Adhyaya 73
Go-apahāra (Cattle Theft), Go-dāna (Cow-Gift), and Suvarṇa-dakṣiṇā (Gold Fee): Karmic Consequence and Purificatory Merit
Upa-parva: Dāna-dharma / Go-dāna and Suvarṇa-dakṣiṇā Discourse (Cattle, Theft, Merit, and Expiation)
Chapter 73 presents a precedent dialogue: Indra asks Brahmā the fate (gati) of one who knowingly steals a cow or sells it for profit. Brahmā classifies culpability across roles—those who kill, consume, sell, or authorize such acts—assigning heavy negative consequence symbolized by prolonged immersion in suffering proportional to the cow’s hairs. The teaching equates the दोष (fault) of cattle theft/commerce-violence with grave ritual harms (e.g., disruption of Brahmanical sacrificial order). A further nuance is introduced: if one steals a cow and then donates it to a Brahmin, the merit of the gift does not negate wrongdoing; rather, the agent incurs a period of adverse outcome commensurate with the donated value. The chapter then elevates gold as the paradigmatic dakṣiṇā accompanying go-dāna, describing go-dāna as salvific for ancestral lines and stating that giving gold as fee doubles the declared benefit. Bhīṣma closes by emphasizing authoritative transmission across renowned figures and a phalaśruti: regular recitation in Brahmin assemblies and at yajña/go-dāna occasions yields enduring heavenly attainments.
Chapter Arc: भीष्म युधिष्ठिर को दृष्टान्त सुनाते हैं—ब्राह्मण के धन का अपहरण (या अनजाने में भी हरण) कितना भयावह फल देता है, इसका प्रमाण राजा नृग की कथा है। → द्वारका बस रही होती है। यदुवंशी बालक एक घास-फूस से ढँके पुराने महाकूप को देखते हैं और जल के लिए उसे साफ़ करते हैं। भीतर एक विशाल कृकलास (गोह) फँसा मिलता है; उसे कोई निकाल नहीं पाता, तब वे श्रीकृष्ण को सूचना देते हैं। → श्रीकृष्ण के स्पर्श/अनुग्रह से वह महाकाय कृकलास अपने पूर्वरूप में राजा नृग बनकर प्रकट होता है और बताता है कि ब्राह्मण की गाय/धन के विषय में हुई त्रुटि के कारण उसे दीर्घ नरक-यातना और इस योनि का दंड मिला—यद्यपि उसने प्रतिकार में सोना, चाँदी, रथ, घोड़े देने चाहे, ब्राह्मण ने स्वीकार नहीं किया। → नृग श्रीकृष्ण को प्रणाम कर कहता है कि आज आपका उद्धार मिला; आपकी अनुमति से वह स्वर्गगमन करेगा। कृष्ण/भीष्म के माध्यम से शिक्षा स्थापित होती है—ब्राह्मणस्व का हरण नहीं करना चाहिए; ब्राह्मणस्व का हरण करने वाला स्वयं नष्ट होता है, जैसे ब्राह्मण की गाय ने नृग को (दृष्टान्ततः) मार डाला। → भीष्म संकेत देते हैं कि सत्संग/साधु-समागम नरक से भी विमुक्त कर देता है—युधिष्ठिर के लिए आगे दान-धर्म के और सूक्ष्म नियमों की भूमिका बनती है।
Shlokas
Verse 1
: डि् सप्ततितमो< ध्याय: ब्राह्मगके धनका अपहरण करनेसे होनेवाली हानिके विषयमें दृष्टान्तके रूपमें राजा नृगका उपाख्यान भीष्म उवाच अन्रैव कीर्त्यते सद्धरिब्राह्मणस्वाभिमर्शने । नृगेण सुमहत् कृच्छों यदवाप्तं कुरूद्गह
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໃນເລື່ອງນີ້ເອງ ບັນດາຜູ້ດີມີທຳ ມັກເລົ່າເຫດການໜຶ່ງເປັນຄຳສອນ ວ່າຜົນຮ້າຍອັນໜັກໜ່ວງຈະເກີດຈາກການລ່ວງລະເມີດຊັບສິນອັນຊອບທຳຂອງພຣາຫມັນ. ໂອ ຜູ້ປະເສີດແຫ່ງກຸຣຸ, ມັນເລົ່າວ່າ ກະສັດ ນຶຣະກະ ຕົກຢູ່ໃນຄວາມທຸກຍາກຢ່າງໜັກ ເນື່ອງຈາກທ່ານໄດ້ເອົາ (ຫຼືໃຫ້ເອົາ) ຊັບຂອງພຣາຫມັນ.»
