Adhyaya 124
Śāṇḍilī–Sumanā-saṃvāda: Sat-strī-samudācāra and Pati-dharma (Conduct of the Virtuous Wife)
Upa-parva: Strī-dharma / Pati-dharma Anuśāsana (Conduct of Virtuous Women)
Yudhiṣṭhira asks Bhīṣma to describe the established conduct (samudācāra) of virtuous women who uphold dharma. Bhīṣma recounts how Sumanā (identified as Kaikeyī in the framing) questioned the radiant Śāṇḍilī in the divine realm about the practices that enabled her to attain devaloka, noting her luminous appearance, purity of dress, and extraordinary vigor. Śāṇḍilī replies that her attainment did not depend on external ascetic markers (ochre robes, bark garments, shaved head, matted locks) but on disciplined relational ethics: she avoided harsh or harmful speech toward her husband; remained vigilant in honoring deities, ancestors, and Brahmins; served her parents-in-law; rejected slander, indiscreet standing at doorways, and excessive talk; avoided improper laughter and harmful acts; maintained discretion regarding secrets; welcomed her husband’s return with a seat and respectful attention; refrained from foods he did not approve; rose early to manage household tasks; observed auspicious restraint during his absence; did not indulge in adornment when he was away; did not disturb his sleep even amid urgent duties; ensured the household was orderly and clean; and maintained guarded privacy. Bhīṣma concludes that a woman who follows this dharma-path is honored in heaven like Arundhatī; the chapter ends with a phalaśruti promising devaloka and Nandana enjoyment to one who recites this narrative regularly.
Chapter Arc: भीष्म युधिष्ठिर से कहते हैं—दान और अहिंसा के विषय में एक प्राचीन इतिहास सुनो: मैत्रेय और कृष्णद्वैपायन व्यास का संवाद, जो छिपे आचरण में वाराणसी में घटित हुआ। → व्यास ‘अज्ञातचरित’ होकर मैत्रेय के पास/एक स्वैरिणी-कुल के निकट आते हैं; साधु-तेज और गृहस्थ-जीवन के बीच दूरी, तप-भाग्य और ‘पृथक् आचरण’ का प्रश्न उठता है—क्या श्रेष्ठता तप से है या करुणा-दान से? → व्यास के मुख से ‘उत्तम व्रत’ का सार उद्घोषित होता है—तीन पद: (1) किसी को पीड़ा न देना/द्रोह न करना, (2) यथाशक्ति दान देना, (3) परम सत्य बोलना; और भूखे-प्यासे को अन्न-जल देने को महायज्ञ-सदृश लोक-विजय कहा जाता है। → पुण्यकर्मियों की पहचान यज्ञ-दान-तप नहीं, बल्कि भूतों के प्रति अनभिद्रोह है; जो दूसरों का द्रव्य हरते हैं वे पतन को जाते हैं। साधक को उपदेश मिलता है—स्वधर्म में रम, यज, दे, और आनंदपूर्वक धर्माचरण कर; तब वैद्य या तपस्वी भी तुझे पराभूत नहीं कर सकते।
Shlokas
Verse 1
इस प्रकार श्रीमह्याभारत अनुशासनपर्वके अन्तर्गत दानधर्मपर्वमें कीड़ेका उपाख्यानविषयक एक सौ उतन्नीसवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ११९ ॥। ऑपन--र< बछ। ] अत्ऑकाड विशर्त्याधिकशततमो< ध्याय: व्यास और मैत्रेयका संवाद--दानकी प्रशंसा और कर्मका रहस्य युधिछिर उवाच विद्या तपश्च दानं च किमेतेषां विशिष्यते । पृच्छामि त्वां सतां श्रेष्ठ तन्मे ब्रूहि पितामह
ຢຸທິສຖິຣະກ່າວວ່າ: «ໂອ ປິຕາມະຫະ, ຜູ້ປະເສີດທີ່ສຸດໃນບັນດາຜູ້ມີຄຸນທຳ, ຂ້າພະອົງຂໍຖາມພຣະອົງ—ໃນບັນດາ ວິທະຍາ (ຄວາມຮູ້), ຕະປະ (ການບຳເນັດຕົນ), ແລະ ດານະ (ການໃຫ້ທານ), ອັນໃດເປັນອັນຍິ່ງທີ່ສຸດ? ຂໍພຣະອົງຈົ່ງບອກຂ້າພະອົງ».
