Adhyaya 46
Strī-satkāra (On honoring women) — Mahābhārata 13.46
Upa-parva: Strī-satkāra–anuśāsana (Instruction on honoring women) — within Anuśāsana-parva
Bhīṣma cites traditional authority to argue that women are not to be treated as objects of transaction and that whatever is due should be returned or secured for a maiden. He prescribes reverence and gentle care for women by natal and affinal kin, presenting such conduct as a means to household auspiciousness. The discourse then asserts a causal linkage between marital concord and progeny: if a woman is not pleased, generative continuity is said to diminish. It further claims that where women are not honored, rites become fruitless and the family line declines; households ‘cursed’ by the sorrow of women are portrayed as losing prosperity. The chapter includes a generalizing catalog of human faults (jealousy, pride, harshness, lack of judgment) yet still insists that women merit honor, and it frames many everyday functions—service, food preparation, life-maintenance, childbearing and childrearing—as dependent on women. A cited verse attributed to a Videha princess presents a restrictive ideal of women’s independent ritual agency, and the chapter concludes by identifying women with śrī (prosperity), stating that when honored and properly restrained, they become the household’s fortune.
Chapter Arc: भीष्म युधिष्ठिर को स्त्रियों की रक्षा और मर्यादा-विधान का उपदेश देने के लिए एक प्राचीन आख्यान का द्वार खोलते हैं—देवशर्मा और उसके शिष्य विपुल की कथा। → देवशर्मा अपने शिष्य विपुल से पूछते हैं कि महावन में उसने क्या देखा; विपुल संकेत देता है कि कुछ पुरुष उसे ‘तत्त्व से’ जानते थे—मानो गुरु के किसी छिपे दोष का भेद खुल गया हो। व्यभिचार-दोष का भय, गुरु की प्रतिष्ठा, और स्त्री-रक्षा की कठिनता—तीनों तनाव बनकर उभरते हैं। → विपुल का निर्णायक कर्म सामने आता है: वह एक स्त्री की रक्षा करता है—ऐसी रक्षा जिसे त्रिलोकी में अन्य कोई कर पाने में असमर्थ बताया गया है—और इसी प्रसंग से भीष्म का निष्कर्ष तीखा होकर निकलता है कि स्त्रियों में साधु-असाधु दोनों प्रवृत्तियाँ देखी जाती हैं, अतः उनकी रक्षा सदा आवश्यक है। → भीष्म युधिष्ठिर को स्पष्ट नीति देते हैं: पतिव्रता स्त्रियाँ जगत् की माता समान पूज्य हैं, पर दुराचारिणी कुल-नाश का कारण बनती हैं; इसलिए राजा का कर्तव्य है कि वह स्त्रियों की रक्षा, मर्यादा और सामाजिक संतुलन की व्यवस्था करे। देवशर्मा के संदर्भ में यह भी स्पष्ट होता है कि जिस स्थिति में ‘शरीर में प्रवेश किए बिना’ उन्मत्त युवती की रक्षा असंभव थी, वहाँ गुरु पर पापारोपण नहीं टिकता।