Verse 2
निविशन्त्यां पुरा पार्थ द्वारवत्यामिति श्रुति: । अदृश्यत महाकूपस्तृणवीरुत्समावृत:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພາຣຖະ, ພວກເຮົາໄດ້ຍິນຕາມຕຳນານວ່າ ໃນອະດີດ ເມື່ອນະຄອນ ດວາຣະວະຕີ ກຳລັງຖືກຕັ້ງຖິ່ນຖານໃໝ່ໆ, ທີ່ນັ້ນໄດ້ປາກົດບໍ່ນ້ຳໃຫຍ່ໜຶ່ງ ຖືກຫຍ້າແລະເຄືອໄມ້ປົກຄຸມໄວ້.»
Verse 3
प्रयत्नं तत्र कुर्वाणास्तस्मात् कूपाज्जलार्थिन: । श्रमेण महता युक्तास्तस्मिंस्तोये सुसंवृते
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ທີ່ຫານ້ຳຈາກບໍ່ນ້ຳນັ້ນ ຈຶ່ງພາກັນພະຍາຍາມຢ່າງໝັ້ນຄົງຢູ່ທີ່ນັ້ນ. ແມ່ນແຕ່ຈະເມື່ອຍລ້າຢ່າງໜັກ ພວກເຂົາກໍຍັງອົດທົນສືບຕໍ່, ເພາະນ້ຳຂ້າງໃນຖືກປິດກັ້ນໄວ້ແນ່ນຫນາ ບໍ່ງ່າຍຈະໄດ້ມາ.»
Verse 4
तस्य चोद्धरणे यत्नमकुर्वस्ते सहस्रश:
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ແລ້ວພວກເຂົາຈໍານວນຫຼາຍຫາທີ່ນັບບໍ່ໄດ້ ພາກັນອອກແຮງເພື່ອດຶງມັນຂຶ້ນມາ».
Verse 5
प्रग्रहैश्नर्मपट्टेश्न तं बद्ध्वा पर्वतोपमम् । नाशवनुवन् समुद्धर्तु ततो जम्मुर्जनार्दनम्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ເຂົາໄດ້ມັດສັດນັ້ນທີ່ໃຫຍ່ດັ່ງພູ ດ້ວຍເຊືອກ ແລະ ສາຍຫນັງ ແຕ່ກໍຍັງດຶງຂຶ້ນບໍ່ໄດ້. ເມື່ອບໍ່ສາມາດຊັກມັນອອກໄດ້ ພວກເຂົາຈຶ່ງໄປຫາ ຊະນາຣະດະນະ (ພຣະສີກຣິດສະນາ)».
Verse 6
खमावृत्योदपानस्य कृकलास: स्थितो महान् । तस्य नास्ति समुद्धर्तेत्येतत् कृष्णे न््यवेदयन्
ພີສະມະ ກ່າວວ່າ: «ມີກຣິກະລາສະ (ກິ່ງກ່າ/ຈິ້ງແລນ) ຕົວໃຫຍ່ຫຼາຍ ຕິດຢູ່ໃນບໍ່ນ້ໍາ; ມັນແຜ່ກາຍຈົນປົກຄຸມຊ່ອງຟ້າທີ່ເຫັນໄດ້ຈາກໃນບໍ່. ແຕ່ບໍ່ມີໃຜຍົກມັນຂຶ້ນອອກໄດ້» ແລ້ວພວກເຂົາໄດ້ແຈ້ງເລື່ອງນີ້ແດ່ ພຣະກຣິດສະນາ.
Verse 7
स वासुदेवेन समुद्धृतश्न पृष्टश्न कार्य निजगाद राजा । नृगस्तदा55त्मानमथो न्यवेदयत् पुरातनं यज्ञसहस्रयाजिनम्
ເມື່ອຖືກ ວາສຸເທວະ ຍົກຂຶ້ນຊ່ວຍອອກມາ ແລະ ຖືກຖາມເຖິງເລື່ອງນັ້ນ ກະສັດກໍຕອບ. ໃນເວລານັ້ນ ນຣະກະ ໄດ້ເຜີຍຕົວຕົນຂອງຕົນ—ເປັນກະສັດໂບຣານ ຜູ້ມີຊື່ສຽງວ່າໄດ້ປະກອບຍັດຍາຫຼາຍພັນຄັ້ງ—ເພື່ອຊີ້ໃຫ້ເຫັນນ້ໍາໜັກແຫ່ງກຳເກົ່າ.
