Shloka 8
Śāṇḍilī–Sumanā-saṃvāda: Sat-strī-samudācāra and Pati-dharma
Conduct of the Virtuous Wife
आत्मनश्ष् तपोभाग्यं महाभाग्यं तवेह च । पृथगाचरतस्तात पृथगात्मसुखात्मनो: । अल्पान्तरमहं मन्ये विशिष्टमपि चान्वयात्
bhīṣma uvāca | ātmanaś ca tapobhāgyaṁ mahābhāgyaṁ taveha ca | pṛthag ācaratas tāta pṛthag-ātma-sukhātmanoḥ | alpāntaram ahaṁ manye viśiṣṭam api cānvayāt ||
ພີດສະມະ ກ່າວວ່າ: «ຂ້ອຍເຫັນໃນຕົນເອງ ຄວາມໂຊກດີທີ່ເກີດຈາກຕະປະສະຍາ; ແລະໃນເຈົ້າ ຢູ່ນີ້ ມີພອນອັນໃຫຍ່ທີ່ເປັນທໍາມະຊາດ—ເພາະເຈົ້າຢືນຢູ່ໃນສາຍສືບຂອງອາຈານຂ້ອຍ. ແຕ່ ລູກເອີຍ, ການປະພຶດຂອງເຈົ້າຄືຈະແຍກສິ່ງທີ່ບໍ່ຄວນແຍກ: ອາດຕາສ່ວນບຸກຄົນທີ່ສະແຫວງຫາຄວາມສຸກຂອງຕົນ ແລະ ອາດຕາສູງສຸດ (ປະຣະມາດຕາ). ຂ້ອຍເຫັນວ່າຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງສອງນັ້ນນ້ອຍຫຼາຍ; ແຕ່ເນື່ອງຈາກປະຣະມາດຕາສຳພັນກັບສັບພະສິ່ງ ເພາະທ່ານສະຫຼຸບຢູ່ທົ່ວໄປ, ຂ້ອຍຈຶ່ງຖືວ່າທ່ານສູງກວ່າ. ແຕ່ເຈົ້າເປັນຜູ້ຮູ້ວ່າອາດຕາບຸກຄົນບໍ່ແຕກຕ່າງຈາກປະຣະມາດຕາ—ເປັນຫຍັງການປະພຶດຂອງເຈົ້າຈຶ່ງຄ້ານກັບຄວາມເຂົ້າໃຈນັ້ນ ດັ່ງກັບເຈົ້າຕົກໃນຄວາມພິສົດໃຈ ແຕ່ຂ້ອຍບໍ່?»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma highlights the ethical demand that one’s conduct should align with one’s metaphysical understanding: if one knows the individual self and the Supreme Self to be essentially non-different, one should not act from a sense of separation or self-centered pursuit of happiness. He also notes the Supreme’s ‘superiority’ in a functional sense—its all-pervading connection with all beings—while still treating the ultimate difference as slight.
Bhishma addresses a younger interlocutor affectionately (“tāta”), praising both his own austerity-born merit and the other’s inherited or natural blessedness tied to a guru-lineage. He then gently challenges the other person’s moment of astonishment or inconsistency, pointing out that the person’s behavior seems to contradict his professed view that the individual self is not separate from the Supreme.