Shlokas
Verse 1
अपर त्रिचत्वारिशो<् ध्याय: देवशर्माका विपुलको निर्दोष बताकर समझाना और भीष्मका युधिष्ठिरको स्त्रियोंकी रक्षाके लिये आदेश देना भीष्म उवाच तमागतमभिप्रेक्ष्य शिष्यं वाक्यमथाब्रवीत् | देवशर्मा महातेजा यत् तत् शृूणु जनाधिप
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ເມື່ອເຫັນສິດຂອງຕົນ ວິປຸລ ມາຮອດແລ້ວ, ເທວະສະຣະມາ ຜູ້ມີຣັດສະມີສະຫວ່າງໄສ ຈຶ່ງເວົ້າຄໍາເຫຼົ່ານີ້. ຈົ່ງຟັງເຖີດ ໂອ ຈອມມະນຸດ, ວ່າລາວໄດ້ເວົ້າຫຍັງ»។
Verse 2
देवशर्मोवाच कि ते विपुल दृष्टं वै तस्मिन् शिष्य महावने । ते त्वां जानन्ति विपुल आत्मा च रुचिरेव च
ເທວະສະຣະມາ ກ່າວວ່າ: «ວິປຸລ ສິດຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ, ໃນປ່າໃຫຍ່ນັ້ນ ເຈົ້າໄດ້ເຫັນຫຍັງແທ້? ຄົນເຫຼົ່ານັ້ນຮູ້ຈັກເຈົ້າດີ ວິປຸລ; ພວກເຂົາຮູ້ທັງນິໄສໃນໃຈຂອງເຈົ້າ ແລະ ຣຸຈິຣາ ດ້ວຍ»។
Verse 3
विपुल उवाच ब्रह्मर्षे मिथुनं कि तत् के च ते पुरुषा विभो । ये मां जानन्ति तत्त्वेन यन्मां त्वं परिपृच्छसि
ວິປຸລ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຣິສີພຣາຫມັນ, ຄູ່ຊາຍຍິງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າເຫັນນັ້ນແມ່ນໃຜ? ແລະ ຊາຍຫົກຄົນນັ້ນແມ່ນໃຜ ໂອ ຜູ້ມີອໍານາດ—ຜູ້ທີ່ຮູ້ຈັກຂ້າພະເຈົ້າຢ່າງແທ້ຈິງ ແລະ ທ່ານກໍກໍາລັງຖາມຂ້າພະເຈົ້າເຖິງພວກເຂົາ?»
Verse 4
देवशर्मोवाच यद् वै तन्मिथुन ब्रह्मन्नहोरात्र हि विद्धि तत् । चक्रवत् परिवर्तेत तत् ते जानाति दुष्कृतम्
ເທວະສະຣະມາ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣາຫມັນ, ຄູ່ຊາຍຍິງທີ່ເຈົ້າເຫັນນັ້ນ ຈົ່ງຮູ້ວ່າແທ້ໆແມ່ນ ກາງວັນ ແລະ ກາງຄືນ. ພວກມັນຫມຸນວຽນດັ່ງລໍ້, ເພາະສະນັ້ນຈຶ່ງຮູ້ເຖິງການກະທໍາຜິດຂອງເຈົ້າ»។
Verse 5
येच ते पुरुषा विप्र अक्षैर्दीव्यन्ति हृष्टवत् । ऋतुूंस्तानभिजानीहि ते ते जानन्ति दुष्कृतम्
ເທວະສະຣະມາ ກ່າວວ່າ: «ສ່ວນຊາຍເຫຼົ່ານັ້ນທີ່ເຈົ້າເຫັນ ກໍາລັງຫຼິ້ນລູກເຕົ໋າດ້ວຍຄວາມຮື້ນເຮີງ—ຈົ່ງຮູ້ວ່າເຂົາແມ່ນ ຫົກລະດູ. ພວກເຂົາກໍຮູ້ເຖິງການກະທໍາຜິດຂອງເຈົ້າເຊັ່ນກັນ»។
Verse 6
नमां कश्चिद् विजानीत इति कृत्वा न विश्वसेत् नरो रहसि पापात्मा पापकं कर्म वै द्विज,ब्रह्मन! पापात्मा मनुष्य एकान्तमें पापकर्म करके ऐसा विश्वास न करे कि कोई मुझे इस पापकर्ममें लिप्त नहीं जानता है
ວິປຸລະ ກ່າວວ່າ: ຄົນທີ່ມີໃຈບາບ ບໍ່ຄວນເຊື່ອຄວາມຄິດວ່າ «ບໍ່ມີໃຜຮູ້ຂ້ອຍ» ແລ້ວໄປເຮັດກຳຊົ່ວຢ່າງລັບໆ. ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ເປັນທະວິຊະ, ຢ່າຄິດວ່າຄວາມຜິດທີ່ເຮັດໃນຄວາມໂດດດ່ຽວຈະບໍ່ຖືກຮູ້; ການຫລອກຕົນເອງນັ້ນມີແຕ່ເພີ່ມບາບ ແລະ ຜົນກຳໃຫ້ໜັກຂຶ້ນ.