Verse 8
यह सुनकर भगवान् श्रीकृष्ण उस कुएँके पास गये। उन्होंने उस गिरगिटको कुएँसे बाहर निकाला और अपने पावन हाथके स्पर्शसे राजा नृगका उद्धार कर दिया। इसके बाद उनसे परिचय पूछा। तब राजाने उन्हें अपना परिचय देते हुए कहा--'प्रभो! पूर्वजन्ममें मैं राजा नृग था, जिसने एक सहस्र यज्ञोंका अनुष्ठान किया था” ।।
ເມື່ອໄດ້ຍິນດັ່ງນັ້ນ ພຣະສີກຣິດສະນາ ໄດ້ໄປທີ່ບໍ່ນ້ໍານັ້ນ. ພຣະອົງດຶງກຣິກະລາສະນັ້ນອອກຈາກບໍ່ ແລະ ດ້ວຍການສຳຜັດແຫ່ງພຣະຫັດອັນບໍລິສຸດ ກໍຊ່ວຍໃຫ້ກະສັດ ນຣະກະ ພົ້ນທຸກ. ຫຼັງຈາກນັ້ນ ພຣະອົງຖາມເຖິງຕົວຕົນ; ກະສັດຈຶ່ງກ່າວວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ! ໃນຊາດກ່ອນ ຂ້າພະອົງແມ່ນກະສັດ ນຣະກະ ຜູ້ໄດ້ປະກອບຍັດຍາພັນຄັ້ງ»; ແລ້ວ ມາທະວະ (ພຣະກຣິດສະນາ) ກ່າວວ່າ: «ເຈົ້າໄດ້ເຮັດແຕ່ກຳດີ ບໍ່ແມ່ນກຳຊົ່ວ. ແຕ່ເປັນຫຍັງ ໂອ ຈອມກະສັດ ເຈົ້າຈຶ່ງຕົກສູ່ຄວາມອັບປະຍົດເຊັ່ນນີ້? ຈົ່ງບອກມາ—ເຫດໃດຈຶ່ງເປັນເຊັ່ນນີ້?»
Verse 9
शतं सहस्राणि गवां शतं पुनः पुन: शतान्यष्टशतायुतानि । त्वया पुरा दत्तमितीह शुश्रुम नृप द्विजेभ्य: क्व नु तद् गतं तव
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ! ພວກເຮົາໄດ້ຍິນວ່າ ໃນການກ່ອນ ພະອົງໄດ້ຖວາຍງົວໜຶ່ງແສນແກ່ພຣາຫມັນ; ແລ້ວອີກຄັ້ງຖວາຍອີກໜຶ່ງຮ້ອຍ, ແລະອີກຄັ້ງຖວາຍອີກໜຶ່ງຮ້ອຍ; ຕໍ່ມາຍັງຖວາຍທານໃຫຍ່ໆ ເພີ່ມອີກແປດຮ້ອຍສິບພັນ. ດັ່ງນັ້ນ ບຸນຜົນຂອງທານທັງຫມົດນັ້ນ ຂອງພະອົງ ໄດ້ໄປຢູ່ໃສ?»
Verse 10
नृगस्ततोअ<ब्रवीत् कृष्णं ब्राह्मणस्याग्निहोत्रिण: । प्रोषितस्य परिभ्रष्टा गौरेका मम गोधने
ແລ້ວ ພະຣາຊານຣຶກ ກ່າວຕໍ່ພຣະກຣິດສະນະວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ, ມີພຣາຫມັນຜູ້ປະກອບພິທີອັກນິໂຫຕຣ ຄົນໜຶ່ງ ໄດ້ເດີນທາງໄປແດນໄກ. ລາວມີງົວຢູ່ໂຕໜຶ່ງ; ມື້ໜຶ່ງມັນຫລົບອອກຈາກທີ່ຂອງມັນ ແລະເຂົ້າມາປະປົນກັບຝູງງົວຂອງຂ້າພະອົງ»។
Verse 11
गवां सहस्ने संख्याता तदा सा पशुपैर्मम । सा ब्राह्मणाय मे दत्ता प्रेत्यार्थमभिकाड्क्षता
ໃນເວລານັ້ນ ຄົນລ້ຽງງົວຂອງຂ້າພະອົງກຳລັງນັບງົວໜຶ່ງພັນເພື່ອຖວາຍທານ ແລະງົວໂຕນັ້ນກໍຖືກນັບປົນເຂົ້າໄປດ້ວຍ. ດ້ວຍຄວາມປາຖະໜາຜົນທີ່ໃຈມຸ່ງໝາຍໃນໂລກໜ້າ ຂ້າພະອົງຈຶ່ງຖວາຍງົວໂຕນັ້ນໃຫ້ພຣາຫມັນຄົນໜຶ່ງ ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງທານເພື່ອຜູ້ລ່ວງລັບ.