Verse 2
भीष्म उवाच अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् । मैत्रेयस्य च संवाद कृष्णद्वैयायनस्थ च
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພຣະຣາຊາ, ໃນເລື່ອງນີ້ກໍມີການຍົກຕົວຢ່າງຈາກປະຫວັດນິທານໂບຮານອັນໜຶ່ງ—ເປັນບົດສົນທະນາລະຫວ່າງ ໄມເຕຣຍະ ແລະ ກຣິດສະນະ-ດວັຍປາຍະນະ (ວະຍາສະ)».
Verse 3
कृष्णद्वैपायनो राजन्नज्ञातचरितं चरन् । वाराणस्यामुपातिष्ठ न्मैत्रेयं स्वैरिणीकुले
ພີສະມະກ່າວວ່າ: «ໂອ ພະຣາຊາ! ກຣິສນະ ທວຍປາຍນະ (ວະຍາສະ) ເດີນທາງໄປມາໂດຍປິດບັງຕົວຕົນ ເຄີຍມາຮອດນະຄອນວາຣານະສີ. ທີ່ນັ້ນ ໃນທີ່ພັກຂອງມຸນີ ໄມເຕຣຍະ—ໃນເຂດທີ່ກ່ຽວພັນກັບສະໄວຣິນີ—ທ່ານໄດ້ເຂົ້າໄປປະກົດຕົວ»។
Verse 4
तमुपस्थितमासीन ज्ञात्वा स मुनिसत्तम । अर्चित्वा भोजयामास मैत्रेयो5शनमुत्तमम्,पास आकर बैठे हुए मुनिवर व्यासजीको पहचानकर मैत्रेयजीने उनका पूजन किया और उन्हें उत्तम अन्न भोजन कराया
ເມື່ອຮູ້ວ່າມຸນີຜູ້ສູງສຸດ (ວະຍາສະ) ມາຮອດແລ້ວນັ່ງຢູ່ ໄມເຕຣຍະກໍໄດ້ບູຊາຕ້ອນຮັບຕາມຄວນ ແລ້ວຈຶ່ງຖວາຍອາຫານອັນປະເສີດໃຫ້ທ່ານສັນລະເສີນ.
Verse 5
तदन्नमुत्तमं भुक्त्वा गुणवत् सार्वकामिकम् | प्रतिष्ठमानो5स्मयत प्रीत: कृष्णो महामना:
ເມື່ອກຣິສນະ (ວະຍາສະ) ຜູ້ມີໃຈຍິ່ງໃຫຍ່ ໄດ້ສັນລະເສີນອາຫານອັນປະເສີດນັ້ນ—ມີຄຸນນະພາບດີ ແລະເໝາະກັບຄວາມປາຖະໜາທຸກປະການ—ທ່ານກໍພໍໃຈຢ່າງຍິ່ງ. ແລ້ວເມື່ອລຸກຂຶ້ນຈະອອກເດີນທາງ ທ່ານກໍຍິ້ມ.
Verse 6
तमुत्स्मयन्तं सम्प्रेक्ष्य मैत्रेय: कृष्णमब्रवीत् । कारण ब्रूहि धर्मात्मन् व्यस्मयिष्ठा: कुतश्न ते
ເມື່ອເຫັນທ່ານຍິ້ມ ໄມເຕຣຍະຈຶ່ງກ່າວກັບກຣິສນະວ່າ: «ຜູ້ມີທຳມະເປັນໃຈ, ຂໍຈົ່ງບອກເຫດ. ເພາະເຫດໃດທ່ານຈຶ່ງຍິ້ມຂຶ້ນຢ່າງກະທັນຫັນ?»
