Adhyaya 43
अभिमन्योर् दारुणः संमर्दः (Abhimanyu’s fierce melee amid chariot formations)
Upa-parva: Saindhava-niruddha–Saubhadra-raṇa (Episode: Abhimanyu presses the Kaurava host after the Pandavas are checked by Jayadratha)
Saṃjaya reports that, with the Pandavas’ advance checked by Saindhava (Jayadratha), the engagement intensifies into a severe clash between the Kaurava forces and their opponents. Abhimanyu (Saubhadra), described as truthful in resolve and difficult to assail, enters the hostile host and agitates it like a sea-creature churning the ocean. Kuru warriors converge upon him with dense arrow volleys, producing a sustained, close-quarters mêlée. In the exchange, Abhimanyu disables Vṛṣasena’s chariot capability by killing the charioteer and cutting the bow; he is then struck, and his horses carry the chariot away from the immediate press. As the chariot withdraws, opponents acclaim the tactical displacement. A warrior identified as Vasātīya charges and showers Abhimanyu with arrows while issuing a threat; Abhimanyu responds with a swift shot that pierces the attacker’s heart, causing him to fall. Angered Kṣatriya leaders then surround Abhimanyu with intensified combat. The narration shifts to battlefield effects: severed arms with weapons, fallen ornaments, broken standards, damaged chariots, dead elephants, and scattered equipment cover the ground. Abhimanyu’s movement becomes hard to perceive amid the chaos; only flashes of gold and weaponry are visible, and he is likened to the sun standing in the middle, taking down fighters with arrows.
Chapter Arc: द्रोण के व्यूह-द्वार पर एक ही नाम बिजली-सा चमकता है—सैन्धव जयद्रथ। पाण्डवों के लिए मार्ग खुला है, पर हर कदम पर वही द्वारपाल बनकर खड़ा है; और उसके रथ-घोड़े, ध्वजा और साज-सज्जा युद्धभूमि को भी ‘गन्धर्वनगर’ जैसा मायावी वैभव दे देते हैं। → पाण्डव-पक्ष के योद्धा—द्रुपद, शिखण्डी, केकय, द्रौपदेय—अलग-अलग दिशाओं से दबाव बनाते हैं, पर जयद्रथ हर उस वीर को चुन-चुनकर रोकता है जो द्रोण-नीक को भेदने का यत्न करता है। व्यूह का द्वार जैसे एक ही देह में सिमट गया हो। → भीषण धक्कामुक्की के बीच सात्यकि का धनुष कटता है; वह रथ से कूदकर दूसरे रथ पर चढ़ता है—युद्ध की धूल में सिंह-सा उछलता हुआ। उसी क्षण जयद्रथ का ‘अश्रद्धेय’ पराक्रम सब देखते हैं: वह एक-एक करके आने वाले भेदकों को रोककर पाण्डवों का मार्ग बंद कर देता है। → अध्याय का निष्कर्ष यह है कि सौभद्र (अभिमन्यु) द्वारा पहले दिखाया गया पथ अब जयद्रथ द्वारा निवारित हो गया है; द्रोण-व्यूह का द्वार सुरक्षित है और पाण्डवों की गति थम जाती है। → व्यूह-द्वार बंद है, पर पाण्डवों का संकल्प नहीं—अब प्रश्न यह है कि इस ‘द्वारपाल’ को कौन और कैसे हटाएगा, ताकि भीतर फँसे अभिमन्यु तक सहायता पहुँच सके?
