຄານຊັ່ງດ້ວຍພຣະອົງເອງ.
Verse 28
न विद्यते यदा मांसं कपोतेन सम॑ धृतम् । तत उत्कृत्तमांसोडसावारुरोह स्वयं तुलाम्
ໂລມະສະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອເນື້ອທີ່ຕັດອອກມາບໍ່ອາດເທົ່ານ້ຳໜັກນົກພິລາບໄດ້ ກະສັດນັ້ນ—ຜູ້ຕັດເນື້ອຈາກຕົນເອງຊ້ຳໆ—ຈຶ່ງຂຶ້ນໄປເທິງຄານຊັ່ງດ້ວຍພຣະອົງເອງໃນທ້າຍສຸດ»។
Verse 29
श्येन उवाच इन्द्रोडहमस्मि धर्मज्ञ कपोतो हव्यवाडयम् । जिज्ञासमानोौ धर्म त्वां यज्ञवाटमुपागतौ
ນົກເຫຼືອມ (ເຫຼົ່າຫຼຽວ) ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ຮູ້ທຳມະ! ຂ້າແມ່ນອິນທຣາ, ແລະນົກພິລາບນີ້ແມ່ນອັກນິ—ຜູ້ຖືຮັບຮາວຍະ (ເຄື່ອງບູຊາ). ພວກເຮົາມາຍັງລານຍັດຍາຂອງເຈົ້າ ເພື່ອທົດສອບ ແລະເຂົ້າໃຈຄວາມຍຶດໝັ້ນໃນທຳມະຂອງເຈົ້າ»។
Verse 30
बाज बोला--धर्मज्ञ नरेश! मैं इन्द्र हूँ और यह कबूतर साक्षात् अग्निदेव हैं। हम दोनों आपके धर्मकी परीक्षा लेनेके लिये इस यज्ञशालामें आपके निकट आये थे ।।
ນົກເຫຼືອມ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ກະສັດຜູ້ຮູ້ທຳມະ! ຂ້າແມ່ນອິນທຣາ ແລະນົກພິລາບນີ້ແມ່ນອັກນິແທ້ໆ. ພວກເຮົາທັງສອງມາໃກ້ເຈົ້າໃນຫ້ອງຍັດຍານີ້ ເພື່ອທົດສອບຄວາມຊອບທຳຂອງເຈົ້າ. ໂອ ເຈົ້ານາຍແຫ່ງປະຊາ! ເນື້ອທີ່ເຈົ້າຕັດອອກຈາກອະໄວຍະວະຂອງເຈົ້າ ແລະຖວາຍຂຶ້ນນັ້ນ ຈະເຮັດໃຫ້ກຽດສັກສີອັນສະຫວ່າງໄສຂອງເຈົ້າ ເກີນກວ່າຊື່ສຽງຂອງຜູ້ອື່ນທັງປວງ»។
Verse 31
यावल्लोके मनुष्यास्त्वां कथयिष्यन्ति पार्थिव । तावत् कीर्तिश्व लोकाश्च स्थास्यन्ति तव शाश्वता:,राजन! संसारके मनुष्य इस जगत्में जबतक आपकी चर्चा करेंगे, तबतक आपकी कीर्ति और सनातन लोक स्थिर रहेंगे
ໂອ ພະຣາຊາ! ຕາບໃດທີ່ມະນຸດໃນໂລກນີ້ຍັງເວົ້າເຖິງພະອົງ ຕາບນັ້ນຊື່ສຽງກຽດຕິຍົດຂອງພະອົງຈະດຳລົງຢູ່ ແລະພ້ອມກັນນັ້ນ ໂລກອັນຖາວອນຂອງພະອົງກໍຈະມັ່ນຄົງບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ.
Verse 32
इत्येवमुक्त्वा राजानमारुरोह दिवं पुन: । उशीनरोअपि धर्मात्मा धर्मेणावृत्य रोदसी
ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ພະອິນທຣາກໍຂຶ້ນສູ່ສະຫວັນອີກຄັ້ງ. ພະຣາຊາອຸຊີນະຣະ ຜູ້ຕັ້ງມັ່ນໃນທຳ ກໍໂດຍອານຸພາບແຫ່ງທຳຂອງພະອົງ ໄດ້ແຜ່ລັງສີຄອບຄຸມທັງແຜ່ນດິນແລະຟ້າ ແລ້ວຮັບຮ່າງອັນສະຫວ່າງໄສ ຈາກໄປສູ່ໂລກສະຫວັນ. ໂອ ພະຣາຊາ, ນີ້ແມ່ນອາສຣົມຂອງພະຣາຊາອຸຊີນະຣະຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່—ເປັນບ່ອນເກີດບຸນ ແລະປົດປ່ອຍຈາກບາບທັງປວງ. ຈົ່ງມາກັບຂ້າ ເພື່ອເບິ່ງອາສຣົມອັນບໍລິສຸດນີ້. ທີ່ນັ້ນ ພຣາຫມະນະຜູ້ມີບຸນ ແລະມີຈິດໃຫຍ່ ຍ່ອມເຫັນເທວະດາອັນນິລັນດອນ ແລະບັນດາມຸນີ ຢູ່ເປັນນິດ.