Verse 7
तपस्विनो धृतिमत: प्रमोद: समुपागत: । एतत् पृच्छामि ते विद्वन्नभिवाद्य प्रणम्य च
«ທ່ານເປັນຕະປະສີ ແລະມີຄວາມອົດທົນໝັ້ນຄົງ ແຕ່ຄວາມປິຕິຍິນດີກໍມາຮອດທ່ານຢ່າງກະທັນຫັນ. ດັ່ງນັ້ນ ໂອ ຜູ້ຮູ້, ຫຼັງຈາກຂ້ອຍຄຳນົບແລະກາບໄຫວ້ແລ້ວ ຂໍຖາມວ່າ: ເຫດໃດທ່ານຈຶ່ງຍິ້ມໃນຂະນະນີ້? ຄວາມຫົວເຮາະນີ້ເກີດຈາກຫຍັງ? ຂໍຈົ່ງບອກເຫດໃຫ້ຂ້ອຍຮູ້»។
Verse 8
आत्मनश्ष् तपोभाग्यं महाभाग्यं तवेह च । पृथगाचरतस्तात पृथगात्मसुखात्मनो: । अल्पान्तरमहं मन्ये विशिष्टमपि चान्वयात्
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້ອຍເຫັນໃນຕົນເອງ ຄວາມໂຊກດີທີ່ເກີດຈາກຕະປະສະຍາ; ແລະໃນເຈົ້າ ຢູ່ນີ້ ມີພອນອັນໃຫຍ່ທີ່ເປັນທໍາມະຊາດ—ເພາະເຈົ້າຢືນຢູ່ໃນສາຍສືບຂອງອາຈານຂ້ອຍ. ແຕ່ ລູກເອີຍ, ການປະພຶດຂອງເຈົ້າຄືຈະແຍກສິ່ງທີ່ບໍ່ຄວນແຍກ: ອາດຕາສ່ວນບຸກຄົນທີ່ສະແຫວງຫາຄວາມສຸກຂອງຕົນ ແລະ ອາດຕາສູງສຸດ (ປະຣະມາດຕາ). ຂ້ອຍເຫັນວ່າຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງສອງນັ້ນນ້ອຍຫຼາຍ; ແຕ່ເນື່ອງຈາກປະຣະມາດຕາສຳພັນກັບສັບພະສິ່ງ ເພາະທ່ານສະຫຼຸບຢູ່ທົ່ວໄປ, ຂ້ອຍຈຶ່ງຖືວ່າທ່ານສູງກວ່າ. ແຕ່ເຈົ້າເປັນຜູ້ຮູ້ວ່າອາດຕາບຸກຄົນບໍ່ແຕກຕ່າງຈາກປະຣະມາດຕາ—ເປັນຫຍັງການປະພຶດຂອງເຈົ້າຈຶ່ງຄ້ານກັບຄວາມເຂົ້າໃຈນັ້ນ ດັ່ງກັບເຈົ້າຕົກໃນຄວາມພິສົດໃຈ ແຕ່ຂ້ອຍບໍ່?»
Verse 9
व्यास उवाच अतिच्छन्दातिवादाभ्यां स्मयो5यं समुपागत: । असत्यं वेदवचनं कस्माद् वेदोडनृतं वदेत्
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: «ເນື່ອງຈາກການຍົກຍ້ອງຢ່າງເກີນປົກກະຕິ (aticchanda) ແລະ ຖ້ອຍຄໍາສັນລະເສີນອັນຟຸ່ມເຟືອຍ (ativāda) ຄວາມພິສົດໃຈອັນປິຕິນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນໃນຂ້ອຍ. ພຣະວາຈາແຫ່ງເວດະ ບໍ່ອາດເປັນຄໍາທີ່ບໍ່ຈິງ—ເປັນຫຍັງເວດະຈຶ່ງຈະກ່າວຄໍາມຸສາ?»