Shlokas
Verse 1
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके २ श्लोक मिलाकर कुल २४ श्लोक हैं।) ऑपन-आ प्रात | अर: त्रिचत्वारिशो<्ध्याय: पाण्डवोंके साथ जयद्रथका युद्ध और व्यूहद्वारको रोक रखना संजय उवाच यन्मां पृच्छसि राजेन्द्र सिन्धुराजस्य विक्रमम् । शृणु तत् सर्वमाख्यास्थे यथा पाण्डूनयोधयत्
ສັນຈະຍະກ່າວວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພະຣາຊາຜູ້ປະເສີດ, ເມື່ອພະອົງຖາມຂ້າພະເຈົ້າເຖິງວິລະກຳຂອງຈະຍະດຣະຖະ ເຈົ້າແຫ່ງສິນທຸ, ຂໍໃຫ້ຟັງ. ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າໃຫ້ຄົບຖ້ວນ—ວ່າເຂົາໄດ້ຮົບກັບປານດະວະແນວໃດ—ເພື່ອໃຫ້ເສັ້ນທາງຂອງຍຸດທະການນັ້ນປາກົດຊັດ»។
Verse 2
तमूहुवाजिनो वश्या: सैन्धवा: साधुवाहिन: । विकुर्वाणा बृहन्तो5श्वा: श्वसनोपमरंहस:
ສັນຈະຍະກ່າວວ່າ: «ມ້າໃຫຍ່ທີ່ເກີດໃນດິນແດນສິນທຸເຫຼົ່ານັ້ນ—ຝຶກດີ, ນອບນ້ອມຕໍ່ສາຍບັງຄັບ, ແລະເກັ່ງໃນການຮັບຄຳສັ່ງຂອງສາຣະຖີ—ໄດ້ພາເຂົາໄປ. ມັນສະແດງການກ້າວຍ່າງຫຼາຍແບບ ແລະແລ່ນໄວດັ່ງລົມ, ພາຈະຍະດຣະຖະພຸ້ນໄປໃນກະແສສົງຄາມ, ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າພະລັງທີ່ມີວິໄນ ເມື່ອຖືກຜູກເຂົ້າກັບເຈດຈຳນົງຂອງນັກຮົບ ຍ່ອມກາຍເປັນເຄື່ອງມືຊີ້ຂາດ»។
Verse 3
गन्धर्वनगराकारं विधिवत्कल्पितं रथम् । तस्याभ्यशो भयत् केतुर्वाराहो राजतो महान्
ສັນຈະຍະກ່າວວ່າ: «ລົດຮົບນັ້ນ ຖືກປະດິດຂຶ້ນຕາມພິທີການຢ່າງຖືກຕ້ອງ ເບິ່ງຄືນະຄອນສະຫວັນຂອງຄົນກັນທະວະ. ໃກ້ລົດນັ້ນ ມີທຸງໃຫຍ່ເຮັດດ້ວຍເງິນ ມີເຄື່ອງໝາຍໝູປ່າ ຊູງຂຶ້ນສູງ ເພີ່ມພູມສົງໃຫ້ແກ່ລົດ.»
Verse 4
श्वैतच्छत्रपताकाभि क्षामरव्यजनेन च । स बभौ राजलिजड्लैस्तैस्तारापतिरिवाम्बरे,श्वेत छत्र, पताका, चँवर और व्यजन--इन राजचिह्वोंसे वह आकाशकमें चन्द्रमाकी भाँति सुशोभित हो रहा था
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ຖືກປະດັບດ້ວຍຮົ່ມຫຼວງສີຂາວ ແລະ ທຸງປ້າຍ, ມີຈາມະຣະ (ພັດຂົນຈາມະຣະ) ແລະ ພັດສີຈາງໆ—ເປັນເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງອຳນາດກະສັດ—ລາວສ່ອງສະຫວ່າງດັ່ງພຣະຈັນ ຈອມແຫ່ງດາວ ໃນຟ້າ.
Verse 5
मुक्तावज़मणिस्वर्णर्भूषितं तदयस्मयम् । वरूथं विबभौ तस्य ज्योतिर्भि: खमिवावृतम्,उसके रथका मुक्ता, मणि, सुवर्ण तथा हीरोंसे विभूषित लोहमय आवरण नक्षत्रोंसे व्याप्त हुए आकाशके समान सुशोभित होता था
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ເກາະປ້ອງກັນເຫຼັກ (ວະຣູຖະ) ຂອງລົດຮົບຂອງລາວ ປະດັບດ້ວຍໄຂ່ມຸກ, ເພັດ, ແກ້ວມະນີ ແລະ ຄຳ ສ່ອງປະກາຍດັ່ງຟ້າທີ່ຖືກປົກຄຸມດ້ວຍແສງດາວ.
Verse 6
स विस्फार्य महच्चापं किरजन्निषुगणान् बहून् । तत् खण्डं पूरयामास यद् व्यदारयदार्जुनि:
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ລາວດຶງຄັນທະນູໃຫຍ່ຂອງຕົນເຕັມແຮງ ແລະ ຍິງລູກສອນເປັນກຸ່ມໆຫຼາຍ, ເພື່ອເຕີມຊ່ອງວ່າງນັ້ນທີ່ອາຣຈຸນໄດ້ຈີກເປີດໄວ້—ກົດດັນການຈູ່ໂຈມ ບໍ່ໃຫ້ຮອຍແຕກນັ້ນຄົງຢູ່ ແລະ ບໍ່ໃຫ້ແຖວຮົບຫວ່າງໄຫວ.