Verse 7
कुर्वाणं हि नरं कर्म पापं रहसि सर्वदा | पश्यन्ति ऋतवश्वापि तथा दिननिशे<प्युत,एकान्तमें पापकर्म करते हुए पुरुषको ऋतुएँ तथा रात-दिन सदा देखते रहते हैं
ວິປຸລະ ກ່າວວ່າ: ແມ່ນແຕ່ເມື່ອຄົນເຮັດກຳບາບຢ່າງລັບໆ ກໍບໍ່ເຄີຍຈະບໍ່ມີຜູ້ເຫັນ—ເພາະລະດູການ ແລະ ກາງວັນກາງຄືນ ລ້ວນເປັນພະຍານຢູ່ເທື່ອ. ຄຳສອນນີ້ຊີ້ວ່າ ຄວາມຮັບຜິດຊອບທາງທຳມະບໍ່ອາດຫລີກໜີໄດ້: ຄວາມຜິດທີ່ປິດບັງ ກໍຍັງຖືກເປີດເຜີຍຕໍ່ລະບຽບແຫ່ງເວລາ ແລະ ໂລກ.
Verse 8
तथैव हि भवेयुस्ते लोका: पापकृतो यथा । कृत्वा नाचक्षत: कर्म मम तच्च यथाकृतम्
ວິປຸລະ ກ່າວວ່າ: “ດັ່ງນັ້ນແທ້ ເຈົ້າອາດຈະໄດ້ຮັບໂລກທີ່ເປັນສ່ວນຂອງຜູ້ເຮັດບາບ. ເພາະແມ່ນແຕ່ເຈົ້າໄດ້ເຮັດການນັ້ນ—ໃນຂະນະທີ່ປົກປ້ອງເມຍຂອງຂ້ອຍ—ແຕ່ເຈົ້າບໍ່ໄດ້ເປີດເຜີຍໃຫ້ຂ້ອຍຮູ້; ດັ່ງນັ້ນ ເຈົ້າອາດຈະຖືກກຳນົດໄປສູ່ພູມທີ່ດຽວກັນກັບຜູ້ປະພຶດຊົ່ວ.”
Verse 9
ते त्वां हर्षस्मितं दृष्टवा गुरो: कर्मानिवेदकम् । स्मारयन्तस्तथा प्राहुस्ते यथा श्रुतवान् भवान्
ເມື່ອພວກເຂົາເຫັນເຈົ້າຍິ້ມດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ ແລະ ບໍ່ໄດ້ແຈ້ງກຳບາບຂອງຕົນໃຫ້ອາຈານຮູ້, ຊາຍເຫຼົ່ານັ້ນຈຶ່ງເວົ້າກັບເຈົ້າໃນທຳນອງນັ້ນ—ເພື່ອເຕືອນໃຫ້ຈື່ຈຳການກະທຳຂອງເຈົ້າ—ດັ່ງທີ່ເຈົ້າໄດ້ຍິນດ້ວຍຫູຂອງເຈົ້າເອງ. ຂໍ້ນີ້ຊີ້ວ່າ ຄວາມຜິດທີ່ປິດບັງ ເມື່ອຄູ່ກັບຄວາມຈອງຫອງ ຈະເຊີນໃຫ້ເກີດການຕຳນິຕໍ່ໜ້າສາທາລະນະ ແລະ ການຮຽກໃຫ້ລະລຶກທາງທຳມະ.
Verse 10
अहोरात्रं विजानाति ऋतवश्चापि नित्यश: । पुरुषे पापकं कर्म शुभं वा शुभकर्मिण:,पापीमें जो पापकर्म है और शुभकर्मी मनुष्यमें जो शुभकर्म है, उन सबको दिन, रात और ऋतुएँ सदा जानती रहती हैं
ກາງວັນກາງຄືນ ແລະ ລະດູການທັງຫຼາຍ ລ້ວນເປັນພະຍານຢູ່ເທື່ອ: ພວກມັນຮູ້ກຳບາບທີ່ຢູ່ໃນຄົນບາບ ແລະ ຮູ້ກຳດີທີ່ຢູ່ໃນຜູ້ປະພຶດດີ. ຈັງຫວະແຫ່ງໂລກເອງເປັນພະຍານອັນເງີຍງັນວ່າ ບໍ່ມີການກະທຳໃດ—ຊົ່ວຫຼືດີ—ຈະຜ່ານໄປໂດຍບໍ່ຖືກຮັບຮູ້ໃນລະບຽບແຫ່ງທຳມະ.