Verse 10
त्रीण्येव तु पदान्याहु: पुरुषस्योत्तमं व्रतम् । न द्रह्मेच्चैव दद्याच्च सत्यं चैव परं वदेत्
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: «ເຂົາກ່າວວ່າ ສໍາລັບມະນຸດ ມີພຽງສາມຂັ້ນທີ່ເປັນວຣະຕະອັນສູງສຸດ: ຢ່າທໍາຮ້າຍ ຫຼື ທໍາອຸບາຍຕໍ່ໃຜ; ໃຫ້ທານ; ແລະ ເວົ້າຄວາມຈິງອັນສູງສຸດເສມອ»។
Verse 11
इति वेदोक्तमृषिभि: पुरस्तात् परिकल्पितम् | इदानीं चैव न: कृत्यं पुरस्ताच्च परिश्रुतम्
«ດັ່ງນີ້ແຫຼະ ບັນດາລິສີໄດ້ວາງໄວ້ແຕ່ບູຮານ ຕາມພຣະວາຈາແຫ່ງເວດະ. ພວກເຮົາກໍໄດ້ຍິນມາແຕ່ດົນນານ; ແລະໃນບັດນີ້ ກໍເປັນໜ້າທີ່ຂອງພວກເຮົາທີ່ຈະປະຕິບັດຕາມຂໍ້ບັງຄັບແຫ່ງເວດະນີ້»។
Verse 12
अल्पो5पि तादृशो दायो भवत्युत महाफल: । तृषिताय च ते दत्त हृदयेनानसूयता
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: «ແມ່ນແຕ່ທານນ້ອຍໆ ຖ້າໃຫ້ຕາມທໍານອງນັ້ນ ກໍໃຫ້ຜົນໃຫຍ່. ເຈົ້າໄດ້ຖວາຍອາຫານແລະນ້ໍາໃຫ້ແກ່ແຂກຜູ້ຫິວກະຫາຍ ດ້ວຍໃຈທີ່ບໍ່ອິດສາ. ດັ່ງນັ້ນ ທານອັນເບົານ້ອຍນັ້ນຈຶ່ງໃຫ້ບຸນຜົນອັນໄພສານ. ຄໍາສອນກ່າວວ່າ ຈິດໃຈພາຍໃນ—ຄວາມບໍ່ອິດສາ, ຄວາມເມດຕາ, ແລະການເຄົາລົບທໍາມະ—ເຮັດໃຫ້ຜົນທາງທໍາມະຂອງການໃຫ້ ໃຫຍ່ເກີນກວ່າປະລິມານຂອງສິ່ງທີ່ໃຫ້»។
Verse 13
तृषितस्तृषिताय त्वं दत्त्वैतद् दर्शन॑ं मम । अजैषीर्महतो लोकान् महायज्ञैरिव प्रभो
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: «ເມື່ອຂ້ອຍຖືກຄວາມຫິວແລະຄວາມກະຫາຍນ້ຳບີບຄັ້ນ ເຈົ້າໄດ້ໃຫ້ອາຫານແລະນ້ຳ ຈົນຂ້ອຍອີ່ມໃຈ; ຂ້ອຍເຫັນດ້ວຍຕາຂອງຕົນເອງ. ດ້ວຍອານຸພາບແຫ່ງບຸນນັ້ນ ໂອ ພຣະອົງ ເຈົ້າໄດ້ຊະນະໂລກສະຫວັນອັນໃຫຍ່—ໂລກທີ່ປົກກະຕິຈະໄດ້ມາດ້ວຍຍັດຍາຄັ້ງໃຫຍ່»។
Verse 14
ततो दानपवित्रेण प्रीतो5स्मि तपसैव च । पुण्यस्यैव हि ते सत्त्वं पुण्यस्यैव च दर्शनम्
«ດັ່ງນັ້ນ ຂ້ອຍພໍໃຈຕໍ່ເຈົ້າຢ່າງລຶກຊຶ້ງ—ທັງເນື່ອງຈາກຕະປະ (ຄວາມພາກພຽນ) ແລະເນື່ອງຈາກຕະປະນັ້ນຖືກຊຳລະໃຫ້ບໍລິສຸດດ້ວຍທານ. ແທ້ຈິງ ພະລັງຂອງເຈົ້າແມ່ນພະລັງທີ່ເກີດຈາກບຸນ ແລະທັດສະນະຂອງເຈົ້າກໍແມ່ນທັດສະນະທີ່ຕັ້ງຢູ່ເທິງບຸນ»។
Verse 15
पुण्यस्यैवाभिगन्धस्ते मनन््ये कर्मविधानजम् । अधिकं मार्जनात् तात तथा चैवानुलेपनात्