Verse 7
उसने अपना विशाल धनुष फैलाकर बहुत-से बाणसमूहोंकी वर्षा करते हुए व्यूहके उस भागको योद्धाओंद्वारा भर दिया, जिसे अभिमन्युने तोड़ डाला था ।।
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ຕໍ່ມາ ລາວຍິງສາຕະຍະກິດ້ວຍລູກສອນ 3 ດອກ, ວຣິໂກດະຣະ (ພີມະ) ດ້ວຍ 8, ທຣິດສະຕະດຸມນະ ດ້ວຍ 60, ແລະ ວິຣາຕະ ດ້ວຍ 10 ດອກ. ດ້ວຍຝົນລູກສອນທີ່ຄຳນວນຢ່າງແມ່ນຍຳນີ້ ລາວໄດ້ຍຶດການຄວບຄຸມແຖວຮົບຄືນ ຢູ່ຈຸດທີ່ອະພິມັນຍູເຄີຍທຳລາຍຮູບຂະບວນ—ແປງຮອຍແຕກນັ້ນໃຫ້ເປັນແນວປະຈັນໜ້າອັນດຸເດືອດ.
Verse 8
द्रुपदं पज्चभिस्ती3्ष्णै: सप्तभिश्न शिखण्डिनम् | केकयान् पज्चविंशत्या द्रौपदेयांस्त्रिभिस्त्रिभि:
ສັນຊະຍະ ກ່າວວ່າ: ດ້ວຍລູກສອນຄົມ 5 ດອກ ລາວຍິງດຣຸປະດະ; ດ້ວຍ 7 ດອກ ລາວຍິງສິຂັນດິນ. ລາວຍັງຍິງພວກເກກະຍະດ້ວຍ 25 ດອກ ແລະ ລູກຊາຍຂອງດຣາວປະດີ ຄົນລະ 3 ດອກ—ສະແດງຄວາມບໍ່ຢຸດຢັ້ງ ແລະ ຄວາມແມ່ນຍຳອັນເປັນລະບຽບຂອງສົງຄາມ.
Verse 9
युधिष्टिरं तु सप्तत्या तत: शेषानपानुदत् । इषुजालेन महता तदद्धभुतमिवाभवत्
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ແລ້ວເຂົາໄດ້ກັ້ນຢຸທິສຖິຣະ ດ້ວຍລູກສອນເຈັດສິບ; ຈາກນັ້ນກໍໄດ້ຂັບໄລ່ຜູ້ທີ່ເຫຼືອໃຫ້ຖອຍຫຼັງ. ດ້ວຍຕາຂ່າຍລູກສອນອັນມະຫາໃຫຍ່ນັ້ນ ພາບການຮົບຮາວກັບປານອັດສະຈັນ—ເປັນການສະແດງອຳນາດຍຸດທະສິນທີ່ນ່າກົດກັ່ນ ທ່າມກາງສົງຄາມອັນໂຫດຮ້າຍ.