Verse 12
अपश्यत् परिमार्गश्ष तां गां परगृहे द्विज: । ममेयमिति चोवाच ब्राह्णो यस्य साभवत्
ຕໍ່ມາອີກບໍ່ດົນ ພຣາຫມັນນັ້ນກັບມາຈາກແດນໄກ ແລະເລີ່ມອອກຕາມຫາງົວຂອງຕົນ. ໃນຂະນະທີ່ຕາມຫາ ລາວພົບງົວໂຕນັ້ນຢູ່ໃນເຮືອນຂອງຄົນອື່ນ. ດັ່ງນັ້ນ ພຣາຫມັນຜູ້ເປັນເຈົ້າຂອງແຕ່ເດີມ ຈຶ່ງກ່າວກັບພຣາຫມັນອີກຄົນວ່າ: «ງົວໂຕນີ້ແມ່ນຂອງຂ້ອຍ».
Verse 13
तावुभौ समनुप्राप्ती विवदन्तौ भृशज्वरौ । भवान् दाता भवान् हर्तेत्यथ तो मामवोचताम्
ແລ້ວພຣາຫມັນທັງສອງນັ້ນ ມາພົບຂ້າພະອົງ ດ້ວຍຄວາມຮ້ອນໃຈແລະຖຽງກັນຢ່າງຮຸນແຮງ. ຄົນໜຶ່ງກ່າວວ່າ: «ພະຣາຊາເອີຍ, ພະອົງແມ່ນຜູ້ໃຫ້—ເພາະພະອົງໄດ້ຖວາຍງົວໂຕນີ້ໃຫ້ຂ້າພະອົງ.» ອີກຄົນໜຶ່ງກ່າວວ່າ: «ພະຣາຊາເອີຍ, ພະອົງແມ່ນຜູ້ເອົາ—ເພາະແທ້ຈິງແລ້ວ ງົວໂຕນີ້ແມ່ນຂອງຂ້າພະອົງ; ມັນຖືກເອົາໄປ.»
Verse 14
पा 000५, १ छा ११) शतेन शतसंख्येन गवां विनिमयेन वै । याचे प्रतिग्रहीतारं स तु मामब्रवीदिदम्,“तब मैंने दान लेनेवाले ब्राह्मणसे प्रार्थनापूर्वक कहा--“मैं इस गायके बदले आपको दस हजार गौएँ देता हूँ (आप इन्हें इनकी गाय वापस दे दीजिये)। यह सुनकर वह यों बोला --“महाराज! यह गौ देश-कालके अनुरूप, पूरा दूध देनेवाली, सीधी-सादी और अत्यन्त दयालुस्वभावकी है। यह बहुत मीठा दूध देनेवाली है। धन्य भाग्य जो यह मेरे घर आयी। यह सदा मेरे ही यहाँ रहे
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ອ້ອນວອນພຣາຫມັນຜູ້ຮັບທານນັ້ນ ໂດຍສະເໜີການແລກປ່ຽນ—ໃຫ້ງົວເປັນຮ້ອຍໆແທນ. ແຕ່ລາວຕອບຂ້າພະເຈົ້າວ່າ: «ຂ້າແຕ່ພຣະມະຫາກະສັດ, ງົວນີ້ເໝາະສົມຕາມຖິ່ນແລະການເວລາ—ໃຫ້ນົມເຕັມ, ອ່ອນໂຍນ ຊື່ສັດຕົງຕໍ່ ແລະມີໃຈເມດຕາຢ່າງຍິ່ງ. ນົມຂອງນາງຫວານຫຼາຍ. ເປັນບຸນວາສະນາຂອງຂ້າພະເຈົ້າທີ່ນາງມາຮອດເຮືອນ. ຂໍໃຫ້ນາງຢູ່ກັບຂ້າພະເຈົ້າຕະຫຼອດໄປ».
Verse 15
देशकालोपसम्पन्ना दोग्ध्री शान्तातिवत्सला | स्वादुक्षीरप्रदा धन््या मम नित्यं निवेशने
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ງົວນີ້ເໝາະສົມຕາມຖິ່ນແລະການເວລາ; ເປັນງົວໃຫ້ນົມ, ອ່ອນໂຍນ, ແລະຮັກລູກຂອງນາງຢ່າງຍິ່ງ. ນາງໃຫ້ນົມຫວານ. ເປັນບຸນວາສະນາທີ່ນາງມາຮອດເຮືອນຂ້າພະເຈົ້າ—ຂໍໃຫ້ນາງຢູ່ໃນເຮືອນຂ້າພະເຈົ້າຕະຫຼອດໄປ».