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: «ກິ່ນຫອມແຫ່ງບຸນທີ່ຟຸ້ງອອກຈາກເຈົ້າຢູ່ເລື້ອຍໆ ຂ້ອຍເຊື່ອວ່າເກີດຈາກການປະພຶດກຳດີຢ່າງມີລະບຽບ—ໂດຍສະເພາະບຸນແຫ່ງການໃຫ້ທານ. ລູກເອີຍ, ການໃຫ້ທານຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າການຊຳລະກາຍແລະການທານ້ຳມັນ; ມັນສູງກວ່າຄວາມບໍລິສຸດພາຍນອກ ເພາະເປັນການອຸທິດພາຍໃນ ທີ່ແຜ່ກິ່ນຫອມແຫ່ງຄຸນທຳ»។
Verse 16
शुभं सर्वपवित्रेभ्यो दानमेव परं द्विज । नो चेत् सर्वपवित्रेभ्यो दानमेव परं भवेत्
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: «ໂອ ຜູ້ເກີດສອງຄັ້ງ, ໃນບັນດາສິ່ງທັງຫມົດທີ່ຖືກນັບວ່າບໍລິສຸດແລະເປັນມົງຄຸນ, ການໃຫ້ທານ (ດານ) ແມ່ນສູງສຸດ. ຖ້າການໃຫ້ທານບໍ່ແມ່ນສິ່ງສູງສຸດໃນບັນດາການຊຳລະທັງປວງ ມັນຄົງບໍ່ຖືກສັນລະເສີນຢ່າງກວ້າງຂວາງໃນເວດາ ແລະ ສາດສະຕຣາ»។
Verse 17
यानीमान्युत्तमानीह वेदोक्तानि प्रशंससि । तेषां श्रेष्ठतरं दानमिति मे नात्र संशय:,तुम जिन-जिन वेदोक्त उत्तम कर्मोंकी यहाँ प्रशंसा करते हो, उन सबयमें दान ही श्रेष्ठतर है, इस विषयमें मुझे संशय नहीं है
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: «ໃນບັນດາກຳດີອັນຍອດຢ່າງທີ່ເວດາຮັບຮອງ ທີ່ເຈົ້າກຳລັງສັນລະເສີນຢູ່ນີ້, ການໃຫ້ທານ (ດານ) ແມ່ນຍອດສຸດ; ໃນເລື່ອງນີ້ ຂ້ອຍບໍ່ມີຄວາມສົງໄສເລີຍ»។
Verse 18
दानकृद्धि: कृत: पन्था येन यान्ति मनीषिण: । ते हि प्राणस्य दातारस्तेषु धर्म: प्रतिष्ठित:
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: ເສັ້ນທາງນັ້ນ ຖືກວາງໄວ້ໂດຍຜູ້ປະພຶດທານ; ບັນດາຜູ້ຮູ້ທັນຈຶ່ງເດີນຕາມເສັ້ນທາງນັ້ນ. ເພາະຜູ້ໃຫ້ທານ ຖືກນັບວ່າເປັນຜູ້ປະທານຊີວິດເອງ ແລະ ທຳມະກໍຕັ້ງມັ່ນຢູ່ໃນເຂົາເຈົ້າ.
Verse 19
यथा वेदा: स्वधीताश्ष यथा चेन्द्रियसंयम: । सर्वत्यागो यथा चेह तथा दानमनुत्तमम्
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: ເຊັ່ນດຽວກັບການສຶກສາວິດາຢ່າງພາກພຽນ, ການຂົມອິນຊີ, ແລະ ການສະຫຼະທຸກສິ່ງທຸກຢ່າງ ທີ່ຖືກຍົກຍ້ອງວ່າດີເລີດ; ດັ່ງນັ້ນໃນໂລກນີ້ ທານ (dāna) ກໍຖືກນັບວ່າດີເລີດຢ່າງສູງສຸດ.
Verse 20
त्वं हि तात महाबुद्धे सुखमेष्यसि शोभनम् । सुखात् सुखतरप्राप्तिमाप्रुते मतिमान्नर:
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: ໂອ ລູກເອີຍ, ໂອ ຜູ້ມີປັນຍາໃຫຍ່, ເນື່ອງຈາກທານນີ້ ເຈົ້າຈະໄດ້ຮັບຄວາມສຸກອັນງາມດີ. ຄົນມີປັນຍາ ໂດຍການໃຫ້ ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມສຸກທີ່ສູງຂຶ້ນເລື້ອຍໆ—ຈາກຄວາມສຸກໄປສູ່ຄວາມສຸກທີ່ຍິ່ງກວ່າ.