Verse 10
उसने सात्यकिको तीन, भीमसेनको आठ, धृष्टद्युम्नको साठ, विराटको दस, ट्रुपदको पाँच, शिखण्डीको सात, केकयराजकुमारोंको पचीस, द्रौपदीपुत्रोंकी तीन-तीन तथा युधिष्ठिरको सत्तर तीखे बाणोंद्वारा घायल कर दिया। तत्पश्चात् बाणोंका बड़ा भारी जाल-सा बिछाकर उसने शेष सैनिकोंकों भी पीछे हटा दिया। यह एक अद्भुत-सी बात थी | ७-- ९ || अथास्य शितपीतेन भल्लेनादिश्य कार्मुकम् चिच्छेद प्रहसन् राजा धर्मपुत्र: प्रतापवान्,तब प्रतापी राजा धर्मपुत्र युधिष्ठिने एक तीखे और पानीदार भल्लके द्वारा उसके धनुषको काटनेकी घोषणा करके हँसते-हँसते काट डाला
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ເຂົາຍິງສາຕະຍະກິ ດ້ວຍລູກສອນຄົມ 3, ບີມະເສນະ 8, ທຣິດຍຸມນະ 60, ວິຣາຕະ 10, ທຣຸປະດະ 5, ສິຂັນດິນ 7, ເຈົ້າຊາຍແຫ່ງເກກະຍະ 25, ລູກຊາຍຂອງດຣໍປະດີ ຄົນລະ 3, ແລະຢຸທິສຖິຣະ 70—ໃຫ້ບາດເຈັບດ້ວຍລູກສອນອັນແຫຼມຄົມ. ຈາກນັ້ນ ເຂົາໂຮມລູກສອນເປັນຕາຂ່າຍໃຫຍ່ ບັງຄັບໃຫ້ທະຫານທີ່ເຫຼືອກໍຖອຍຫຼັງ. ນັ້ນແມ່ນພາບອັນນ່າພິສູດຂອງຝີມື. ຕໍ່ມາ ພະຣາຊາທັມມະບຸດຣະ (ຢຸທິສຖິຣະ) ຜູ້ກ້າຫານ ຫົວເຮາະ ແລະປະກາດເປົ້າໝາຍ ກ່ອນຈະໃຊ້ລູກສອນພັນທະ “ພະລະ” ທີ່ສະຫວ່າງວາບ ແລະຄົມດັ່ງມີດ ຕັດຄັນທະນູຂອງຄູ່ຕໍ່ສູ້ໃຫ້ຂາດລົງ.
Verse 11
अक्ष्णोनिमिषमात्रेण सो5न्यदादाय कार्मुकम् | विव्याध दशभि: पार्थ तांश्षैवान्यांस्त्रिभिस्त्रिभि:
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ໃນເວລາພຽງແຕ່ກະພິບຕາ ເຂົາກໍຄວ້າຄັນທະນູອີກອັນໜຶ່ງ ແລະຍິງຢຸທິສຖິຣະດ້ວຍລູກສອນ 10; ສ່ວນວີຣະຊົນອື່ນໆ ກໍຖືກຍິງຄົນລະ 3 ລູກເຊັ່ນກັນ.
Verse 12
तत् तस्य लाघवं ज्ञात्वा भीमो भल्लैस्त्रिभिस्त्रिभि: | धनुर्ध्वजं च च्छत्र॑ च क्षितौ क्षिप्रमपातयत्
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ເມື່ອຮູ້ທັນຄວາມວ່ອງໄວຂອງຄູ່ຕໍ່ສູ້ ບີມະກໍຍິງລູກສອນ “ພະລະ” ເປັນຊຸດໆ ຊຸດລະ 3 ຢ່າງວ່ອງໄວ ຕັດຄັນທະນູ ທຸງ ແລະຮົ່ມພະຣາຊາ ໃຫ້ຕົກລົງສູ່ພື້ນດິນ.
Verse 13
सोडन्यदादाय बलवान् सज्यं कृत्वा च कार्मुकम् । भीमस्यापातयत् केतु धनुरश्चांश्ष मारिष,आर्य! तब उस बलवान वीरने दूसरा धनुष ले उसपर प्रत्यंचा चढ़ाकर भीमके धनुष, ध्वज और घोड़ोंको धराशायी कर दिया
ສັນຈະຍະ ກ່າວວ່າ: ນັກຮົບຜູ້ມີກຳລັງນັ້ນ ໄດ້ຄວ້າຄັນທະນູອີກອັນໜຶ່ງ ຂຶ້ນສາຍໃຫ້ຕຶງ ແລະດ້ວຍແຮງອັນວ່ອງໄວ ກໍທຳໃຫ້ທຸງຂອງບີມະຕົກລົງ ທຳລາຍຄັນທະນູຂອງເຂົາ ແລະໂຄ່ນມ້າຂອງເຂົາໃຫ້ລົ້ມລົງ.
Verse 14
स हताश्चादवप्लुत्य च्छिन्नधन्वा रथोत्तमात् | सात्यकेराप्लुतो यान गिर्यग्रमिव केसरी,धनुष कट जानेपर अपने अश्वहीन उत्तम रथसे कूदकर भीमसेन सात्यकिके रथपर जा बैठे, मानो कोई सिंह पर्वतके शिखरपर जा चढ़ा हो
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ແມ່ນແຕ່ໃຈທໍ້ຖອຍ ແລະ ຄັນທະນູຖືກຕັດຂາດ ລາວກໍກະໂດດລົງຈາກລົດຮົບອັນປະເສີດຂອງຕົນ ແລ້ວກະໂດດຂຶ້ນໄປຢູ່ເທິງລົດຂອງສາຕະຍະກີ—ດັ່ງສິງໂຕທີ່ຂຶ້ນສູ່ຍອດພູ. ພາບນີ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່ານັກຮົບບໍ່ຍອມຈໍານົນໃນຍາມວິກິດ ແຕ່ເລືອກການຫລົບພັກຢ່າງວ່ອງໄວ ແລະ ການກັບເຂົ້າສູ່ການປະລະກັນໃໝ່ ແທນການລົ້ມລະລາຍຫຼືສິ້ນຫວັງ.