Verse 11
ब्रह्मन! तुमने मुझसे अपना वह कर्म नहीं बताया जो व्यभिचार-दोषके कारण भयरूप था। वे जानते थे, इसलिये उन्होंने तुम्हें बता दिया
ວິປຸລະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣາຫມັນ! ເຈົ້າບໍ່ໄດ້ບອກຂ້ອຍເຖິງກຳກະທຳນັ້ນຂອງເຈົ້າ ທີ່ກາຍເປັນເຫດໃຫ້ເກີດຄວາມຢ້ານ ເນື່ອງຈາກຖືກມົນທິນດ້ວຍໂທດແຫ່ງການຜິດປະເວນີ. ພວກເຂົາຮູ້ຢູ່ ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງໄດ້ເປີດເຜີຍໃຫ້ເຈົ້າຮູ້»។
Verse 12
तेनैव हि भवेयुस्ते लोका: पापकृतो यथा । कृत्वा नाचक्षत: कर्म मम यच्च त्वया कृतम्,पापकर्म करके न बतानेवाले पुरुषको, जैसा कि तुमने मेरे साथ किया है, वे ही पापाचारियोंके लोक प्राप्त होते हैं
ໂດຍກຳກະທຳນັ້ນເອງ ເຈົ້າຈະໄດ້ໄປສູ່ໂລກທີ່ຈັດໄວ້ສຳລັບຄົນບາບ—ຄົນທີ່ເຮັດການຜິດແລ້ວບໍ່ຍອມເປີດເຜີຍ. ນີ້ແມ່ນຜົນຂອງສິ່ງທີ່ເຈົ້າເຮັດຕໍ່ຂ້ອຍ: ບາບທີ່ຖືກປິດບັງ ບໍ່ໄດ້ສາລະພາບ.
Verse 13
तत् त्वया मम यत् कर्म व्यभिचाराद् भयात्मकम् | नाख्यातमिति जानन्तस्ते त्वामाहुस्तथा द्विज,त्वयाशक्या च दुर्वृक्त्या रक्षितुं प्रमदा द्विज । नच त्वं कृतवान् किंचिदत: प्रीतो5स्मि तेन ते
ວິປຸລະ ກ່າວວ່າ: «ກຳກະທຳນັ້ນຂອງຂ້ອຍ ທີ່ເກີດຈາກຄວາມຢ້ານການລ່ວງລະເມີດ ເຈົ້າບໍ່ໄດ້ເປີດເຜີຍ; ເຂົາທັງຫຼາຍຮູ້ຢູ່ ຈຶ່ງເວົ້າກ່ຽວກັບເຈົ້າແບບນັ້ນ, ໂອ ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ. ແທ້ຈິງແລ້ວ ດ້ວຍຄຳເວົ້າຮຸນແຮງ ບໍ່ອາດປົກປ້ອງນາງໄດ້ຢ່າງແທ້ຈິງ, ໂອ ພຣາຫມັນ. ແຕ່ເຈົ້າບໍ່ໄດ້ເຮັດສິ່ງໃດທີ່ບໍ່ຄວນ; ດັ່ງນັ້ນຂ້ອຍຈຶ່ງພໍໃຈໃນເຈົ້າເນື່ອງຈາກເຫດນັ້ນ»។
Verse 14
द्विजश्रेष्ठ! यदि मैं इस कर्ममें तुम्हारा दुराचार देखता तो कुपित होकर तुम्हें शाप दे देता और ऐसा करके मेरे मनमें कोई अन्यथा विचार या पश्चात्ताप नहीं होता
«ໂອ ຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດໃນບັນດາຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ! ຖ້າໃນເລື່ອງນີ້ ຂ້ອຍເຫັນຄວາມປະພຶດຊົ່ວຂອງເຈົ້າ ຂ້ອຍຈະໂກດແລະສາບແຊ່ງເຈົ້າ; ແລະເມື່ອເຮັດແລ້ວ ໃນໃຈຂ້ອຍຈະບໍ່ມີຄວາມຄິດອື່ນ ຫຼືຄວາມເສຍໃຈແຕ່ຢ່າງໃດ»។
Verse 15
सज्जन्ति पुरुषे नार्य: पुंसां सो<्डर्थश्व॒ पुष्कल: । अन्यथारक्षत: शापो5भविष्यत् ते मतिश्न मे