Verse 21
तन्नः प्रत्यक्षमेवेदमुपलभ्यमसंशयम् । श्रीमन्तः प्राप्तुवन्त्यर्थान् दानं यज्ञं तथा सुखम्
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: ນີ້ແມ່ນສິ່ງທີ່ເຫັນຢູ່ຕໍ່ໜ້າພວກເຮົາ ແລະ ເຂົ້າໃຈໄດ້ໂດຍບໍ່ມີຄວາມສົງໄສ: ເມື່ອຜູ້ມັ່ງຄັ່ງໄດ້ຮັບຊັບສິນ ເຂົາເຈົ້ານຳໄປໃຊ້ເພື່ອທານ, ເພື່ອຍັດຍາ (ພິທີບູຊາ), ແລະ ເພື່ອຊື່ນຊົມຄວາມສຸກອັນຖືກທຳມະ.
Verse 22
सुखादेव परं दुःखं दुःखादप्यपरं सुखम् । दृश्यते हि महाप्राज्ञ नियतं वै स्वभावत:
ວະຍາສະ ກ່າວວ່າ: ຈາກຄວາມສຸກເອງ ຄວາມທຸກທີ່ໃຫຍ່ກວ່າກໍເກີດຂຶ້ນ; ແລະຈາກຄວາມທຸກ ຄວາມສຸກອີກຊັ້ນໜຶ່ງກໍເກີດຂຶ້ນ. ນີ້ເຫັນໄດ້ແທ້ ໂອ ຜູ້ມີປັນຍາຍິ່ງ: ຕາມທຳມະຊາດ ການຜັນຜວນນີ້ຖືກກຳນົດໄວ້. ຜູ້ທີ່ຍຶດຕິດກັບຄວາມສຸກທາງອາລົມປະສາດ ຍ່ອມຕົກຈາກຄວາມສຸກໄປສູ່ຄວາມທຸກອັນຮຸນແຮງ; ແຕ່ຜູ້ທີ່ອົດທົນຄວາມລຳບາກດ້ວຍຕະປະ ແລະ ວິໄນ ກໍຖືກເຫັນວ່າໄດ້ຮັບຄວາມສຸກຈາກຄວາມທຸກນັ້ນເອງ.
Verse 23
त्रिविधानीह वृत्तानि नरस्याहुर्मनीषिण: । पुण्यमन्यत् पापमन्यन्न पुण्यं न च पापकम्,इस जगत्में मनीषी पुरुषोंने मनुष्यके तीन प्रकारके आचरण बतलाये हैं--पुण्यमय, पापमय तथा पुण्य-पाप दोनोंसे रहित
ວະຍາສະກ່າວວ່າ: ໃນໂລກນີ້ ບັນດາຜູ້ຮູ້ທັນກ່າວວ່າ ຄວາມປະພຶດຂອງມະນຸດມີສາມປະເພດ—ປະເພດໜຶ່ງເປັນບຸນ, ອີກປະເພດໜຶ່ງເປັນບາບ, ແລະອີກປະເພດໜຶ່ງບໍ່ແມ່ນບຸນກໍບໍ່ແມ່ນບາບ. ດັ່ງນັ້ນ ເຫນືອກວ່າຄູ່ຕົວຕ້ານ ຄຸນ–ໂທດ ຍັງມີວິທີການກະທຳທີ່ພົ້ນຈາກທັງສອງ ຊີ້ໄປສູ່ຄວາມບໍ່ຍຶດຕິດພາຍໃນ ແລະການກ້າວພົ້ນການນັບຄິດບຸນບາບ.
Verse 24
न वृत्तं मन्यते तस्य मन््यते न च पातकम् | तथा स्वकर्मनिर्वत्तं न पुण्यंन च पापकम्
ວະຍາສະກ່າວວ່າ: ສຳລັບຜູ້ນັ້ນ ບໍ່ມີການກະທຳໃດຖືກນັບວ່າ “ບຸນ” ແລະກໍບໍ່ມີການກະທຳໃດຖືກນັບວ່າ “ບາບ”. ເຊັ່ນດຽວກັນ ການກະທຳທີ່ເກີດຈາກວຽກງານຕາມໜ້າທີ່ຂອງຕົນ ກໍບໍ່ເປັນບຸນຫຼືບາບສຳລັບລາວ. ເພາະລາວຕັ້ງມັ່ນໃນພຣະພຣະຫມັນ (Brahman) ແລະພົ້ນຈາກຄວາມຖືຕົນວ່າ “ຂ້ອຍເປັນຜູ້ກະທຳ” ລາວຈຶ່ງບໍ່ສະສົມຜົນບຸນບາບອັນເກີດຈາກກຳ.