Verse 16
कृतं च भरते सा गौर्मम पुत्रमपस्तनम् | न सा शक््या मया दातुमित्युक्त्वा स जगाम ह
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ບາຣະຕະ, ງົວນີ້ໄດ້ດູແລລູກຂອງຂ້າພະເຈົ້າຜູ້ບໍ່ມີແມ່, ລ້ຽງດ້ວຍນົມຂອງນາງທຸກມື້. ດັ່ງນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງບໍ່ອາດໃຫ້ນາງໄດ້»។ ເວົ້າດັ່ງນັ້ນແລ້ວ ລາວກໍຈາກໄປ ພາງົວນັ້ນໄປດ້ວຍ.
Verse 17
ततस्तमपरं विप्रं याचे विनिमयेन वै | गवां शतसहसंरं हि तत्कृते गृहतामिति,“तब मैंने उन दूसरे ब्राह्मगसे याचना की--'भगवन्! उसके बदलेमें आप मुझसे एक लाख गौएँ ले लीजिये”
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ຈາກນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ອ້ອນວອນພຣາຫມັນອີກຜູ້ໜຶ່ງ ໂດຍສະເໜີການແລກປ່ຽນ: «ທ່ານຜູ້ຄວນເຄົາລົບ, ແທນສິ່ງນັ້ນ ຂໍໃຫ້ທ່ານຮັບງົວໜຶ່ງແສນຕົວຈາກຂ້າພະເຈົ້າ».
Verse 18
ब्राह्मण उवाच नराज्ञां प्रतिगृह्लामि शक्तो5हं स्वस्य मार्गणे सैव गौर्दीयतां शीघ्रं ममेति मधुसूदन
ພຣາຫມັນກ່າວວ່າ: «ໂອ ມະທຸສູດະນະ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮັບທານຈາກກະສັດ. ຂ້າພະເຈົ້າສາມາດຫາຊັບເພື່ອດຳລົງຊີວິດຂອງຕົນໄດ້. ດັ່ງນັ້ນ ຂໍໃຫ້ນຳງົວຕົວນັ້ນຂອງຂ້າພະເຈົ້າຄືນມາໃຫ້ໄວໆ.»
Verse 19
रुक्ममश्चांश्व॒ ददतो रजतस्यन्दनांस्तथा । न जग्राह ययौ चापि तदा स ब्राह्मणर्षभ:,“मैंने उसे सोना, चाँदी, रथ और घोड़े--सब कुछ देना चाहा; परंतु वह उत्तम ब्राह्मण कुछ न लेकर तत्काल चुपचाप चला गया
ຂ້ອຍໄດ້ນໍາຄໍາ, ມ້າ, ທັງເງິນ ແລະ ລົດສົ່ງສົງຄາມໄປຖວາຍໃຫ້ທ່ານ; ແຕ່ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດນັ້ນບໍ່ຮັບສິ່ງໃດເລີຍ ແລະໃນຂະນະນັ້ນກໍໄດ້ຈາກໄປຢ່າງສງົບງຽບ.
Verse 20
एतस्मिन्नेव काले तु चोदित: कालधर्मणा । पितृलोकमहं प्राप्य धर्मराजमुपागमम्,“इसी बीचमें कालकी प्रेरणासे मैं मृत्युको प्राप्त हुआ और पितृलोकमें पहुँचकर धर्मराजसे मिला
ໃນເວລານັ້ນເອງ ໂດຍຖືກຂັບເຄື່ອນໂດຍກົດແຫ່ງກາລະ (ຄໍາສັ່ງອັນຫລີກບໍ່ພົ້ນຂອງຄວາມຕາຍ) ຂ້ອຍໄດ້ພົບຈຸດຈົບຊີວິດ. ເມື່ອໄປຮອດໂລກແຫ່ງບັນພະບຸລຸດ ຂ້ອຍໄດ້ເຂົ້າໄປຫາທ່ານທຳມະຣາຊ (ຍະມະ) ຜູ້ພິພາກສາຕາມກຳ.
Verse 21
यमस्तु पूजयित्वा मां ततो वचनमत्रवीत् | नान््त: संख्यायते राजंस्तव पुण्यस्य कर्मण:
ຍະມະໄດ້ຕ້ອນຮັບຂ້ອຍດ້ວຍການເຄົາລົບບູຊາ ແລ້ວກ່າວວ່າ: “ໂອ ພຣະຣາຊາ, ບຸນກຳຂອງທ່ານນັ້ນ ນັບບໍ່ຖ້ວນ.”