ວິປຸລະ ກ່າວວ່າ: «ນາງທັງຫຼາຍຍຶດຕິດຢ່າງເລິກຊຶ້ງຕໍ່ຊາຍຄົນໜຶ່ງ ແລະຊາຍກໍມີຄວາມຍຶດຕິດອັນແຂງແຮງຕອບກັນ. ຖ້າເຈົ້າມີໃຈຕົງກັນຂ້າມກັບການປົກປ້ອງນາງ ຄຳສາບແຊ່ງຈະຕົກໃສ່ເຈົ້າແນ່ນອນ—ແລະໃຈຂ້ອຍກໍຈະຫັນໄປສູ່ການສາບແຊ່ງເຈົ້າ»។
Verse 16
रक्षिता च त्वया पुत्र मम चापि निवेदिता । अहं ते प्रीतिमांस्तात स्वस्थ: स्वर्ग गमिष्यसि
ວິປຸລາກ່າວວ່າ: «ລູກເອີຍ ນາງໄດ້ຖືກເຈົ້າປົກປ້ອງ ແລະໄດ້ນໍາສົ່ງຄືນໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າຢ່າງຖືກຄວນ. ຂ້າພະເຈົ້າຍິນດີຫຼາຍຕໍ່ເຈົ້າ ລູກທີ່ຮັກ. ຈົ່ງໄປໂດຍສະຫງົບ; ເຈົ້າຈະໄດ້ເຖິງສະຫວັນ».
Verse 17
बेटा! तुमने यथाशक्ति मेरी स्त्रीकी रक्षा की है और यह बात मुझे बतायी है, अतः मैं तुमपर बहुत प्रसन्न हूँ। तात! तुम स्वस्थ रहकर स्वर्गलोकमें जाओगे ।।
ວິປຸລາກ່າວວ່າ: «ລູກເອີຍ ເຈົ້າໄດ້ປົກປ້ອງເມຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າຕາມກໍາລັງ ແລະໄດ້ລາຍງານເລື່ອງນີ້ໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າ; ດັ່ງນັ້ນຂ້າພະເຈົ້າຍິນດີຫຼາຍຕໍ່ເຈົ້າ. ລູກທີ່ຮັກ, ຈົ່ງຢູ່ດ້ວຍສຸຂະພາບດີ ແລະໄປສູ່ໂລກສະຫວັນ»។ ເມື່ອເວົ້າດັ່ງນັ້ນແກ່ວິປຸລາ ມະຫາມຸນີ ເທວະຊະຣະມາ ກໍຍິນດີ ໄດ້ເຖິງສະຫວັນພ້ອມກັບເມຍ ແລະສິດຂອງທ່ານ ແລະໄດ້ເສວຍສຸກແຫ່ງທິບພະໂລກຢູ່ທີ່ນັ້ນ.
Verse 18
इदमाख्यातवांश्वापि ममाख्यानं महामुनि: । मार्कण्डेय: पुरा राजन् गड़ाकूले कथान्तरे,राजन! पूर्वकालमें गंगाके तटपर कथा-वार्तके बीचमें ही महामुनि मार्कण्डेयने मुझे यह आख्यान सुनाया था
ວິປຸລາກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ, ດົນນານມາແລ້ວ ມະຫາມຸນີ ມາຣະກັນເດຍ ໄດ້ເລົ່າເລື່ອງນີ້ໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າຟັງເຊັ່ນກັນ—ໃນຂະນະທີ່ພວກເຮົາສົນທະນາກັນຢູ່ຝັ່ງແມ່ນ້ໍາຄົງຄາ»។
Verse 19
तस्माद् ब्रवीमि पार्थ त्वां स्त्रियो रक्ष्या: सदैव च । उभयं दृश्यते तासु सततं साथ्वसाधु च
ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ປາຣຖະ, ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງບອກເຈົ້າວ່າ ຜູ້ຍິງຄວນໄດ້ຮັບການປົກປ້ອງເສມອ. ເພາະໃນຜູ້ຍິງ ທັງຄວາມດີ ແລະຄວາມບໍ່ດີ ປາກົດຢູ່ເປັນນິດ; ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ບຸດແຫ່ງກຸນຕີ, ຈົ່ງລະວັງ ແລະຖືການປົກປ້ອງເປັນໜ້າທີ່.