Verse 25
यज्ञदानतप:शीला नरा वै पुण्यकर्मिण: । येअभिद्रह्मन्ति भूतानि ते वै पापकृतो जना:
ວະຍາສະກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດອຸທິດຕົນໃນຍັດ (ພິທີບູຊາ), ການໃຫ້ທານ, ແລະຕະປະ (ການບຳເນັດພາວະ) ຜູ້ນັ້ນແທ້ຈິງແມ່ນຜູ້ກະທຳບຸນ. ແຕ່ຜູ້ໃດມີຈິດປອງຮ້າຍຕໍ່ສັດມີຊີວິດ ແລະເຮັດຮ້າຍພວກມັນ ຄວນຮູ້ວ່າເປັນຄົນບາບ. ຄຳກ່າວນີ້ວາງມາດຕະຖານແຫ່ງທຳມະ: ວິໄນພາຍໃນແລະຄວາມເອື້ອເຟື້ອຍົກຈິດໃຫ້ສູງ, ແຕ່ຄວາມປອງຮ້າຍຕໍ່ສັດໂລກແມ່ນເຄື່ອງໝາຍແຫ່ງຄວາມຕົກຕ່ຳທາງສິນທຳ.
Verse 26
द्रव्याण्याददते चैव दुःखं यान्ति पतन्ति च । ततोअचन्यत् कर्म यक्किंचिन्न पुण्यं न च पातकम्
ວະຍາສະກ່າວວ່າ: ຜູ້ໃດຍຶດເອົາຊັບສິນຂອງຜູ້ອື່ນ ຍ່ອມປະສົບຄວາມທຸກ ແລະຕົກລົງສູ່ນະລົກ. ນອກເໜືອຈາກການກະທຳທີ່ເປັນບຸນແລະບາບເຊັ່ນນັ້ນ ກິດຈະກຳທົ່ວໄປອື່ນໆ—ການພະຍາຍາມຕາມປົກກະຕິ—ນັບວ່າບໍ່ແມ່ນບຸນ ແລະບໍ່ແມ່ນບາບ.
Verse 27
रमस्वैधस्व मोदस्व देहि चैव यजस्व च । न त्वामभिभविष्यन्ति वैद्या न च तपस्विन:
ວະຍາສະກ່າວວ່າ: “ຈົ່ງຊື່ນບານໃນຊີວິດ ແຕ່ຍັງຄົງຫມັ້ນຄົງໃນທຳຂອງຕົນ; ຂໍໃຫ້ເຈົ້າເຈີຣິນກ້າວໜ້າຢູ່ເລື້ອຍໆ. ຈົ່ງມີຄວາມຍິນດີ; ຈົ່ງໃຫ້ທານ ແລະຈົ່ງປະກອບຍັດ. ບັນດານັກຮູ້ ແລະນັກບຳເນັດພາວະ ຈະບໍ່ອາດຂົ່ມເຫັງເຈົ້າໄດ້.”
Verse 120
इति श्रीमहाभारते अनुशासनपर्वणि दानधर्मपर्वणि मैत्रेयभिक्षायां विंशत्यधिकशततमो<ध्याय:
ດັ່ງນັ້ນ ໃນ «ສີຣີມະຫາພາຣະຕະ» ໃນອະນຸສາສະນະປະວະ (Anuśāsana Parva) ໃນພາກວ່າດ້ວຍທຳແຫ່ງທານ ແລະໃນຕອນເລື່ອງກ່ຽວກັບການອອກຮັບບິນທະບາດຂອງ ໄມເຕຣຍະ (Maitreya) ບົດທີ 120 ກໍສິ້ນສຸດລົງເທົ່ານີ້.
Frequently Asked Questions
Yudhiṣṭhira seeks a definitional account of sat-strī-samudācāra—what concrete behaviors constitute virtuous women’s dharma in household life.
The text prioritizes internalized discipline—non-harmful speech, respectful relational conduct, discretion, and orderly household governance—over external ascetic appearances as the basis of ethical merit.
Yes. The closing verses state that reciting this narrative regularly leads to attainment of devaloka and comfortable dwelling in Nandana, marking a formal recitation-benefit claim.