Verse 15
ततस्त्वदीया: संहृष्टा: साधु साध्विति वादिन: । सिन्धुराजस्य तत् कर्म प्रेक्ष्याश्रद्धेयमद्भुतम्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ແລ້ວກອງທັບຂອງທ່ານທັງຫມົດ ເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຍິນດີ ກໍຮ້ອງວ່າ “ດີແທ້! ດີແທ້!” ເພາະໄດ້ເຫັນການກະທໍາຂອງກະສັດແຫ່ງສິນທຸ ອັນອັດສະຈັນ ແລະ ເກືອບເກີນຈະເຊື່ອໄດ້. ໃນບັນຍາກາດທາງຄຸນທໍາຂອງມະຫາກາບ, ຂໍ້ນີ້ຊີ້ວ່າ ຄວາມກ້າຫານທີ່ເຫັນຊັດໃນສົງຄາມ ສາມາດຊະນະຄໍາສັນລະເສີນໄດ້ຢ່າງວ່ອງໄວ ແມ່ນແຕ່ຍັງບໍ່ທັນຊັ່ງນໍ້າໜັກຄວາມຖືກຕ້ອງອັນເລິກຊຶ້ງຂອງການກະທໍານັ້ນ.
Verse 16
संक्रुद्धान् पाण्डवानेको यद् दधारास्त्रतेजसा । तत् तस्य कर्म भूतानि सर्वाण्येवाभ्यपूजयन्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ເມື່ອໄຊຍະດຣະຖະ ຢູ່ພຽງຜູ້ດຽວ ໄດ້ຂັດຂວາງພວກປານດະວະທີ່ເດືອດດານ ດ້ວຍອໍານາດອັນເຜົາໄໝ້ຂອງອາວຸດຂອງລາວ, ສັດທັງປວງກໍເລີ່ມສັນລະເສີນການກະທໍານັ້ນ. ໃນກາງສົງຄາມ ຄວາມກ້າຫານທີ່ຢັບຢັ້ງຄົນຫຼາຍໄດ້ດ້ວຍຝີມືການຮົບ ຍ່ອມເປັນທີ່ສັນລະເສີນຂອງສາທາລະນະ—ແມ່ນແຕ່ຄໍາສັນລະເສີນນັ້ນອາດຈະແຍກອອກຈາກຄໍາຖາມອັນເລິກຊຶ້ງວ່າ ສາເຫດທີ່ຮັບໃຊ້ນັ້ນຊອບທໍາຫຼືບໍ່.
Verse 17
सौभद्रेण हतै: पूर्व सोत्तरायोधिभिर्दिपै: । पाण्डूनां दर्शित: पन्था: सैन्धवेन निवारित:
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ກ່ອນໜ້ານີ້ ໂດຍຊ້າງທີ່ຖືກສາວພັດຣະ (ອະພິມັນຍຸ) ສັງຫານ—ພ້ອມທັງຄົນຂັບຊ້າງ—ທາງຜ່ານໜຶ່ງໄດ້ປາກົດໃຫ້ພວກປານດະວະ ເປັນເສັ້ນທາງທີ່ເປີດອອກກາງຄວາມແອອັດຂອງສົງຄາມ. ແຕ່ເສັ້ນທາງນັ້ນເອງ ຖືກເຈົ້າຊາຍແຫ່ງສິນທຸ (ໄຊຍະດຣະຖະ) ກັ້ນຂວາງອີກຄັ້ງ ຢືນເປັນອຸປະສັກຕໍ່ການຄືບໜ້າຂອງພວກເຂົາ.