Verse 22
अस्ति चैव कृतं पापमज्ञानात् तदपि त्वया । चरस्व पापं पश्चाद् वा पूर्व वा त्वं यथेच्छसि
“ແຕ່ກໍມີບາບໜຶ່ງທີ່ທ່ານໄດ້ເຮັດ—ໂດຍບໍ່ຮູ້ ແລະບໍ່ໄດ້ຕັ້ງໃຈ. ດັ່ງນັ້ນ ຈົ່ງຮັບຜົນຂອງບາບນັ້ນ ຈະກ່ອນຫຼືຈະຫຼັງ ຕາມໃຈທ່ານ.”
Verse 23
रक्षितास्मीति चोक्तं ते प्रतिज्ञा चानृता तव । ब्राह्मणस्वस्य चादानं द्विविधस्ते व्यतिक्रम:
“ທ່ານເຄີຍກ່າວວ່າ ‘ຂ້ອຍເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງພວກເຈົ້າ’ ແຕ່ຄໍາປະຕິຍານັ້ນກັບກາຍເປັນບໍ່ຈິງ ເພາະງົວຂອງພຣາຫມັນໄດ້ສູນຫາຍ. ອີກທັງ ທ່ານໄດ້ເອົາຊັບຂອງພຣາຫມັນ—ແມ່ນແຕ່ໂດຍຄວາມຜິດພາດກໍຕາມ. ດັ່ງນັ້ນ ທ່ານໄດ້ລ່ວງລະເມີດສອງປະການ: ການບໍ່ອາດຮັກສາຕາມຄໍາສັນຍາ ແລະ ການຍຶດຊັບພຣາຫມັນຢ່າງບໍ່ຖືກທຳ.”
Verse 24
पूर्व कृच्छूं चरिष्ये5हं पश्चाच्छुभमिति प्रभो । धर्मराजं ब्रुवन्नेवें पतितो5स्मि महीतले
«ຂ້າແຕ່ພຣະອົງ! ຂ້ອຍຈະຮັບທຸກທໍລະມານອັນເຈັບປວດ (ຜົນແຫ່ງບາບ) ກ່ອນ; ແລ້ວຈຶ່ງຈະໄດ້ຊົມຊື່ນສິ່ງອັນເປັນມົງຄຸນ (ຜົນແຫ່ງບຸນ)» ເມື່ອຂ້ອຍກ່າວຕໍ່ທ່ານທັມມະຣາຊາຢູ່ ຍັງບໍ່ທັນຈົບຄໍາ ຂ້ອຍກໍລົ້ມລົງສູ່ພື້ນດິນ.
Verse 25
अश्रौष॑ पतितश्नाहं यमस्योच्चै: प्रभाषत: । वासुदेव: समुद्धर्ता भविता ते जनार्दन:
ໃນຂະນະທີ່ຂ້ອຍກໍາລັງຕົກລົງ ຂ້ອຍໄດ້ຍິນພຣະຍົມຣາຊາເວົ້າດັງໆວ່າ: «ຈະນາຣະດະນະ ວາສຸເທວະ ຈະເປັນຜູ້ກູ້ຊ່ວຍເຈົ້າ. ເມື່ອກໍານົດແຫ່ງກຳຊົ່ວຂອງເຈົ້າສິ້ນສຸດ ພຣະອົງຈະມາຍົກເຈົ້າຂຶ້ນ ແລະເຈົ້າຈະໄດ້ເຖິງໂລກອັນຖາວອນ ທີ່ໄດ້ມາດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງບຸນກຳຂອງເຈົ້າ»។
Verse 26
पूर्णे वर्षमहस्रान्ते क्षीणे कर्मणि दुष्कृते । प्राप्स्यसे शाश्वताल्लॉकाज्जितान् स्वेनैव कर्मणा
ພຣາຫມັນກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຄົບພັນປີແລ້ວ ແລະເມື່ອຜົນທຸກຂອງກຳຊົ່ວຂອງເຈົ້າສິ້ນສຸດ ເຈົ້າຈະໄດ້ເຖິງໂລກອັນຖາວອນ—ໂລກທີ່ເຈົ້າໄດ້ຊະນະມາດ້ວຍກຳຂອງເຈົ້າເອງ»។
Verse 27
कूपे55त्मानमध:शीर्षमपश्यं पतितश्न ह | तिर्यग्योनिमनुप्राप्तं न च मामजहात् स्मृति:
ເມື່ອຂ້ອຍຕົກລົງໃນບໍ່ນ້ໍາ ຂ້ອຍເຫັນຕົນເອງຫົວຄໍ້າລົງ. ຂ້ອຍໄດ້ເກີດໃນຍົນທີ່ບໍ່ແມ່ນມະນຸດ (ຮ່າງກາຍເປັນກິ່ງກ່າ) ແຕ່ຄວາມຈໍາຂອງຂ້ອຍກໍບໍ່ເຄີຍລະທິ້ງຂ້ອຍ ແມ່ນແຕ່ໃນສະພາບນັ້ນກໍຕາມ.