Verse 20
स्त्रिय: साध्व्यो महा भागा: सम्मता लोकमातर: । धारयन्ति महीं राजन्निमां सवनकाननाम्
ວິປຸລາກ່າວວ່າ: «ຜູ້ຍິງຜູ້ມີສິນທຳ ແລະມີບຸນຄຸນຍິ່ງ—ຜູ້ທີ່ຖືກນັບຖືເປັນແມ່ແຫ່ງໂລກ—ເປັນຜູ້ຄ້ຳຈຸນແຜ່ນດິນນີ້, ໂອ ພະຣາຊາ, ພ້ອມທັງປ່າສັກສິດ ແລະປ່າໄມ້ທັງຫຼາຍ».
Verse 21
राजन! यदि स्त्रियाँ साथ्वी एवं पतिव्रता हों तो बड़ी सौभाग्यशालिनी होती हैं। संसारमें उनका आदर होता है और वे सम्पूर्ण जगत्की माता समझी जाती हैं। इतना ही नहीं, वे अपने पातित्रत्यके प्रभावसे वन और काननोंसहित इस सम्पूर्ण पृथ्वीको धारण करती हैं ।।
ວິປຸລະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຣາຊາ! ຖ້າແມ່ຍິງມີຄຸນທຳ ແລະ ຊື່ສັດຕໍ່ຜົວ (ປະຕິວຣະຕາ) ນາງຈະເປັນຜູ້ມີສິລິມົງຄຸນຢ່າງຍິ່ງ. ໂລກຍົກຍ້ອງນາງ ແລະ ເຫັນນາງເປັນແມ່ຂອງສັດທັງປວງ. ຍິ່ງກວ່ານັ້ນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມບໍລິສຸດແລະຄວາມຊື່ສັດ ນາງຍັງຄ້ຳຈຸນແຜ່ນດິນນີ້ທັງໝົດ ພ້ອມປ່າໄມ້ ແລະ ດົງພົງ. ແຕ່ແມ່ຍິງທີ່ບໍ່ມີຄຸນທຳ—ປະພຶດຊົ່ວ, ທຳລາຍວົງຕະກູນ, ແລະ ມຸ່ງໝັ້ນໃນບາບ—ໂອ ຜູ້ປົກຄອງ, ພຶງຮູ້ໄດ້ຈາກລັກສະນະຊົ່ວທີ່ເກີດມາກັບຮ່າງກາຍ ແລະ ຈາກເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງຄວາມຊົ່ວຂອງນາງ».
Verse 22
किंतु दुराचारिणी असती स्त्रियाँ कुलका नाश करनेवाली होती हैं, उनके मनमें सदा पाप ही बसता है। नरेश्वर! फिर ऐसी स्त्रियोंको उनके शरीरके साथ ही उत्पन्न हुए बुरे लक्षणोंसे पहचाना जा सकता है ।।
ວິປຸລະ ກ່າວວ່າ: «ແຕ່ແມ່ຍິງຜູ້ປະພຶດຊົ່ວ ແລະ ບໍ່ບໍລິສຸດ ຍ່ອມເປັນຜູ້ທຳລາຍວົງຕະກູນ; ບາບເທົ່ານັ້ນຢູ່ໃນໃຈນາງຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ. ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ, ແມ່ຍິງເຊັ່ນນັ້ນຮູ້ໄດ້ຈາກລັກສະນະຊົ່ວທີ່ເກີດມາພ້ອມຮ່າງກາຍ. ດ້ວຍວິທີນີ້ ການຄຸ້ມຄອງໃນເລື່ອງແມ່ຍິງເຊັ່ນນັ້ນ ຍ່ອມເຮັດໄດ້ໂດຍບຸລຸດໃຈໃຫຍ່; ບໍ່ຢ່າງນັ້ນ ໂອ ເສືອໃນຫມູ່ກະສັດ, ບໍ່ອາດຄຸ້ມຄອງແມ່ຍິງໄດ້».