Verse 18
सुभद्राकुमार अभिमन्युने पहले गजारोहियोंसहित बहुत-से गजराजोंको मारकर व्यूहमें प्रवेश करनेके लिये जो पाण्डवोंको मार्ग दिखा दिया था, उसे जयद्रथने बंद कर दिया ।।
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ອະພິມັນຍຸ ບຸດຂອງສຸພັດຣາ ໄດ້ສັງຫານຊ້າງຫຼາຍໂຕພ້ອມຄົນຂັບຊ້າງ ແລະ ໄດ້ຊີ້ທາງໃຫ້ພວກປານດະວະເຂົ້າສູ່ວິວະຫະ (ຂະບວນຮົບ) ແຕ່ໄຊຍະດຣະຖະກໍປິດທາງນັ້ນເສຍ. ບັນດາວີລະບຸລຸດເຫຼົ່ານັ້ນ—ມັດສະຍະ, ປັນຈາລະ, ເກກະຍະ ແລະ ປານດະວະ—ພາກັນພະຍາຍາມຊໍ້າໆ ເພື່ອຈະທະລຸວິວະຫະແລະຄືບໜ້າ; ແຕ່ເມື່ອປະຈັນໜ້າກັບກະສັດແຫ່ງສິນທຸ (ໄຊຍະດຣະຖະ) ພວກເຂົາກໍບໍ່ອາດຢືນຢັນຫຼືບັງຄັບໃຫ້ເກີດທາງຜ່ານໄດ້. ພາບນີ້ຊີ້ວ່າ ຜູ້ປ້ອງກັນທີ່ແນ່ວແນ່ພຽງຄົນດຽວ ຢູ່ຈຸດຄັບຄັ້ນສໍາຄັນ ສາມາດຂັດຂວາງແມ່ນແຕ່ຄວາມມຸ່ງຫມັ້ນອັນຊອບທໍາ ເມື່ອກົນລະຍຸດ ແລະ ສະພາບການຫັນໄປຕໍ່ຕ້ານ.
Verse 19
यो यो हि यतते भेत्तुं द्रोणानीकं तवाहितः । त॑ तमेव वर प्राप्य सैन्धव: प्रत्यवारयत्
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ບັນດາສັດຕູຂອງພຣະອົງ ຜູ້ໃດກໍຕາມທີ່ພະຍາຍາມຈະຝ່າຝືນແຖວຮົບຂອງ ດໂຣນາ, ຈະຍະດຣະຖະ ເຈົ້າແຫ່ງສິນທຸ ຈະໄປຮອດຫາວີລະບຸລຸດຜູ້ນັ້ນໂດຍກົງ ແລ້ວກັ້ນຂວາງໃຫ້ຖອນກັບ.
Verse 42
इस प्रकार श्रीमह्ाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत अभिमन्युवधपर्वमें जयद्रथयुद्धविषयक बयालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ໃນ «ສີຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາກ ດໂຣນະປັຣວະ ພາຍໃນຕອນຍ່ອຍ «ອະພິມັນຍຸວະທະປັຣວະ» ບົດທີ 42 ວ່າດ້ວຍການຮົບກັບ ຈະຍະດຣະຖະ ກໍສິ້ນສຸດລົງ.
Verse 43
इति श्रीमहाभारते द्रोणपर्वणि अभिमन्युवधपर्वणि जयद्रथयुद्धे त्रिचत्वारिंशो 5 ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत अभिमन्युवधपर्वरमें जयद्रथका युद्धविषयक तैतालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
ສັນຊະຍະກ່າວວ່າ: ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ໃນ «ສີຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາກ ດໂຣນະປັຣວະ ພາຍໃນຕອນຍ່ອຍ «ອະພິມັນຍຸວະທະປັຣວະ» ບົດທີ 43 ວ່າດ້ວຍການຮົບກັບ ຈະຍະດຣະຖະ ກໍສິ້ນສຸດລົງ.
Frequently Asked Questions
The ethical tension is implicit rather than debated: whether extreme, concentrated force used to regain momentum under strategic obstruction remains within kṣātra-dharma, especially when engagements become crowded, perception is degraded, and decisions must be made without full situational clarity.
The chapter underscores that agency operates within constraint: when broader strategy is impeded, disciplined initiative and clarity of resolve can restore local advantage, yet the same intensity amplifies systemic destruction—highlighting the dual-edge of heroic action in contested dharma.
No explicit phalaśruti appears in this unit; its meta-commentary is conveyed through Saṃjaya’s descriptive framing—visibility loss, the sun-simile, and the inventory of shattered matériel—positioning the episode as a study in the costs and opacity of large-scale conflict.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.