Verse 28
त्वया तु तारितो<स्म्यद्य किमन्यत्र तपोबलात् । अनुजानीहि मां कृष्ण गच्छेयं दिवमद्य वै
«ໂອ ພຣະກຣິດສະນະ! ມື້ນີ້ຂ້ອຍໄດ້ຮັບການກູ້ຊ່ວຍໂດຍພຣະອົງ—ຈະມີເຫດອື່ນໃດໄດ້ນອກຈາກພະລັງແຫ່ງຕະປະ (ອໍານາດແຫ່ງການບໍາເພັນພຣະຕະປະ) ຂອງພຣະອົງ? ຂໍພຣະອົງອະນຸຍາດໃຫ້ຂ້ອຍ; ດ້ວຍພຣະອົງອະນຸຍາດ ຂ້ອຍຈະໄປສູ່ສະຫວັນໃນມື້ນີ້ເທົ່ານັ້ນ»។
Verse 29
अनुज्ञात: स कृष्णेन नमस्कृत्य जनार्दनम् | दिव्यमास्थाय पन्थानं ययौ दिवमरिंदम:,भगवान् श्रीकृष्णने उन्हें आज्ञा दे दी और वे शत्रुदमन नरेश उन्हें प्रणाम करके दिव्य मार्गका आश्रय ले स्वर्गलोकको चले गये
ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຈາກພຣະກຣິດສະນາແລ້ວ ລາວໄດ້ກ້ອມກາບນະມັດສະການຕໍ່ ຈະນາຣະດະນະ. ຈາກນັ້ນ ກະສັດຜູ້ປະຫານສັດຕູນັ້ນ ໄດ້ອາໄສເສັ້ນທາງທິບ ແລະເດີນທາງໄປສູ່ສະຫວັນ—ເປັນການຈາກໄປທີ່ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຊີວິດທີ່ດໍາເນີນຕາມທຳມະ ຍ່ອມຈົບລົງດ້ວຍກຽດສັກສີ ແລະຄວາມມົງຄຸນ.
Verse 30
ततस्तस्मिन् दिवं याते नृगे भरतसत्तम । वासुदेव इमं श्लोक॑ जगाद कुरुनन्दन,भरतश्रेष्ठ) कुरुनन्दन! राजा नृगके स्वर्गलोकको चले जानेपर वसुदेवनन्दन भगवान् श्रीकृष्णने इस श्लोकका गान किया--
ແລ້ວຕໍ່ມາ ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງພັນບາຣະຕະ—ເມື່ອກະສັດ ນຶຣກະ ໄດ້ໄປສູ່ສະຫວັນແລ້ວ ວາສຸເທວະ (ພຣະສີກຣິດສະນາ) ໄດ້ກ່າວສະໂລກນີ້ ໂອ ຜູ້ເປັນຄວາມຊື່ນບານແຫ່ງກຸຣຸ. ບົດເລື່ອງວາງຄໍາກ່າວຂອງພຣະກຣິດສະນາເປັນການຄິດໄຕ່ທາງທຳມະ ທີ່ເກີດຈາກຊະຕາກຳຫຼັງຄວາມຕາຍຂອງນຶຣກະ—ຊີ້ວ່າຜົນແຫ່ງກຳຍ່ອມຕາມວິນຍານໄປເກີນຄວາມຕາຍ ແລະການປະພຶດທຳມະຕ້ອງອາໄສປັນຍາແລະຄວາມລະມັດລະວັງ.
Verse 31
ब्राह्मणस्वं न हर्तव्यं पुरुषेण विजानता । ब्राह्मणस्वं ह्वतं हन्ति नृगं ब्राह्मगगौरिव
ຜູ້ມີປັນຍາບໍ່ຄວນລັກຊັບສິນຂອງພຣາຫມັນ. ຊັບຂອງພຣາຫມັນທີ່ຖືກລັກ ຍ່ອມທໍາລາຍຜູ້ລັກເອງ—ດັ່ງທີ່ງົວຂອງພຣາຫມັນເຄີຍນໍາໃຫ້ກະສັດ ນຶຣກະ ພິນາດສິ້ນ.