Verse 23
एता हि मनुजव्याघ्र तीक्ष्णास्ती क्ष्णपराक्रमा: । नासामस्ति प्रियो नाम मैथुने सड़मेति यः
ວິປຸລະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ເສືອໃນຫມູ່ມະນຸດ, ແມ່ຍິງເຫຼົ່ານັ້ນມີນິໄສແຫຼມຄົມ ແລະ ມີກຳລັງຮຸນແຮງທົນຍາກ. ບໍ່ມີຜູ້ຊາຍໃດເປັນທີ່ຮັກຂອງນາງຢ່າງແທ້ຈິງ; ໃນເວລາຮ່ວມພົວພັນ ຜູ້ທີ່ຢູ່ກັບນາງ ເປັນທີ່ຮັກພຽງແຕ່ໃນເວລານັ້ນ».
Verse 24
एताः कृत्याश्च कार्याश्च कृताश्च भरतर्षभ | न चैकस्मिन् रमन्त्येता: पुरुषे पाण्डुनन्दन
ວິປຸລະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ປະເສີດໃນວົງພາຣະຕະ, ໂອ ບຸດແຫ່ງປານດຸ, ແມ່ຍິງເຫຼົ່ານັ້ນເປັນດັ່ງຄຳສາບແລະມົນດຳທີ່ພາຊີວິດ. ເມື່ອຜູ້ຊາຍຄົນໜຶ່ງ ‘ຮັບເອົາ’ ນາງແລ້ວ ນາງກໍກາຍເປັນຜູ້ທີ່ຄົນອື່ນກໍ ‘ຮັບເອົາ’ ໄດ້ອີກ. ນາງບໍ່ຢູ່ໃນຄວາມຈົ່ງຮັກພັກດີຕໍ່ຜູ້ຊາຍຄົນດຽວ; ຄວາມຜູກພັນຂອງນາງບໍ່ຢຸດຢູ່ທີ່ດຽວ».
Verse 25
नासां स्नेहो नरै: कार्यस्तथैवेष्ष्या जनेश्वर । खेदमास्थाय भुज्जीत धर्ममास्थाय चैव ह
ວິປຸລະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຈອມເຈົ້າແຫ່ງມະນຸດ, ຜູ້ຊາຍບໍ່ຄວນຫຼົງຕິດແມ່ຍິງເກີນໄປ ແລະ ບໍ່ຄວນອິດສານາງ. ຄວນຮັກສາຄວາມວາງໃຈ (ວິຣາກະ) ແລະ ອາໄສທຳມະ, ຈຶ່ງຄວນຮ່ວມພົວພັນສາມີພັນລະຍາໃນລະດູການທີ່ຄວນ, ຫຼັງຈາກການຊຳລະຕາມພິທີ, ແລະ ຫຼີກເວັ້ນຄວາມຜິດເຊັ່ນ ການຮ່ວມພົວພັນໃນວັນຕ້ອງຫ້າມ ແລະ ການລ່ວງເກີນອື່ນໆ».