Verse 33
विभ्राजमानो वपुषाप्यारुरोह त्रिविष्टपम् । तदेतत् सदन राजन् राज्ञस्तस्य महात्मन:
ຊຽນາໄດ້ກ່າວວ່າ: “ດ້ວຍຮ່າງກາຍອັນສະຫວ່າງໄສ ພະອົງໄດ້ຂຶ້ນສູ່ຕຣິວິສຕະປະ (ສະຫວັນ). ໂອ ພະຣາຊາ, ນີ້ແມ່ນທີ່ພຳນັກຂອງພະຣາຊາຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່ນັ້ນ.” ເມື່ອກ່າວດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ພະອິນທຣາກໍກັບໄປສູ່ໂລກເທວະດາ; ແລະພະຣາຊາອຸຊີນະຣະຜູ້ຕັ້ງມັ່ນໃນທຳ ກໍໂດຍອານຸພາບແຫ່ງທຳ ແຜ່ລັງສີຄອບຄຸມດິນຟ້າ ແລ້ວຈາກໄປສູ່ສະຫວັນໃນຮ່າງອັນສະຫວ່າງ. ໂອ ພະຣາຊາ, ອາສຣົມນີ້ຂອງອຸຊີນະຣະຜູ້ມີຈິດໃຫຍ່ ເປັນບ່ອນເກີດບຸນ ແລະປົດປ່ອຍຈາກບາບ. ຈົ່ງມາກັບຂ້າເພື່ອເບິ່ງອາສຣົມອັນບໍລິສຸດນີ້. ທີ່ນັ້ນ ພຣາຫມະນະຜູ້ມີບຸນ ແລະມີຈິດໃຫຍ່ ຍ່ອມເຫັນເທວະດາອັນນິລັນດອນ ແລະບັນດາມຸນີ ຢູ່ເປັນນິດ.”
Verse 34
पश्यस्वैतन्मया सार्ध पुण्यं पापप्रमोचनम् । तत्र वै सततं देवा मुनयश्व॒ सनातना: । दृश्यन्ते ब्राह्मणै राजन् पुण्यवद्भिर्महात्मभि:
“ຈົ່ງມາເບິ່ງກັບຂ້າ—ສະຖານທີ່ອັນບໍລິສຸດນີ້ ທີ່ໃຫ້ເກີດບຸນ ແລະປົດປ່ອຍຈາກບາບ. ໂອ ພະຣາຊາ, ທີ່ນັ້ນ ເທວະດາ ແລະບັນດາມຸນີອັນນິລັນດອນ ຖືກເຫັນຢູ່ເປັນນິດ ໂດຍພຣາຫມະນະຜູ້ມີບຸນ ແລະມີຈິດໃຫຍ່.”
Verse 131
इस प्रकार श्रीमहाभारत वनपवके अन्तर्गत तीर्थयात्रापर्वमें लोमशतीर्थयात्राके प्रसंगमें श्येनकपोतीयोपाख्यानविषयक एक सौ इकतीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາກວະນະປະຣະວະ ພາກຕີຣະຖະຍາຕຣາປະຣະວະ ໃນບົດເລື່ອງການຈາລິກໄປຕາມຕີຣະຖະຂອງໂລມາຊະ ຕອນ «ຊຽນະກະໂປຕີຍະ» ບົດທີ 131 ກໍສຳເລັດລົງແລ້ວ.
Verse 13131
इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि तीर्थयात्रापर्वणि लोमशतीर्थयात्रायां श्येनकपोतीये एकत्रिंशदधिकशततमो< ध्याय:
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາຍໃນ ວະນະປະຣະວະ (Vana Parva) ໂດຍສະເພາະໃນພາກ «ຕີຣຖະຍາຕຣາປະຣະວະ» ທີ່ບັນຍາຍການຈາລິກຂອງ ໂລມາຊະ—ໃນຕອນ «ສຽນະກະໂປຕີຍະ» (ເຫຍື່ອແລະນົກເຂົາ)—ໄດ້ສິ້ນສຸດບົດທີ 131. ຄໍາປິດທ້າຍນີ້ວາງກອບເລື່ອງເປັນອຸທາຫອນທາງຈັນຍາ ເນັ້ນຄວາມຕຶງຕັນລະຫວ່າງໜ້າທີ່ ຄວາມເມດຕາ ແລະການອ້າງສິດຂອງສັດຕ່າງໆ ພາຍໃນ ທັມມະ (dharma).
Frequently Asked Questions
The dilemma centers on pursuing material support through high-stakes public debate: Kahoda seeks wealth for household security, but the institutional risks of disputation expose him to catastrophic loss, raising questions about means, prudence, and responsibility.
Speech and learning are ethically charged: knowledge requires humility, and words—whether admonition, recitation, or curse—shape destinies; therefore disciplined study and measured speech are presented as safeguards against avoidable harm.
No explicit phalaśruti is stated in the provided passage; the chapter functions as contextual meta-instruction by embedding moral causality within biography, positioning the episode as an interpretive lens for dharma, debate culture, and restorative action.