Verse 32
सता समागम: सद्िर्नाफल: पार्थ विद्यते | विमुक्तं नरकात् पश्य नृगं साधुसमागमात्
ໂອ ປາຣຖະ, ການຄົບຫາສົມາຄົມກັບຜູ້ດີຍ່ອມບໍ່ເຄີຍໄຮ້ຜົນ. ຈົ່ງເບິ່ງກະສັດ ນຶຣກະ—ລາວຖືກປົດປ່ອຍຈາກນະລົກ ເພາະໄດ້ສຳຜັດກັບຜູ້ຊອບທຳເທົ່ານັ້ນ. ຂໍ້ຄຳນີ້ຊີ້ວ່າ ແມ່ນແຕ່ການພົບພາກັບຄົນດີແມ່ນເພີຍຊົ່ວຄາວ ກໍອາດເປັນຈຸດຫັນທາງທຳມະອັນສໍາຄັນ ທີ່ຍົກຄົນໃຫ້ພົ້ນຈາກຜົນຮ້າຍອັນໜັກຫນ່ວງທີ່ສຸດຂອງການກະທໍາຜິດ.
Verse 33
ददृशुस्ते महाकायं कृकलासमवस्थितम् । वहाँ रहनेवाले यदुवंशी बालक उस कुएँका जल पीनेकी इच्छासे बड़े परिश्रमके साथ उस घास-फ़ूसको हटानेके लिये महान् प्रयत्न करने लगे। इतनेहीमें उस कुएँके ढँके हुए जलनमें स्थित हुए एक विशालकाय गिरगिटपर उनकी दृष्टि पड़ी
ພີດສະມະກ່າວວ່າ: ພວກເຂົາໄດ້ເຫັນຢູ່ທີ່ນັ້ນ ກິ່ງກ່າຂະໜາດໃຫຍ່ນອນຢູ່ພາຍໃນ. ໃນເຫດການນັ້ນ ຜົນແຫ່ງການເຮັດຮ້າຍຜູ້ອື່ນຍ່ອມສອດຄ່ອງກັບການກະທໍາເອງ ເຊັ່ນດຽວກັນກັບການໃຫ້ທານທີ່ມີຜົນບຸນຂອງມັນ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຢຸທິສຖິຣະ, ຄວນຫຼີກເວັ້ນຄວາມຜິດຕໍ່ງົວ: ເພາະການບໍລິຈາກງົວໃຫ້ຜົນບຸນອັນດີເລີດ ແຕ່ການເປັນສັດຕູ ຫຼືເຮັດໃຫ້ງົວເຈັບປວດ ຍ່ອມນໍາຜົນຮ້າຍອັນໃຫຍ່ຫຼວງ. ແລະເລື່ອງນີ້ຍັງຊີ້ອີກວ່າ ການຄົບຫາຜູ້ດີບໍ່ເຄີຍເສຍເປົ່າ—ເພາະການສຳຜັດກັບຜູ້ສູງສົ່ງ ກະສັດ ນຶຣກະ ຈຶ່ງຖືກຊ່ວຍພົ້ນຈາກນະລົກ.
Verse 70
इति श्रीमहा भारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि नृगोपाख्याने सप्ततितमो<ध्याय:
ດັ່ງນັ້ນ ຈົບລົງແລ້ວ ບົດທີ 70 ໃນ ອະນຸສາສະນະປະຣະວະ (Anuśāsana Parva) ແຫ່ງ «ສຣີ ມະຫາພາຣະຕະ», ໃນພາກວ່າດ້ວຍ ທຳແຫ່ງການໃຫ້ທານ (dāna-dharma), ໃນຕອນເລື່ອງຂອງພຣະຣາຊາ ນຶຣກະ (Nṛga)។
Frequently Asked Questions
Whether economic motive (profit, consumption, or redistribution) can justify knowingly stealing or trading a cow; the chapter answers by treating intent and participation (actor and approver) as ethically accountable with severe karmic results.
Merit is not a substitute for moral provenance: gifts are ethically evaluated by source and method; harm-based acquisition creates liability even if followed by donation, while properly constituted go-dāna with dakṣiṇā is framed as a high purifier.
Yes. The chapter states that reciting/teaching this instruction in Brahmin assemblies and in conjunction with yajña and go-dāna yields enduring (akṣayya) worlds in the company of deities, emphasizing textual knowledge as ritually efficacious.