Verse 26
निहन्यादन्यथाकुर्वन् नर: कौरवनन्दन । सर्वथा राजशार्टूल मुक्ति: सर्वत्र पूज्यते
ວິປຸລາ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຄວາມຊື່ນບານແຫ່ງວົງກຸຣຸ! ຜູ້ໃດປະພຶດຜິດຈາກທຳອັນຖືກ ຍ່ອມນຳຄວາມພິນາດມາໃຫ້ຕົນເອງ. ໂອ ເສືອໃນຫມູ່ກະສັດ! ທຸກທີ່ ແລະທຸກປະການ ມີແຕ່ໂມກສະ (mokṣa) ທີ່ຖືກຍົກຍ້ອງ»។
Verse 27
तेनैकेन तु रक्षा वै विपुलेन कृता स्त्रिया: । नान्य: शक्तस्त्रिलोकेडस्मिन् रक्षितुं नूप योषितम्
ວິປຸລາ ກ່າວວ່າ: «ແທ້ດັ່ງນັ້ນ ໂດຍຊາຍຄົນດຽວ—ວິປຸລາພຽງຜູ້ດຽວ—ບັນດາແມ່ຍິງຈຶ່ງໄດ້ຮັບການປົກປ້ອງ. ໂອ ພະຣາຊາ! ໃນສາມໂລກນີ້ ບໍ່ມີຜູ້ໃດອື່ນສາມາດພິທັກສາແມ່ຍິງວັຍໜຸ່ມໄດ້ເຊັ່ນນີ້»។
Verse 43
इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि विपुलोपाख्याने त्रिचत्वारिंशो 5 ध्याय:,इस प्रकार श्रीमह्ााभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें विपुलका उपाख्यानविषयक तैतालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ໃນ «ສຣີມະຫາພາຣະຕະ» ພາຍໃນອະນຸສາສະນະປະຣະວະ ໃນພາກວ່າດ້ວຍທຳແຫ່ງທານ (dāna-dharma) ໃນຕອນເລື່ອງຂອງວິປຸລາ ບົດທີ 43 ກໍສິ້ນສຸດລົງ.
Verse 214
ब्रह्म! यौवनमदसे उन्मत्त रहनेवाली उस स्त्रीकी (उसके शरीरमें प्रवेश किये बिना) रक्षा करना तुम्हारे वशकी बात नहीं थी। अतः तुमने अपनी ओरसे कोई पाप नहीं किया; इसलिये मैं तुमपर प्रसन्न हूँ ।।
ວິປຸລາ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣາຫມັນ! ການປົກປ້ອງນາງຜູ້ນັ້ນ ຜູ້ມຶນເມົາດ້ວຍຄວາມຫລົງໃນວັຍໜຸ່ມ ໂດຍບໍ່ເຂົ້າໄປໃນຮ່າງຂອງນາງ ບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ຢູ່ໃນອຳນາດຂອງເຈົ້າ. ດັ່ງນັ້ນ ເຈົ້າບໍ່ໄດ້ກໍ່ບາບດ້ວຍຕົນເອງ; ເພາະເຫດນີ້ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງພໍໃຈໃນເຈົ້າ. ຜູ້ທີ່ຈິດໃຈປາສະຈາກມົນທິນ ບໍ່ມີໂທດຕິດຕົວ—ເຈົ້າກໍເຊັ່ນດຽວກັນ. ການກອດພັນພັນລະຍາຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ເປັນຄວາມຮັກອີກແບບໜຶ່ງ; ແຕ່ການກອດລູກສາວ ເປັນຄວາມອ່ອນໂຍນແຫ່ງພໍ່ແມ່. ໃນໃຈເຈົ້າບໍ່ມີຣາຄະ; ເຈົ້າບໍລິສຸດທັງປວງ; ດັ່ງນັ້ນ ແມ່ນແຕ່ເຂົ້າໄປໃນຮ່າງຂອງຣຸຈິ ເຈົ້າກໍບໍ່ຖືກເປື້ອນ. ແຕ່ຖ້າຂ້າພະເຈົ້າເຫັນເຈົ້າປະພຶດຊົ່ວ ໂອ ພຣາຫມັນຜູ້ປະເສີດ, ຂ້າພະເຈົ້າຈະສາບແຊ່ງເຈົ້າດ້ວຍຄວາມໂກດ—ບໍ່ມີການລັງເລ»។
Frequently Asked Questions
The chapter advances the claim that honoring and caring for women is a foundational household ethic, associated (within the text’s normative logic) with prosperity, ritual fruitfulness, and the continuity of family life.
It primarily uses authoritative citation and proverbial framing (ancient tradition, named attributions such as a Videha princess) rather than a full narrative episode, presenting the guidance as inherited normative knowledge.
Yes in functional form: it repeatedly attaches outcomes to conduct—honor brings auspiciousness and success in rites, while the sorrow or dishonor of women is said to correlate with the decline of household prosperity and efficacy.